Giáo án Hóa học lớp 9 : Tên bài dạy : NHÔM pot

Tính chất hoá học của nhôm : Nhôm có những tính chất hoá học của kim loại nói chung tác dụng với phi kim, với dung dịch axit, với dung dịch muối của kim loại kém hoạt động hơn.. Kĩ năng

NHÔM

I Mục tiêu :

1 Kiến thức :

HS biết được :

Tính chất vật lí của kim loại nhôm : nhẹ, dẻo, dẫn điện, dẫn nhiệt tốt

Tính chất hoá học của nhôm : Nhôm có những tính chất hoá học của kim loại nói chung (tác dụng với phi kim, với dung dịch axit, với dung dịch muối của kim loại kém hoạt động hơn)

Ngoài ra nhôm còn có phản ứng với dung dịch kiềm giải phóng khí hiđro

2 Kĩ năng :

Biết dự đoán tính chất hoá học của nhôm từ tính chất của kim loại nói chung và các kiến thức đã biết, vị trí của nhôm trong dãy hoạt động hoá học, làm thí nghiệm kiểm tra dự đoán : Đốt bột nhôm, tác dụng với dung dịch H2SO4 loãng, tác dụng với dung dịch CuCl2

Dự đoán nhôm có phản ứng với dung dịch kiềm không và dùng thí nghiệm để kiểm tra dự đoán

Viết được các PTHH biểu diễn tính chất hoá học của nhôm (trừ phản ứng với kiềm)

3 Thái độ :

- Giáo dục lòng yêu môn học, ý thức bảo vệ , sử dụng hợp lý kim loại nhôm

II Chuẩn bị của giáo viên và học sinh :

1 Giáo viên :

Thí nghiệm 1 : Bột nhôm, bìa giấy, đèn cồn, diêm

Thí nghiệm 2 : Dây nhôm và ống nghiệm đựng dd CuCl2

Thí nghiệm 4 : Dây nhôm và ống nghiệm đựng dd NaOH đặc Tranh : Sơ đồ điện phân nhôm oxit nóng chảy

2 Học sinh :

- Chuẩn bị trước bài ở nhà

III Tiến trình bài dạy :

1 Kiểm tra bài cũ : (4p)

Viết dãy hoạt động hoá học của kim loại, cho biết ý nghĩa của dãy hoạt động hoá học ?(10đ)

TL : Dãy hoạt động hoá học của kim loại (5đ)

K ; Na ; Mg ; Al ; Zn ; Fe ; Pb ; H ; Cu; Ag ; Au

Ý nghĩa của dãy hoạt động hoá học (5đ)

- Mức độ hoạt động hoá học của kim loại giảm dân từ trái qua phải

- Kim loại đứng trước Mg phản ứng ới nước ở đk thường tạo thành

dd kiềm giải phóng H2

- Kim loại đứng trước H đẩy được H ra khỏi dd axit

- Kể từ Mg trở về sau, kim loại đứng trước đẩy kim loại đứng sau

ra khỏi dd muối

* Đặt vấn đề vào bài mới : (1p) Kim loại nhôm còn những tính chất nào em đã biết hay chưa biết, các em tìm hiểu ở bài hôm nay

2 Bài mới :

Hoạt động của giáo

viên và học sinh

Nội dung bài học

? Dựa vào tính chất vật lí I Tính chất vật lí (5p)

HS

HS

?

HS

?

HS

GV

HS

?

chung của kim loại và

thực tế đời sống hàng

ngày em hãy nêu tính

chất vật lí của Al?

Quan sát mẫu vật, liên

hệ thực tế

Nêu tính chất vật lí của

Al ( SGK )

Em hãy dự đoán xem

nhôm có những tính chất

hoá học nào?

Dự đoán

Muốn kiểm tra dự đoán

về tính chất hoá học của

không, ta làm thế nào ?

Làm các thí nghiệm để

- SGK

II Tính chất hoá học (20p)

1) Al có tính chất hoá học của kim loại không

a) Phản ứng của AL với phi kim

*Phản ứng của nhôm với oxi

HS

?

HS

?

HS

?

HS

GV

kiểm tra tính chất hoá

học của nhôm

Hướng dẫn HS làm thí

nghiệm

Đốt bột Al trên ngọn lửa

đèn cồn

Làm thí nghiệm và nhận

xét hiện tượng

Nhận xét

Viết ptpư

Lên bảng viết PTHH

Vậy ở điều kiện thường,

nhôm có phản ứng với

oxi không khí không ?

TL:

PTHH: 4Al(r)+3O2(k)  t0 2Al2O3(r)

Chú ý : ở điều kiện thường, nhôm phản

ứng với oxi tạo thành lớp Al 2 O 3 mỏng bền vững Lớp oxit này bảo vệ đồ vật bằng nhôm, không cho nhôm tác dụng với oxi trong không khí và nước

*Phản ứng với phi kim khác

PTHH

GV

HS

HS

HS

?

HS

GV

Nhôm có phản ứng với

phi kim khác không ?

Nhôm phản ứng với

nhiều phi kim khác như

clo, lưu huỳnh

Yêu cầu HS viết các

PTHH

Hướng dẫn HS làm thí

nghiệm theo nhóm và rút

ra nhận xét

Thực hiện thí nghiệm Al

tác dụng với dung dịch

H2SO4 loãng

2Al(r) + 3Cl2(k)  2AlCl3(r)

b) Phản ứng của nhôm với dung dịch axit

- Nhôm phản ứng với một số dung dịch axit như HCl, H2SO4 loãng … giải phóng khí H2

PTHH:

2Al(r)+6HCl(dd)2AlCl3(dd)+

3H2(k)

Chú ý: Nhôm không tác dụng với H2SO4 đặc, nguội và HNO3 đặc, nguội (bị thụ động)

GV

HS

?

HS

GV

?

HS

Hiện tượng : có bọt khí

không màu thoát ra,

nhôm tan dần

Giải thích : Do Al phản

ứng với H2SO4 loãng

giải phóng khí H2, tạo

thành dung dịch

Al2(SO4)3

Viết PTHH?

Lên bảng viết PTHH

Thông báo : Ngoài dd

H2SO4 loãng, nhôm còn

phản ứng với axit HCl

và một số dd axit khác ;

Nhôm không phản ứng

với H2SO4 đặc, nguội,

HNO3 đặc, nguội

c) Phản ứng của nhôm với dung dịch muối

PTHH:

2Al(r)+3CuCl2(dd)2AlCl3(dd)+3Cu(r)

?

GV

HS

HS

HS

HS

GV

Hướng dẫn HS làm thí

nghiệm và rút ra nhận

xét

Làm thí nghiệm Al tác

dụng với dung dịch

CuCl2

Hiện tượng : Có chất rắn

màu đỏ bám vào bên

ngoài dây nhôm, màu

xanh của dung dịch

CuCl2 nhạt dần, nhôm

tan dần

Viết PTHH?

Lên bảng viết PTHH

Nhôm còn phản ứng

được với một số dung

dịch muối khác, thí dụ

AgNO3

2 Nhôm có tính chất hoá học nào khác?

GV

GV

?

HS

GV

?

Qua 3 tính chất trên em

rút ra kết luận về t/c hoá

học của nhôm

Kết quả kiểm tra dự

đoán bằng các thí

nghiệm đã chứng tỏ:

Nhôm có những tính

chất hoá học của kim

loại nói chung

Liệu nhôm có phản ứng

với dung dịch kiềm

không ?

Vậy làm thế nào biết

được câu trả lời nào là

đúng ? Chúng ta hãy tiến

hành nghiên cứu thí

nghiệm Al tác dụng với

III Ứng dụng(5p)

IV Sản xuất Al(5p)

HS

GV

?

HS

dung dịch NaOH

Tiến hành thí nghiệm

Hiện tượng xảy ra : Bọt

khí không màu thoát ra,

nhôm tan dần

Giải thích : Nhôm tác

dụng với dung dịch kiềm

giải phóng khí hiđro

Kết luận : Vậy nhôm có

phản ứng với dung dịch

kiềm

Chú ý : Để xác định khí

tạo thành, ta cắm ống

vuốt nhọn qua nút cao su

vào ống nghiệm và châm

diêm ở đầu ống Khí sẽ

cháy với ngọn lửa màu

xanh êm dịu Nếu dùng

- Nguyên liệu chính: quặng bôxit (thành

phần chủ yếu là Al2O3)

- Cách tiến hành : Quặng bôxit được làm sạch tạp chất điện phân hỗn hợp nóng chảy của nhôm

tấm kính để lên phía trên

ngọn lửa, kính sẽ mờ đi

do hơi nước nên có thể

kết luận khí đó là khí

hiđro

Chú ý : Không dùng vật

liệu bằng nhôm để đựng

dung dịch kiềm

Cho Hs xem một số hình

ảnh ứng dụng của nhôm

và hợp kim của nhôm

(máy bay, ô tô, ấm đun

nước, xô, chậu )

Nêu ứng dụng của Al ?

Nêu ứng dụng ( SGK )

Cho Hs xem mô phỏng

oxit và criolit trong bể điện phân PTHH:

2Al2O3(r) criolỉtĐFNC 4Al(r) + 3O2(k)

qui trình sản xuất nhôm

Nguyên liệu để sản xuất nhôm là gì ? ở nước ta, quặng boxit có ở đâu ?

Quặng boxit đã được phát hiện ở nhiều nơi trên đất nước ta Riêng ở vùng Cao Bằng, Lạng Sơn trữ lượng khoảng 30 triệu tấn ở Tây Nguyên, boxit tập trung thành mỏ lớn, tổng trữ lượng hàng

tỉ tấn Tuy nhiên nước ta chưa khai thác và sản xuất được nhôm do nhiều nguyên nhân

Sử dụng tranh vẽ 2.14 để thuyết trình về cách sản

xuất Al

Phương pháp nào được

dùng để sản xuất nhôm ?

Có thể dùng CO, C, H2

để khử Al O2 3 được không

?(K)

Viết PTHH và ghi rõ

điều kiện phản ứng

3 Củng cố, luyện tập : (4p)

BT 5

Al O 2SiO 2H O

M = 102 + 120 + 36 = 258

%Al = 54 100%

258  20,93%

BT 6.* PTHH :

Mg + H2SO4   MgSO4 + H2 (1)

2Al + 3H2SO4   Al2(SO4)3 + 3H2 (2)

Al tác dụng hết với dung dịch NaOH, còn Mg không phản ứng nên khối lượng Mg là 0,6 g

Theo phương trình (1) ta tính được thể tích khí H2 là : 0,56 (lít) Suy ra thể tích khí H2 giải phóng do phản ứng của Al với axit là : 1,008 (lít)

Dựa vào phương trình (2) tính được khối lượng Al là : 0,81 (g) Thành phần % theo khối lượng của Al trong hỗn hợp A là :

0,81

Thành phần % theo khối lượng của Mg là : 100 57,45 =

42,55%

4 Hướng dẫn học sinh tự học ở nhà : (1p)

- Bài tập : 1, 2, 3, 4, 5, 6 ( SGK Tr : 58 )

- Đọc trước bài mới