Báo cáo khoa học: "phương pháp định giá sản phẩm" docx

Đặng Thị Xuân mai Bộ môn Kinh tế Xây dựng Đại học Giao thông Vận tải Tóm tắt: Bμi báo nêu lên một số phương pháp định giá sản phẩm nói chung vμ liên hệ với việc định giá của sản phẩm

phương pháp định giá sản phẩm

TS Đặng Thị Xuân mai

Bộ môn Kinh tế Xây dựng

Đại học Giao thông Vận tải

Tóm tắt: Bμi báo nêu lên một số phương pháp định giá sản phẩm nói chung vμ liên hệ với

việc định giá của sản phẩm xây dựng trong quá trình đầu tư xây dựng

Summary: The paper focuses on some methods of establishing product prices in general

and relate them to establishing prices of construction products in the process of construction investment

I Đặt vấn đề

Trong cơ chế thị trường, giá cả là bàn tay

vô hình điêù tiết doanh nghiệp Giá cả thị

trường được quyết định bởi các quan hệ kinh

tế thị trường Việc tính toán giá cả có ý nghĩa

to lớn không những đối với việc quyết định

mức giá mà còn dự báo được giá cả thị trường,

chủ động điều tiết cung cầu, chủ động sử

dụng giá để ứng xử với thị trường

Chuyển sang cơ chế thị trường và sử

dụng cơ chế thị trường trong quản lý kinh tế là

hướng đi tất yếu của nước ta trên con đường

hội nhập Muốn tìm hiểu sâu sắc kinh tế thị

trường và cơ chế thị trường thì không thể

không hiểu biết về giá cả thị trường Giá cả thị

trường là phạm trù trung tâm của thị trường, là

bàn tay vô hình điều tiết nền sản xuât xã hội

và kích thích sản xuất Thông qua giá cả thị

trường, thị trường thực hiện chức năng điều

tiết và kích thích của mình

Trong nền kinh tế hàng hoá, nhà nước

thường xuyên điều tiết vĩ mô thị trường tạo ra

môi trường cho kinh doanh, song nhà nước

không can thiệp trực tiếp vào các hoạt động

kinh doanh của các cơ sở Với các điều kiện

trên, giá cả sẽ thực hiện vai trò chính yếu

trong việc hướng dẫn và tổ chức các hoạt

động kinh tế

Phạm trù giá cả cần được xem xét trong tổng thể các phạm trù kinh tế của thị trường, của quy luật giá trị, quy luật cung cầu và các quy luật khác của thị trường Nghiên cứu những cơ sở khách quan của sự hình thành và vận động của giá cả thị trường, nghiên cứu việc sử dụng giá cả trong quản lý kinh tế và các phương pháp ứng xử giá cả trong các hoạt

động kinh tế là cơ sở khoa học của các biện pháp quản lý giá cả và các chính sách giá cả của nhà nước

Giá cả là một phạm trù kinh tế tổng hợp,

sự xuất hiện một hiện tượng giá cả trên thị trường là kết quả của sự vận động của cả hệ thống kinh tế Giá cả là công cụ của kinh doanh, do đó khi nghiên cứu lý thuyết giá cả phải biết phân tích hệ thống từ đầu vào đến

đầu ra, cách ứng xử về giá cả trên thị trường v.v

Trên bình diện vĩ mô, trong điều kiện thị trường có điều tiết thông qua các chỉ tiêu cụ thể của giá cả, nhà nước thực hiện vai trò quản lý vĩ mô về giá theo các hình thức khác nhau Vì vậy nghiên cứu các phương pháp chủ yếu xác định giá cả, trước hết là giải quyết vấn

đề về phương pháp xác định các chỉ tiêu giá cả để sử dụng nó trong hoạt động kinh doanh

và trong quản lý vĩ mô về giá cả

Trong nền kinh tế thị trường có hai cấp

định giá, đó là: nhà nước và doanh nghiệp

Các phương pháp xác định giá có ý nghĩa to

lớn để nhà nước và doanh nghiệp định hướng

được các mức giá Tuy nhiên việc tính toán ra

các mức giá cụ thể không thể thay thế được

vai trò trực tiếp quyết định mức giá của quan

hệ cung cầu trên thị trường

II Nội dung

Sau đây là một số phương pháp định giá

chủ yếu

Phương pháp thứ nhất: xác định giá từ

chi phí

Trên thực tế, một mức giá không bao giờ

được quyết định từ chi phí mà không tính đến

theo cách này hay cách khác về cầu và cạnh

tranh Quyết định mức giá từ chi phí chỉ ra

rằng: chi phí là điểm khởi đầu quan trọng và

các nhân tố khác chỉ có ảnh hưởng thứ yếu

Thực chất của phương pháp này là dựa chủ

yếu vào kết quả của việc tính toán và phân

tích chi phí sản xuất kinh doanh để dự kiến

các mức giá khác nhau thích ứng với hoàn

cảnh cụ thể Để xác định được mức giá, người

ta thường tiến hành tính toán chi phí và tỷ lệ

lãi tính trên tổng chi phí hoặc tổng số vốn

Chi phí đóng một vai trò quan trọng đối

với hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh

nghiệp Chính chi phí này quy định lợi nhuận

cụ thể mà doanh nghiệp có thể đạt được, bởi

vì:

Lợi nhuận thực tế = Thu nhập thực tế -

Chi phí thực tế

Mà trong kinh doanh doanh nghiệp nào

cũng mong muốn tối đa hoá lợi nhuận Để đạt

được mục tiêu đó, một mặt doanh nghiệp phải

có chiến lược thị trường tốt, tăng doanh thu, giảm chi phí Mặt khác, trên góc độ vĩ mô nhà nước cũng cần phải quản lý việc tính toán

đúng các chi phí, giúp cho doanh nghiệp hình dung đươc bức tranh về hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh Nhà nước cần phải hướng dẫn doanh nghiệp nắm vững các nguyên tắc và phương pháp tính toán chi phí, phân bổ chi phí

Phương pháp xác định giá từ chi phí có

ưu điểm cơ bản là bảo đảm bù đắp những chi phí mà người sản xuất đã chi ra và có được một tỷ lệ lãi nhất định Nhược điểm cơ bản của phương pháp này trước hết cho rằng là phải

có sự hiểu biết hoàn toàn và tính toán đầy đủ mọi chi phí (mà điều này thì hầu như không bao giờ có) Điều này là do việc xác định tổng chi phí rất khó khăn khi mà sự hiểu biết và tính toán chi phí cố định luôn có phần không chính xác và tuỳ ý Hơn nữa, theo phương pháp này, giá phụ thuộc vào chi phí đơn vị trong khi đó chính mức chi phí đơn vị lại phụ thuộc vào sản lượng và vì vậy vào giá bán

Nhưng mức giá bán đi từ chi phí có thể rất khác so với mức giá hình thành từ những

điều kiện của thị trường (cầu, cạnh tranh) Và vì vậy, người ta thường kết hợp phương pháp này với các phương pháp hình thành giá khác,

đặc biệt là phương pháp liên quan đến cầu trên thị trường

Phương pháp thứ hai: phương pháp hệ

số

Trong sản xuất các sản phẩm, có thể sản xuất ra cùng một loại sản phẩm, chỉ khác nhau về quy cách, kích cỡ… Việc xác định giá cả trở nên khó khăn, nhất là trong trường hợp cần điều chỉnh linh hoạt giá bán nếu việc xác

định giá bán được thực hiện cho từng loại sản phẩm Khi đó phương pháp hệ số xác định giá

cả tỏ ra có hiệu quả hơn và đáp ứng được yêu

cầu của chỉ đạo về giá cả

Phương pháp này được thực hiện theo

các bước như sau:

- Chọn sản phẩm chuẩn

- Xác định giá sản phẩm chuẩn

- Xác định hệ thống các hệ số để điều

chỉnh giá

- Xác định giá của sản phẩm cần phải

xác định

Điều kiện để áp dụng phương pháp hệ số

là:

- Các sản phẩm cần định giá phải được

sản xuất từ những nguyên, nhiên vật liệu

giống nhau với cùng một quy trình sản xuất,

quy trình công nghệ

- Các sản phẩm này chỉ khác nhau về

quy cách, kích cỡ hay là khác nhau về những

thông số kinh tế- kỹ thuật chủ yếu, nghĩa là

tính khác nhau đó có thể so sánh được giữa

các sản phẩm với nhau

Phương pháp hệ số được sử dụng rộng

rãi trong công việc xác định giá để có thể ứng

xử kịp thời với sự biến động của thị trường khi

giá đầu vào tăng hoặc lựa chọn đầu vào tối

ưu

Phương pháp thứ ba: phương pháp hàm

cung- cầu

Nghiên cứu về mối quan hệ cung cầu, đã

biết rằng cầu về một loại hàng hoá vận động

ngược chiều với giá cả của hàng hoá và cung

về một loại hàng hoá vận động cùng chiều với

giá cả của nó, trong điều kiện các yếu tố khác

tác động đến cầu và cung vẫn giữ nguyên như

cũ Ngược lại, sự vận động của giá cả hàng

hoá cũng chịu sự tác động của cầu và cung trên thị trường

Bằng các phương pháp nghiên cứu thị trường, có thể đưa ra những số liệu về mức cung và cầu, hệ số co dãn cung và hệ số co dãn cầu giá cả hàng hoá và có thể dự báo sự vận động của cung và cầu trong thời gian tới

Từ những số liệu ấy có thể đưa ra được mức giá dự kiến trên cơ sở vận dụng mối quan hệ cung cầu và giá cả hàng hoá

Điều kiện áp dụng phương pháp này là phải có được những số liệu đáng tin cậy về nghiên cứu thị trường, sự vận động của cầu hàng hoá trên thị trường

Phương pháp thứ tư: phương pháp tỷ giá

Sự ổn định trong nền kinh tế quyết định

sự ổn định của thị trường Thị trường ổn định, quan hệ giữa các loại hàng hoá được biểu hiện bằng các quan hệ tỷ giá Trên thị trường, quan hệ tỷ giá phản ánh: thứ nhất, giá trị hàng hoá và thứ hai, quan hệ cung cầu của từng loại hàng hoá Do vậy, tỷ giá là cơ sở quan trọng để xác định giá cả hàng hoá

Phương pháp này thường được sử dụng

để dự kiến giá các mặt hàng mới xuất hiện trên thị trường hoặc tái xuất hiện sau một thời gian “ vắng mặt” trên thị trường

Phương pháp tỷ giá có ý nghĩa to lớn đối với việc quản lý vĩ mô của nhà nước về giá cả

Phương pháp thứ năm: phương pháp xác định giá bằng thăm dò

Đây là phương pháp xác định giá thường

được sử dụng kết hợp với phương pháp xác

định giá từ cầu trên thị trường Phương pháp này còn được gọi là phương pháp định giá theo tâm lý Giá tâm lý tối ưu sẽ được đặt

trong một vùng giá mà giới hạn cao của nó là

mức giá thu nhập và giới hạn thấp là chất

lượng sản phẩm Phương pháp này được sử

dụng để xác định một vùng giá được chấp

nhận do tâm lý sợ chất lượng xấu Mức giá tối

đa là mức giá mà trên nó không có khả năng

thanh toán chi trả Mức giá tâm lý tối ưu tương

ứng với khoảng cách lớn nhất giữa đường

cong giá tối thiểu và đường cong giá tối đa

Phương pháp này có ưu điểm nổi bật là

cho phép xác định mức giá hay vùng giá mà

thị trường có khả năng chấp nhận với tỷ lệ khá

cao Tuy nhiên, nó cũng có những hạn chế

nhất định như không tính đến một cách đầy đủ

những quyết định lựa chọn mua hàng; và có

thể thay đổi theo nhiều yếu tố bên ngoài

Phương pháp này chỉ thích hợp với việc xác

định giá sản phẩm khi mà mối quan hệ giữa

giá cả và chất lượng rất chặt chẽ, tức là khi giá

cả là một nhân tố quyết định của sự lựa chọn

Giá cả hình thành theo cơ chế thị trường,

trong điều kiện của một nền kinh tế hỗn hợp

đã cho phép giải quyết một cách có hiệu quả

những vấn đề cơ bản của một hệ thống kinh

tế Hình thành theo cơ chế thị trường, giá cả

sẽ tạo ra động lực mạnh mẽ kích thích sự phát

triển sản xuất, phản ánh và tác động khách

quan tới các mối quan hệ kinh tế- xã hội Tuy

nhiên xã hội hiện đại không một chính phủ

hay nhà nước nào lại không có sự tác động ở

mức độ nhất định tới thị trưòng và giá cả

Quan hệ thị trường càng tinh vi và phức tạp thì

yêu cầu quản lý giá được đặt ra càng bức thiết

và nghiêm ngặt Bởi vì ngay trong nền kinh tế

thị trường không phải bao giờ những tác

độngcủa giá cả trở lại với người mua, người

bán cũng hoàn toàn phù hợp với bản chất và

mục tiêu kinh tế của quốc gia trong từng giai

đoạn Quan hệ trao đổi giữa người bán và

người mua, không phải hoàn toàn và luôn luôn

bình đẳng trong mỗi trường hợp Dưới những

tác động nào đó, việc hình thành giá cả theo cơ chế thị trường đã bị méo mó và xuyên tạc Tất cả những luận chứng đó khẳng định vai trò tất yếu của nhà nước trong việc quản lý giá cả

III Kết luận

Trong lĩnh vực xây dựng cơ bản, hoàn thiện phương pháp hình thành giá và đảm bảo

sự thích ứng của nó với chi phí lao động xã hội cần thiết có ảnh hưởng lớn đến chất lượng của công tác quản lý đầu tư xây dựng, đến hiệu quả của các công trình xây dựng và đến việc

đánh giá hoạt động sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp xây dựng cũng như chế độ khuyến khích lợi ích vật chất

Chính vì vậy mà giá của sản phẩm xây dựng đã được quản lý rất chặt chẽ trong quá trình hình thành sản phẩm Trong giai đoạn chuẩn bị đầu tư xây dựng, thực hiện đầu tư và kết thúc xây dựng đưa công trình vào khai thác giá sản phẩm xây dựng đã được xác định bằng nhiều phương pháp khác nhau với các tên gọi khác nhau như: tổng mức đầu tư, tổng

dự toán, dự toán, giá gói thầu, giá trúng thầu, giá hợp đồng, dự toán thi công, vốn đầu tư

được quyết toán v.v , nhưng chủ yếu vẫn là bằng phương pháp xác định giá từ chi phí

Tài liệu tham khảo

[1] GS TSKH Nghiêm Văn Dĩnh (chủ biên) Kinh

tế xây dựng công trình giao thông vận tải NXB Giao thông vận tải, Hà Nội 2006

[2] Kinh tế học vĩ mô Bộ môn Kinh tế vĩ mô trường

Đại học Kinh tế quốc dân, NXB Giáo dục, 1997 [3] Kinh tế học vi mô Bộ môn Kinh tế học vi mô trường Đại học Kinh tế quốc dân, NXB Giáo dục,

1997

[4] PTS Nguyễn Văn Thanh vμ tập thể tác giả

Kinh tế vi mô lý thuyết và thực tế NXB Thống kê,

1994

[5] PTS Tăng Văn Bền (chủ biên) Giá cả thị