Giáo án Hóa học lớp 9 : Tên bài dạy : SƠ LƯỢC BẢNG HỆ THỐNG TUẦN HOÀN CÁC NGUYÊN TỐ HOÁ HỌC (tiết 1) pot

Kiến thức : - HS biết được: Nguyên tắc sắp xếp các nguyên tố theo chiều tăng dần của điện tích hạt nhân nguyên tử; Cấu tạo bảng hệ thống tuần hoàn mới ở lớp 9 gồm ô nguyên tố, chu kì, n

SƠ LƯỢC BẢNG HỆ THỐNG TUẦN

HOÀN CÁC NGUYÊN TỐ HOÁ HỌC

(tiết 1)

I Mục tiêu :

1 Kiến thức :

- HS biết được: Nguyên tắc sắp xếp các nguyên tố theo chiều tăng dần của điện tích hạt nhân nguyên tử; Cấu tạo bảng hệ thống tuần hoàn mới ở lớp 9 gồm ô nguyên tố, chu kì, nhóm; Quy luật biến đổi tính chất trong chu kì, nhóm Áp dụng với chu kì 2,3, nhóm I, VII; Dựa vào vị trí của nguyên tố (20 nguyên tố đầu) suy ra cấu tạo

nguyên tử, tính chất cơ bản của nguyên tố và ngược lại

2 Kĩ năng :

- HS dự đoán tính chất cơ bản của nguyên tố khi biết vị trí của nó trong bảng; Biết cấu tạo nguyên tử của nguyên tố suy ra vị trí và tính chất của nó

3 Thái độ :

- HS có thế giới quan khoa học

II Chuẩn bị của giáo viên và học sinh :

1 Giáo viên :

- Bảng tuần hoàn lớn, chu kì 2,3 phóng to, nhóm I, VII phóng to,

sơ đồ cấu tạo nguyên tử

2 Học sinh :

- Ôn lại các kiến thức về cấu tạo n.tử, bảng tuần hoàn nhỏ

III Tiến trình bài dạy :

1 Kiểm tra bài cũ : (4p)

Công nghiêp silicat là gì? Kể tên một số nghành công nghiệp silicat và nguyên liệu chính?(10đ)

TL:

Khái niệm: CN Silicat gồm sản xuất đồ gốm sứ, thuỷ tinh, xi

măng từ những hợp chất thiên nhiên của Si và các h.chất khác (3đ)

Một số nghành công nghiệp silicat và nguyên liệu chính (1đ)

Sản xuất đồ gốm sứ:Nguyên liệu: Đất sét, thạch anh, fenfat (2đ) Sản xuất xi măng:Nguyên liệu: Đất sét, đá vôi, cát (2đ)

Sản xuất thuỷ tinh:Nguyên liệu: Cát thạch anh, đá vôi, sôđa.(2đ)

* Đặt vấn đề vào bài mới : (1p)Hiện nay người ta đã biết được

bao nhiêu nguyên tố hoá học? (khoãng hơn 110 nguyên tố) Vậy

110 nguyên tố đó có mối quan hệ như thế nào, làm thế nào để sắp xếp chúng ở trong bảng tuần hoàn? Và bảng tuần hoàn được cấu tạo như thế nào? Chúng có sự biến đổi về tính chất và ý nghĩa ra

sao? Bài mới

2 Bài mới :

Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung bài học

GV

GV

?

Giới thiệu qua về lịch sử bảng HTTH

do nhà bác học người Nga tìm ra

Y/c hs quan sát bảng HTTH và đọc

thông tin trả lời câu hỏi:

Các nguyên tố trong bảng được sắp

I Nguyên tắc sắp xếp các n.tố trong bảng TH(5p)

HS

GV

GV

?

HS

?

HS

?

HS

xếp theo nguyên tắc nào?

TL:

Giới thiệu : Bảng tuần hoàn trên 100

nguyên tố và mỗi nguyên tố được sắp

xếp vào một ô

Treo ô nguyên tố phóng to

Quan sát ô ng.tố thứ 12 cho ta biết

những gì?

Nêu được: KHHH, số hiệu nguyên tử,

tên ng.tố, NTK

Quan sát ô 11 cho ta biết điều gì?

Trả lời thông tin về ô số 11

Các ô ng.tố có đặc điểm gì giống

- Theo Menđêleep: Sắp xếp theo chiều tăng dần của nguyên tử khối

- Hiện nay: Sắp xếp theo chiều tăng dần của điện tích hạt nhân nguyên tử

II Cấu tạo bảng tuần hoàn: (30p)

1 Ô nguyên tố:

?

HS

GV

?

GV

?

HS

nhau?

TL :

Số hiệu nguyên tử cho ta biết thông tin

gì về nguyên tố?

TL :

Yêu cầu HS tìm hiểu thông tin trong

SGK

Chu kì là gì ?

Nghiên cứu SGK , trao đổi thảo luận

- Số hiệu nguyên tử, kí hiệu hoá học, tên nguyên tố, NTK

- Số hiệu nguyên tử có số trị bằng số đơn vị điện tích hạt nhân, bằng số e, trùng với số thứ tự của ngtố trong bảng

2 Chu kì:

- Chu kì là dãy các nguyên

tố mà nguyên tử của chúng

GV

GV

?

HS

?

HS

GV

Nhìn vào bảng tuần hoàn em cho biết

có mấy chu kì ?

Có 7 chu kì

Giới thiệu có 7 chu kì trong đó các chu

kì 1, 2, 3, là các chu kì nhỏ , các chu kì

4 , 5 , 6 , 7 là các chu kì lớn

Yêu cầu HS quan sát , tìm hiểu chu kì

I và trả lời câu hỏi :

Số lượng nguyên tố và tên các nguyên

tố?

Kết hợp quan sát sơ đồ nguyên tử

hiddro , oxi , natri để nêu lên nhận xét

:

+ Chi kì 1:2 nguyên tố : hiddro và heli

,có 1 lớp electron trong nguyên tử

Từ H đến He điện tích hạt nhân thay

đổi như thế nào ?

có cùng số lớp electron và được sắp xếp theo chiều điện tích hạt nhân tăng dần

- Có 7 chu kì:

+ Chu kì 1,2,3  Nhỏ + Chu kì 4,5,6,7  Lớn

HS

GV

GV

?

HS

GV

Điện tích hạt nhân tăng từ H là 1+ đến

He là 2+

Yêu cầu HS xét chu kì 2 có gì giống với chu kì 1 về sự biến thiên điện tích hạt nhân , về số lớp electron trong nguyên tử tứ Li đến Ne

+ Chu kì 2 : 8 nguyên tố

Điện tích hạt nhân tăng từ Li đến Ne Tiếp tục tìm hiểu chu kì 3 và nêu lên những thông tin về số lớp electron và

sự biến đổi điện tích hạt nhân

+ Chu kì 3 : 8 nguyên tố

Có 3 lớp electron trong nguyên tử

Điện tích hạt nhân tăng dần từ Na đến

Ar

Qua quan sát các chu kì

Em có nhận xét và kết luận gì về số

?

GV

?

HS

GV

GV

đơn vị điện tích hạt nhân , số lớp

electron của các nguyên tử trong chu

kì ?

Trong mỗi chu kì , điện tích hạt nhân

tăng dần

Số thứ tự của chu kì bằng số lớp

electron

Quan sát bảng tuần hoàn trang 169

SGK

Bảng tuần hoàn có bao nhiêu nhóm,

mỗi nhóm có bao nhiêu cột?

Yêu cầu HS quan sát nhóm I , nhóm

VII của bẳng tuần hoàn , đồng thời

xem sơ đồ cấu tạo nguyên tử Li , Na (

nhóm I ) và nguyên tử Cl , Br ( nhóm

VII ) đẻ trả lời câu hỏi

- Số thứ tự của chu kì = số lớp e

3 Nhóm

GV

HS

Các nguyên tố trong cùng một nhóm

có đặc điểm gì giống nhau ?

Quan sát nhóm I , nhóm VII , thảo

luận để trả lời câu hỏi :

+ Các nguyên tố trong cùng một nhóm

có số electron lớp ngoài cùng bằng

nhau

+ Số thứ tự của nhóm bằng số elẻcton

lớp ngoài cùng của nguyên tử

Sau khi HS trả lời GV chốt lại đặc

điểm của nhóm

Dựa vào thông tin trung về nhóm

nguyên tố Yêu cầu các nhóm HS quan

sát nhóm I và nhóm VII ,thảo luận rút

ra nhận xét

Quan sát nhóm I và nhóm VII rút ra

nhận xét :

- Nhóm gồm các nguyên tố

mà nguyên tử của chúng có

số lớp electron lớp ngoài cùng bằng nhau và do đó tính chất tương tự như nhau được xếp thành cột theo chiều tăng của điện tích hạt nhân nguyên tử

- Số thứ tự của nhóm bằng

số electron lớp ngoài cùng của nguyên tử

GV + Nhóm I:

các nguyên tử đều có 1 electron lớp ngoài cùng

Điện tích hạt nhân tăng đần từ Li đến

Fr

+ Nhóm VII :

các nguyên tử đều có 7 electron lớp ngoài cùng

Điện tích hạt nhân tăng dần từ F đến

At

nhấn mạnh :

+ Nhóm I gồm các nguyên tố hoạt động hóa học mạnh

+ Nhóm VII gồm các nguyên tố phi kim hoạt động mạnh

Giới thiệu thêm: Các nhóm I đến V có

hoá trị chính là số thứ tự của nhóm

3 Củng cố, luyện tập : (4p)

- Làm bài tập 6 ( SGK tr101)

- TL: Chiều tăng tính phi kim từ : As, P, N, O, F

* Giải thích :

As, P, N cùng có 5 electron ở lớp ngoài cùng, ở nhóm V Theo

vị trí của 3 nguyên tố và quy luật biến thiên tính chất trong nhóm

ta biết được tính phi kim tăng theo trật tự sau : As, P, N

N, O, F có cùng 2 lớp electron, cùng ở chu kì 2 Theo vị trí trong chu kì và quy luật biến thiên tính chất kim loại, phi kim ta biết được tính phi kim tăng theo trật tự sau : N, O, F Do đó ta suy ra được kết quả trên

4 Hướng dẫn học sinh tự học ở nhà : (1p)

- Học bài và làm các bài tập còn lại SGK tr 101