Chuyên đề : Tình hình ứng dụng của VSV trong Y tế docx

 Nguyên lý: là đưa vào cơ thể một loại kháng nguyên lấy từ VSV gây bệnh đã được bào chế đến mức không còn khả năng gây bệnh hay chỉ lây bệnh rất nhẹ, nhưng kích thích cơ thể sinh ra khá

CHUYÊN ĐỀ:

Nhóm 10:

Hồ Tú Quyên Châu Nhật Thanh Nguyễn Thị Kiều Diễm Nguyễn Mộng Huyền Trang

IV Vitamin

V Men tiêu hóa, men vi sinh

VI Kỹ thuật di truyền

C Hạn chế

Phần 3: Kết luận

- VSV là tác nhân gây nên những căn bệnh hiểm nghèo

mà ngày nay chúng ta vẫn đang tìm cách chữa trị

- Tuy nhiên, với sự tiến bộ của khoa học công nghệ, VSV ngày càng được ứng dụng rộng rãi trong nhiều lĩnh vực, đặc biệt trong lĩnh vực y tế

Phần 1: Tình hình ứng dụng của VSV

trong Y tế:

B Các chế phẩm:

+ Vacxin phòng bệnh dại (Fuenlazida)

B Các chế phẩm:

+ Vacxin phòng bệnh sởi, quai bị và sởi Rubella (MMR)

I Vacxin:

 Định nghĩa: Vacxin là chế phẩm có tính kháng nguyên, dùng để tạo miễn dịch chủ động nhằm tăng sức

đề kháng của cơ thể

 Nguyên lý: là đưa vào cơ thể một loại kháng nguyên lấy từ VSV gây bệnh đã được bào chế đến mức không còn khả năng gây bệnh hay chỉ lây bệnh rất nhẹ, nhưng kích thích cơ thể sinh ra kháng thể

 Phân loại:

- Theo hiệu lực miễn dịch:

+ Vacxin đơn giá + Vacxin đa giá + Vacxin hấp phụ

I Vacxin (tt):

- Tiêm chủng trên phạm vi rộng và đạt tỷ lệ cao

- Tiêm chủng đúng đối tượng

- Bắt đầu tiêm chủng đúng lúc; bảo đảm đúng khoảng cách giữa các lần tiêm chủng; tiêm chủng nhắc lại đúng thời gian

- Tiêm chủng đúng đường và đúng liều lượng

- Nắm vững phương pháp phòng và xử trí các phản ứng không mong muốn do tiêm chủng

- Bảo quản vacxin đúng quy định

I Vacxin (tt):

I Vacxin (tt):

 Phương pháp sản xuất vacxin:

- Phương pháp truyền thống: Lấy chính vi khuẩn gây bệnh

làm giảm độc lực (tạm gọi là kháng nguyên) tiêm vào người thì chúng không đủ sức gây bệnh mà kích thích cơ thể tạo

ra chất miễn dịch (gọi là kháng thể) Lần sau gặp lại vi khuẩn, kháng thể chống lại nên cơ thể không mắc bệnh

- Phương pháp hiện đại: Chỉ lấy một ít kháng nguyên ở vi

khuẩn gây bệnh, “cấy” vào một vi khuẩn lành tính, làm cho

nó sinh sôi, nảy nở, rồi chiết lấy kháng nguyên của vi khuẩn

đó ra làm vacxin

 Quy trình sản xuất vacxin vi khuẩn thương hàn:

Bước 1: Nhân giống

Nuôi vi khuẩn thương hàn trên môi trường thạch trong 18h sau đó dùng NaCl đẳng trương để lấy vi khuẩn và điều chỉnh để đạt độ đậm đặc 5.108 vi khuẩn/1ml Cấy vi khuẩn này vào môi trường mới sao cho thể tích ban đầu vi khuẩn chiếm 5% thể tích môi trường

Bước 2: Nuôi cấy

- Môi trường lỏng casein chứa 300- 400mg N toàn phần,

200- 250mg% N amin, 0,1- 0,6% pepton Cấy chìm trong môi trường nuôi cấy liên tục có hệ thống khuấy vân tốc 180-300v/phút để tăng O2 cho hề thống, hệ thống lọc khí vô trùng với lưu lượng 1l/1phút Nuôi trong 10-12h để đạt được nồng độ khoảng 6.1010 vi khuẩn

- Để tăng khả năng sinh sản của vi khuẩn thêm dung dịch glucoza 40%, giữ pH= 7,6-7,8 trong suốt thời gian nuôi cấy

I Vacxin (tt):

Bước 4: Kiểm tra độ tinh khiết và đáp ứng miễn dịch

Kiểm tra độ tinh khiết và đáp ứng miễn dịch rồi đưa dung dịch về điểm đẳng điện bằng NaCl có chứa 0,25% phenol sẽ tạo tủa 1ml vacxin cồn chứa 5.109

vi khuẩn Đổ vacxin vào ống và đông khô –400C- -

500C rồi đông gói thành phẩm Vacxin này có thể nhập chung với VI antigen để tăng hiệu quả

II Hormone:

 Định nghĩa: Hormone là những chất hữu cơ được bài tiết với một lượng rất nhỏ bởi tế bào, một mô hoặc tuyến đặc biệt, được đổ trực tiếp vào tuần hoàn máu, tới tế bào nhận

 Phân loại:

- Hormone protein: insulin

- Hormone amin: adrenalin (tuyến thượng thận), hyroxin (tuyến giáp)

- Hormone steroid: testosteron, estrogene

- Hormone eicosanoid: thromboxan, protaglandin

II Hormone (tt):

 Cơ chế tác dụng của hormone:

- Các hormone tiết ra từ tế bào tuyến nội tiết theo máu tác động lên tế bào đích

- Ở tế bào đích có 3 giai đoạn kế tiếp xảy ra:

+ Hormone được nhận biết bởi receptor đặc hiệu trên màng tế bào đích

+ Phức hợp hormone – receptor hình thành kết hợp với một cơ chế sinh tín hiệu

+ Tín hiệu sinh ra gây tác động đến quá trình nội bào: thay đổi hoạt tính, nồng độ các enzyme, thay đổi tính thấm màng tế bào, gây tiết các hormone ở tuyến khác…

II Hormone (tt):

 Quy trình sản xuất Insulin bằng E Coli:

- Chuẩn bị đoạn oligonucleotid mã hoá cho insulin

- Chuẩn bị vector

- Dùng enzym hạn chế cắt plasmide và nối đoạn gene

mã hoá cho insulin để tạo vector tái tổ hợp

- Chuyển vector tái tổ hợp vào vi khuẩn E.coli

- Nuôi cấy E.coli trong môi trường thích hợp

- Tách chiết và thu nhận sản phẩm là 2 polypeptid A và

22Sản xuất insulin tái tổ hợp với chuỗi A và chuỗi B riêng biệt

23Sản xuất insulin tái tổ hợp trên vi khuẩn

 Ưu điểm:

- Tổng hợp được với số lượng lớn

- Sản phẩm có độ tinh khiết cao, loại trừ triệt để nguy cơ nhiễm các tác nhân truyền bệnh từ virut, prion

VD: Hormone tăng trưởng dùng để chữa cho người bị chứng lùn do tuyến yên, trước đây phải chiết từ tuyến yên người chết Trong nhiều năm sản phẩm nay được dùng ở nhiều nước cho tới một ngày người ta phát hiện ở một số bệnh nhân đã được điều trị từ 10-15 năm trước xuất hiện bệnh não xốp chết người do tác nhân gây bệnh là prion

 Định nghĩa: Kháng sinh là loại thuốc đặc biệt, ngăn

chặn hoặc tiêu diệt sự phát triển của vi khuẩn hoặc các vi sinh vật có mầm bệnh, được sử dụng trong việc điều trị nhiều căn bệnh

 Cơ chế tác dụng của kháng sinh:

- Kháng sinh tác động đến sự tổng hợp của thành vi khuẩn

- Kháng sinh tác động lên màng bào tương

- Kháng sinh ức chế tổng hợp protein

- Kháng sinh ức chế tổng hợp acid nucleic

III Kháng sinh:

Cơ chế tác động của thuốc kháng sinh

Vị trí tác dụng chính của một số chất kháng sinh

 Quy trình sản xuất Penicillin:

- Lên men sản xuất penicillin tự nhiên (thường thu penicillin V hoặc penicillin G)

- Xử lý dịch lên men tinh chế thu bán thành phẩm penicillin tự nhiên

- Sản xuất các penicillin bán tổng hợp (từ nguyên liệu penicillin tự nhiên)

- Pha chế các loại thuốc kháng sinh penicillin thương mại

29Quy trình sản xuất Penicillin

30Quy trình sản xuất Penicillin

IV Vitamin:

 Định nghĩa: Vitamin là những chất thiết yếu cho cuộc sống và điều hòa sự trao đổi chất trong cơ thể, can thiệp vào quá trình sản sinh và kiểm soát năng lượng cũng như là tăng trưởng tế bào và phát triển các mô trong cơ thể

 Phân loại:

+ Vitamin tan trong nước: tham gia vào các quá trình giải phóng năng lượng (oxi hóa khử, phân hủy hợp chất hữu cơ)

+ Vitamin tan trong dầu: tham gia phản ứng tạo nên các chất cấu tạo nên các mô, các cơ quan

 Quy trình sản xuất Vitamin B12:

- Tại các nhà máy sản xuất dược phẩm, vi khuẩn trên được nuôi trong những thùng lên men khổng lồ, nhiệt độ môi trường luôn luôn đảm bảo ở độ ấm 30oC

- Sau 5 - 7 ngày số vi khuẩn trên sinh sôi nảy nở rất nhanh, lúc này chỉ việc cho dịch lên men qua máy li tâm siêu tốc là có thể tách riêng nước và xác vi khuẩn

- Qua một công đoạn nữa là chiết rút sẽ thu được vitamin B12

IV Vitamin (tt):

- Men vi sinh là một số loại vi khuẩn có ích đối với

cơ thể động vật Bình thường chúng sống trong ruột,

có tác dụng cạnh tranh không cho những vi khuẩn gây bệnh phát triển

V Men tiêu hóa và men vi sinh (tt):

 Chế phẩm: Men tiêu hoá T-pepsin, Cốm vi sinh biobaby

 Hạn chế:

Nếu dùng thuốc này quá 10 ngày, cơ thể thừa men thì tụy sẽ tự động ngừng tiết ra men tiêu hóa Tụy không hoạt động lâu dài sẽ dẫn đến suy tụy, thiểu năng tuyến tụy, cơ thể không được bảo vệ dễ sinh nhiễm trùng

Sơ đồ quy trình công nghệ sản xuất men vi sinh

VI Kỹ thuật di truyền:

 Định nghĩa: Là kỹ thuật thao tác trên vật liệu di truyền dựa trên những hiểu biết về cấu trúc hóa học của ADN

và di truyền vi sinh vật

 Các bước trong tạo dòng phân tử:

- Nối vector và đoạn ADN ngoại lai cần được tạo dòng trong ống nghiệm để tạo ADN tái tổ hợp nhờ sự xúc tác của enzym ligase

- Biến nạp ADN tái tổ hợp vào một dòng tế bào chủ Chọn lọc thể biến nạp trên môi trường agar trong đĩa petri có chất kháng sinh

- Tách dòng ADN tái tổ hợp

37

C Hạn chế:

- Vi sinh vật là một thực thể sống nhưng không nhìn thấy bằng mắt thường

- Cơ thể vi sinh vật dễ bị biến đổi kiểu gen

- Vi sinh vật có tốc độ phát sinh, phát triển rất nhanh

- Tác dụng phụ do vacxin:

+ Vacxin ngừa bại liệt gây sốt bại liệt (tỷ lệ 1/5-1/8 triệu) + Vacxin ngừa sởi + quai bị gây phát ban, sốt nhẹ viêm não,

+ Vacxin ngừa lao gây viêm hạch mủ

- Tác dụng phụ của Hormone:

+ Bị nhiễm khuẩn và viêm tại chỗ đặt kim tiêm

+ Tiêm insulin và bơm insulin đều gây biến chứng ngoài da

+ Khảo sát 50 bệnh nhân tiểu đường týp 1 từng sử dụng bơm insulin trên 6 tháng 94% bệnh nhân có sẹo đường kính dưới 3mm, 2/3 bị sưng, gần 2/3 có tổn thương dưới da, 42% bệnh nhân có u mỡ dưới da

- Sử dụng kháng sinh, chỉ sử dụng kháng sinh khi thật

sự bị bệnh nhiễm khuẩn, phải dùng đủ liều lượng và

đủ thời gian, việc dùng thuốc kháng sinh hợp lý mới có tác dụng nếu không nó có tác dụng ngược lại

- Một số loại vitamin như A, D, K, E chỉ tan trong dầu

do vậy khi nấu thực phẩm ta cần cho vào ít dầu mỡ Vitamin thường rất dễ bị phá hủy khi ở nhiệt độ cao Khi nấu thức ăn không nên nấu quá nhừ, quá lâu vitamin sẽ bay đi hết Khi sử dụng vitamin nên có lời khuyên và chỉ định của bác sĩ

Phần 3: Kết luận

 Khả năng ứng dụng của vi sinh vật trong lĩnh vực y

tế là vô cùng quan trọng Những khám phá của con người về VSV đã mang lại những lợi ích to lớn, tạo ra những chế phẩm hỗ trợ đặc biệt và cải thiện sức khoẻ con người

 Vẫn còn rất nhiều những điều bí ẩn, những khả năng ứng dụng của vi sinh vật vẫn chưa được phát hiện, khai thác triệt để Tuy nhiên, chúng ta cũng không thể bỏ qua những vi sinh vật có hại, gây ảnh hưởng xấu đến sức khoẻ con người

45