Xu hướng tình dục và đồng tính luyến ái

Xu hướng tình dục và đồng tính luyến ái

Giải đáp các câu hỏi của bạn

ĐỂ HIỂU RÕ HƠN VỀ XU HƯỚNG TÌNH DỤC VÀ ĐỒNG TÍNH LUYẾN ÁI

Từ năm 1975, Hội Tâm lý học Hoa Kỳ đã kêu gọi

các nhà tâm lý học hãy tích cực góp phần xóa bỏ

định kiến sai lầm trước kia coi đồng tính và lưỡng

tính luyến ái là bệnh tâm thần Ngành tâm lý học

quan tâm đến sức khỏe tâm lý của con người, vì

thế cũng quan tâm đến những yếu tố đe dọa sức

khỏe tâm lý của con người, như định kiến và phân

biệt đối xử Nghiên cứu đã chỉ ra rằng định kiến

và phân biệt đối xử có khả năng gây ra ảnh hưởng

tiêu cực về tâm lý đối với người đồng tính và

lưỡng tính luyến ái

Tờ thông tin này được soạn thảo với mục đích

cung cấp thông tin chính xác cho những ai muốn

hiểu rõ hơn về xu hướng tình dục, cũng như hiểu

hơn về tác động của định kiến và phân biệt đối xử

đối với những người đồng tính và lưỡng tính

luyến ái

Xu hướng tình dục là gì?

Xu hướng tình dục là sự hấp dẫn có tính bền vững

của một người về phía những người khác giới,

cùng giới hoặc cả hai giới Nói đến xu hướng

tình dục người ta cũng nói đến bản dạng tình dục

(sexual identity) là cảm nhận của một người tự

xác định về xu hướng tình dục của mình

Chú thích của người dịch: “Bản dạng tình dục” là

một từ chưa phổ biến trong tiếng Việt, dịch từ

“sexual identity” nói đến ý thức của mỗi người về

xu hướng tình dục của mình hướng đến người

cùng giới, người khác giới hay cả hai giới Cách

dịch khác thường gặp là “nhân dạng tình dục”,

nhưng “nhân dạng” không thể hiện ý tự xác định

như “bản dạng”

Nghiên cứu trong vài thập niên vừa qua đã chỉ ra

rằng xu hướng tình dục đa dạng, trải từ thái cực

hoàn toàn chỉ bị hấp dẫn bởi người khác giới đến

thái cực hoàn toàn chỉ bị hấp dẫn bởi người cùng

giới Tuy vậy, khi nói đến xu hướng tình dục,

người ta gom thành ba dạng với ba tên gọi: dị tính

luyến ái (chịu sự hấp dẫn của người khác giới

tính), đồng tính luyến ái (chịu sự hấp dẫn của

người cùng giới tính), lưỡng tính luyến ái (chịu sự

hấp dẫn của cả nam và nữ)

Sự đa dạng về hấp dẫn tình dục và hành vi tình dục theo giới tính của đối tượng đã được nói đến

ở nhiều quốc gia và nền văn hóa trên thế giới Nhiều nền văn hóa có những từ để mô tả những người thể hiện các xu hướng hấp dẫn này Ở Hoa

Kỳ, các từ thường dùng nhất là lesbian (người nữ đồng tính luyến ái), gay men (người nam đồng tính luyến ái), bisexual (người lưỡng tính luyến

ái) Một số người sử dụng những từ khác, hoặc không dùng từ nào cả

iSEE bổ sung: Ở Việt Nam cũng có nhiều từ ngữ được dùng Ví dụ đối với nam đồng tính luyến ái

có các từ đồng tính nam, gay, bóng, bóng kín,

pê-đê, đồng cô (có từ trung tính, có từ miệt thị) Đối

với nữ đồng tính luyến ái có các từ như đồng tính

nữ, les, ô-môi

Xu hướng tình dục là một thành tố trong tổng thể

giới tính-tính dục của một con người Các thành

tố khác bao gồm: giới tính sinh học (biological

sex) là các đặc điểm giải phẫu, sinh lý, di truyền

liên quan của nam và nữ); bản dạng giới (gender

identity) là ý thức tâm lý rằng mình là nam hay

nữ; vai trò giới có tính xã hội (social gender role)

là các khuôn mẫu văn hóa xác định hành vi nữ tính hay nam tính

Chú thích của người dịch: “Bản dạng giới” dịch từ

“gender identity” nói đến ý thức của mỗi người tự xác định mình thuộc giới nam hay nữ Bản dạng giới của đa số người ta trùng với giới tính sinh học Một số ít người có cơ thể nam cảm nhận mình là nữ, một số người có cơ thể nữ cảm nhận mình là nam Cách dịch khác thường gặp là “nhân dạng giới”, nhưng “nhân dạng” không thể hiện ý

tự xác định như “bản dạng”

Người ta thường nói đến xu hướng tình dục như một đặc điểm cá nhân của một người (cũng như giới tính sinh học, bản dạng giới, hay tuổi) Cách nhìn này có phần khiếm khuyết bởi lẽ xu hướng tình dục của một người được xác định trên cơ sở các mối quan hệ của người đó với người khác, và thể hiện thông qua những hành vi với người khác, đơn giản như cầm tay, hôn Tóm lại, xu hướng tình dục gắn bó mật thiết với các mối quan hệ của

con người mà đáp ứng nhu cầu của con người về

tình yêu, sự gắn bó và gần gũi

Làm sao một người biết mình là đồng

tính hay lưỡng tính luyến ái?

Theo hiểu biết hiện nay của khoa học và của các

ngành chuyên môn liên quan, xu hướng tình dục

người lớn thường có cơ sở từ những cảm xúc hấp

dẫn xuất hiện từ giai đoạn đầu tuổi vị thành niên

hoặc thậm chí từ giữa tuổi thơ ấu Sự hấp dẫn

này có thể xuất hiện khi chưa từng có kinh

nghiệm tình dục Người ta có thể không hề quan

hệ tình dục mà vẫn biết xu hướng tình dục của

mình—dù là đồng tính luyến ái (ĐTLA), lưỡng

tính luyến ái (LTLA) hay dị tính luyến ái

Chú thích của người dịch: Chúng tôi xin viết tắt

ĐTLA (đồng tính luyến ái) và LTLA (lưỡng tính

luyến ái) vì hai cụm từ này sử dụng nhiều lần;

nhưng không viết tắt DTLA (dị tính luyến ái) vì

đọc dễ nhầm với ĐTLA Việc viết tắt này không

có ý kỳ thị hay phân biệt

Mỗi người ĐTLA và LTLA có trải nghiệm riêng

về xu hướng tình dục của mình Có những người

biết mình là ĐTLA hoặc LTLA một thời gian dài,

sau đó mới theo đuổi quan hệ yêu đương, tình

dục Có những người lại có quan hệ tình dục (với

người cùng giới hay khác giới) trước khi tự xác

định xu hướng tình dục của mình Định kiến và

phân biệt đối xử khiến nhiều người khó chấp

nhận xu hướng tình dục của mình, vì thế việc tự

nhận mình là ĐTLA hay LTLA có thể là một quá

trình diễn ra chậm chạp

Điều gì quyết định xu hướng tình dục

ở mỗi người?

Trong các nhà khoa học hiện không có sự thống

nhất ý kiến về nguyên nhân cụ thể khiến một

người là dị tính luyến ái, ĐTLA hay LTLA Đã

có nhiều nghiên cứu xem xét các yếu tố di truyền,

hóc-môn, phát triển con người, xã hội, văn hóa—

những yếu tố có thể có ảnh hưởng đến xu hướng

tình dục, nhưng chưa có những kết quả cho phép

kết luận rằng xu hướng tình dục là do một hoặc

một số nhân tố nào quyết định Nhiều nhà khoa

học cho rằng: cả sinh học và xã hội đều đóng vai

trò phức tạp trong vấn đề này; và đa số người ta

không có khả năng tự lựa chọn xu hướng tình dục

của mình

Định kiến và phân biệt đối xử đóng vai trò gì trong cuộc sống của người đồng tính và lưỡng tính luyến ái?

Những người ĐTLA và lưỡng tính ái ở Hoa Kỳ gặp phải nhiều định kiến, phân biệt đối xử, bạo lực vì xu hướng tình dục của họ Gần như trong suốt thế kỷ 20, định kiến người ĐTLA và LTLA

là phổ biến và khá nặng nề Các nghiên cứu ý kiến công chúng ở các thập niên 1970, 1980 và

1990 cho thấy: những nhóm lớn trong công chúng

có những thái độ tiêu cực đối với người ĐTLA và LTLA Thời gian gần đây ý kiến phản đối sự phân biệt đối xử vì xu hướng tình dục ngày càng tăng trong công chúng, nhưng những hành vi thể hiện sự thù địch đối với người ĐTLA vẫn còn phổ biến trong xã hội Mỹ hiện nay Với người LTLA, định kiến đối với họ dường như cũng ở mức tương đương Trên thực tế, những người LTLA có thể chịu sự phân biệt đối xử của cả người ĐTLA và người dị tính luyến ái

Sự phân biệt đối xử dựa vào xu hướng tình dục có rất nhiều dạng Trong xã hội Mỹ, định kiến nặng

nề chống ĐTLA thể hiện ở rất nhiều hành động quấy rối và bạo lực chống người ĐTLA và LTLA Nhiều cuộc điều tra cho thấy người ĐTLA và LTLA ở khắp nơi bị miệt thị và bị ngược đãi Ngoài ra, phân biệt đối xử đối với người ĐTLA và LTLA liên quan đến việc làm và nhà ở vẫn còn phổ biến

Định kiến và phân biệt đối xử này cũng gây ảnh hưởng tiêu cực liên quan đến dịch HIV/AIDS Ở giai đoạn bắt đầu dịch, việc coi HIV/AIDS là

“bệnh của người ĐTLA” đã góp phần gây trì hoãn việc đáp ứng với biến động xã hội lớn lao

mà HIV/AIDS gây ra Những người nam giới ĐTLA và LTLA bị tác động bởi căn bệnh này lớn hơn nhiều so với những người khác Mối liên hệ giữa HIV/AIDS và nam ĐTLA và LTLA và việc một số người lầm tưởng rằng tất cả những người nam ĐTLA và LTLA đều nhiễm HIV, đã làm tăng thêm kỳ thị đối với người ĐTLA và LTLA iSEE bổ sung: Ở Việt Nam đã có một số nghiên cứu về đề tình dục và sức khỏe trong nhóm nam quan hệ tình dục với nam Một kết quả phụ mà các nghiên cứu này xác định được là những người trong nhóm này gặp phải định kiến và phân biệt đối xử: bị lăng mạ và bạo hành thể xác ở gia đình (Vũ Ngọc Bảo và Philippe Girault, 2005), chịu áp lực phải lấy vợ và có con (Lê Bạch Dương và cộng sự, 2004), bị chê cười tại trường học, bị sa thải hoặc từ chối tuyển dụng tại nơi làm việc (Vũ Ngọc Bảo và Philippe Girault, 2005) Chịu ảnh

hưởng của định kiến xã hội, một số người kỳ thị

chính bản thân mình: coi mình là người mang

“bệnh kinh niên” và dị thường (Hoàng Thị Xuân

Lan và cộng sự, 2005), thậm chí có suy nghĩ hoặc

hành động tự tử (Tổ chức Cứu trợ Trẻ em Vương

quốc Anh, 1997)

Một nghiên cứu mà iSEE đang thực hiện tiếp tục

đào sâu vấn đề kỳ thị và phân biệt đối xử mà

người ĐTLA và LTLA nam gặp phải Kết quả sẽ

sớm được công bố Trong năm nay, iSEE cũng sẽ

thực hiện một nghiên cứu về những khó khăn của

người ĐTLA nữ

Định kiến và phân biệt đối xử gây hậu

quả tâm lý gì?

Định kiến và phân biệt đối xử gây ra những hậu

quả xã hội và cá nhân Ở cấp độ xã hội, tồn tại

các khuôn mẫu định kiến về người ở ĐTLA và

LTLA Mặc dù không có chứng cứ làm cơ sở,

những khuôn mẫu định kiến này thường được

dùng để biện hộ cho việc đối xử bất bình đẳng đối

với người ĐTLA và LTLA, ví dụ biện hộ cho

việc hạn chế cơ hội việc làm, việc không công

nhận quan hệ đôi lứa, vai trò làm cha mẹ của

người ĐTLA và LTLA

Ở cấp độ cá nhân, định kiến và phân biệt đối xử

có thể gây hậu quả tiêu cực, đặc biệt là nếu người

ĐTLA và LTLA đang cố giấu hoặc phủ nhận xu

hướng tình dục của mình Nhiều người ĐTLA

học được cách đối phó với sự kỳ thị của xã hội

đối với ĐTLA, nhưng sự kỳ thị này có thể có hậu

quả tiêu cực đối với sức khỏe và tinh thần Chưa

kể, một số người (hoặc nhóm người) ĐTLA và

LTLA còn bị kỳ thị “đúp” vì liên quan đến một

đặc điểm khác của họ như chủng tộc, dân tộc, tôn

giáo hoặc khuyết tật

Tình trạng định kiến, phân biệt đối xử và bạo lực

phổ biến đối với người ĐTLA là những mối quan

ngại lớn về sức khỏe tâm thần Nó gây stress cho

người ĐTLA và LTLA Mặt khác, trong khi một

phương thức quan trọng để đối phó với stress là

cậy nhờ vào những người hỗ trợ, thì sự kỳ thị và

phân biệt đối xử lại khiến người ĐTLA và LTLA

gặp khó khăn trong việc tìm kiếm sự hỗ trợ cần

thiết

Đồng tính luyến ái có phải là rối loạn

tâm thần?

Không, các xu hướng ĐTLA và LTLA không

phải là rối loạn Nghiên cứu đã cho thấy không

có liên hệ trực tiếp giữa các xu hướng tình dục

này với tâm bệnh lý Hành vi tình dục khác giới

và hành vi tình dục đồng giới đều là những khía cạnh bình thường của tính dục người Cả hai đều

đã được ghi nhận ở nhiều nền văn hóa và thời kỳ lịch sử khác nhau Mặc dù những định kiến coi người ĐTLA và LTLA là bệnh hoạn, bất thường vẫn còn tồn tại, nghiên cứu và kinh nghiệm lâm sàng trong vài thập niên qua đã đưa tất cả các tổ chức y tế và tâm thần học chính thống ở Hoa Kỳ đến kết luận rằng: các xu hướng tình dục này là những dạng thức bình thường của cuộc sống con người Các quan hệ yêu đương cùng giới là dạng thức gắn bó bình thường của con người Vì vậy, các tổ chức chính thống này từ lâu đã không còn coi đồng tính luyến ái là rối loạn tâm thần

Vậy những trị liệu nhằm chuyển xu hướng tình dục từ ĐTLA thành dị tính luyến ái thì sao?

Tất cả các tổ chức sức khỏe tâm thần quốc gia đều đã chính thức bày tỏ sự quan ngại về các loại trị liệu nhằm thay đổi xu hướng tình dục Cho đến nay, chưa có nghiên cứu nào đủ tính khoa học chứng minh rằng trị liệu thay đổi xu hướng tình dục là an toàn hay hiệu quả Hơn nữa, việc tuyên truyền quảng bá loại trị liệu này lại củng cố thêm định kiến, góp phần tạo ra bối cảnh sống tiêu cực cho những người ĐTLA và LTLA Chịu ảnh hưởng lớn nhất trong trường hợp này là bhững người ĐTLA và LTLA lớn lên trong môi trường tôn giáo bảo thủ

Khi gặp một thân chủ bất an vì những cảm xúc hấp dẫn tình dục của mình, cách đáp ứng hữu ích của chuyên viên trị liệu tâm lý là giúp cho người

đó chủ động đối phó với các định kiến xã hội về ĐTLA, giải quyết thành công các vấn đề do xung đột nội tâm gây ra, và chủ động sống một cuộc sống hạnh phúc và hài lòng vui vẻ Các tổ chức chuyên môn về sức khỏe tâm thần kêu gọi các thành viên của mình hãy: tôn trọng quyền tự quyết của mỗi con người; sự nhạy cảm với các yếu tố chủng tộc, văn hóa, dân tộc, tuổi, giới tính, bản dạng giới, xu hướng tình dục, tôn giáo, vị thế kinh tế xã hội, ngôn ngữ và tình trạng khuyết tật của con người; và góp phần loại trừ các định kiến dựa trên các yếu tố này

Thế nào là “come out” và vì sao đó là điều quan trọng?

Cụm từ “come out” (tạm dịch “bước ra ngoài

ánh sáng, xem giải thích ở cuối phần này) được

dùng để nói đến một số khía cạnh trong cuộc sống của người ĐTLA và LTLA như: tự ý thức về hấp

dẫn cùng giới (come out với bản thân); nói với

một hoặc một số người về điều đó (come out với

người khác); công khai rộng rãi về điều đó; và

gắn mình với cộng đồng người ĐTLA và LTLA

Nhiều người ngần ngại không muốn come out vì

không muốn phải đương đầu với định kiến và

phân biệt đối xử Có những người quyết định

giấu kín xu hướng tình dục của mình; có những

người quyết định come out chỉ trong một vài hoàn

cảnh hạn chế; có những người quyết định come

out một cách rất công khai

Come out thường là một bước tiến quan trọng về

tâm lý cho người ĐTLA và LTLA Nghiên cứu

đã cho thấy rằng cảm xúc tích cực về xu hướng

tình dục và việc hợp nhất nó trong cuộc sống của

mình có tác dụng tăng cường sức khỏe thể chất và

tâm thần Việc hợp nhất này bao gồm nói cho

người khác biết về xu hướng tình dục của mình,

và có thể bao gồm cả việc tham gia vào cộng

đồng ĐTLA Việc có thể nói với người khác về

xu hướng tình dục của mình cũng có nghĩa là

thêm khả năng được hỗ trợ, mà đó là rất quan

trọng đối với sức khỏe tâm thần và sự an bình về

tâm lý Cũng như những người dị tính luyến ái,

người ĐTLA và LTLA cũng được ích lợi từ việc

chia sẻ với gia đình, bạn bè, người quen về cuộc

sống của mình và nhận sự ủng hộ, hỗ trợ của họ

Vì vậy, không có gì đáng ngạc nhiên khi những

người ĐTLA giấu kín xu hướng tình dục của

mình thường gặp nhiều vấn đề về sức khỏe tâm

thần (và cả vấn đề sức khỏe thể chất) hơn những

người ĐTLA công khai

Chú thích của người dịch: “Come out” là tiếng

Anh nhưng thường được dùng trong tiếng Việt

trong giới ĐTLA và LTLA nên chúng tôi để

nguyên từ này “Come out” thường được dịch

sang tiếng Việt là “lộ diện”, “công khai”, nhưng ở

đây chúng tôi không chọn dùng hai từ này mà xin

dịch là “bước ra ngoài ánh sáng” vì ý bài này

không chỉ nói đến lộ diện với người khác hay

công khai với mọi người, mà còn bao hàm cả ý

nghĩa khẳng định với chính bản thân về xu hướng

tình dục của mình

Về xu hướng tình dục và come out ở

tuổi vị thành niên thì sao?

Tuổi vị thành niên là thời gian người ta tách mình

khỏi cha mẹ, khỏi gia đình và bắt đầu phát triển

tính tự chủ Tuổi vị thành niên có thể là một thời

kỳ thử nghiệm nhiều điều trong cuộc sống, và

nhiều vị thành niên có thể đặt dấu hỏi đối với

những cảm xúc tình dục của mình Việc bắt đầu

có ý thức về cảm xúc tình dục của mình là một nhiệm vụ phát triển bình thường ở tuổi vị thành niên Đôi khi vị thành niên có cảm xúc hoặc trải nghiệm với người cùng giới, từ đó thắc mắc về xu hướng tình dục của mình Dường như sự thắc mắc này dần giảm đi theo thời gian, và kết quả đối với mỗi cá nhân là khác nhau

Một số vị thành niên có ham muốn và có hành vi tình dục cùng giới, nhưng không xác định mình là ĐTLA hay LTLA (có những trường hợp do ảnh hưởng của định kiến xã hội kỳ thị xu hướng tình dục không phải khác giới) Một số vị thành niên tiếp tục cảm thấy sự hấp dẫn cùng giới, nhưng không có hành vi tình dục, hoăc có thể có hành vi tình dục khác giới trong một khoảng thời gian ngắn dài khác nhau Do định kiến kỳ thị ĐTLA

mà nhiều vị thành niên cảm nhận sự hấp dẫn cùng giới trong nhiều năm, sau đó mới bắt đầu có quan

hệ tình dục với người cùng giới hoặc nói với người khác rằng mình yêu thích người cùng giới Đối với một số vị thành niên, sau một thời gian trải nghiệm và tìm hiểu về sự hấp dẫn cùng giới,

họ tự xác định mình ĐTLA hoặc LTLA Đối với một số người, việc xác định được vậy giúp họ hết băn khoăn thắc mắc Khi những vị thành niên này được sự ủng hộ của cha mẹ và những người khác, họ thường có thể sống một cuộc sống hạnh phúc và khỏe mạnh, và trải qua quá trình phát triển thông thường tuổi vị thành niên Người ta nhận ra mình là ĐTLA hoặc LTLA khi càng trẻ thì càng có ít sức mạnh nội tại và nguồn lực bên ngoài để làm chỗ dựa Do vậy, vị thành niên come out sớm đặc biệt cần sự ủng hộ của cha mẹ

và những người khác

Những vị thành niên xác định mình là ĐTLA hoặc LTLA thường gặp một số vấn đề như bị bắt nạt hoặc trải nghiệm tiêu cực ở trường hơn các vị thành niên khác Các trải nghiệm này có liên quan đến các kết quả tiêu cực, như nghĩ đến tự tử, hay có các hành động nguy cơ cao như quan hệ tình dục không an toàn, uống rượu và dùng ma túy Mặt khác, nhiều vị thành niên ĐTLA và LTLA lại không bị tăng nguy cơ và vấn đề sức khỏe và tâm lý Những trường hợp vị thành niên gặp khó khăn thường có liên hệ chặt chẽ tới việc trải nghiệm những định kiến và phân biệt đối xử trong môi trường sống của họ Sự hỗ trợ của những người quan trọng trong cuộc sống của vị thành niên có thể làm đối trọng hữu ích với những định kiến và phân biệt đối xử mà vị thành niên gặp phải

Sự hỗ trợ của gia đình, ở trường học và trong xã

hội cũng giúp làm giảm nguy cơ này và giúp vị

thành niên phát triển lành mạnh Vị thành niên

cần được quan tâm và hỗ trợ, cần được định

hướng phát triển, và được khích lệ tham gia với

bạn cùng trang lứa Cũng như những vị thành

niên khác, mặc dù gặp stresss, nhưng nếu các vị

thành niên ĐTLA và LTLA có kỹ năng giao tiếp

xã hội tốt, có kỹ năng giải quyết vấn đề tốt, có ý

thức tự chủ và mục đích, và hướng tới tương lai,

thì thường vẫn phát triển tốt

Bên cạnh đó, có những vị thành niên được người

khác coi là ĐTLA vì không theo các khuôn mẫu

giới truyền thống (những quan niệm về dáng điệu

và hành vi “nam tính” và “nữ tính”) Dù những

vị thành niên này xác định mình là dị tính luyến

ái hay ĐTLA hoặc LTLA, họ cũng gặp phải định

kiến và phân biệt đối xử vì người khác coi họ là

ĐTLA Sự hỗ trợ tốt nhất cho các vị thành niên

này là việc xây dựng môi trường trường học và xã

hội không khoan dung cho các lời nói và hành

động phân biệt đối xử

Vị thành niên ĐTLA và LTLA nên come

out ở tuổi nào?

Câu hỏi này không có câu trả lời đơn giản và

tuyệt đối nào Nguy cơ và ích lợi của việc come

out đối với mỗi vị thành niên ở mỗi hoàn cảnh là

khác nhau Một số người sống trong gia đình có

sự ủng hộ rõ ràng và vững chắc cho xu hướng

tình dục của họ; những vị thành niên này có thể

gặp ít nguy cơ khi come out, dù khi tuổi còn rất

trẻ Vị thành niên sống trong các gia đình ít ủng

hộ có thể gặp nhiều nguy cơ hơn khi come out

Tất cả các vị thành niên come out đều có thể gặp

phải định kiến, phân biệt đối xử và thậm chí bạo

lực ở trường học, trong nhóm xã hội, ở nơi làm

việc, và ở cộng đồng tôn giáo Sự ủng hộ, hỗ trợ

của gia đình, bạn bè, trường học có vai trò quan

trọng bảo vệ vị thành niên chống tác động tiêu

cực của những trải nghiệm này

Bản chất của quan hệ cùng giới là

như thế nào?

Nghiên cứu chỉ ra rằng nhiều người ĐTLA muốn

có và có quan hệ đôi lứa cam kết dài lâu Ví dụ

số liệu điều tra cho thấy 40-60% người ĐTLA

nam và 45-80% người ĐTLA nữ hiện đang có

quan hệ lứa đôi Ngoài ra, số liệu từ Điều tra dân

số Hoa kỳ năm 2000 cho thấy trong 5,5 triệu cặp

chung sống mà không kết hôn, khoảng 1/9

(594.391) cặp là đồng giới, trong đó 301.026 cặp

là nam, 293.365 cặp là nữ Và có thể nói gần như chắc chắn rằng số liệu về đồng giới sống chung từ điều tra dân số không cao bằng số thực tế

Những định kiến khuôn mẫu về người ĐTLA và LTLA vẫn tiếp tục tồn tại, mặc dù các nghiên cứu

đã cho thấy chúng không đúng thực tế Ví dụ, có một định kiến rằng các mối quan hệ của người ĐTLA thường lủng củng và bất hạnh Vậy nhưng các nghiên cứu lại cho thấy các cặp cùng giới và các cặp khác giới tương đương như nhau trên các thước đo về sự thỏa mãn và sự cam kết

Một định kiến khuôn mẫu nữa cho rằng các mối quan hệ của người ĐTLA và LTLA không bền vững Vậy nhưng, mặc dù xã hội không ưa các cặp cùng giới, nghiên cứu chỉ ra rằng nhiều người ĐTLA nữ và nam có quan hệ lâu dài Ví dụ, số liệu điều tra cho thấy 18-28% cặp nam đồng giới

và 8-21% cặp nữ đồng giới đã sống với nhau 10 năm trở lên Cũng có thể suy đoán rằng mức độ bền vững của các cặp cùng giới có thể còn cao hơn nếu họ nhận được sự ủng hộ và công nhận tương đương các cặp khác giới—nếu họ có được quyền và trách nhiệm mà các cặp khác giới có được qua hôn nhân

Một điều lầm tưởng nữa là: các cặp cùng giới có những mục đích và mang những giá trị khác với những cặp khác giới Thực ra, nghiên cứu đã cho thấy rằng các nhân tố tác động đến sự hạnh phúc/thỏa mãn, sự cam kết với nhau và sự bền vững của quan hệ đôi lứa ở các cặp cùng giới sống chung và các cặp khác giới có kết hôn là rất gần nhau

Cho đến nay có rất ít nghiên cứu về quan hệ yêu đương đôi lứa của những người tự xác định là LTLA Nếu họ cặp với người cùng giới, nhiều khả năng họ gặp những định kiến và phân biệt đối

xử mà các cặp ĐTLA gặp phải Nếu họ cặp với người khác giới, nhiều khả năng họ cũng có những trải nghiệm như những người dị tính luyến

ái, trừ phi họ lộ diện mình là LTLA; trong trường hợp đó họ sẽ phần nào chịu những định kiến và phân biệt đối xử như đối với người ĐTLA

Người ĐTLA có khả năng làm cha mẹ tốt không?

Rất nhiều người ĐTLA làm cha mẹ; nhiều người ĐTLA khác mong muốn được làm cha mẹ Trong Điều tra dân số Hoa Kỳ năm 2000, 33% các gia đình đồng giới nữ và 22% các gia đình đồng giới nam nói có ít nhất một con dưới 18 tuổi

sống trong nhà Tuy không có số liệu, nhưng

nhiều người ĐTLA độc thân cũng là cha mẹ, và

nhiều cặp đồng giới là cha mẹ (bán thời gian) của

trẻ sống trong các gia đình khác

Với việc người ĐTLA làm cha mẹ ngày càng hiện

rõ trong xã hội và vị trí pháp lý của họ tăng lên,

có những người bày tỏ lo ngại về tình trạng trẻ

trong các gia đình này Đa số các lo ngại này xuất phát từ các định kiến tiêu cực về người ĐTLA Đa phần nghiên cứu trong mảng này chú trọng tìm hiểu liệu trẻ do cha mẹ ĐTLA nuôi dưỡng có bị thiệt thòi so với trẻ do cha mẹ dị tính luyến ái nuôi dưỡng không Sau đây là các câu hỏi nghiên cứu thường gặp nhất và các câu trả lời:

1. Con của người ĐTLA có gặp nhiều khó khăn hơn so với con của người dị tính luyến ái về phát triển giới tính-tình dục không? Nghiên cứu cho câu trả lời rõ ràng: sự phát triển bản dạng giới, hành vi

theo vai trò giới xã hội, và xu hướng tình dục con của phụ nữ ĐTLA diễn ra giống như ở con của cha mẹ dị tính luyến ái (Còn hiếm nghiên cứu về con của nam ĐTLA.)

2. Con của người ĐTLA có gặp khó khăn trong phát triển nhân cách ở những lĩnh vực ngoài xu

hướng tình dục không? Ví dụ, con của người ĐTLA có dễ bị suy sụp tâm thần hơn, có bị nhiều vấn đề hành vi

hơn, hay về mặt tâm lý yếu hơn so với trẻ khác hay không? Các nghiên cứu về nhân cách, về tự ý thức, về các vấn đề hành vi cho thấy ít có khác biệt giữa trẻ là con của phụ nữ ĐTLA với trẻ là con của người dị tính luyến ái (Còn

hiếm nghiên cứu về con của nam ĐTLA.)

3. Trẻ là con của người ĐTLA có gặp nhiều khó khăn hơn trong các mối quan hệ xã hội không?

Ví dụ, trẻ có bị bạn cùng lứa trêu trọc hoặc bắt nạt không? Một lần nữa, các nghiên cứu lại chỉ ra rằng con của người ĐTLA có các mối quan hệ xã hội bình thường với các trẻ khác cùng lứa và với người lớn Nghiên cứu cho thấy rõ trẻ là con của người ĐTLA có cuộc sống xã hội thông thường của trẻ trong cùng nhóm tuổi về các mặt quan

hệ với trẻ khác cùng lứa, với cha mẹ, với các thành viên khác trong gia đình, và với bạn bè

4. Nguy cơ bị xâm hại tình dục bởi cha/mẹ, hoặc bởi bạn của cha/mẹ, hoặc bởi người quen, của các trẻ này có lớn hơn các trẻ khác không? Không có bằng chứng khoa học nào cho thấy trẻ là con của

người ĐTLA dễ bị xâm hại tình dục bởi cha hoặc mẹ hoặc bạn của cha hoặc mẹ hoặc người quen là người ĐTLA hay LTLA

Tóm lại, khoa học xã hội đã cho thấy rằng những mối lo ngại đặt ra về trẻ là con của người ĐTLA—thường dựa trên các định kiến về người ĐTLA—là không có cơ sở Nhìn chung, nghiên cứu cho thấy trẻ là con của người ĐTLA không có khác biệt đáng kể với trẻ là con của người dị tính luyến ái về sự phát triển, sự thích nghi xã hội, và sức khỏe nói chung

Có thể làm gì để giảm định kiến và

phân biệt đối xử đối với những người

ĐTLA và LTLA?

Bạn là người ĐTLA hoặc LTLA và muốn góp

phần làm giảm định kiến và phân biệt đối xử?

Bạn có thể cởi mở hơn về xu hướng tình dục của

mình, dĩ nhiên là cần cẩn trọng để được an toàn

Bạn có thể tự phân tích hệ thống niềm tin của

chính mình để tìm các định kiến tiêu cực về

ĐTLA Bạn có thể dựa vào sự hỗ trợ của cộng

đồng ĐTLA và LTLA (và những người dị tính

luyến ái ủng hộ người ĐTLA và LTLA)

Bạn là người dị tính luyến ái và muốn góp phần

làm giảm định kiến và phân biệt đối xử? Bạn có

thể xem xét phản ứng của mình trước các định

kiến tiêu cực về người ĐTLA Bạn có thể chủ

động làm quen với những người ĐTLA và LTLA,

có thể làm việc với các cá nhân và cộng đồng

ĐTLA và LTLA để chống định kiến và phân biệt

đối xử Bạn có thể yêu cầu những người dị tính luyến ái khác xem xét lại bản chất định kiến và phân biệt trong các niềm tin và hành động của họ Bạn có thể khuyến khích việc xây dựng và thực hiện các chính sách chống phân biệt đối xử, trong

đó có chống phân biệt đối xử dựa trên xu hướng tình dục Bạn có thể làm sao để cho việc come out của người ĐTLA được an toàn Khi người ĐTLA và LTLA cảm thấy thoái mái có thể công khai xu hướng tình dục của mình, những người dị tính luyến ái sẽ có cơ hội tiếp xúc với người công khai ĐTLA và nhìn nhận họ như những con người thực sự (chứ không phải là một nhóm chung chung mà mình có định kiến)

Những nghiên cứu về định kiến, đặc biệt là định kiến đối với người ĐTLA, đều chỉ ra rằng định kiến giảm đi khi thành viên của nhóm đa số tiếp xúc với thành viên của nhóm thiểu số Một trong những yếu tố quan trọng nhất quyết định việc

người dị tính luyến ái chấp nhận người ĐTLA là

việc tiếp xúc với một người công khai ĐTLA

Thái độ chống người ĐTLA hiếm gặp hơn nhiều

ở những người có bạn thân hoặc thành viên gia đình là người ĐTLA, đặc biệt là nếu người đó đã trực tiếp come out với mình

TÔI CÓ THỂ TÌM KIẾM THÊM THÔNG TIN VỀ ĐỒNG TÍNH LUYẾN ÁI Ở ĐÂU?

Hội tâm lý học Hoa Kỳ

(American Psychological

Association)

Lesbian, Gay, Bisexual, and Transgender

Concerns Office

750 First St., NE

Washington, DC 20002

E-mail: lgbc@apa.org

http://www.apa.org/pi/lgbc/

Tổ chức Sức khỏe Tâm thần

Mỹ (Mental Health America)

2000 N Beauregard St., 6th Floor Alexandria, VA 22311

Main Switchboard: (703) 684-7722 Toll-free: (800) 969-6MHA (6642) TTY: (800) 433-5959

Fax: (703) 684-5968 http://www.nmha.org/go/home

Học viện Nhi khoa Mỹ (American Academy of Pediatrics (AAP))

Division of Child and Adolescent Health

141 Northwest Point Blvd

Elk Grove Village, IL 60007 Office: (847) 228-5005 Fax: (847) 228-5097 http://www.aap.org

iSEE bổ sung: Có thể tìm kiếm thêm thông tin về đồng tính luyến ái bằng tiếng Việt ở các địa chỉ:

Viện nghiên cứu xã hội, kinh tế và môi trường (iSEE—đọc là ai-xi)

Nhóm công tác về thiểu số tình dục: email isee.lgbt@gmail.com

Trung tâm nghiên cứu và ứng dụng khoa học về giới, gia đình, phụ nữ và vị thành niên (CSAGA)

Tổ 6, phường Láng Thượng, quận Đống Đa, Hà Nội

Dịch vụ tư vấn: số điện thoại 1900.585830

Viện nghiên cứu phát triển xã hội (ISDS)

Điện thoại (04) 3782.0058; fax (04) 3782.0059; email isdsvn@isds.org.vn

Dự án Nam Man: website http://nam-man.vn

Công ty tư vấn đầu tư y tế (CIHP) và Tổ chức sức khỏe gia đình quốc tế (FHI)

Dự án Adam Zone (tập trung vào ĐTLA nam): website http://www.adamzone.vn

Tổ chức sức khỏe gia đình quốc tế (FHI) và Công ty T&A Communications

Tài liệu gốc (của Hội Tâm lý học Hoa kỳ) được soạn

thảo với sự biên tập của Ủy ban về các mối quan tâm

liên quan đến người đồng tính luyến ái, lưỡng tính

luyến ái và chuyển giới, và được sản xuất bởi Văn

phòng truyền thông với công chúng và hội viên

Hội Tâm lý học Hoa Kỳ

(địa chỉ:

American Psychological Association

750 First Street, NE

Washington, DC 20002

Office of Public and Member Communications

202.336.5700)

bảo lưu toàn bộ quyền

Nội dung tài liệu gốc này có thể được sao chép và

phân phát toàn bộ hoặc một phần mà không cần xin

phép Hội Tâm lý học Hoa kỳ, với điều kiện trích dẫn

đầy đủ nguồn tài liệu và nêu rõ:

Bản quyền © năm 2008 của Hội Tâm lý học Hoa kỳ

Toàn bộ các nội dung bổ sung (bắt đầu bằng cụm từ

“iSEE bổ sung”) là do iSEE đưa vào bản dịch, nhằm cung cấp các thông tin có liên quan đến tình hình Việt Nam hoặc phù hợp với dự án “Vì hình ảnh tích cực của người đồng tính luyến ái, lưỡng tính luyến ái và chuyển giới ở Việt nam”

Các nội dung chú thích (bắt đầu bằng cụm từ “Chú thích của người dịch”) là do iSEE đưa vào nhằm làm

rõ thêm ý nghĩa của bản dịch

Ngoài ra, trong quá trình dịch, chúng tôi đã cố gắng Việt hóa một số câu, từ, nhằm mục đích làm cho bản dịch dễ hiểu hơn, nhưng vẫn trung thành với ý nghĩa của bản gốc

Mọi ý kiến phản hồi xin gửi về:

Nhóm công tác về thiểu số tình dục—iSEE

isee.lgbt@gmail.com