Giáo án Lịch Sử lớp 10: VIỆT NAM THỜI NGUYÊN THUỶ pps

- Nắm được các giai đoạn phát triển của xã hội nguyên thuỷ về: Công cụ lao động, hoạt động kinh tế, tổ chức xã hội, đời sống vật chất và tinh thần.. - GV bổ sung và kết luận: Khảo cổ học

VIỆT NAM THỜI NGUYÊN THUỶ

I MỤC TIÊU BÀI HỌC

Sau khi học xong bài HS cần nắm được:

1 Kiến thức

- Cách ngày nay 30-40 vạn năm, trên đất nước ta đã có con người sinh sống (người tối cổ) Việt Nam là một trong những quê hương của loài người

- Trải qua hàng chục vạn năm, người tối cổ đã chuyển biến dân thành Người tinh khôn (Người hiện đại)

- Nắm được các giai đoạn phát triển của xã hội nguyên thuỷ về: Công cụ lao động, hoạt động kinh tế, tổ chức xã hội, đời sống vật chất và tinh thần

2 Tư tưởng, tình cảm

- Giáo dục lòng yêu quê hương, đất nước, tự hào về lịch sử lâu đời của dân tộc ta, ý thức được vị trí của lao động và trách nhiệm với lao động xây dựng quê hương đất nước

3 Về kỹ năng

- Biết so sánh giữa các giai đoạn lịch sử để rút ra những biểu hiện của sự chuyển biến về: kinh tế, xã hội Biết quan sát hình ảnh các hiện vật ở bài học để rút ra nhận xét

II.THIẾT BỊ, TÀI LIỆU DẠY HỌC

- Bản đồ Việt Nam thể hiện những địa bàn liên quan đến nội dung bài học: Núi Đọ (Thanh Hoá), Thẩm Khuyên, Thẩm Hai (Lạng

Sơn), Hang Gòn (Đồng Nai), An Lộc (Bình Phước), Ngườm (Thái Nguyên), Sơn Vi (Phú Thọ), Hoà Bình, bắc Sơn

- Một số tranh ảnh về cuộc sống người nguyên thuỷ hay những hình ảnh về công cụ của người núi Đọ, Sơn Vi, Hoà Bình

III GỢI Ý TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC DẠY HỌC

1 Kiểm tra bài cũ

Tiết trước ôn tập không kiểm tra, có thể kiểm tra trong quá trình học bài mới

2 Dẫn dắt vào bài mới

Khi học phần lịch sử thế giới nguyên thuỷ chúng ta đã khẳng định: Thời kỳ nguyên thuỷ là thời kỳ đầu tiên, kéo dài nhất mà dân tộc nào, đất nước nào cũng phải trải qua Đất nước Việt Nam của chúng ta cũng như nhiều nước khác đã trải qua thời kỳ nguyên thuỷ Bài học hôm nay ta sẽ tìm hiểu về thời kỳ nguyên thuỷ trên đất nước Việt Nam

3 Tổ chức dạy học bài mới

Hoạt động của thầy và trò Kiến thức cơ bản

Hoạt động 1: Cả lớp và cá nhân

- GV dẫn dắt: Người Trung Quốc,

người Inđônêxia thường tự hào vì

đất nước họ là nơi phát tích của loài

người, là cái nôi sinh ra con người

1 Những dấu tích người tối cổ ở Việt Nam

Còn Việt Nam của chúng ta cũng

hoàn toàn có thể tự hào vì đất nước

Việt Nam đã chứng kiến những bước

đi chập chững đầu tiên của loài

người, từng trải qua thời kỳ nguyên

thuỷ

- GV đặt câu hỏi: Vậy có bằng chứng

gì để chứng minh Việt Nam đã từng

trải qua thời kỳ nguyên thuỷ không?

- HS theo dõi SGK phần 1 để trả lời

câu hỏi

- GV bổ sung và kết luận: Khảo cổ

học đã chứng minh cách đây 30-40

vạn năm trên đất nước Việt Nam đã

có người tối cổ sinh sống

- Các nhà khảo cổ học đã tìm thấy dấu tích người tối

cổ có niên đại cách đây 30-40 vạn năm và nhiều công cụ đá ghè

đẽo thô sơ ở Thanh Hoá, Đồng Nai, Bình Phước

- GV: Sử dụng bản đồ Việt Nam có

thể hiện địa bàn cư trú của người tối

cổ ở Thanh Hoá, Đồng Nai, Hoà Bình

chỉ cho HS theo dõi hoặc gọi một HS

lên chỉ bản đồ địa danh có người tối

cổ sinh sống

- GV đặt câu hỏi: Em có nhận xét gì

về địa bàn sinh sống của người tối cổ

ở Việt Nam?

-HS suy nghĩ quan sát bản đồ trả lời

- GV kết kuận: Địa bàn sinh sống trải

dài trên 3 miền đất nước hiều

địaphương đã có người tối cổ sinh

sống

- GV đặt câu hỏi: vậy người ở Việt

Nam sinh sống thế nào?

- HS theo dõi SGK, nhớ lại những

kiến thức đã học ở phần lịch sử thế

giới, trả lời

- GV kết luận: Cúng giống Người tối

cổ ở các nơi khác trên thế giới người

tối cổ ở Việt Nam cũng sống thành

bầy săn bắt thú rừng và hái lượm hoa

quả

- Người tối cổ sống thành bầy săn bắt thú rừng và hái lượm hoa quả

- GV tiểu kết dẫn dắt sang phần 2:

Như vậy chúng ta đã chứng minh

được Việt Nam đã trải qua giai đoạn

bầy người Nguyên thuỷ (giai đoạn

Người tối cổ) Người tối cổ tién hoá

thành người tinh không và đưa Việt

Nam bước vào giai đoạn hình thành

công xã thị tộc nguyên thuỷ như thế

nào chúng ta cùng tìm hiểu phần 2

của bài

Hoạt động 1: Cả lớp và cá nhân

- GV phát vấn: Khi người tinh khôn

xuất hiện, công xã thị tộc hình thành

vậy theo em Công xã thị tộc là gi?

- HS nhớ lại kiến thức đã học ở phần

lịch sử thế giới để trả lời câu hỏi:

Công xã thị tộc là giai đoạn kế tiếp

giai đoạn bầy người nguyên thuỷ ở

đó con người sống thành thị tộc, bộ

lạc không còn sống thành từng bầy

như trước đây

- GV giảng giải: Cũng như nhiều nơi

khác trên thế giới trải qua quá trình

lao động lâu dài, những dấu vết của

động vật mất dần Người tối cổ Việt

Nam đã tiến hoá dần thành người tinh

không (Ngườu hiện đại)

2 Công xã thị tộc hình thành

- HS theo dõi SGK phần 2 (Trang 62)

để thấy được bằng chứng dấu tích của

người tinh không ở Việt Nam

- GV kết luận: các nhà khảo cổ học

đã tìm thấy ở nhiều địa phương của

nước ta những hoá thạch và nhiều

công cụ đá ghè đẽo của Người hiện

đại ở các di tích thuộc văn hoá

Ngườm, Sơn Vi GV giải thích khái

niệm văn hoá Ngườm, Sơn Vi- Gọi

theo di chỉ khảo cổ chính, tiêu biểu

mà các nhà khảo cổ đã khai quật

- Ở nhiều địa phương của nước ta tìm thấy nhưng xhoá thạch răng và nhiều công cụ đá của Người hiện đại ở các di tích văn hoá Ngườm, Son Vi (Cách đây 2 vạn năm)

- GV yêu cầu HS theo dõi SGK trả lời

câu hỏi: Chủ nhân văn hoá Ngườm,

Sơn Vi cư trú ở những địa bàn nào?

Họ sinh sống ra sao? sống thành bầy

săn bắt thú rừng và hái lượm hoa quả

- HS theo dõi SHK trả lời câu hỏi

- GV bổ sung kết luận: - Chủ nhân văn hoá Sơn

Vi sống trong mái đá, hang động, ven bờ sông, suối trên địa bàn rộng: Từ Sơn La đến Quảng Trị

- GV dùng bản đồ Việt Nam chỉ cho

HS theo dõi địa bàn cư trú của người

Sơn Vi hoặc gọi 01 HS lên chỉ bản đồ

và nhận xét về địa bàn cư trú của

người Sơn Vi

- PV: Những tiến bộ trong cuộc sống

của người Sơn Vi so với người tối

cổ?

- HS so sánh để trả lời câu hỏi

- Người Sơn Vi đã sống thành thị tộc, sử dụng công cụ ghè đẽo, lấy săn bắt, hái lượm làm nguồn sống chính

- GV tiểu kết dẫn dắt sang phần 3: ở

giai đoạn văn hoá Sơn Vi cách đây 2

vạn năm công xã thị tộc nguyên thuỷ

đã hình thành, chúng ta cùng tìm hiểu

phần 3 để thấy sự phát triển của công

xã thị tộc nguyên thuỷ ở Việt Nam

3 Sự phát triển của công

xã thị tộc

Hoạt động 1 theo nhóm

- GV sử dụng lược đồ và thông báo

kiến thức cho HS

Cách đây khoảng 12.000 năm đến

6000 năm ở Hoà Bình, Bắc Sơn

(Lạng Sơn) và nhiều nơi khác như:

Thái Nguyên, Ninh Bình, Thanh Hoá,

- Cách đây khoảng 12.000 năm đến 6000 năm ở Hoà Bình, Bắc Sơn (Lạng Sơn)

và một số nơi khác đã tìm thấy dấu tích của văn hoá

Sơ kỳ đá mới Gọi chung

là văn hoá Hoà Bình, Bắc

Nghệ An, Quảng Bình đã tìm thấy

dấu tích của văn hoá Sơ kỳ đá mới

Gọi chung là văn hoá Hoà Bình, Bắc

Sơn (gọi theo tên dhi chỉ khảo cổ tiêu

biểu.)

Sơn

- GV chia HS làm 3 nhóm yêu cầu

các nhóm theo dõi SGK, so sánh,

thảo luận nhóm và trả lời các câu hỏi

của từng nhóm

+ Nhóm 1: Sự tiến bộ về tổ chức xã

hội của cư dân Hoà Bình, Bắc Sơn

+ Nhóm 2: Tiến bộ trong cách chế tạo

công cụ?

+ Nhóm 3: Tiến bộ trong phương

thức kiếm sống?

- Các nhóm HS hoạt động, cử đại

diện trả lời

- GV bổ sung, kết luận: - Đời sống của cư dân Hoà

Bình, Bắc Sơn:

+ Sống định cư lâu dài, hợp thành thị tộc, bộ lạc + Ngoài săn bắt, hái lượm còn biết trồng trọt: rau, củ,

cây ăn quả

+ Bước đầu biết mài lưỡi dìu, làm một số công cụ khác bằng xương, tre, gỗ, bắt đầu biết nặn đồ gốm -> Đời sống vật chất, tinh thần được nâng cao

- GV tiểu kết: Như vậy đời sống vật

chất và tinh thần của cư dân Hoà

Bình, Bắc Sơn được nâng cao

Hoạt động 2: Cả lớp và cá nhân

- GV thông báo kiến thức: Cách ngày

nay 6000 -5000 (TCN) năm kỹ thuật

chế tạo công cụ có bước phát triển

mang tính đột phá lịch sử thường gọi

là cuộc Cách mạng đá mới

Cách ngày nay 6000

-5000 (TCN) năm kỹ thuật chế tạo công cụ có bước phát triển mới gọi là cuộc Cách mạng đá mới

- GV yêu cả lớp đọc SGK để trả lời

câu hỏi: Những tiến bộ trong việc chế

tạo công cụ và trong đời sống của cư

dân?

- HS theo dõi SGK trả lời câu hỏi

- GV bổ sung, kết luận những biểu

hiện tiến bộ:

- Biểu hiện tiến bộ, phát triển:

+ Sử dụng kỹ thuật của khoan đá, làm gốm bằng bàn xoay

+ Biết trồng lúa, dùng cuốc đá Biết trao đổi sản phẩm giữa các thị tộc, bộ lạc

- > Đời sống cư dân ổn dịnh và được cải thiện hơn, địa bàn cư trú càng

mở rộng

Hoạt động1: Nhóm

- GV: Trước hết GV thông báo kiến

thức:

Cách đây khoảng 4000 - 3000 năm

các bộ lạc sống rải rác trên khắp đất

nước ta đã đạt đến trình độ phát triển

cao của kỹ thuật chế tác đá, làm gốm

đặc biệt biết sử dụng nguyên liệu và

biết đến thuật luyện kim Nghề trồng

lúa nước trở lên phổ biến Tiêu biểu

có các bộ lạc Phùng Nguyên, Sa

Huỳnh, Đồng Nai - GV sử dụng bản

4 Sự ra đời của thuật luyện kim và nghề trồng lúa nước

- Cách nagỳ nay khoảng

4000 -3000 năm các bộ lạc trên đất nước ta đã biết đến đồng và thuật luyện kim; nghề trồng lúa nước phổ biến

đồ xác định các địa bàn trên

- GV chia lớp thành 3 nhóm yêu cầu các nhóm đọc SGK, thảo luận trả lời các câu hỏi theo nhóm:

+ Nhóm 1: Địa bàn cư trú, công cụ lao động, hoạt động kinh tế của cư dân Phùng Nguyên?

+ Nhóm 2: Địa bàn cư trú, công cụ lao động, hoạt động kinh tế của cư dân Sa Huỳnh?

+ Nhóm 3: Địa bàn cư trú, công cụ lao động, hoạt động kinh tế của cư dân Đồng Nai?

- Các nhóm HS thảo luận, cử một đại diện viết ra giấy nháp ý kiến trả lời của cả nhóm sau đó trình bày trước lớp

- GV sau khi các nhóm trình bày xong GV treo lên bảng một bảng thống kê kiến thức đã chuẩn bị sẵn theo mẫu:

- HS theo dõi bảng thống kê kiến thức

của GV so sánh với phần tự tìm hiểu

và những phần các nhóm khác trình

bày để bổ sung, điều chỉnh kiến thức

cho chuẩn xác

- GV phát vấn: Có thể đặt một số câu

hỏi:

+ Cư dân Phùng Nguyên có điểm gì

mới so với cư dân Hoà Bình, Bắc

Sơn

+ Cư dân văn hoá Sa Huỳnh, Đồng

Nai có những điểm gì giống cư dân

Phùng Nguyên

+ Em có nhận xét gì về thời gian ra

đời thuật luyện kim ở các bộ lạc?

+ Sự ra đời của thuật kim có ý nghĩa

gì với các bộ lạc trên đất nước ta?

- HS theo dõi bảng thống kê kiến thức

trên bảng so sánh, suy nghĩ trả lời câu

hỏi

- GV nhận xét, bổ sung, kết luận về

suy nghĩ sự ra đời của thuật luyện

kim và nghề trồng lúa nước

- Sự ra đời của thuạt luyện kim cách đây 4000 -

3000 năm đã đưa các bộ lạc trên các vùng miền của

nước ta bước vào thời địa

sơ kỳ đồng thau, hình thành nên các khu vực khác nha làm tiền đề cho

sự chuyển biến xã hội sau này

4 Củng cố

- Các giai đoạn phát triển của thời kỳ nguyên thuỷ ở Việt Nam

- Sự ra đời của thuật luyện kim và ý nghĩa của nó

5 Dặn dò:

- HS học thuộc bài, trả lời các câu hỏi và bài tập trong SGK, đọc trước bài mới