Đỏnh giỏ thực trạng vi khuẩn khụng khớ ở bệnh viện 103 TóM TắT Nghiờn cứu thực trạng ụ nhiễm vi khuẩn VK khụng khớ tại cỏc khoa của Bệnh viện 103 trong thỏng 8 - 2009, kết quả cho thấy:
Trang 1Đỏnh giỏ thực trạng vi khuẩn khụng khớ ở bệnh viện 103
TóM TắT
Nghiờn cứu thực trạng ụ nhiễm vi khuẩn (VK) khụng khớ tại cỏc khoa của Bệnh viện 103 trong thỏng 8 - 2009, kết quả cho thấy:
- Khụng khớ trong cỏc khoa, phũng hầu hết đạt yờu cầu vệ sinh học khụng khớ Cỏc khoa như Hồi sức cấp cứu, Phũng mổ đều đạt khụng khớ sạch (< 500 VK/m3)
- Cỏc VK gõy ụ nhiễm khụng khớ tại Bệnh viện 103 là VK thụng thường, ớt cú khả năng gõy bệnh
Khụng cú sự hiện diện của VK S aureus và P aeruginosa, S pyogenes - là cỏc VK chỉ điểm vệ sinh
khụng khớ
* Từ khúa: Vi khuẩn khụng khớ; Thực trạng
Evaluation of status of air bacteria at 103 Hospital Summary
The studying bacterial contamination of air in the faculties of the 103 Hospital in August, 2009, the results showed:
The air in most departments meet the requirements of the hygiene standards of air Departments such as Intensive Care Unit (ICU) and the operation rooms achieved clean air standards (< 500 bacteria/m 3 ) The bacteria that cause air pollution in 103 Hospital are low risk infection bacteria There is no presence of high-risk bacteria like S aureus and P aeruginosa, S pyogenes
* Key words: Air bacteria; Status
Đặt vấn đề
Không khí bệnh viện là một trong trong
những môi trường có nguy cơ ảnh hưởng
nhiều đến sức khoẻ con người bởi nhiều yếu
tố có hại như vật lý, hoá học, sinh học Con
người làm việc trong môi trường bệnh viện
(được gọi thống nhất là nhân viên y tế)
và người bệnh thường xuyên phải chịu tác
động của các yếu tố có trong không khí tuỳ
theo từng loại bệnh viện, vị trí công tác, mùa
vụ và mức độ ô nhiễm Các tác nhân sinh học như vi khuẩn, virut, ký sinh trùng có ở khắp nơi, nhất là ở các khoa xét nghiệm, truyền nhiễm Các tác nhân này có thể ảnh hưởng đến mọi nhân viên y tế và người bệnh qua những con đường lây nhiễm khác nhau Bệnh viện 103 là bệnh viện đa khoa, có 1.000 giường, hàng năm thu dung số lượng lớn bệnh nhõn (BN) thuộc nhiều đối tượng khác nhau, trong đó có BN bị mắc các tác
* Bệnh viện 103
Phản biện khoa học: PGS TS Nguyễn Thái Sơn
nhân nguy hiểm như HIV, HBV, virut cúm,
virut Adeno, vi khuẩn tả, thương hàn…, đây
là nguồn bệnh lây nhiễm cho các nhân viên
y tế và cộng đồng Việc trang bị phương tiện
bảo hộ, điều kiện làm việc để phòng ngừa
rất cần thiết Một trong những biện pháp là giám sát VK học không khí tại các khoa, phòng trong bệnh viện và đề xuất các biện pháp can thiệp Vì vậy, chúng tôi tiến hành nghiên cứu đề tài này với mục tiêu:
Trang 2Đánh giá thực trạng ô nhiễm vi sinh vật
(VSV) không khí tại một số khoa, phòng
trong Bệnh viện 103 và xác định loài VK
gây ô nhiễm không khí
Đối tượng, vật liệu và
phương pháp nghiên cứu
1 Đối tượng nghiờn cứu
- Khảo sát 135 mẫu không khí tại các
khoa phòng và môi trường bên ngoài của
bệnh viện về các chỉ tiêu: tổng số VSV, loài
VSV gây ô nhiễm
2 Phương pháp, kỹ thuật nghiên cứu
- Nghiờn cứu mô tả, cắt ngang tại thời
điểm nghiên cứu
- Lấy mẫu không khí: dùng máy hút liên tục theo khối lượng không khí ở khoa được
đánh giá bao gồm các chỉ tiêu sau:
+ Tìm tổng số VSV trong 1 m3 không khí
+ Xác định các loài VK gây ô nhiễm có nguy cơ gây nhiễm khuẩn bệnh viện
- Địa điểm khảo sát: các khoa có nguy cơ
cao như: Phũng mổ, Khoa Hồi sức Cấp cứu, Khoa Lao và Bệnh phổi, Phòng khám bệnh
- Thời gian: 8 - 2009
- Xác định loài VK theo thường quy VSV
Kết quả nghiên cứu
1 Kết quả khảo sát không khí bệnh viện
Bảng 1: Kết quả xét nghiệm VSV không khí tại Phũng mổ
8 giờ 30 phỳt
10 giờ
14 giờ 30 phỳt
56
Trang 3Giữa phòng mổ 312 0 312
Tiờu chuẩn Việt
Nam
sạch
khá
Không khí tại Phòng mổ đạt các tiêu chuẩn vệ sinh không khí trong cả 3 thời điểm lấy mẫu Trong phòng mổ đạt không khí sạch, các khu vực khác chấp nhận đ−ợc (phòng mổ phải đạt < 500 VK/m3 không có VK chỉ điểm vệ sinh)
Bảng 2: Kết quả xét nghiệm VSV không khí tại Khoa Hồi sức Cấp cứu
8 giờ 30 phỳt
10 giờ 45 phỳt
8 giờ 30 phỳt
đạt
(Ghi chú: ĐTTC: điều trị tích cực)
Kết quả xét nghiệm cho thấy: không khí tại phòng điều trị tích cực của Khoa Hồi sức Cấp cứu (B11) đạt tiêu chuẩn vệ sinh không khí ở cả 2 thời điểm lấy mẫu lúc đầu và gần cuối giờ làm việc buổi sáng Các phòng chức năng còn lại (trừ phòng hành chính) đều đạt không khí sạch (số l−ợng VK < 500/m3)
Bảng 3: Kết quả xét nghiệm VSV không khí tại Khoa Lao và Bệnh phổi
Trang 4Lối vào khoa 1.312 468 390 922 75 - Penicillinum
393 - Aspergilus
159 - Aspergilus
159 - Aspergilus
315 - Aspergilus
Kết quả xét nghiệm không khí tại Khoa Lao và Bệnh phổi cho thấy: không khí chủ yếu ở mức đạt yêu cầu (< 1.500 VK/m3) Riêng buồng cấp cứu đạt khá (780 vk/m3) Một số
buồng có vi nấm Penicillinum và Arpergilus nh−ng số l−ợng thấp Tuy nhiên, không thấy
buồng nào có VK chỉ điểm vệ sinh trong không khí
Bảng 4: Kết quả xét nghiệm VSV không khí tại Khoa Ngoại bụng
75 - Mucor
75 - Penicillinum
Không khí tại Khoa Ngoại bụng hầu hết ch−a đạt yêu cầu vệ sinh không khí Hầu hết các buồng đều có số l−ợng VK không khí v−ợt quá tiêu chuẩn cho phép, tuy nhiên ch−a
thấy có VK gây bệnh, nhưng có nhiều nấm mốc trong không khí
58
Bảng 5: Kết quả xét nghiệm VSV không khí tại Khoa Khám bệnh
Trang 5§Þa ®iÓm Σ VK Σ vi nÊm S epidermidis B subtilis NÊm
Trang 6Không khí tại Khoa Khám bệnh đạt mức độ chấp nhận được ở khu vực phòng khám nội, ngoại, cấp cứu Một số khu vực có số lượng VK rất cao như hành lang, phòng khám sản và khu vực ngoài trời (> 2.000 VK/m3)
Bàn luận
1 Kết quả khảo sát về VSV không khí
VSV không khí phản ánh mức độ ô nhiễm không khí do tác động của các hoạt động của con người Theo WHO, không khí sạch được coi là không khí không có chất độc hại, không
có VSV gây bệnh và các VSV khác ở giới hạn cho phép [4]
Về chỉ tiêu VSV không khí, chúng ta chưa có tiêu chuẩn thống nhất về số lượng VSV không khí Omelianski V nghiờn cứu về VSV trong các cơ sở chế biến thực phẩm và Hoàng Ngọc Hiển đề xuất năm 1998 đều thống nhất: < 500 VK/m3 là không khí rất sạch, áp dụng cho nhà mổ, khu chế biến đóng gói thực phẩm [2] Các chỉ tiêu không khí buồng bệnh được
áp dụng trong bệnh viện của Bộ Y tế ban hành 2003: < 1.500 VK/m3: khá, từ 1.500 - 2.000 VK/m3: chấp nhận được, > 2.000 VK/m3: không đạt yêu cầu [1]
Tại Bệnh viện 103, VSV không khí được nghiên cứu vào thời điểm mùa hè nên có sự khác biệt giữa các khoa, phòng, do khác nhau về điều kiện làm việc, số lượng BN Tại Khoa Hồi sức Cấp cứu, số lượng VSV không khí đạt chỉ tiêu rất sạch (hầu hết các phòng có số lượng
VK < 500/m3) Các phòng này đều có điều hoà không khí, được tăng cường vệ sinh hàng ngày, hạn chế số lượng người ra vào, nhất là người nhà BN Đây cũng là nỗ lực của nhân viên các khoa trên để đảm bảo môi trường như vậy
Theo Burke và CS, khi nghiên cứu tỷ lệ nhiễm trùng bệnh viện ở hai nhóm BN khác nhau: một nhóm có kiểm soát VK không khí (có lọc khí) và một nhóm không lọc, tỷ lệ nhiễm trùng
có sự khác biệt rõ rệt (8% và 22,6%) Điều này khẳng định ô nhiễm không khí góp phần làm tăng nguy cơ nhiễm trùng bệnh viện [3]
2 Các loài VSV gây ô nhiễm không khí
Các khoa, phòng cần có yêu cầu cao về chất lượng không khí như Phòng mổ, Khoa Hồi sức Cấp cứu đều đạt các chỉ tiêu không khí sạch Đây là sự bảo đảm chất lượng điều trị của bệnh viện thông qua việc cải tạo, nâng cấp các khoa, phòng này Việc trang bị điều hoà và hạn chế nhân viên ra vào giúp làm giảm VSV, đặc biệt không thấy sự có mặt của các VK chỉ
điểm vệ sinh Riêng các khoa, phòng khác như Khoa Ngoại bụng và Khoa Lao và Bệnh phổi còn có số lượng VK lớn, các khoa ngoại khỏc và Khoa Khám bệnh có số lượng VK > 2.000 VK/m3 Đây thực sự là điều đáng lo ngại và cần có các biện pháp giảm thiểu ô nhiễm như việc lau sàn nhà thay cho quét bằng chổi Hạn chế người nhà vào thăm quá nhiều, nhất là
các khu hậu phẫu Tuy số lượng VK cao nhưng chúng tôi chưa thấy sự có mặt của S aureus
và S pyogenes
Kết luận
- Thực trạng ô nhiễm không khí tại các khoa, phòng của Bệnh viện 103 tương đối thấp Các phòng đảm bảo chất lượng không khí sạch như Phòng mổ, Khoa Hồi sức Cấp cứu đều
Trang 7đạt yêu cầu (< 500 VK/m ) Các khoa lâm sàng như Khoa Lao và Bệnh phổi, Khoa Khám bệnh, hầu hết không khí chỉ ở mức chấp nhận được
- Các loài VK và nấm chủ yếu là VK bình thường không gây bệnh (S epidermidis và B subtilis ) Không thấy có VK chỉ điểm vệ sinh không khí trong các khoa, phòng như S aureus và S pyogenes
Tài liệu tham khảo
1 Bộ Y tế Quy trình chống nhiễm khuẩn bệnh viện, tập 1 Nhà xuất bản Y học 2003
2 Hoàng Ngọc Hiển Thực hành vi sinh y học Học viện Quân y 1998
3 Burke A Aspect of disinfections for control of nosocomial infections J infec Dis 2002, Vol 7,
pp.34-38
4 WHO. Prevention of hospital - acquired infection A practical guide 2002, 2nd edition, pp.48-49
