nguyễn phi long Tóm tắt: Phân tích công tác định mức lao động trong ngμnh đường sắt vμ đề xuất phương hướng hoμn thiện hệ thống định mức lao động để đổi mới công tác quản lý của ngμnh đ
Trang 1hoàn thiện hệ thống định mức lao động
để đổi mới công tác sản xuất kinh doanh
của ngành đường sắt
ThS nguyễn phi long
Tóm tắt: Phân tích công tác định mức lao động trong ngμnh đường sắt vμ đề xuất phương
hướng hoμn thiện hệ thống định mức lao động để đổi mới công tác quản lý của ngμnh đường sắt
Summary: Analyzing the norm tasks of the labor in the railway branch and proposing the
direction to improve the labor norm system in order to renovate the management in the railway branch
Định mức lao động là cơ sở để tổ chức
lao động khoa học, xây dựng các chiến lược
kinh doanh, kế hoạch sản xuất, hạch toán
kinh tế, trả lương cho người lao động Trong
định mức lao động bao gồm đầy đủ các yếu tố
phát huy khả năng lao động, an toàn, giữ gìn
sức khỏe cho người lao động Trong kinh tế thị
trường mọi doanh nghiệp đều phải quan tâm
khai thác hiệu quả các tiềm năng lao động
của mình đồng thời tuân thủ luật lao động đã
được ban hành Các định mức lao động cũng
là cơ sở để người sử dụng lao động dễ tuân
thủ luật lao động trong kinh tế thị trường,
chính vì vậy để tổ chức lao động khoa học
trong bất cứ doanh nghiệp nào thì công tác
định mức cũng được coi là một trọng tâm
Chất lượng của hệ thống định mức và việc
tuân thủ định mức là một trong các tiêu chuẩn
để đánh giá mức độ khoa học cũng như trình
độ quản lý của doanh nghiệp Các kết quả
phân tích công tác định mức trong ngành
đường sắt cho thấy những vấn đề nổi bật sau:
- Trong ngành đường sắt còn thiếu nhiều
loại định mức cho các công việc
- Đa số các định mức lao động đã cũ
Một số đã không còn chính xác vì điều kiện
sản xuất đã thay đổi khác xa với trước đây
- Việc thực hiện định mức bị xem nhẹ Nhiều kế hoạch, dự án không tuân theo các
định mức đã được ban hành Đặc biệt là thời gian cuối cùng khi có chế độ khoán ở một số
bộ phận các công việc hầu như được giao theo thỏa thuận với người lao động
Có những tồn tại như trên là do công tác
định mức đã không quan tâm đầy đủ và đây là một điểm yếu trong quản lý sản xuất kinh doanh của ngành Khi đã không có các định mức hoàn chỉnh thì không thể có giá thành,
đơn giá chính xác từ đó không thể có chiến lược kinh doanh, chiến lược giá cả
Hoàn thiện hệ thống định mức không phải là một công việc dễ dàng Nó đòi hỏi nhiều công sức và quy trình nghiên cứu hợp lý bắt đầu từ khi xác định mục tiêu, lựa chọn phương pháp cho đến lúc tổ chức thực hiện
Mục tiêu cần đạt được
Khi hoàn thiện hệ thống định mức phải là một hệ thống văn bản thống nhất, chi tiết với những hướng dẫn cụ thể về cách thực hiện các định mức Các kế hoạch, các dự án và các tính toán kinh tế đều phải xây dựng và
được duyệt theo các mức lao động đã được quy định
Trang 2Lựa chọn phương pháp
Về lý thuyết có nhiều phương pháp định
mức kỹ thuật lao động nhưng nói chung có thể
chia ra thành 2 nhóm chính đó là các phương
pháp thống kê kinh nghiệm và các phương
pháp phân tích
Phương pháp thống kê kinh nghiệm là
phương pháp dựa vào các số liệu thống kê về
mức của các thời kỳ trước, dựa vào kinh
nghiệm của người xây dựng mức để đặt ra
mức mới cho thời kỳ tới Phương pháp này có
ưu điểm đơn giản dễ làm, ít tốn thời gian, phục
vụ kịp thời cho công tác sản xuất nên nó được
sử dụng nhiều trong đường sắt Tuy nhiên
phương pháp này có độ chính xác không cao,
chỉ nên sử dụng đối với các trường hợp có
khối lượng công việc thấp Thí dụ định mức
cho một vài máy xếp dỡ tại một ga, định mức
cắt lấy toa xe ở một ga nhỏ dọc đường
Phương pháp phân tích là phương pháp
xây dựng mức có căn cứ khoa học dựa trên
những điều kiện thực tế sản xuất trên nơi làm
việc Phương pháp phân tích được chia thành
3 phương pháp: Phương pháp phân tích
nghiên cứu, phân tích tính toán và phương
pháp kết hợp Phương pháp phân tích nghiên
cứu là phương pháp xây dựng mức trong đó
các chi phí thời gian được xác định trên cơ sở
phân tích xử lý các kết quả quan sát trên nơi
làm việc Phương pháp này có ưu điểm sát với
điều kiện thực tế sản xuất của ngành đường
sắt nhưng lại tốn rất nhiều công sức nên việc
thực hiện sẽ có nhiều khó khăn Phương pháp
phân tích tính toán là phương pháp căn cứ vào
các tiêu chuẩn hao phí thời gian, các tính
năng của máy móc thiết bị và sử dụng các
công thức để tính các yếu tố thời gian cấu
thành mức Phương pháp này có ưu điểm là ít
tốn thời gian nhưng kết quả không sát với điều
kiện luôn biến đổi của ngành đường sắt
Trong điều kiện của ngành đường sắt
Việt Nam hiện nay chúng ta nên sử dụng
phương pháp thứ 3 là phương pháp kết hợp là
phương pháp trong đó một số yếu tố thời gian
được xác định theo công thức còn một số
khác xác định bằng khảo sát bấm giờ Phương pháp này khắc phục được các nhược điểm của những phương pháp trên có thể cho chúng ta các kết quả chính xác và tương đối nhanh chóng Các trường hợp đặc biệt chúng
ta sẽ sử dụng một trong các phương pháp khác đã nêu ở trên
Về cách tổ chức thực hiện
Xây dựng mức lao động là vấn đề tương
đối khó khăn phức tạp Công việc này còn gặp những trở ngại khác ngoài các vấn đề kỹ thuật, bởi vì định mức lao động ảnh hưởng trực tiếp đến thời gian, cường độ làm việc, thu nhập của mỗi cá nhân và tập thể Bởi vậy vấn
đề này cần được giải quyết một cách toàn diện từ kỹ thuật xây dựng mức, chọn đối tượng khảo sát đến công tác tư tưởng cho tập thể cá nhân những người lao động Các mức lao
động có rất nhiều nhưng trước hết cần ưu tiên các mức lao động liên quan trực tiếp đến công tác chạy tàu Các mức sau khi đã được xây dựng cần được thẩm định trước khi ban hành
Để các mức được sử dụng khi duyệt các dự
án, kế hoạch, khi thanh quyết toán cần phải lấy các mức làm cơ sở Các mức được xây dựng theo những điều kiện hoàn cảnh cụ thể
mà các điều kiện của sản xuất luôn thay đổi nên việc phát hiện kịp thời các mức đã lạc hậu
là rất cần thiết Công việc này cần được tiến hành thường xuyên theo lịch trình cố định hay thông qua các phân tích chuyên đề Các mức lạc hậu sau khi đã được phát hiện cần nhanh chóng xem xét điều chỉnh hoặc xây dựng lại cho phù hợp với các điều kiện tổ chức kỹ thuật mới
Tài liệu tham khảo
[1] Quyết định số 06/2002/QĐ-TTg ngμy 7/1/2002
của Thủ tướng Chính phủ về việc phê duyệt quy
hoạch tổng thể phát triển ngành giao thông vận tải đường sắt đến năm 2020
[2] Pháp lệnh giá và các văn bản hướng dẫn thi hành, NXB Chính trị quốc gia, 2004
[3] TSKH Nguyễn Hữu Hà Marketing trong ngμnh
vận tải NXB Thống kê, 1999Ă