Tổ chức vận chuyển hàng hóa và thương vụ trên đường sắt part 2 docx

Trang thiết bị phục vụ công tác hóa vận: nhiệm vụ chính của ga hàng hóa là làm các tác nghiệp hóa vận, vì vậy những trang thiết bị này có tầm quan trọng ñặc biệt vì nó ñảm bảo cho ga ho

I.2.2 Trang thiết bị kỹ thuật và các chức danh phục vụ công tác hóa vận ga hàng hóa:

I.2.2.1 Trang thiết bị kỹ thuật ga hàng hóa:

ðể hoàn thành nhiệm vụ công tác của nhà ga, ga hàng hóa có các trang thiết bị kỹ thuật sau:

1 Trang thiết bị phục vụ công tác chạy tầu: ñảm bảo cho ga hoàn thành nhiệm vụ chạy

tầu an toàn, ñúng thời gian quy ñịnh trong BðCT và Biểu tác nghiệp kỹ thuật hàng ngày của ga Các trang thiết bị này bao gồm:

- Hệ thống ñường ga, bao gồm các ñường ñón gửi tầu, ñường tập kết toa xe, ñường chạy máy, ñường ñiều dẫn ;

- Hệ thống thông tin tín hiệu nhà ga gồm có: cột hiệu ra vào ga, các cột tín hiệu trong ga, thiết bị khống chế và thông tin liên lạc trong ga;

- Hệ thống ghi ở yết hầu ga;

- Các phòng ga phục vụ công tác chạy tầu như Phòng chỉ huy chạy tầu, chòi ghi

2 Trang thiết bị phục vụ công tác hành khách: ñảm bảo ñón tiễn và trung chuyển hành

khách, hành lý, bao gửi ñược nhanh chóng, an toàn với chất lượng phục vụ tốt nhất Các thiết bị này gồm có:

- Quảng trường ga, phòng chờ, trang thiết bị trong phòng chờ;

- Các ke khách;

- Kho hành lý, bao gửi và các thiết bị xếp dỡ hành lý, bao gửi;

- Phòng bán vé trang thiết bị phục vụ công tác bán vé: máy tính, phôi vé, két tiền ;

- Hệ thống thiết bị chỉ dẫn, hướng dẫn, giải ñáp cho hành khách: BðCT, Thể lệ chuyên chở hành khách, Giá cước vận chuyển hành khách và hành lý-bao gửi ;

- Cổng kiểm soát ra vào ga

3 Trang thiết bị phục vụ ñầu máy và toa xe: một số ga hàng hóa có nhiệm vụ tác nghiệp

ñầu máy, toa xe như giải thể lập tầu, kiểm tra kỹ thuật ñầu máy, toa xe, thay ban lái máy và ñầu máy, cấp nhiên liệu và cát cho ñầu máy, cấp nước cho toa xe khách khi ñó nhà ga phải có trang thiết bị phục vụ công tác này này, bao gồm:

- Trạm ñầu máy toa xe;

- Thiết bị kiểm tra và sửa chữa nhỏ ñầu máy, toa xe;

- Phòng nghỉ cho Ban lái máy xuống ban và chờ lên ban;

- Các ñường dẫn máy, chứa xe ;

- Thiết bị cấp nhiên liệu, cát cho ñầu máy;

- Thiết bị kiểm tra, vệ sinh, cấp nước cũng như các vật dụng cần thiết cho toa xe

4 Trang thiết bị phục vụ công tác hóa vận: nhiệm vụ chính của ga hàng hóa là làm các

tác nghiệp hóa vận, vì vậy những trang thiết bị này có tầm quan trọng ñặc biệt vì nó ñảm bảo cho

ga hoàn thành nhiệm vụ vận chuyển hàng hóa một cách an toàn với chất lượng cao nhất nhằm tăng uy tín của ga và của ngành, thu hút chủ hàng ñến với ngành ñường sắt Các trang thiết bị này bao gồm:

- Hệ thống ñường ga phục vụ công tác hóa vận: ñường xếp dỡ, tập kết toa xe hàng ;

- Thiết bị cố ñịnh ñể bảo quản, phân loại và tập kết hàng hóa: kho, ke, bãi hàng hóa;

- Phương tiện xếp dỡ, chuyển tải hàng hóa và thiết bị bổ trợ;

- Phòng hóa vận và thiết bị nghiệp vụ hóa vận;

- Thiết bị chuyên dùng phục vụ công tác hóa vận ga hàng hóa như: cầu cân, khung giới hạn, thiết bị vệ sinh toa xe hàng ;

- Thiết bị phục vụ vận tải ngắn ñường;

- Thiết bị phục vụ công tác kiểm ñịnh phẩm cấp hàng hóa và kiểm tra thương vụ toa xe hàng

5 Các trang thiết bị kỹ thuật khác: ñảm bảo cho ga hoạt ñộng bình thường, bao gồm:

- Hệ thống chiếu sáng: cung cấp ánh sáng cho ga tác nghiệp vào ban ñêm và phục vụ công tác kiểm tra, giám sát, bảo vệ ga;

- Hệ thống thoát nước: ñảm bảo cho ga không bị úng ngập nhằm giữ cho hàng hóa có chất lượng bảo quản tốt, hoạt ñộng ñón gửi tầu, dồn dịch trong ga bình thường;

- Các phòng làm việc của ga;

- Hệ thống tường rào bảo vệ và cổng kiểm soát ra vào ga;

- Hệ thống thoát hiểm, phòng cháy chữa cháy ;

- ðầu máy dồn: hoạt ñộng trong phạm vi ga hoặc các ga lân cận ñể ñưa lấy toa xe vào ñịa ñiểm xếp dỡ, giải thể, lập tầu, chuyển ñường chuyển bãi và các công việc dồn dịch khác;

- Các thiết bị khác như: hệ thống thông tin liên lạc nội bộ, thông tin bưu ñiện, phương tiện phục vụ văn hóa và nghỉ ngơi cho CBCNV

I.2.2.2 Bộ máy tổ chức quản lý của ga hàng hoá:

ðể ñảm bảo hoàn thành nhiệm vụ ñược giao và vận hành các trang thiết bị kỹ thuật phục

vụ công tác hóa vận ở ga, các ga hàng hóa cần phải có một bộ máy nhân sự làm công tác hóa vận Tùy theo ñiều kiện thực tế của từng ga mà các ga có các chức danh khác nhau, nhưng nhìn chung các ga hàng hóa ñều có bộ máy nhân viên theo mô hình sau:

Cơ cấu tổ chức ñiều hành một Ban sản xuất:

A ðội hình một ban hóa vận của ga hàng hóa bao gồm các chức danh sau:

1 ðiều ñộ chạy tầu ga: là người trực tiếp lập kế hoạch lập tầu, xếp dỡ hàng hóa, ñón tiễn

hành khách, tổ chức công tác dồn, ñón tiễn tầu và các việc liên quan khác tại ga theo BðCT, theo mệnh lệnh của nhân viên ñiều ñộ chạy tầu tuyến, theo quy trình, quy phạm chạy tầu, tham gia giải quyết tai nạn, sự cố giao thông ñường sắt theo quy ñịnh;

2 Trực ban chạy tầu ga: là người ñiều hành việc lập tầu, xếp dỡ hàng hóa, ñón tiễn hành

khách, tổ chức công tác dồn, ñón tiễn tầu và các việc khác có liên quan tại nhà ga theo BðCT, các mệnh lệnh chỉ huy chạy tầu, quy trình, quy phạm chạy tầu, tham gia giải quyết các tai nạn, sự

cố giao thông ñường sắt theo quy ñịnh;

3 Chủ nhiệm hóa vận: là cán bộ chịu sự lãnh ñạo trực tiếp của Trưởng ga, có nhiệm vụ:

Chñ nhiÖm hãa vËn

Trùc ban hãa vËn

- Chuyên trách công tác về hàng hóa, lãnh ựạo bộ phận hàng hóa của ga, tổ chức và ựôn ựốc thực hiện kế hoạch vận chuyển hàng hóa, tìm mọi biện pháp hoàn thành và hoàn thành vượt mức các chỉ tiêu công tác hàng hóa trong mọi tình huống;

- Tổ chức làm việc cụ thể cho bộ máy công tác hàng hóa của ga ựể hoàn thành nhiệm vụ ựược giao;

- Tổ chức học tập và củng cố nghiệp vụ hàng hóa, luôn kiểm tra ựôn ựốc công tác của bộ phận hàng hóa, hướng dẫn chỉ ựạo tuân thủ các quy ựịnh của ngành và ga trong công tác hàng hóa, xây dựng nội quy lề lối làm việc của bộ phận hàng hóa;

- Thu nhận, quản lý và xử lý niêm phong kẹp chì toa xe hàng, tổ chức giao nhận hàng hóa, dụng cụ, vận ựơn giấy tờ theo quy ựịnh;

- đề xuất và quản lý xếp dỡ hàng hóa, ựặc biệt là hàng nguy hiểm, siêu trường-siêu trọng, hàng quá khổ giới hạn, bảo ựảm an toàn về mọi mặt;

- Trực tiếp hướng dẫn và giải quyết sự cố về hàng hóa;

- Thay mặt Trưởng ga quan hệ giao dịch với chủ hàng và ựịa phương ựịa bàn ựóng ga;

- Thực hiện các chức trách về thi ựua, khen thưởng và kỷ luật

4 Trực ban hoá vận: là cán bộ phụ trách công tác hàng hóa ở ga trong ban làm việc

- Chịu trách nhiệm trước ựiều ựộ và lãnh ựạo ga trong việc tổ chức thực hiện kế hoạch xếp dỡ hàng hoá Quan hệ chặt chẽ với các bộ phận liên quan của ga ựể ựảm bảo công tác nhịp nhàng ăn khớp, kịp thời đảm bảo an toàn về mọi mặt;

- Thay mặt ga giao dịch với chủ hàng, khách hàng về công tác hàng hóa Có nhiệm vụ hướng dẫn chủ hàng thực hiện theo QđVVVTHHTđSQG, nội quy, quy ựịnh của ngành, của ga;

- Nắm vững tình hình hàng hóa, toa xe, dụng cụ, phương tiện xếp dỡ hiện có, nắm vững nhân lực ựảm bảo thực hiện kế hoạch có chất lượng và năng suất cao;

- Kiểm tra, giám sát chỉ ựạo, ựiều hành tốt việc phối hợp hoạt ựộng của các chức danh trong ban với chủ hàng ựể ựảm bảo hiệu suất cao, an toàn trong sản xuất;

- Tuân thủ tốt chế ựộ lên xuống ban và thực hiện quy ựịnh trong ban làm việc;

- đôn ựốc các tổ hàng hoá thực hiện tốt nội quy phòng chống cháy, nổ, bão lụt và các quy ựịnh về trật tự an toàn Thực hiện tốt chế ựộ ựồng phục chắnh quy theo quy ựịnh

5 đôn ựốc xếp dỡ: Là nhân viên phụ trách khâu kỹ thuật và thời gian xếp dỡ hàng hóa tại

ga hàng hóa, chịu sự lãnh ựạo, phân công công việc của Trưởng ga, chủ nhiệm hóa vận và trực ban hóa vận Khi lên ban ựôn ựốc xếp dỡ có nhiệm vụ:

- Phổ biến phương pháp, ựôn ựốc xếp dỡ ựảm bảo an toàn, lợi dụng tốt phương tiện, ựúng giờ Hướng dẫn kỹ thuật xếp dỡ hàng nguy hiểm, hàng quá khổ giới hạn, hàng siêu trường-siêu trọng, hàng dễ vỡ ựảm bảo an toàn tuyệt ựối;

- Theo dõi ựôn ựốc xếp dỡ nhanh Quan hệ kịp thời với trực ban hóa vận và các chức danh khác ựể kịp thời giải quyết dồn cấp xe, lập giấy tờ chuyên chở ;

- Thường xuyên kiểm tra phát hiện các toa xe không tốt, tình trạng niêm phong, xi chì, tình trạng hàng hóa trên toa xe ựể bàn bạc với trực ban hóa vận và sự cố viên nhằm ựề xuất phương án giải quyết có hiệu quả, kịp thời Có trách nhiệm ựình chỉ xếp dỡ và thực hiện các biện pháp an toàn trước khi máy dồn vào hoạt ựộng ở ựường xếp dỡ đón xe xếp dỡ kịp thời, ựúng vị trắ theo kế hoạch;

- Bám sát hiện trường, hướng dẫn chủ hàng, công nhân xếp dỡ xếp dỡ hàng hoá ựúng kỹ thuật, ựảm bảo an toàn mọi mặt, ựúng thời gian, tận dụng tốt dung tắch và trọng tải toa xe, khả năng chứa hàng của kho bãi, ựôn ựốc thực hiện các biện pháp phòng chống cháy nổ, bão lụt Tham gia chỉ ựạo xếp dỡ những lô hàng ựặc biệt Thực hiện kiểm tra xi, chì Gia cố sau khi xếp hàng xong Tham gia giải quyết nhanh các sự cố trở ngại về hàng hoá, lập biên bản kịp thời trong các trường hợp quy ựịnh Chịu trách nhiệm về những sai sót do chủ quan gây ra;

- Tham gia với các tổ kho bãi ñể hoàn chỉnh nội dung bảng biểu, ấn chỉ trong phạm vi nhiệm vụ của mình khi tổ chức xếp dỡ, xuất nhập hàng hoá;

- Thực hiện các chức trách của mình trong việc bảo quản hàng hóa, bố trí sắp xếp nhân lực xếp dỡ

6 Bảo quản giao nhận: Chịu sự lãnh ñạo của trực ban hóa vận (hoặc trực ban chạy tầu,

ñiều ñộ chạy tầu ga), có nhiệm vụ cụ thể:

- Hàng ngày phải có mặt ñúng giờ quy ñịnh, chuẩn bị tốt về hàng hoá, sổ sách ấn chỉ, dụng cụ làm việc, vệ sinh tẩy uế những vị trí ñã xuất hết hàng, chuẩn bị giao nhận hàng hoá;

- Nhận bảo quản hàng hóa nhập vào và xuất ra kho bãi ñể giao cho người nhận kịp thời chu ñáo Chịu trách nhiệm về những sai sót do mình gây ra trong giao nhận, bảo quản;

- Khi nhập và xuất hàng phải kiểm ñếm số lượng, phẩm cấp hàng hóa, tình trạng bao gói nhãn mác theo quy ñịnh, bảo ñảm không mất mát, hư hỏng hàng hóa trong quá trình bảo quản, giao nhận;

- Nắm vững tình hình hàng xuất nhập ñể bố trí sắp xếp lợi dụng tốt kho, bãi, dễ kiểm tra hàng hóa Hướng dẫn chủ hàng và công nhân xếp dỡ thực hiện ñúng nội quy kho và các quy ñịnh của ngành, ga ñảm bảo an toàn về mọi mặt;

- Tuân thủ ñầy ñủ quy trình tác nghiệp khi xuất, nhập, xếp dỡ, hàng hoá;

- Báo cáo thường xuyên cho trực ban hóa vận (hoặc trực ban chạy tầu, ñiều ñộ chạy tầu ga) số lượng hàng xuất nhập và các sự cố phát sinh như: khai sai tên, trọng lượng hàng hóa ;

- Liên hệ chặt chẽ với tổ hạch toán giải quyết tốt các thủ tục xuất nhập, tính và thu các khoản lưu kho bãi, bảo quản ;

- Chịu trách nhiệm về tính sát thực, ñầy ñủ, kịp thời nội dung ghi chép và bảo quản tốt các số sách ấn chỉ do mình quản lý

B Tổ chức phòng hoá vận và tổ hạch toán ga hàng hóa: phòng hóa vận là bộ phận của ga

hàng hóa, chịu trách nhiệm trực tiếp giao dịch với chủ hàng, làm các thủ tục vận chuyển và giao trả lô hàng, xử lý các tác nghiệp thương vụ ñối với lô hàng Phòng hóa vận ñặt dưới sự chỉ ñạo trực tiếp của Trưởng hoặc Phó ga và thường làm việc theo chế ñộ 24/24 giờ ñể thực hiện kế hoạch sản xuất và mệnh lệnh, chỉ thị công tác của ga Nhiệm vụ cụ thể của phòng hóa vận ga hàng hóa là:

- Xây dựng và ñiều hành phương án xếp dỡ hàng hóa ñảm bảo an toàn, ñúng thời gian, tận dụng tốt phương tiện của ga, của ngành;

- Nhận các vận ñơn chứng từ vận chuyển hàng hoá, vào sổ sách và biểu tác nghiệp hoá vận, sau ñó trực ban hoá vận giao kế hoạch này cho ñiều ñộ chạy tàu, tổ chức dồn ñưa lấy xe vào ñịa ñiểm xếp dỡ;

- Báo kế hoạch cho ñôn ñốc xếp dỡ ñón nhận toa xe vào ñúng vị trí tác nghiệp, phân công nhân lực ñể tổ chức xếp dỡ;

- Giao toàn bộ vận ñơn cho tổ hạch toán ñể thẩm hạch hàng hóa và chi phí vận chuyển ðịnh viên của phòng hóa vận gồm có:

1 Hạch toán hàng hóa: là chức danh chịu sự lãnh ñạo của Trưởng ga, phó ga, chủ nhiệm

và trực ban hóa vận, ñồng thời chịu sự lãnh ñạo trực tiếp của trực ban chạy tầu, có nhiệm vụ:

- Lập giấy tờ chuyên chở lô hàng gửi ñi, thu nhận, bảo quản giấy tờ chuyên chở của lô hàng ñến Khi giao nhận giấy tờ phải ñăng ký sổ giao nhận và có ký nhận;

- Làm thủ tục báo tin hàng ñến kịp thời, ñúng quy ñịnh Bảo ñảm giao nhận hàng hóa ñầy

ñủ ñúng quy ñịnh, lập phiếu xuất kho cho người nhận hàng hợp lệ;

- Thu chính xác, kịp thời cước phí, tạp phí, phụ phí ðảm bảo thực hiện ñúng quy ñịnh tài chính của Nhà nước, ngành ñường sắt và của ga;

- Kiểm tra thủ tục với hàng liên vận ñể bảo ñảm chuyên chở hàng hóa không bị trở ngại

Tổ hoạch toán ga hàng hóa thông thường gồm 5 người:

+ Tổ trưởng theo dõi chỉ ñạo chung, có thể làm thêm công tác ký sổ hàng, phiếu xuất kho;

+ Một người làm công tác hàng ñi;

+ Một người làm công tác hàng ñến;

+ Một người làm công tác thu ngân;

+ Một người làm công tác báo cáo tổng hợp

Nội dung công tác hàng về của hạch toán viên: Khi có hàng về tiến hành nhận vận ñơn,

giấy tờ chuyên chở từ trực ban hoá vận ñể vào sổ ñăng ký hàng ñến, viết báo cáo hàng ñến gửi lên công ty

Nội dung công tác hàng ñi của hạch toán viên: Thực hiện thủ tục lập vận ñơn, giấy tờ

chuyên chở ñối với lô hàng ñi, tính cước phí vận chuyển, vào sổ theo dõi hàng ñi, ñăng ký vào sổ báo cáo hàng ñi lên công ty

2 Giao tiếp viên: biên chế ở những ga có tác nghiệp chuyển tải sang toa giữa các khổ

ñường, chức năng nhiệm vụ giống ñôn ñốc xếp dỡ, ñặc biệt chú ý giải quyết việc bố trí xe khi chuyển tải cho thuận tiện, ñề xuất và ñôn ñốc thực hiện phương án chuyển tải nhằm ñạt năng suất cao, theo dõi báo cáo chính xác hàng hóa gửi bù ñể có biện pháp gửi kịp thời

3 Sự cố viên: là chức danh chịu sự lãnh ñạo của Trưởng ga, chủ nhiệm hoặc trực ban hóa

vận, ở một số ga trực thuộc phòng kỹ thuật ga, có nhiệm vụ:

- Bám sát thực tế ñể nắm vững tình hình hàng hóa không an toàn nguyên vẹn, lập biên bản kịp thời, ñúng quy ñịnh, thể hiện rõ nguyên nhân gây ra sự cố;

- ðăng ký các biên bản thương vụ và phổ thông vào sổ theo dõi, bảo quản ñầy ñủ và hợp

lệ sổ sách giấy tờ theo quy ñịnh của ngành và ga, thực hiện chế ñộ báo cáo theo quy ñịnh;

- ðiều tra và báo cáo kịp thời chính xác tình hình sự cố theo yêu cầu của cấp trên;

- Giải quyết nhanh chóng các sự cố hàng hóa thuộc phạm vi phụ trách, thương lượng giao tiếp với chủ hàng, tìm kiếm hàng hóa, xác ñịnh mức ñộ thiệt hại hàng hóa gây ra bởi nguyên nhân khách quan;

Xác ñịnh hàng hóa không có giấy tờ hoặc có giấy tờ nhưng không có hàng hóa;

- Tham gia các cuộc họp giải quyết tranh chấp do chủ hàng yêu cầu

4 Thư ký hóa vận: bố trí ở ga không có chủ nhiệm hoặc trực ban hóa vận, có nhiệm vụ:

thực hiện kế hoạch xếp dỡ, ñôn ñốc xếp dỡ, bảo ñảm xếp dỡ hàng hóa ñúng kỹ thuật, lập giấy tờ chuyên chở, tiếp nhận giấy tờ của lô hàng ñến, ñảm bảo thủ tục giao hàng, ñôn ñốc lấy hàng nhanh chóng, lập hóa ñơn biên lai thu các khoản tiền chuyên chở và phát sinh, ñăng ký sổ sách, theo dõi hàng ñi ñến, thực hiện chế ñộ báo cáo theo quy ñịnh;

Ngoài ra ở ga hàng hóa còn có một số chức danh khác phục vụ cho công tác hóa vận như ñội công nhân xếp dỡ, bảo vệ hàng hóa, bảo quản dụng cụ hóa vận Nhiệm vụ của các chức danh này do ga quy ñịnh

I.2.2.3 ðiều kiện khai trương và bãi bỏ ga hàng hóa:

1 ðiều kiện khai trương ga hàng hóa: Khai trương ga hàng hóa ñược hiểu theo 2 nội

dung: mở mới 1 ga hàng hóa hoặc bổ sung tác nghiệp hàng hóa cho ga Theo Luật ñường sắt ban hành năm 2006, việc mở mới 1 ga ñường sắt sẽ do Bộ trưởng Bộ GTVT quy ñịnh trên cơ sở Quy hoạch tổng thể phát triển ñường sắt ñã ñược Thủ tướng chính phủ phê duyệt;

Trước khi mở phải tiến hành ñiều tra kinh tế tỷ mỷ vùng thu hút, xác ñịnh ñầy ñủ các thông số kinh tế, dân cư, ñiều kiện ñịa lý giao thông, khả năng tồn tại và phát triển nguồn hàng trong tương lai của vùng, sau ñó lập bản luận chứng kinh tế-kỹ thuật trình lên Bộ trưởng phê duyệt sau khi ñã trao ñổi thống nhất với Tỉnh, Thành phố trực thuộc trung ương quản lý ñịa bàn

có ga ñịnh mở Việc mở ga có thể ñể làm một số hay tất cả tác nghiệp vận chuyển hàng hóa tùy theo nhu cầu mở ga;

Khi tiến hành lựa chọn vị trí mở ga hàng hĩa trên tuyến phải đảm bảo các nguyên tắc sau:

- ðảm bảo liên hệ chặt chẽ với các cứ điểm kinh tế Vì ga hàng hĩa trước hết là phục vụ vận chuyển hàng hĩa cho vùng thu hút, do đĩ vị trí ga hàng hĩa lựa chọn phải đảm bảo liên hệ chặt chẽ với các cứ điểm kinh tế cả về mặt địa lý giao thơng lẫn luồng hàng;

- ðảm bảo hệ thống giao thơng ngắn đường tiện lợi tới các chủ hàng trong vùng thu hút ðường sắt chỉ chuyên chở hàng hĩa từ ga tới ga, việc đưa lấy hàng hĩa từ kho của chủ hàng đến

ga do vận chuyển đường ngắn đảm nhận, vì vậy, giao thơng ngắn đường thuận tiện giữa ga hàng hĩa và cơ quan chủ hàng tạo điều kiện giảm chi phí và thời gian vận chuyển hàng hĩa, nâng cao chất lượng bảo quản hàng hĩa trong quá trình chuyên chở;

- ðảm bảo cĩ đủ nguồn hàng vận chuyển ðầu tư xây dựng và chi phí hoạt động ga hàng hĩa hàng năm là rất lớn, thời gian hồn vốn dài, vì vậy, khi lựa chọn bố trí ga hàng hĩa phải xác định xem luồng hàng cĩ đủ lớn để khai thác hiệu quả ga hàng hĩa hay khơng?

- Khoảng cách giữa các ga hàng hĩa phải thích hợp, vì nếu quá gần sẽ làm tăng số lần dừng đỗ đồn tầu, tăng chi phí đỗ đọng phương tiện, giảm năng lực thơng qua của tuyến, nhưng ngược lại, nếu quá xa sẽ làm tăng chi phí vận chuyển ngắn đường;

- Phối hợp chặt chẽ với các ga kỹ thuật Ga kỹ thuật chủ yếu làm các tác nghiệp giải thể lập tầu, do đĩ ga hàng hĩa cần phối hợp chặt chẽ với ga kỹ thuật để giảm bớt chi phí và thời gian tác nghiệp trung chuyển toa xe hàng;

Trong các thành phố, khu đơ thị lớn thường xây dựng khu đầu mối đường sắt, đĩ là 1 tập hợp các ga cĩ liên hệ với nhau về mặt luồng xe, luồng hàng Các ga trong khu đầu mối đường sắt được chuyên mơn hĩa theo hướng đường, mặt hàng tác nghiệp Khi tiến hành lựa chọn vị trí ga hàng hĩa trong khu đầu mối cần đảm bảo các nguyên tắc sau:

- Phải đặt ở những điểm giao lưu hàng hĩa Những ga hàng hĩa chuyên dùng nên đặt ở những khu cơng nghiệp tương ứng, ga hàng hĩa tổng hợp nên phân bổ đều cho vùng;

- Phối hợp tốt với giao thơng thành phố, tránh đặt quá xa chủ hàng hoặc quá gần trục giao thơng thành phố;

- Liên hệ chặt chẽ với ga lập tầu, nên đặt trên hướng luồng hàng tương đối lớn của ga lập tầu, tránh phải đi vịng, giao cắt với đường chính;

- Phù hợp với quy hoạch phát triển của thành phố, khơng nên đặt ga hàng hĩa tại những địa điểm cĩ khả năng phải di dời trong tương lai, đặc biệt với những thành phố đang phát triển;

- ðảm bảo điều kiện vệ sinh mơi trường, khơng đặt ga hàng hĩa cĩ tác nghiệp với hàng nguy hiểm, tươi sống ở gần khu dân cư, ga tác nghiệp hàng bay bụi bố trí thuận chiều giĩ, tránh khu dân cư hoặc nơi đơng người ;

- Cĩ điều kiện phát triển trong tương lai Quy mơ ga hàng hĩa phải phát triển để đáp ứng nhu cầu vận chuyển tăng lên, vì vậy, ga hàng hĩa phải được bố trí ở địa điểm cĩ quỹ đất nhằm

mở rộng trong tương lai;

Bố trí ga hàng hĩa trong khu đầu mối cĩ thể theo các phương án sau:

: Khu công nghiệp : ðường sắt

: Phạm vi dân cư : Ga hàng hóa

: Phạm vi thành phố

- Phương án xuyên qua thành phố Các ga hàng hóa ñặt trên ñường xuyên tâm hoặc

xuyên qua thành phố ñể phục vụ các xí nghiệp hoặc khu vực tiêu dùng nhưng không ñược ñặt

quá sâu trong thành phố (xem hình H.1.1);

- Phương án vòng quanh thành phố Các ga hàng hóa, ñặc biệt là ga có tác nghiệp với

hàng rời ñổ ñống, ñặt ngoài rìa thành phố tạo thành một ñường vòng ăn thông với các hướng ñi

của khu ñầu mối Phương án này tạo ñiều kiện thuận lợi cho tác nghiệp trung chuyển toa xe,

giảm mật ñộ tập trung phương tiện tại trung tâm thành phố (xem hình H.1.2);

- Phương án nối tiếp ga hàng hóa Phương án này phù hợp với khu ñầu mối kéo dài

Trong trường hợp các khu dân cư, khu công nghiệp nằm xen kẽ lẫn nhau thì nên bố trí ga hàng

hóa tổng hợp với bán kính phục vụ lớn (xem hình H.1.3);

- Phương án phân nhánh Trong các khu ñô thị phân tán thì các ga hàng hóa nên ñặt ở

trên các ñường nhánh nối tiếp nhau và ăn sâu vào cơ quan chủ hàng (xem hình H.1.4)

2 ðiều kiện bãi bỏ ga hàng hóa: ñược ñặt ra trong trường hợp luồng hàng ñã chuyển

sang vùng thu hút khác, phương tiện giao thông khác hoặc theo yêu cầu của Nhà nước phục vụ Quy hoạch phát triển tổng thể Quốc gia, ñịa phương;

Trước khi bãi bỏ ga hàng hóa phải tiến hành lập luận chứng kinh tế-kỹ thuật nêu rõ lý do bãi bỏ ga ñể trình lên Bộ trưởng Bộ GTVT phê duyệt

I.2.2.4 Phân công các ga làm tác nghiệp hàng hóa trên tuyến: Việc bố trí nhiều ga làm tác

nghiệp hàng hóa có thể ảnh hưởng ñến NLTQ tuyến, chi phí vận chuyển hàng hoá và hiệu suất

sử dụng trang thiết bị hoá vận của ga, vì vậy ñặt ra vấn ñề là tập trung tác nghiệp hàng hóa về một số ga nhất ñịnh Với mỗi phương án phân công ga làm tác nghiệp hàng hoá ñều tồn tại 2 mặt

có lợi và bất lợi, do ñó khi so sánh phương án cần tuân thủ các nguyên tắc sau:

1 Các nguyên tắc khi ñề xuất phương án quy hoạch ga hàng hóa:

- Bãi bỏ những ga làm tác nghiệp hàng hóa có khối lượng quá nhỏ hoặc quá gần nhau về các ga lân cận;

- Phương án ñề xuất phải phù hợp với quy hoạch phát triển chung của khu vực, ngành GTVT và ñường sắt;

- Tận dụng tối ña trang thiết bị và cơ sở vật chất kỹ thuật của ga Tạo ñiều kiện tăng cường năng lực chuyên chở cho tuyến ñường;

- Tạo ñiều kiện thuận lợi cho chủ hàng, tránh ñầu tư quá lớn cho việc cải tạo hệ thống giao thông ñường ngắn tới ga;

- ðảm bảo mối liên hệ chặt chẽ với các ga kỹ thuật, ga lập tầu, phù hợp với ñiều kiện ñịa hình, ñảm bảo ñiều kiện vệ sinh môi trường và mỹ quan của vùng quy hoạch;

- Có hiệu quả kinh tế ñứng trên khía cạnh của toàn nền KTQD

2 Các chi phí tiết kiệm ñược của phương án:

- Chi phí tiết kiệm ñược do giảm số lần cắt móc:

C1tk = 365 × ncm × tcm × Ncm × egx (1.11)

Trong ñó: tcm : thời gian bình quân 1 lần dừng cắt móc (giờ);

Ncm : số lần cắt móc bình quân 1 ngày ñêm tại các ga bãi bỏ;

egx: ðơn giá 1 giờ-xe ñỗ ñọng (ñ/giờ-xe)

- Chi phí tiết kiệm ñược do áp dụng cơ giới hoá xếp dỡ:

C2tk = Σ Q.(C1 – C2) (1.12)

Trong ñó: Q: Tổng khối lượng hàng hoá xếp dỡ trong năm tại các ga bãi bỏ (T);

C1 và C2: giá thành xếp dỡ 1 T hàng hoá trước và sau khi cơ giới hoá (ñ/T)

- Tiết kiệm do giảm chi phí bảo dưỡng kho bãi tại các ga bãi bỏ:

C3tk = Fkb ckb + Lx d cxd (1.13)

Trong ñó: Fkb: diện tích kho bãi tại các ga bãi bỏ (m2);

Lx d: chiều dài ñường xếp dỡ tại các ga bãi bỏ (m);

ckb và cxd: chi phí bảo dưỡng bình quân cho 1 m2 kho (ñ/m2) và 1 m chiều dài ñường xếp dỡ trong 1 năm (ñ/m)

- Chi phí tiết kiệm do thay ñổi cự ly vận chuyển ñường ngắn:

C4tk = ∆L Qôtô eôtô (1.14)

Trong ñó: ∆L: chênh lệch quãng ñường vận chuyển ñường ngắn từ kho chủ gửi ñến ga bãi bỏ và ga tập trung (km);

Qôtô: Khối lượng hàng hoá vận chuyển bằng ô tô trong 1 năm (T);

eôtô: giá cước vận chuyển 1 T-Km bằng ô tô (ñ/T-km)

- Chi phí giờ-xe ñường sắt thay ñổi của phương án:

Egx = Qñs ∆Lñs egx/Pt Vlữ (1.15)

Trong ñó: Qñs: Khối lượng hàng hoá vận chuyển bằng ñường sắt trong 1 năm trên ga bãi

bỏ (T);

∆Lđs: khoảng cách từ ga bãi bỏ đến ga tập trung (km);

Pt: trọng tải tĩnh bình quân của 1 toa xe hàng (T/xe);

Vlữ: tốc độ lữ hành đồn tầu hàng trên quãng đường tính tốn (km/h)

- Chi phí giờ-đầu máy đường sắt thay đổi của phương án:

Qđs ∆Lđs

Egiờ-đm = _ (1 + βpt) egm (1.16)

Qđt Vlữ

Trong đĩ: Qđt: trọng lượng bình quân đồn tầu hàng (T);

βpt: hệ số tính đến đầu máy đẩy, ghép trong đồn tầu;

egm: đơn giá 1 giờ đầu máy (đ/giờ-đầu máy)

- Chi phí toa xe-km thay đổi của phương án:

Egxe-km = Qđs ∆Lđs exe-km/Pt (1.17)

Trong đĩ: exe-km: đơn giá 1 xe-km (đ/xe-km)

- Chi phí đầu máy-km thay đổi của phương án:

Qđs ∆Lđs

Eđm-km = _ (1 + βpt) eđm-km (1.18)

Qđt

Trong đĩ: eđm-km: đơn giá 1 đầu máy-km đường sắt (đ/đầu máy-km)

- Chi phí giờ tổ lái và giờ tổ phục vụ thay đổi của phương án:

N: số đồn tầu hàng thay đổi trong năm, N = Qđs/ Qđt;

enl: đơn giá 1 kg nhiên liệu chạy tầu (đ/kg)

2 Các chi phí phát sinh của phương án:

- Chi phí phát sinh do phải đầu tư thêm kho bãi tại ga tập trung:

α.Qnăm

C1ps = [ - × Tbq × (1 – kct) Fhc] e t (1.21)

365.βλ

Trong đĩ: Qnăm: Khối lượng hàng hố tăng lên tại ga tập trung trong 1 năm (T);

Tbq: thời gian bảo quản hàng hố bình quân (ngày);

kct, α và β: hệ số chuyển tải trực tiếp, hệ số bất bình hành luồng hàng và hệ

số lợi dụng diện tích kho để xếp hàng;

λ: cường độ chất đống hàng hố trong kho (T/m2);

Fhc: diện tích hiện cĩ của kho tại ga tập trung (m2);

eđt: đơn giá đầu tư 1 m2 diện tích kho (đ/m2)

- Chi phí phát sinh do phải kéo dài đường xếp dỡ tại ga tập trung:

α.Qnăm

C2ps = ( - × ltx Lhc) exdđt (1.22)

365.Pt.X

Trong ñó: X: số lần ñưa lấy xe trong ngày;

ltx: chiều dài bình quân 1 toa xe hàng (m);

Lhc: chiều dài ñường xếp dỡ hiện có ở ga tập trung (m);

exdñt: ñơn giá kéo dài 1 m ñường xếp dỡ (ñ/m)

- Chi phí phát sinh do kéo dài vận chuyển ñường ngắn: theo 1.14

- Chi phí phát sinh do phải ñầu tư mua thêm máy xếp dỡ:

M = α Qñs K / 365 mca Qñịnhmức (1.23)

Trong ñó: mca: số ca làm việc của máy trong ngày tại bãi hàng;

Qñịnhmức: công suất ñịnh mức của 1 máy xếp dỡ (T/ban);

K: ñơn giá của 1 máy xếp dỡ

Phương án quy hoạch chỉ có lợi về mặt kinh tế khi:

∑Ctk ≥ ∑E.Cps + Cktps (1.24) Trong ñó: E: hiệu quả vốn ñầu tư;

Các chi phí phát sinh liên quan ñến vận chuyển ñường sắt tính theo các công thức từ 1.15 ñến 1.20

I.2.2.5 Phân công tác nghiệp hàng hoá cho các ga trong khu ñầu mối ñường sắt:

1 Nguyên tắc ñề xuất phương án:

- Có sự liên hệ chặt chẽ với các ga ñường sắt và các phương tiện vận chuyển hàng hoá khác;

- Phù hợp với quy hoạch phát triển ngành, thành phố; tận dụng tốt quỹ ñất và trang thiết

bị kỹ thuật hiện có của ga;

- Cân ñối tác nghiệp giữa các ga, tránh tập trung về 1 ga, tạo ñiều kiện tăng nhanh quay vòng phương tiện và thu hút chủ hàng;

- ðảm bảo ñiều kiện vệ sinh môi trường, mỹ quan thành phố, an ninh ñịa phương;

- ðảm bảo có hiệu quả về mặt kinh tế

2 Các chi phí tính toán khi so sánh phương án:

- Chi phí ñầu tư, cải tạo nâng cấp hoặc xây mới ñường ô tô:

Eñt

1 = eñg Lñg + ekh (1.25) Trong ñó: eñg và ekh: ðơn giá ñầu tư xây dựng 1 km ñường (ñ/km) và chi phí liên quan khác (ñ);

Lñg: Chiều dài ñường ô tô cần làm mới hoặc cải tạo nâng cấp (km);

- Chi phí thay ñổi vận chuyển ñường ngắn: công thức 1.14;

- Chi phí giờ - toa xe ñường sắt thay ñổi của phương án: công thức 1.15;

- Chi phí giờ-ñầu máy ñường sắt thay ñổi của phương án: công thức 1.16;

- Chi phí toa xe-km thay ñổi của phương án: công thức 1.17;

- Chi phí ñầu máy-km thay ñổi của phương án: công thức 1.18;

- Chi phí giờ tổ lái và giờ tổ phục vụ thay ñổi của phương án: công thức 1.19;

- Chi phí nhiên liệu phục vụ chạy tầu thay ñổi của phương án: công thức 1.20;

- Chi phí phát sinh do phải ñầu tư mở rộng kho, bãi tại ga tập trung: công thức 1.21;

- Chi phí phát sinh do phải ñầu tư kéo dài ñường xếp dỡ tại ga tập trung: công thức 1.22;

- Chi phí phát sinh do phải ñầu tư mua thêm máy xếp dỡ: công thức 1.23

Khi so sánh phương án tính theo phương pháp tổng chi phí tính ñổi của phương án là nhỏ nhất và căn cứ theo thực tế chuyển dịch của luồng hàng ñể xác ñịnh ñó là chi phí tiết kiệm ñược hay là chi phí phát sinh

I.3 BÃI HÀNG GA HÀNG HÓA:

I.3.1 Chức năng, nhiệm vụ và phân loại bãi hàng ga hàng hóa:

Bãi hàng hoá là bộ phận sản xuất của nhà ga, là nơi giao tiếp giữa ngành VTðS với các phương tiện vận tải khác, là nơi khởi ñầu và kết thúc quá trình vận chuyển hàng hóa bằng ñường sắt

I.3.1.1 Chức năng nhiệm vụ của bãi hàng ga hàng hóa:

- Bảo quản tạm thời hàng hóa ñịa phương và trung chuyển một cách an toàn, nguyên vẹn;

- Thực hiện xếp, dỡ và chuyển tải hàng hóa ñảm bảo các yêu cầu của tác nghiệp;

- ðảm bảo cho các phương tiện xếp dỡ, chuyển tải tác nghiệp an toàn, ñạt hiệu quả cao;

- ðảm bảo cho toa xe hàng ñỗ và di chuyển an toàn trong quá trình tác nghiệp;

- Thực hiện các thủ tục thương vụ ñối với hàng hóa chuyên chở một cách chính xác phù hợp với các quy ñịnh của ngành và ga;

- Thực hiện tác nghiệp ñối với những lô hàng ñặc biệt;

- Tiến hành các dịch vụ vận tải nhằm mang lại doanh thu cho ngành và nâng cao uy tín của ga nói riêng cũng như của ngành ñường sắt nói chung

I.3.1.2 Phân loại bãi hàng ga hàng hóa: có hai cách phân loại chủ yếu:

1 Phân loại theo tính chất, kết cấu ñường ga: Bãi hàng ñược phân thành:

- Bãi hàng hóa cụt: là bãi hàng hóa chỉ có 1 ñầu nối thông với yết hầu ga (xem hình H.1.5) Loại hình này có ưu ñiểm là diện tích chiếm ñất nhỏ, ñường ôtô và ñường ga ngắn, ít giao cắt Mặt khác, khi khối lượng tác nghiệp tăng có thể dễ dàng cải tạo tăng năng lực ga Tuy nhiên

nó có nhược ñiểm là tác nghiệp dồn xe khó khăn và tập trung vào 1 phía của nhà ga dẫn ñến hệ

số chiếm dụng yết hầu không ñều, giảm năng lực của ga và bãi;

Bãi hàng hóa cụt ñược sử dụng rộng rãi trong ngành ñường sắt, nhất là với những ga có khối lượng tác nghiệp không lớn và diện tích ñất bị hạn chế

Hình vẽ H 1.6: Bãi hàng hóa thông qua

- Bãi hàng thông qua: là bãi hàng có 2 ñầu nối thông với 2 yết hầu ga (xem hình H.1.6) Loại này có ưu ñiểm là năng lực tác nghiệp lớn vì có thể dồn xe ñồng thời cả hai ñầu, do ñó thực hiện ñược tác nghiệp dây chuyền và song trùng Tuy nhiên nhược ñiểm của loại hình này là giao cắt giữa quá trình chuyển dịch của ôtô và toa xe lớn, chi phí ñầu tư xây dựng và khai thác cao,

khó có ñiều kiện phát triển trong tương lai Vì vậy bãi hàng này chỉ thích hợp với những ga có khối lượng tác nghiệp lớn, ổn ñịnh khi ñiều kiện ñịa hình cho phép;

Hình vẽ H 1.5: Bãi hàng hóa cụt

Chú thích: 1 Phòng hóa vận; 2 Nhà nghỉ của công nhân; 3 Phòng bảo vệ; 4 Cân ô tô;

5 Kho kín; 6 Ke hàng hóa; 7 Bãi hàng chất ñống; 8 Bãi hàng nặng; 9 Bãi hàng rời; 10 Chuồng súc vật sống; 11 Kho hàng nguy hiểm; 12 Cầu cân toa xe; 13 Kho xăng dầu; 14 Ke cấp nước ñá; 15 Ke cao; 16 Ke trung chuyển hàng lẻ;

- Bãi hàng hóa hỗn hợp: là bãi hàng kết hợp cả hai loại hình trên, trong ñó các ñường xếp

dỡ cụt dùng ñể tác nghiệp với hàng bao kiện và hàng nặng, còn bộ phận thông suốt sử dụng ñể tác nghiệp với hàng rời

2 Phân loại theo tính chất tác nghiệp:

- Bãi hàng chuyên dùng: dùng ñể tác nghiệp với một hoặc một số mặt hàng cùng tính chất Bãi hàng này có ưu ñiểm là công tác quản lý ñơn thuần, hiệu suất sử dụng thiết bị của bãi cao, có ñiều kiện ñể cơ giới hóa xếp dỡ, chất lượng hàng hóa trong quá trình tác nghiệp tốt Nhược ñiểm là chi phí ñầu tư xây dựng và khai thác cao, thích hợp với những bãi hàng có khối lượng tác nghiệp lớn theo mặt hàng nào ñó;

- Bãi hàng tổng hợp: dùng ñể tác nghiệp với nhiều loại hàng, ñây là loại hình ñược sử dụng phổ biến trong ngành ñường sắt Bãi hàng loại này có nhược ñiểm là luồng hàng phân tán, khó thực hiện cơ giới hóa xếp dỡ, hiệu suất sử dụng thiết bị bãi hàng thấp Vì vậy ñể nâng cao hiệu quả khai thác bãi cần chuyên môn hóa bãi theo từng khu vực, mỗi khu vực chỉ tác nghiệp với một loại hàng, ví dụ: kho hàng bao kiện, bãi hàng nặng, bãi hàng rời và hàng rời ñổ ñống