Bài giảng dẫn xuất Hydrocacbone - Dẫn xuất hydroxi (Ancol-Phenol-Ete) part 5 doc

Tác dụng với axit tạo este• Khi tác dụng với axit hữu cơ có xúc tác axit vô cơ tạo este hữu cơ, phản ứng xãy ra thuận nghịch R-OH + R’-COOH → R’-COO-R + H2O Este hữu cơ Nhưng thuận lợi n

b Tác dụng với axit tạo este

• Khi tác dụng với axit hữu cơ có xúc tác axit vô

cơ tạo este hữu cơ, phản ứng xãy ra thuận

nghịch

R-OH + R’-COOH → R’-COO-R + H2O

Este hữu cơ Nhưng thuận lợi nhất là cho ancol tác dụng với clorua axit hoặc anhydrit axit tạo este dễ dàng

• Khi cho tác dụng với axit vô cơ tạo este vô cơ R-OH + HO-NO2 → R-O-NO2 + H2O

Este vô cơ

2 Phản ứng của nhóm OH

a Phản ứng với axit halogenhydric (HX).

+ Các ancol rất dễ tác dụng với axit mạnh HX, giai đoạn đầu tiên tạo tiểu phân trung gian cation oxoni, sau đó tùy theo bậc của rượu mà có thể thế theo cơ chế SN1 hoặc SN2 và cho sản phẩm cuối cùng là dẫn xuất halogen Thông thường

ancol bậc 2,3 theo cơ chế SN 1

+ Về khả năng phản ứng: bậc 1 > bậc 3 > bậc 3

+ Để phân biệt các ancol có bậc khác nhau có C≤ 6 người ta dùng thuốc thuốc thử Lucas (HCl + ZnCl2)

R-OH + HX → R-X + H2O

b) Tác dụng với PX 3 , PX 5 ,SOCl 2

• Phương pháp tốt nhất để chuyển ancol thành dẫn

xuất halogen là dùng tác nhân là SOCl2, các hợp

chất chứa halogen của photpho (PBr3, PCl5 )

• Ví dụ :

R-OH + PCl5 → R-Cl + POCl3 + HCl

RCH 2 OH

SOCl 2

PBr 3

H Cl + R CH 2 O S Cl

O

Cl RCH 2 Cl + S O 2 + H Cl

H Br + RCH 2 O PBr 2

Br

RCH 2 Br + HO PBr 2

C) Phản ứng tạo ete và tách nước

• Các phân tử ancol khi có mặt của axit sunfuric ở nhiệt độ thấp tạo thành ete, nhưng khi đun nóng ở nhiệt độ cao tạo sản phẩm chủ yếu là anken

• Xúc tác là H2SO4, H3PO4 và muối ZnCl2, CuSO4 hoặc cho hơi

ancol đi qua ống thạch anh có chứa oxit nhôm ở nhiệt độ

300-500 0 C

• Khả năng phản ứng ancol bậc 3 > bậc 2 > bậc 1

CH3CH2OH H2SO4

1400C

1700C

CH3CH2-O-CH2CH3 + H2O

CH2=CH2 + H2O

OH

CH 2 CH 3 H 3 O, THF

25 o C

C

H 3 C

H 3 C

CHCH 3

2-Metyl-2-buten (sản phẩm chính) 2-Metyl-2-butanol

H 3 C

CH 3

CH 3 CH 2 CH

OH

CH 3 H 2 SO 4 75%

100 o C

CH 3 CH CHCH 3 2-Butanol 2-Buten

Ancol bậc 3 thường tách nước trong điều kiện đun nĩng cĩ mặt axit, ancol bậc 2 tách nước trong điều kiện H2SO4 75%, 100oC, ancol bậc 1 tách nước khĩ hơn alcol bậc 2 , phải dùng H2SO4 95%, 100oC

Ví dụ: