vai trò của các tμi liệu hướng dẫn môn học, các loại sách tham khảo của các môn khoa học mác lê nin, tư tưởng Hồ Chí Minh đối với quá trình học tập của sinh viên hiện nay ThS.. Phạm v
Trang 1vai trò của các tμi liệu hướng dẫn môn học,
các loại sách tham khảo của các môn khoa
học mác lê nin, tư tưởng Hồ Chí Minh đối với
quá trình học tập của sinh viên hiện nay
ThS Phạm văn thơi
Bộ môn Tư tưởng Hồ Chí Minh Khoa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh Trường Đại học GTVT
Tóm tắt: Giáo trình không thể lμm sáng tỏ hết mọi vấn đề của chương trình học tập vì khối
lượng kiến thức khoa học mμ sinh viên cần nắm tăng lên rất nhiều, trong khi đó số lượng giờ
giảng có hạn, không thể đáp ứng được Trong điều kiện đó tμi liệu hướng dẫn học tập, sách
tham khảo của các môn khoa học Mác Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh đã được xuất bản Các tμi
liệu nμy đóng vai trò thông tin bổ sung: giúp sinh viên có kiến thức sâu hơn trong lĩnh vực khoa
học xã hội, bồi dưỡng kỹ năng nghiên cứu sáng tạo cho sinh viên, giúp họ tổ chức tự học tốt,
phân tích các phạm trù, các khái niệm lần đầu tiên xuất hiện trong bμi học
Summary: Course books can - not clarify all the matters incorporated in a curriculum as
the amount of scientific knowledge students are required to acquire is growing despite of the
limitted number of lecturing periods In this situation guidance materials and reference books
on science of Marxism - Leninism and Ho Chi Minh's ideology play an information
supplementing role which helps students enhance their knowledge of sociology fields They
also train students' skills in creative research, self - study organization, analysing categories
and concepts first introduced in lessons
KT-ML
i đặt vấn đề
Theo quyết định số 04/1999/QĐ-BGD & ĐT
ngày 11/02/1999, trong đó quy định "sinh viên
kể từ khóa tuyển sinh năm 2002 trở đi đều
phải dự thi cuối khóa các môn khoa học Mác -
Lê nin, tư tưởng Hồ Chí Minh"
Nội dung thi gồm 2 phần:
- Phần kiến thức cơ bản: Các khái niệm,
phạm trù, nguyên lý, quy luật của một trong
các môn khoa học Mác - Lênin, tư tưởng Hồ
Chí Minh theo giáo trình
- Phần vận dụng tổng hợp: Liên hệ với
thực tiễn về đất nước và ngành học Với những nội dung thi tổng hợp như trên rất cần
có tài liệu hướng dẫn và sách tham khảo
Những năm gần đây, nhiều tài liệu hướng dẫn học tập, sách tham khảo của các môn khoa học Mác Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh đã
được xuất bản Các tài liệu này đóng vai trò thông tin bổ sung: giúp sinh viên có kiến thức sâu hơn trong lĩnh vực khoa học xã hội, bồi dưỡng kỹ năng nghiên cứu sáng tạo cho sinh viên, giúp họ tổ chức tự học tốt, phân tích các phạm trù, các khái niệm lần đầu tiên xuất hiện trong bài học, chỉ cho sinh viên biết ý nghĩa của bài học này hoặc bài học kia đối với cuộc
đấu tranh của giai cấp công nhân và nhân
Trang 2dân lao động, đối với việc giải quyết những
nhiệm vụ thực tiễn của sự nghiệp CNH - HĐH
theo định hướng CNXH ở nước ta
Giáo trình không thể làm sáng tỏ hết mọi vấn đề của chương trình học tập vì khối lượng
kiến thức khoa học mà sinh viên cần nắm
tăng lên rất nhiều, trong khi đó số lượng giờ
giảng có hạn, không thể đáp ứng được Thực
tế nhiều môn học không thể giảng hết các bài
của môn học
Trong điều kiện thời gian có hạn, tài liệu thì ngày càng nhiều và phức tạp, việc tự học
càng có ý nghĩa lớn và các tài liệu hướng dẫn
học tập càng hỗ trợ nhiều cho việc tổ chức tự
học, cũng như các hình thức học tập khác (lên
lớp, thảo luận, phụ đạo, viết chuyên đề) Các
tài liệu hướng dẫn học tập cần gây hứng thú
cho sinh viên đối với môn học và kích thích
nhu cầu tự học của sinh viên
ii vai trò của các tμi liệu hướng dẫn
môn học, các loại sách tham khảo
của các môn khoa học mác lênin, tư
tưởng hồ chí minh đối với quá trình
học tập của sinh viên hiện nay
KT-ML
Các tài liệu hướng dẫn học tập giới thiệu một cách cụ thể việc nghiên cứu và quán triệt
các văn kiện, tác phẩm, cần đọc theo trình tự
nào, cần chú ý đến điểm nào, đến vấn đề
nào, tìm những tư liệu thực tế và cụ thể ở đâu
và bằng cách nào Là phương tiện chỉ dẫn về
mặt phương pháp cho sinh viên tổ chức tự
học, các tài liệu hướng dẫn học tập còn đồng
thời đóng vai trò quan trọng trong việc bổ
sung kiến thức cho sinh viên Nên nhớ rằng,
một số giáo trình và sách tham khảo lạc hậu
rất nhanh, do đó làm giảm phần nào hứng thú
của sinh viên khi tự nghiên cứu tài liệu học
tập Vì vậy, các tài liệu hướng dẫn học tập
phải trình bày ngắn gọn những vấn đề mà
trong các sách giáo khoa chưa làm sáng tỏ,
giới thiệu những tư liệu mới để minh họa cho
các nguyên lý và giới thiệu sách mới
Ngoài ra, tài liệu hướng dẫn học tập còn trình bày tóm tắt những vấn đề phức tạp nhất,
giúp sinh viên làm quen với từng luận điểm, từng định nghĩa trong giáo trình Tài liệu hướng dẫn vừa bổ sung thêm kiến thức, vừa là phương tiện quan trọng giúp sinh viên về mặt phương pháp trong khi tự học, đồng thời giúp cho sinh viên có khả năng duy trì tính nhất quán lôgic trong việc xem xét các vấn đề của những bài học khác nhau khi nghiên cứu các môn học Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh Sinh viên có thể sử dụng tài liệu hướng dẫn học tập được biên soạn theo chương trình hiện nay của bộ môn vào việc làm đề cương phát biểu trong các buổi thảo luận
Kinh nghiệm của một số trường đại học chuyên ngành Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh kể cả các trường thuộc khối khoa học tự nhiên, cho biết rằng: các tài liệu hướng dẫn học tập đã đáp ứng được yêu cầu của sinh viên và sinh viên thoả mãn hơn trong các phần, các chương mà ngoài việc hướng dẫn
về mặt phương pháp còn trình bày ngắn gọn những vấn đề phức tạp nhất kể cả những vấn
đề trong giáo trình không đề cập tới
Cấu trúc của các tài liệu hướng dẫn, sách tham khảo được xuất bản trong những năm vừa qua gồm những phần:
1 Các đề cương tóm tắt bài giảng; 2 Sách cần đọc; 3 Những hướng dẫn, chỉ dẫn
và khai triển những vấn đề quan trọng nhất của mỗi bài học Trong số sách nói trên có một số quyển có những đoạn ngắn nói về tầm quan trọng và vị trí của mỗi bài, chỉ dẫn vấn
đề đang học có được nói tới trong tác phẩm nào của các nhà kinh điển chủ nghĩa Mác - Lênin, có những đoạn ngắn nói về mục
đích và yêu cầu của bài học, xác định ý nghĩa
lý luận và thực tiễn của bài học
Khi quy định danh mục sách cần phải
đọc, tham khảo, cần phải xét đến những điều kiện và khả năng thực tế có hạn của sinh viên Phải thấy rằng ngoài các sách tham khảo, sinh viên còn cần nghiên cứu các sách giáo trình và bài giảng Đối với sinh viên hệ tại chức, theo chúng tôi, số lượng tài liệu tham khảo cần phải đọc nên ít hơn so với sinh viên học chính quy Quy định đọc quá nhiều tài liệu sẽ
Trang 3làm phân tán sự chú ý của sinh viên đối với môn
học và làm giảm chất lượng tiếp thu kiến thức
Bởi vậy rất cần quy định một số lượng tối
thiểu các tài liệu mà sinh viên bắt buộc phải
đọc và làm tóm tắt
Trong cuốn nghiên cứu giáo dục tư tưởng
Hồ Chí Minh trong quá trình đổi mới do
TS Nguyễn Văn Sáu chủ biên, NXB Chính trị
quốc gia xuất bản năm 2005, ngoài danh mục
sách cần đọc đối với từng bài, nói chung còn
có số lượng tối thiểu các tài liệu tham khảo do
bộ môn quy định cho mỗi sinh viên Các giảng
viên của bộ môn trong suốt năm học phải
theo dõi được việc đọc các tài liệu tham khảo
của sinh viên
Kinh nghiệm của các trường đại học đã
sử dụng các tài liệu hướng dẫn học tập cho
biết rằng cần phải chỉnh lý và hoàn thiện các
tài liệu đó Tài liệu hướng dẫn học tập về tất cả các môn học của khoa có thể được biên soạn và xuất bản riêng Các tài liệu hướng dẫn này cần cung cấp cho sinh viên cùng một lúc với đề cương môn học, chuyên đề
Những trường đại học chưa có khả năng biên soạn những tài liệu hướng dẫn đó thì nên mua
đủ số lượng tài liệu hướng dẫn do các trường
đại học lớn: Học viện Chính trị quốc gia
Hồ Chí Minh, Đại học quốc gia Hà Nội, Đại học Kinh tế quốc dân biên soạn cho sinh viên học các môn khoa học Mác - Lênin, tư
tưởng Hồ Chí Minh Các tài liệu của các trường đó được ban khoa giáo TW, Bộ GD-ĐT cho phép phát hành
Ngoài những tài liệu cơ bản, gồm những
tác phẩm của các nhà kinh điển chủ nghĩa
Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, cương lĩnh
của Đảng Cộng sản Việt Nam, các nghị quyết
của Đảng và Nhà nước, các văn kiện của các
hội nghị BCH TW Đảng Trong các tài liệu
hướng dẫn, còn giới thiệu danh mục những tài
liệu tham khảo cho sinh viên
Các tài liệu hướng dẫn cũng cần chỉ rõ:
điểm nào cần chú ý khi tự học, có thể tìm thấy
câu giải đáp cho những vấn đề chính của bài
học trong sách báo nào, trong tác phẩm kinh
điển nào của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng
Hồ Chí Minh cũng như liên hệ bài học với thực
tế hiện nay như thế nào Như vậy, khi sử dụng
các tài liệu hướng dẫn, sinh viên có thể bổ
sung được kiến thức
KT-ML
Việc nghiên cứu các môn khoa học Mác
Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh không thể thoát
ly cuộc sống Vì vậy, các tài liệu hướng dẫn
cần hướng sinh viên vào việc thường xuyên
đọc những sách báo hàng ngày về các vấn đề
quan trọng nhất của sự phát triển kinh tế và
chính trị hiện đại và hướng dẫn sinh viên lựa
chọn các cuốn sách như nghị quyết của Đảng
và Nhà nước, các bài, các tạp chí v.v , để
nghiên cứu các chủ đề có liên quan đến môn
học của bộ môn
III kết luận
1 Hiện nay theo quyết định của Ban khoa giáo Trung ương, Bộ GD&ĐT các trường không được biên soạn giáo trình các môn học Mác Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh Tuy nhiên xuất phát từ vai trò quan trọng của sách hướng dẫn các môn khoa học Mác Lênin, tư
tưởng Hồ Chí Minh, các bộ môn cần phải biên soạn một số sách hướng dẫn môn học của bộ môn mình, với nội dung và yêu cầu như phần
II đã nêu trên, tạo điều kiện cho sinh viên hiểu sâu hơn, kỹ hơn, đạt kết quả cao hơn, khi chúng ta áp dụng đổi mới phương pháp giảng dạy và phương pháp đánh giá kết quả thi
2 Sách hướng dẫn ôn thi tốt nghiệp các môn khoa học Mác Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh rất cần cho sinh viên Vì đề thi là đề thi tổng hợp, sinh viên không thể chỉ đọc giáo trình và bài giảng, và đọc hết được nội dung của 5 môn thi tốt nghiệp khi đó sinh viên rất cần đến sách hướng dẫn ôn thi tốt nghiệp và tài liệu tham khảo Khoa và bộ môn chỉ đạo ngay việc biên soạn sách hướng dẫn ôn thi tốt nghiệp các môn khoa học Mác Lênin, tư tưởng
Hồ Chí Minh cho sinh viên
3 Khoa, bộ môn tìm hiểu kỹ các tài liệu hướng dẫn môn học, sách tham khảo đã xuất bản xem sách nào cần, nội dung chưa lạc hậu
để đề nghị nhà trường mua về phục vụ cho sinh viên