Hệ quả chuyển động xung quanh Mặt Trời của Trái Đất docx

Hệ quả chuyển động xung quanh Mặt Trời của Trái Đất A.. Mục tiêu bài học: Sau khi học xong bài học, học sinh cần: - Hiểu và trình bày được một số hệ quả chuyển động của Trái Đất xung qu

Hệ quả chuyển động xung quanh Mặt Trời của Trái Đất

A Mục tiêu bài học:

Sau khi học xong bài học, học sinh cần:

- Hiểu và trình bày được một số hệ quả chuyển động của Trái Đất xung quanh Mặt Trời, đó là chuyển động biểu kiến hằng năm của Mặt Trời, hiện tượng mùa và ngày đêm dài ngắn theo mùa

- Biết phân tích các hình vẽ có trong bài, xác lập một số mối quan hệ nhân quả

B Thiết bị dạy học:

- Mô hình Trái Đất - Mặt Trăng - Mặt Trời (nếu có)

- Quả Địa Cầu

- Phóng to các hình vẽ trong SGK

C Hoạt động dạy học:

Kiểm tra 1 số kiến thức cũ đã học

Khởi động

GV yêu cầu HS dùng Quả Địa Cầu biểu diễn và trình bày về chuyển động quanh Mặt Trời của Trái Đất Sau đó GV hỏi: các chuyển động này đã đem đến những hệ quả gì? Để trả lời câu hỏi này chúng ta sẽ cùng học bài hôm nay

Chia lớp thành 6 nhóm

Bước 1:

* Các nhóm 1, 2: Dựa vào hình 6.1 và

6.2 kênh chữ trong SGK, thảo luận theo

gợi ý:

- Hiện tượng Mặt Trời lên thiên đỉnh là

gì?

- Nơi nào của Trái Đất có Mặt Trời lên

thiên đỉnh mỗi năm 2 lần, nơi nào chỉ 1

lần?

- Thế nào là chuyển động biểu kiến

hằng năm của Mặt Trời?

- Nguyên nhân nào sinh ra sự chuyển

động biểu kiến của Mặt Trời hằng năm?

* Các nhóm 3, 4: Dựa vào hình 6.2, 6.3

II Hệ quả chuyển động xung quanh Mặt Trời của Trái Đất

1 Chuyển động biểu kiến hằng năm của Mặt Trời

- Chuyển động giả của Mặt Trời hằng năm giữa hai chí tuyến

2 Hiện tượng mùa

và kiến thức đã học để thảo luận:

- Vì sao có hiện tượng mùa trên Trái

Đất?

- Xác định trên hình 6.2:

+ Vị trí và khoảng thời gian của các

mùa: xuân, hạ, thu, đông

+ Vị trí các ngày: xuân phân, hạ chí, thu

phân, đông chí

- Giải thích vì sao: Mùa xuân ấm áp,

mùa hạ nóng bức, mùa thu mát mẻ, mùa

đông lạnh lẽo

- Vì sao các mùa của hai nửa cầu trái

ngược nhau?

Gị ý: khi giải thích về mùa cần chú ý

mối quan hệ giữa trục nghiêng không

đổi phương của Trái Đất khi chuyển

động quanh Mặt Trời với độ lớn của

góc chiếu sáng và sự hấp thu nhiệt, toả

nhiệt của bề mặt Trái Đất

Ví dụ: từ 21 tháng 3 đến 22 tháng 6, do

trục nghiêng nên nửa cầu Bắc ngả về

- Có 4 mùa: Xuân, hạ, thu, đông; mùa của hai nửa cầu trái ngược nhau

Mặt Trời, dẫn tới óc nhập xạ (góc hợp

bởi tia sáng Mặt Trời với bề mặt Trái

Đất) lớn, thời gian được chiếu sáng lớn

hơn thời gia trong bóng tối (ngày dài

hơn đêm); điều đó làm cho nửa cầu Bắc

nhận được nhiều nhiệt từ Mặt Trời,

nhưng do mặt đất vừa bị hoá lạnh vào

mùa đông nên lúc này mới ấm lên, đó là

mùa xuân (mùa xuân ấm áp) Từ ngày

22/6 đến ngày 23/9, nửa cầu Bắc vẫn

ngả về Mặt Trời, nên góc nhập xạ vẫn

lớn ngày dài hơn đêm, nửa cầu Bắc

nhận được nhiều nhiệt, lại cộng với

lượng nhiệt đã tích được vào mùa xuân

nên nhiệt độ tăng cao, đó là mùa hạn

nóng bức …

* Các nhóm 5,6 : Dựa vào hình 6.2, 6.3

và kênh chữ, vốn hiểu biết, thảo luận

theo gợi ý:

- Thời gian nào, những mùa nào nửa

cầu Bắc có ngày dài hơn đêm, nửa cầu

3 Hiện tượng ngày đêm dài ngắn theo mùa

- Mùa xuân và hạ có ngày dài đêm ngắn, mùa thu và đông có ngày ngắn

Nam có ngày ngắn hơn đêm? Vì sao?

- Thời gian nào, những mùa nào nửa

cầu Bắc có ngày ngắn hơn đêm, nửa cầu

Nam có ngày dài hơn đêm? Vì sao?

- Nêu kết luận về hiện tượng ngày đêm

dài ngắn theo mùa trên Trái Đất

- Vào những ngày nào khắp nơi trên

Trái Đất có ngày bằng đêm?

- Hiện tượng ngày đêm dài ngắn khác

nhau có thay đổi như thế nào theo vĩ

độ? Vì sao?

Gợi ý cho nhóm 5, 6:

Khi quan sát hình 6.3, chú ý:

- Vị trí của đường phân chia sáng tối so

với hai cực Bắc, Nam

- So sánh diện tích được chiếu sáng với

diện tích trong bóng tối của một nửa

cầu trong cùng một thời điểm (2/6 hoặc

22/12)

Bước 2:

Các nhóm lần lượt trình bày, GV giúp

đêm dài

- 21/3 và 23/9: Ngày dài bằng đêm

- ở xích đạo: Độ dài ngày đêm bằng nhau Càng xa Xích đạo về hai cực độ dài ngày đêm càng chênh lệch

- Từ hai vòng cực về hai cực, có hiện tượng ngày hoặc đêm dài 24 giờ Tại hai cực số ngày hoặc đêm dài 24 giờ kéo dài suốt 6 tháng

HS chuẩn kiến thức

Đánh giá

1 Chuyển động tự quay của Trái Đất đã gây nên những hệ quả địa lí nào? Hãy trình bày những hệ quả đó

2 Tại sao chuyển động của Trái Đất quanh Mặt Trời lại tạo nên các mùa trong năm?

Bài tập về nhà

1 Làm bài tập 3 SGK trang 32

2 Giải thích câu ca dao:

Ngày tháng mười chưa cười đã tối”

-

Rỳt kinh nghiệm sau bài dạy