NGUYỄN THỊ TƯỜNG VI Bộ môn Kinh tế Vận tải Khoa Vận tải - Kinh tế Trường Đại học Giao thông Vận tải Tóm tắt: Việc tổ chức kiểm toán báo cáo tài chính và kế toán quản trị để xác nhận tí
Trang 1TỔ CHỨC CÔNG TÁC KIỂM TOÁN BÁO CÁO TÀI CHÍNH
VÀ KẾ TOÁN QUẢN TRỊ Ở CÁC DOANH NGHIỆP
ThS NGUYỄN THỊ TƯỜNG VI
Bộ môn Kinh tế Vận tải Khoa Vận tải - Kinh tế Trường Đại học Giao thông Vận tải
Tóm tắt: Việc tổ chức kiểm toán báo cáo tài chính và kế toán quản trị để xác nhận tính
trung thực, tin cậy và khách quan của các thông tin trên báo cáo tài chính và kế toán quản trị
là rất cần thiết trong nền kinh tế thị trường hiện nay Để tiến hành công việc kiểm toán báo cáo tài chính, quản trị có hiệu quả các doanh nghiệp phải tiến hành qua các bước: Lập kế hoạch kiểm toán, chuẩn bị kiểm toán, thực hiện kiểm toán và lập báo cáo kiểm toán Với các khoản mục cần kiểm toán khác nhau, kiểm toán viên phải lựa chọn phương pháp và nội dung kiểm toán phù hợp nhằm phát hiện các sai sót, gian lận có thể xảy ra
Summary: Recently, it is really important to organize the financial report and
management accounting audit to ascertain honesty, trust and objectiveness of information included in financial reports and management accounting in the market economy To implement the financial and management report audits effectively, enterprises should carry out activities in order as follows: auditotial planning, auditorial preparation, auditorial implemetation and auditorial reporting For other items to be audited, the auditor has to select a proper auditorial methodology and content to detect possible errors and frauds
Trong nền kinh tế thị trường hiện nay
các số liệu, thông tin tài chính của doanh
nghiệp được sự quan tâm và sử dụng khá rộng
rãi trong xã hội và qua đó đóng một vai trò
quan trọng trong hoạt động kinh tế xã hội
Tuy nhiên vai trò trên chỉ thực hiện được nếu
các thông tin tài chính được sử dụng đảm bảo
tính chính xác và đáng tin cậy Yêu cầu đó
dẫn đến hai vấn đề cần giải quyết:
- Thứ nhất: Thông tin tài chính là thông
tin có độ tổng hợp cao đòi hỏi một quá trình
xử lý phức tạp trên hàng ngàn dữ liệu về hoạt
động kinh tế của công tác kế toán, do đó
người sử dụng không thể kiểm tra được tính
chính xác đáng tin cậy của thông tin bằng
phương pháp thông thường
- Thứ hai: Có sự khác biệt về mục đích giữa người cung cấp và sử dụng thông tin tài chính được cung cấp
Để giải quyết được hai vấn đề trên các thông tin tài chính trước khi sử dụng cần được kiểm tra và xác nhận về tính chính xác và đáng tin cậy Điều đó dẫn đến cần phải có hoạt động kiểm toán
Kiểm toán là sự kiểm tra và xác nhận thông tin tài chính có đảm bảo chính xác và đáng tin cậy theo những nguyên tắc kế toán được chấp nhận rộng rãi và các nguyên tắc khác được đề
ra Có nhiều loại kiểm toán khác nhau tùy vào các cách phân loại Nếu căn cứ vào đối tượng
Trang 2kiểm toán có kiểm toán báo cáo tài chính, kiểm
toán tuân thủ và kiểm toán hoạt động
Kiểm toán báo cáo tài chính và báo cáo
kế toán quản trị là việc kiểm tra và xác nhận
tính kịp thời, trung thực, đầy đủ, khách quan
và tính tin cậy của báo cáo tài chính, báo cáo
kế toán quản trị trước khi ban giám đốc ký
duyệt và công bố; là việc kiểm tra và đánh giá
các báo cáo tài chính và báo cáo kế toán quản
trị đưa ra các kiến nghị và tư vấn cần thiết cho
các quyết định trong hoạt động sản xuất kinh
doanh nhằm đảm bảo sự hợp lý và hiệu quả
Với bản chất như trên kiểm toán báo cáo
tài chính, báo cáo kế toán quản trị có vai trò
và nhiệm vụ sau:
+ Kiểm tra, xác nhận tính trung thực đầy
đủ khách quan và tính đáng tin cậy của báo
cáo tài chính, kế toán quản trị giúp cho việc
phân tích, đánh giá, định hướng và điều hành
hoạt động sản xuất kinh doanh Đưa ra những
kiến nghị và tư vấn cần thiết cho quản lý và điều
hành hoạt động sản xuất kinh doanh có hiệu quả
+ Kiểm tra việc tuân thủ các nguyên tắc
chuẩn mực kế toán, các chính sách tài chính,
kế toán hiện hành khi lập báo cáo tài chính,
quản trị phát hiện những sơ hở, yếu kém, gian
lận trong quản lý, trong việc bảo vệ tài sản
của doanh nghiệp
Kiểm toán báo cáo tài chính, kế toán
quản trị có một vị trí quan trọng như vậy
nhưng hiện nay công tác kiểm toán nội bộ
trong đó có kiểm toán báo cáo tài chính, kế
toán quản trị của các doanh nghiệp còn gặp
nhiều lúng túng khó khăn, vì vậy để đạt được
hiệu quả cao trong công tác kiểm toán các
doanh nghiệp cần tiến hành theo các bước và
phải lựa chọn được phương pháp kiểm toán
phù hợp
Các bước thực hiện một cuộc kiểm toán
gồm:
+ Bước 1: Lập kế hoạch cho cuộc kiểm toán: Lập kế hoạch kiểm toán là công việc đầu tiên của cuộc kiểm toán, khi lập kế hoạch kiểm toán cần xác định
- Mục tiêu, nội dung, phạm vi và thời gian tiến hành kiểm toán;
- Quy mô cuộc kiểm toán gồm phương pháp, cách thức, biện pháp tổ chức lực lượng kiểm toán
+ Bước 2: Công tác chuẩn bị kiểm toán
- Nghiên cứu tài liệu liên quan đến cuộc kiểm toán;
- Tìm hiểu chính sách, chủ trương của nhà nước của doanh nghiệp liên quan đến cuộc kiểm toán;
- Chuẩn bị cơ sở vật chất cho cuộc kiểm toán;
- Thông báo, trao đổi với doanh nghiệp về thời gian, chương trình kế hoạch kiểm toán;
- Yêu cầu doanh nghiệp chuẩn bị tài liệu, địa điểm, cơ sở vật chất, phương tiện làm việc, cử người phối hợp tham gia
+ Bước 3: Thực hiện kiểm toán
- Kiểm tra, xem xét các hoạt động kinh tế phát sinh trên các chứng từ, sổ kế toán và báo cáo tài chính;
- Thu thập các bằng chứng cần thiết;
- Tổng hợp, phân tích đánh giá trên cơ sở
số liệu đã thu thập
+ Bước 4: Kết thúc cuộc kiểm toán
- Kiểm toán viên phải lập báo cáo kiểm toán;
- Giải quyết các công việc phát sinh sau
kỳ kiểm toán như kiểm tra lại việc triển khai những kiến nghị, những đề nghị xử lý và
Trang 3những phương pháp đã nêu trong báo cáo
kiểm toán;
Các phương pháp thường được sử dụng
khi thực hiện kiểm toán báo cáo tài chính, kế
toán quản trị:
+ Kiểm tra từ tổng hợp đến chi tiết;
+ Kiểm tra chọn mẫu xác suất: Chỉ kiểm
tra các chứng từ nghiệp vụ điển hình hoặc có
nghi vấn, chọn mẫu tập trung vào nơi có giá
trị lớn, độ rủi ro cao;
+ Kiểm tra từng khâu công việc của kế toán;
+ Kiểm kê thực tế hiện vật: Kiểm tra tiền
mặt tồn quỹ, vật liệu tồn kho, số lượng và giá
trị tài sản cố định… theo biên bản kiểm kê với
số liệu trong sổ kế toán phát hiện các trường
hợp sai sót, gian lận, mất mát thiếu hụt
+ Phương pháp đối chiếu so sánh: Đối chiếu
giữa hiện vật và giá trị, giữa kế toán chi tiết và kế
toán tổng hợp, giữa chứng từ và sổ sách kế toán
để xác định tính chính xác, trung thực khách quan
của báo cáo tài chính, quản trị… ngoài ra còn so
sánh giữa các năm với nhau
Các khoản mục trên báo cáo tài chính và
kế toán quản trị rất đa dạng phong phú từ các
khoản mục thể hiện tài sản cố định, tài sản lưu
động đến các khoản nguồn vốn của doanh
nghiệp Vì vậy, để kiểm tra đánh giá tính
chính xác tin cậy của các thông tin trên báo
cáo tài chính, kế toán quản trị cần phải đi
kiểm toán chi tiết các khoản mục trên báo cáo
tài chính, kế toán quản trị như kiểm toán vốn
bằng tiền, kiểm toán hàng tồn kho, kiểm toán
tài sản cố định… với mỗi khoản mục có thể
có các sai sót, gian lận khác nhau vì thế kiểm
toán viên cần phải có nội dung và phương
pháp kiểm toán mỗi khoản mục cho phù hợp
Sau khi thực hiện các phần hành kiểm toán
như trong kế hoạch kiểm toán đề ra, kiểm toán viên
phải lập báo cáo kiểm toán báo cáo tài chính, kế toán quản trị Báo cáo kiểm toán là sản phẩm của cuộc kiểm toán và được nhiều đối tượng sử dụng vì thế kiểm toán viên cần phải quán triệt được các nguyên tắc lập báo cáo kiểm toán như sau:
+ Kiểm toán viên phải phân tích, đánh giá các dữ liệu trước khi lập báo cáo kiểm toán; + Khi lập báo cáo kiểm toán báo cáo tài chính, kế toán quản trị phải đảm bảo các yếu tố
cơ bản và kết cấu của một báo cáo kiểm toán; + Báo cáo kiểm toán báo cáo tài chính,
kế toán quản trị phải được trình bày đầy đủ nội dung kết quả của cuộc kiểm toán một cách
rõ ràng, dễ hiểu theo mục tiêu kiểm toán đề ra Kiểm toán viên sẽ trình bày ý kiến của mình
về báo cáo tài chính, kế toán quản trị được kiểm toán trong phạm vi kiểm toán
Sau khi lập xong báo cáo kiểm toán, kiểm toán viên có trách nhiệm gửi và công bố báo cáo kiểm toán báo cáo tài chính, kế toán quản trị… Báo cáo kiểm toán báo cáo tài chính, kế toán quản trị phải được đính kèm báo cáo tài chính, quản trị được kiểm toán
Trên đây là quy trình tổ chức công tác kiểm toán nói chung và công tác kiểm toán báo cáo tài chính, kế toán quản trị nói riêng Mỗi bước thực hiện trong cuộc kiểm toán đều
có tác dụng và đóng góp nhất định đến sự thành công của cuộc kiểm toán Để đạt được kết quả tốt trong tổ chức kiểm toán báo cáo tài chính, kế toán quản trị các doanh nghiệp cần phải tuân thủ đầy đủ các bước trên
Tài liệu tham khảo
[1] Kiểm toán – Trường Đại học Tài chính Kế toán Hà Nội – NXB Tài chính – 1998
[2] Kiểm toán đại cương – Vũ Hữu Đức – Trường ĐH
Kinh tế TP Hồ Chí Minh
[3] Kiểm toán nội bộ - Lý luận và hướng dẫn nghiệp vụ