Thiết kế bài giảng lịch sử 11 nâng cao tâp 1 part 4 pdf

- Nước Đức thống nhất dan dân bị quân phiệt hoá theo kiểu Phổ, trở thành trung tâm gây chiến tranh ở châu Âu, lồ lửa chiến tranh của hai cuộc đại chiến thế giới cach mang tu san, mo duon

Sau đó Phổ hoà hoãn với

Áo để chuẩn bị chiến

tch liên bang (vua)

không chịu trách nhiệm

trước Quốc hội

bên cạnh Cho nên Pháp

đã lôi kéo các nước Nam

Đức chống Phổ

- Bằng thắng lợi trong

cuộc chiến tranh Pháp-

+ Năm 1867, liên bang Bắc Đức thành lập (18 bang và 3 thành phố

tự do) do Bixmac lam

thủ tướng

- Liên bang Đức chỉ

là kết quả bước đầu trên con đường thống nhất Đức của Bixmác

+ Khi tiến hành sáp

nhập với các quốc gia phía Nam thì vấp phải sự ngăn trở của Pháp (Pháp không muốn có nước Đức thống nhất hùng

mạnh bên cạnh)

- Nau chiến tranh Pháp - Phố (1870-1871),

07

GV gọi mot HS kha,

gidi trinh bay cuộc đấu

—> Cuộc đấu tranh thống

nhất nước Đức được thực

hiện “từ trên xuống” Nó

mang tính chất một cuộc cách mạng tư sản, mở đường cho CNTB phát

triển mạnh mẽ hơn

- Nước Đức thống nhất dan dân bị quân phiệt hoá theo kiểu Phổ, trở thành trung tâm gây

chiến tranh ở châu Âu, lồ

lửa chiến tranh của hai cuộc đại chiến thế giới

cach mang tu san, mo

duong cho CNTB phat

trién manh mé hon

+ Nước Đức thống nhất dân dần bị quân phiệt hoá theo kiểu Phổ, trở thành trung tâm gây

chiến tranh ở châu Âu, lồ

lửa chiến tranh của hai cuộc đại chiến thế giới

quyền quí tộc, đồng thời phát triển CNTB Phương thức ấy làm cho nước Đức trở

thành nguồn gốc quan trọng của chủ nghĩa quân phiệt và lò lửa của các cuộc đại chiến sau này

98

GV dùng bản đồ châu

Âu giới thiệu về I-ta-li-a

đồng thời dùng lược đồ tiến

trình thống nhất I-ta-li-a

(hình 24) đã phóng to treo

trên bảng để giới thiệu về

tình hình nước I-ta-li-a đầu

thế kỉ XIX gồm 7 vương

quốc nhỏ phụ thuộc Áo

Sau đó GV yêu cầu HS

- Nhân dân I-ta-li-a đã

nhiều lần đứng lên đấu tranh chống ách thống trị phong kiến và sự đô hộ của Áo để thống nhất đất

+ Khoảng 10 năm

sau cách mạng 1848,

CNTB bắt đầu phát triển mạnh ở miền Bắc I-ta-li-a, đặc biệt là vương quốc Pi-êmôntê vấn đề thống nhất đất nước lại

được đặt ra

Giai cấp tư sản I-ta- l-a lại hướng về Pi-ê-

môn-tê nơi có chế độ chính trị và kinh tế mạnh

hơn cả

- Bá tước Ca-vua thủ tướng của Pi-ê-môn-tê từ

2 Cuộc đấu tranh thống nhất I-ta-li-a

- Sau nam 1815, I-ta-

li-a bi chia xe (7 nước

nhỏ) theo chế độ quân

chủ, lệ thuộc Áo

- Nhân dân I-ta-li-a đã

nhiều lần đứng lên đấu tranh chống ách thống tri phong kiến và sự đô hộ của Áo để thống nhất đất

nổi dậy đấu tranh dưới

sự lãnh đạo của phái tư sản cách mạng, nhưng thất bại

được đặt ra, họ muốn

dựa vào Pi-ê-môn-tê để thống nhất đất nước

- Bá tước Ca-vua thủ tướng của Pi-ê-môn-tê từ

99

cũng có tham vọng

thống nhất I-ta-li-a từ trên xuống dưới, lập ra nhà nước quân chủ lập hiến dưới, dưới quyền của Piê-môn-tê

- Thang 4/1859, Ca-vua liên minh với

Pháp để tiến hành chiến

tranh với Áo để giành lại

chủ quyền thống nhất một số vùng ở miền Bắc

và miền Trung I-ta-li-a

- Tháng 4/1560, cuộc

khởi nghĩa của nhân dân

dao Xi-xi-li-a (Nam I-ta- li-a) bùng nổ, nhằm lật

đổ ách thống trị của Áo

và thống nhất đất nước

+ Thoả thuận với

Ca-vua, Ga-ri-ban-di

dem quân xuống gIúp

nhân dân nam I-ta-li-a

"Đội quân áo đỏ”

hơn 1000 người do Ga- ri-ban-đi chỉ huy đã vượt biển đổ bộ lên đảo Xi-xi-li-a

Nhân dân miền Nam

khi lên cầm quyền chủ trương mở mang kinh tế,

xây dựng quân đội

mạnh, chủ trương thống nhất I-ta-li-a “từ trên xuống” và lập ra nhà nước quân chủ lập hiến, dưới quyền của Pi-ê-

môn-tê

- Thang 4/1859, Ca-vua liên minh với

nước

- Thoa thuận với

Ca-vua, Ga-ri-ban-di da

dem quân xuống gIúp

nhan dan nam I-ta-li-a

+ “Đội quân áo do”

hơn 1000 người do

Ga-ri-ban-di chỉ huy đã vượt biển đổ bộ lên đảo

Xi-x1-li-a duoc nhan dân

ở đây hết lòng ủng hộ

I-ta-li-a đón chào Ga-ri-

ban-di Chỉ trong 2 ngày

4000 người đã tình

nguyện gia nhập “đội

quân áo đó”

Cuối tháng 5/1860,

dao quan Ga-ri-ban-di da

giải phóng đảo Xi-xi-li-a

không được hướng thành

quả đấu tranh của mình

Trước sức ép của

Ca-vua tháng 10/1560,

Ga-ri-ban-di thoa thuận

cho sát nhập Nam I-ta-li-

a vào Pi-ê-môn-tê Phong

trào nông dân khởi nghĩa

giải phéng dao Xi-xi-li-a

sáp nhập Nam I-ta-li-a vào Piê- môn tê Phong

trào nông dân khởi nghĩa

bị dập tắt

_> Tiếp đó, Pi-ê-môn-tê tuyên bố thành lập vương quốc I-ta-li-a nhưng

101

Sau khi HS trinh bay

xong GV yéu cau 1 HS

gidi trinh bay cuộc đấu

Vê-nê-xi-a (thuộc Áo)

Rô-ma (đất của giáo

hoàng thuộc Pháp)

Chưa được giải phóng

- Năm 1866, liên minh với Phổ chống Áo, I-ta-li-a giải phóng Vê-nê-xI-a và thu hồi được Rô-ma sau cuộc chiến tranh Pháp- Phổ (1870) Từ đó Rô-ma trở thành thủ đô I-ta-li-a thống nhất

- Việc thống nhất I-ta- l-a đã tạo điều kiện thuận lợi cho phát triển chủ nghĩa tư bản Nhân dân đóng vai trò quyết định thống nhất đất nước nhưng chính quyền lại rơi vào tay tu san va qui

tộc tư sản hoá

Thảo luận nhóm câu hỏi này, GV hướng dan

nội dung, sau đó mỗi

nhóm cử đại diện của

tộc tư sản hoá

- Cuộc đấu tranh

thống nhất Đức và đấu tranh thống nhất I-ta-li-a đều là những cuộc cách mạng tư sản vì:

+ Nó đều tiến hành

nhiều vương quốc nhỏ

- Cả hai đều thực hiện

chiến tranh vương triều để

sáp nhập vào quốc gia lớn

thành một quốc gia thống

nhất, mở đường cho kinh tế

TBCN phát triển

- Cuộc đấu tranh thống

nhất I-ta-li-a đều được coi

là những cuộc cách mạng

tư sản nhưng nước Đức

thống nhất bằng con đường

chiến tranh vương triều “từ

trên xuống” con I-ta-li-a

kết hợp giữa con đường “từ

trên xuống” của Ca-vua va

con đường “từ dưới lên” do

Ga-ri-ban-di lanh dao

GV giới thiệu với HS

hình 23: Ga-ri-ban-di

trước lớp

Cuối cùng, GV tổng kết thảo luận

hợp giữa con đường “từ

trên xuống” của Ca-vua

và con đường “từ dưới lên” do GŒa-ri-ban-đ lãnh đạo

103

5 Cung cé

- Trình bay về cuộc đấu tranh thống nhất Đức

- Trình bày cuộc đấu tranh thống nhất I-ta-li-a

- So sánh con đường thống nhất Đức và đấu tranh thống nhất I-ta-li-a có điểm

gi giống và khác nhau

TIẾT 2

Hoạt động dạy

GV dùng bản đồ thế

giới, giới thiệu với HS về

nước Mi giữa thế ki XIX

(đã phóng to treo trên

bảng) giới thiệu với HS

sự phát triển lãnh thổ của

nudc Mi so voi thoi ki

cuối thé ki XVIII Cudc

đấu tranh giành độc lập

của 13 bang thuộc địa

Anh ở Bắc Mi Sau đó yêu

- Năm 1783, cuộc

chiến tranh giành độc lập

của các thuộc địa Anh ở Bắc Mi đã kết thúc thắng lợi Nhưng nhiệm vụ của

một cuộc cách mạng tư

sản chưa hoàn thành

+ Vấn đề ruộng đất chưa được giải quyết theo nguyện vọng của nhân

^

dân

+ Chế độ nô lệ vẫn

duy trì ở miền Nam

+ Cuộc đấu tranh để giải quyết vấn đề tồn tại của nước Mĩ vẫn tiếp tục phát triển, đó là yêu cầu

của xã hội lúc bấy giờ

-> Cuộc đấu tranh đó dẫn đến cuộc nội chiến (1861-

Mục tiêu cần đạt

IL Nội chiến ở Mĩ (1861-1865) và cải cách nông nô ở Nga (1861)

1 Nội chiến ở MT

4 Nguyên nhân

- Năm 1783, cudc

chiến tranh giành độc lập

của các thuộc địa Anh đã

kết thúc thắng lợi Nhưng nhiệm vụ của một cuộc cách mạng tư sản chưa

hoàn thành

+ Vấn đề ruộng đất chưa được giải quyết, chế

độ nô lệ vẫn tổn tại ở miền Nam

-> Cuộc đấu tranh để giải quyết những tồn tại của nước MI đã xảy ra: đó là

cuộc nội chiến ở Mi

(1861-1865)

- Gitta thé ki XIX Mĩ

có 30 bang

công nghiệp có 2 gia1 cấp

chính:tư sản và công nhân

+ Miền Nam: kinh tế

đồn điền chiếm ưu thế,

chủ nô sử dụng ngày càng

nhiều nô lệ da đen

+ Miền Tây là vùng

nông nghiệp của chủ trại

Với nhiều yếu tố thuận

lợi miền Bắc nước Mi tiến

hành cách mạng công

nghiệp đưa nước MI đứng

hàng thứ 4 các nước công

nghiệp trên thế giới

Miền Nam: kinh tế

đồn điển phát triển với

các nghề trồng lúa và

trồng bông dựa trên sự

bóc lột lao động của nô lệ

da đen, giới chủ nô làm

phát triển nhanh (đứng

hàng 4 thế giới)

+ Chủ nô miền Nam

giàu lên nhanh chóng, có

thế lực chính trỊ

-> Với sự tồn tại của chế

105

106

nô lệ ở miền Nam đã cản trở kinh tế TBCN phát triển ở Mĩ và các nhà tư bản miền Bắc cần thị

trường và sức lao động

—> Mâu thuẫn giữa tư bản miền Bắc và chủ nô miền Nam ngày càng sâu sắc

cho nên phong trào đấu tranh đòi thủ tiêu chế độ

nô lệ đã thu hút đông đảo

tư sản, chủ nô, công nhân,

trại chủ tham gia

- Nguyên nhân trực

tiếp dẫn đến nội chiến ở

Mi là do cuộc bầu cử tổng thống của nước Mĩ

(1860) Lin-côn, người

thuộc Đảng Cộng hoà (dang của khối tư sản công nghiệp và chủ trại) trúng cử tổng thống

+ BỊ thất bại trong cuộc bầu cử tổng thống, mất ưu thế trong chính quyền, giới chủ nô chống đối quyết liệt 11 bang miền Nam tuyên bố tách khỏi liên bang thành lập

hiệp bang riêng (vì vậy cuộc nội chiến ở Mi còn được gọi là cuộc Chiến tranh ly khai)

độ nô lệ ở miền Nam đã can trở kinh tế TBCN phát triển ở MI

- Mâu thuẫn giữa tư bản miền Bắc và chủ nô miền Nam ngày càng sâu sắc, mâu thuẫn đó không thể điều hoà được cho nên nội chiến là không thể tránh khỏi Đó là nguyên nhân chủ yếu dẫn

(1560) Lin-côn, người

thuộc Đảng Cộng hoà (đảng của khối tư sản công nghiệp và chủ trại) trúng cử tổng thống + Chủ nô ở miền Nam phản đối kịch liệt -> l1 bang ở miền Nam tuyên bố tách khỏi

liên bang thành lập hiệp bang riêng

- Ngay 12/4/1861, giới

chu nô gây ra cuộc nội

chiến, muốn duy trì chế

độ nô lệ đang có nguy cơ

nô lệ được giải phóng, gia

nhâp quân đội chính phủ

liên bang, Chiến tranh kéo

dai 4 nam (1861-1865)

- Ngày 9/4/1865, trước

nguy cơ thảm bại, tổng

chỉ huy quân đội miền

Nam phải đầu hàng, nội

chiến kết thúc

- Nội chiến ở Mi là

một cuộc chiến tranh giữa

lực lượng tiến bộ do gia1

cấp tư sản miền Bắc lãnh

đạo chống lại giới chủ nô

ở miền Nam muốn duy trì

chế độ nô lệ

Lực lượng quyết định

thắng lợi của chiến tranh

là quần chúng nhân dân

bao gồm chủ trại, người

da đen và các tầng lớp

b Diễn biến

- Ngày 12/4/1861, giới chủ nô gây ra cuộc nội

chiến, muốn duy trì chế

độ nô lệ đang có nguy cơ

sup do

- Giữa năm 1861, tổng thống Lin-côn đã kí sắc lệnh cấp đất miền Tây

cho dân di cư lập trang tral

- Ngay 1/1/1863, tong thống ban hành sắc lệnh bãi bỏ chế độ nô lệ Hàng

van nô lệ được giai phóng, gia nhâp quân đội

chính phủ liên bang

- Ngày 9/4/1865, tổng chỉ huy quân đội miền Nam phải đầu hàng, nội chiến kết thúc

107

GV minh hoa thém

nhân dân lao động

- Cuộc nội chiến có ý

neghia như là một cuộc

cách mạng tư sản lần thứ

haI, sau chiến tranh giành

độc lập ở MI Cuộc nội

chiến không giải phóng

hoàn toàn nô lệ da đen

Họ không có ruộng đất, hoặc đi ở, chế độ phân biét chung tộc khắc

nghiệt luôn de doa cuộc

MI Nhưng sau nội chiến,

nô lệ vẫn chưa được giải

phóng hoàn toàn

- Kết quả to lớn của cuộc nội chiến là chế độ nô lệ bị xoá bỏ, con đường phát triển tư bản kiểu Mi trong nông nghiệp được mở rộng Cơ sở cho sự phát triển công nghiệp được tạo nên một cách đầy hứa hẹn

Nhờ vậy, cuối thế kỉ XIX, nước MI bắt đầu tiến hành cuộc cách mạng công nghiệp, nhanh chóng đưa nước Mi lên vị trí hàng đầu của các nước tư bản trên thế

GV yéu cau HS doc

kiến lạc hậu (so với các

nước tư bản phương Tây, đồng thời cũng là nước duy nhất ở châu Âu không chịu ảnh hưởng của cách mạng 1848)

- Đến giữa thế kỉ XIX, Nga vẫn là một nước

nông nghiệp, quan hệ

phong kiến - nông nô giữ vai trò thống trỊ

2 Cải cách nông nô ở

nghiệp, quan hệ phong

kiến - nông nô giữ vai trò thong tri

đông là nông nô phải lao

động cưỡng bức với năng

- Trong khi đó, từ cuối

thế kỉ XVIII, công trường

sản xuất nhiên liệu và

giao thông vận tải (1861)

nước Nga chỉ có khoảng

+ Nông dân, phần đông là nông nô phải lao

động cưỡng bức với năng

suất thấp

_> Công nghiệp không

thể phát triển vì thiếu

nhân công tự do và thị trường trong nước bị bó hẹp

- Trong khi đó, từ cuối

thế ki XVIH, công trường thủ công đã phát triển

- Giữa thế ki XIX, Nga gồm 2800 công trường thủ công và khoảng 86

110

nhưng nước Nga lại lao vào cuộc chiến tranh ở vung Crum (với Anh,

+ Từ năm 1858 -—

1860 ở Nga đã bùng nổ

hơn 300 cuộc đấu tranh

của nông nô chống địa chủ

- Trước sức ép của

phong trào nông dân, yêu cầu cải cách chế độ được đặt ra một cách bức thiết

nhằm phát triển kinh tế,

xã hội

- Sau một thời gian do

dự, Nga hoàng A-lếch-

xan-dro II quyết định tiến hành cải cách

+ Ngày 19/2/1861, Nga hoàng kí sắc lệnh giải phóng những nông dân lệ thuộc địa chủ và ra bản Tuyên ngôn về việc xoá bỏ chế độ nông nô

Nông nô được thừa

nhận quyền tự do thân thể

Sau khi nộp tiền chuộc,

có quyền sở hữu, được

tham gia các hoạt động

xã hội ngày càng gay gắt

- Ngày 19/2/1861, Nga hoàng kí sắc lệnh giải

phóng những nông dân lệ thuộc địa chủ và ra bản

Tuyên ngôn về việc xoá

bỏ chế độ nông nô

GV phan tich thém:

Như vậy, sự phát triển kinh tế ở Nga nửa đầu thé ki XIX gap rat nhiều trở ngại Sự phát triển nhanh chóng của sức sản xuất TBCN làm lay chuyển cơ sở của chế độ xã hội phong kiến, nhưng sự thống trị của CĐPK đã kìm hãm bước quá độ

của Nga sang chế độ TBCN Mâu thuẫn đó biểu hiện sự không phù hợp giữa sức

sản xuất và quan hệ sản xuất

công thương, được kí kết

ø1ao kèo với người khác

- Việc giải phóng nông

nô làm tăng nguồn cung cấp nhân công

+ Tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển sức sản xuất

+ Nhưng trong thực tế, những quyền nông dân bị hạn chế khá nhiều vì không đủ tiền ngay để trả tiền chuộc cho địa chủ

—> Tuy vậy, đó là bước ngoặt quan trọng trong lịch

sử nước Nøa, sau khi chế

độ nông nô bị thủ tiêu,

+ Cuộc cải cách nông

nô ở Nga 1861 đã tạo điều kiện thuận lợi cho sức sản xuất phát triển

Đó là bước ngoat quan

trọng trong lịch sử nước Nga Sau khi chế độ nông

nô bị thủ tiêu, CNTB ở Nga phát triển khá nhanh

về công nghiệp, dựa vào vốn đầu tư nước ngoài và nhân công rẻ mạt ở trong

nước

Đầu những năm 60 của thế kỉ XIX, vấn đề thủ tiêu chế độ nông nô ở Nga đã

trở thành một yêu cầu cấp thiết của xã hội

- Tại sao nói cuộc Cải cách nông nô ở Nga là cuộc cách mạng tư sản không

111

Thảo luận nhóm

Câu hỏi này (GV hướng dẫn nội dung) sau đó mỗi nhóm đề cử đại diện trình bày quan điểm của nhóm trước lớp Cuối cùng GV tổng kết thảo luận

GV tổng kết thảo luận

Lê-nin trong tác phẩm: Cuộc cải cách nông dân và cuộc cách mạng vô sản

nông dân, NXB Sự thật, 1962, tr18, 19 đã nêu rõ “Cuộc cải cách nông dân là một

cuộc cải cách có tính chất tư sản do bọn phong kiến thực hiện Đó là bước chuyển biến của nước Nga sang nền quân chủ tư sản” Sau cải cách nông nô 1861 nước

Nga còn duy trì nhiều dấu vết của trật tự phong kiến, thể hiện trên các mặt kinh

tế, chính trị, xã hội

5 Củng cố

- Trình bày nguyên nhân, diễn biến, kết quả của cuộc nội chiến ở MI

- Trình bày về cuộc cải cách nông nô ở Nga 1861: tiền đề, nội dung cải cách