2 Hãy nhận xét về vị trí của Trái Đất với Mặt Trời so với các hành tinh khác trong hệ Mặt Trời?. + Kết luận : Trái Đất chuyển động quanh Mặt Trời nên được gọi là hành tinh của hệ Mặt Tr
Trang 12) Hãy nhận xét về vị trí của Trái
Đất với Mặt Trời so với các hành
tinh khác trong hệ Mặt Trời ?
+ Tổng hợp ý kiến của các nhóm
+ Hỏi tiếp :
1) Tai sao lai gọi Trái Đất là
hành tính trong hệ Mặt Trời ?
2) Vậy hệ Mặt Trời gồm có những
øì ?
+ Kết luận : Trái Đất chuyển động
quanh Mặt Trời nên được gọi là
hành tinh của hệ Mặt Trời Có 9
hành tỉnh không ngừng chuyển
động quanh Mặt Trời Chúng cùng
với Mặt Trời tạo thành hệ Mặt
sao Diêm Vương
2) Nếu xét vị trí từ Mặt Trời tới các hành tĩnh thì Trái Đất là hành tình thứ ba Hành tinh gần Mặt Trời nhất là sao Thuy và hành tinh xa Mat Troi nhất là sao Diém Vuong
— Các nhóm khác nhận xét, bổ sung
— HS trả lời : + Vì Trái Đất quay xung quanh Mặt Trời
+ Gồm có Mặt Trời và 9 hành tinh
— Lắng nghe, ghi nhớ
Hoạt động 2 Trái Đất là hành tính có sự sống
— GV tổ chức cho HS thảo luận
cặp đôi :
+ Yêu cầu quan sát hình 2 trang
117 SGK, thảo luận theo 2 câu
— Tiến hành thảo luận
— 3 đến 4 cặp Hồ đại diện trình bày
129
Trang 2hỏi sau :
1) Trên trái Đất có sự sống
không ?
2) Hãy lấy ví dụ để chứng minh
Trái Đất là hành tinh có sự sống
+ Tổng hợp các ý kiến của HS
+ Kết luận : Trong hệ Mặt Trời,
Trái Đất là hành tinh có sự sống
Sự sống có ở hầu như khắp mọi
nơi trên Trái Đất (GV kết hợp vừa
chỉ vừa giải thích trên hình vẽ cho
HS dễ tiếp thu)
+ Hỏi : Để giữ gìn sự sống trên Trái
Đất, mỗi người chúng ta cần làm gì ?
(GV ghi nhanh các ý kiến không
trùng lặp của HS lên bảng)
+ Tổng hợp các ý kiến của HS
+ Kết luận : Mỗi người trong
ý kiến đúng là : 1) Trên Trái Đất có sự sống
2) Ví dụ : quan sát hình 2 ta thấy
sự sống có mặt ở hầu hết khắp mọi nơi trên Trái Đất ở biển có các loài cá, tôm sinh sống ; trên đất liền có các loài thú hươu cao
cổ, lạc đà, đà điều,
sinh sống ở Bắc cực, Nam cực lạnh giá cũng còn có cả gấu trắng, chim cánh cụt sinh sống
— HS cả lớp nhận xét, bổ sung
— Quan sát, lắng nghe, ghi nhớ
— HS trả lời : + Giữ vệ sinh môi trường chung + Không xả rác bừa bãi
+ Tuyên truyền cho mọi người có
ý thức bảo vệ môi trường Trái Đất
— HS dưới lớp nhận xét, bổ sung
- Lắng nghe, ghi nhớ
130
Trang 3chúng ta ai cũng phải có trách
nhiệm giữ gìn và bảo vệ sự sống
trên Trái Đất vì đó cũng chính là
sự sống của chúng ta
Hoạt động 3 Tìm hiểu thêm về các hành tinh
— GV tổ chức cho HS trao đổi với nhau các thông tin mở rộng (mà môi HS đã tự sưu tầm được) về các hành tinh trong hệ Mặt Trời
— Tuy thuộc vào lượng kiến thức mà ŒV và HS thu thập được, GV sẽ
tổ chức cho cả lớp HS trao đổi, thảo luận về vấn đề đó
— GV tổ chức cho HS thảo luận, trao đối
— GŒV nhận xét
Hoạt động kết thúc
— Củng cố, dặn dò
GV yêu cầu HS về nhà tìm và ôn lại các kiến thức đã được học về Mặt Trăng
Tài liệu dành cho GV tham khảo
Các hành tỉnh trong hệ Mặt Trời
(xếp thứ tự khoảng cách tăng dần từ gân đến xa)
1) Sao Thuỷ : Cách Mặt Trời khoảng 67,90 triệu km và có đường kính 4878
km Sao Thuy tự quay xung quanh mình nó hết 58,6 ngày và quay xung
quanh Mặt Trời hết 87,969 ngày Một ngày trên Sao Thuỷ bằng 175,9 ngày
của Trái Đất Sao Thuy gần Mặt Trời nhất nên nhiệt độ của nó rất lớn khoảng
từ 200 đến 400°C ở mặt sáng và —I50 đến —200°C ở mặt tối Không khí của Sao Thuỷ chỉ có một lớp khí Heli rất mỏng Trên Sao Thuỷ không thể có sự
sống tồn tại
2) Sao Kim : Cách Mặt Trời khoảng 108,2 triệu km, đường kính là 12.104
131
Trang 4km Chu kì quay quanh mình nó là 242,98 ngày trong chiều ngược và quay xung quanh Mặt Trời hết 224,701 ngày Một ngày ở Sao Kim dài bằng 116,76 ngày trên Trái Đất Nhiệt độ trên Sao Kim là 460°C Khí quyển của Sao Kim có 96% là khí các bon Nhìn từ Trái Đất sao Kim có màu Trắng bạc ;
người ta nhìn được vào buổi sáng gọi là Sao Mai và buổi chiều tối gọi là Sao
Hôm Chính Pitago là người đã khẳng định hai ngôi sao này chỉ là một 3) Trái Đát : Khoảng cách trung bình tới Mặt Trời là 149 597 870km Có đường xích đạo là 12.756km, đường kính đi qua hai cực là 12 713km (Hai cực của Trái Dat hơi lõm vào) Trái Đất tự quay quanh mình hết 23 giờ 56 phút 04 giây Nhiệt độ trung bình của Trái Đất là 12°C, có vệ tinh là
Mặt Trăng
4) Sao Hoả : Khoảng cách trung bình từ Sao Hoả đến Mặt Trời là 227,9 triệu
km Có đường xích đạo của Sao Hoả là 6794km, đường kính đi qua cực là 6760km Theo nghiên cứu thì Sao Hoả là hành tình giống Trái Đất nhất Tuy nhiên chưa tìm thấy bất cứ dấu hiệu nào của sự sống trên Sao Hoà 5) Sao Mộc : Khoảng cách trung bình từ sao Mộc đến Trái Đất là 778,3 triệu
km Đường xích đạo dài 142.800km, đường kính qua hai cực Bắc Nam là 133.540km Sao Mộc tự quay quanh mình nó hết 9 giờ 55 phút và quanh Mặt Trời hết 11 năm 314,84 ngày (Theo đơn vị Trái Dat) Day là hành tinh
lớn nhất trong hệ Mặt Trời
6) Sao Thổ : Khoảng cách trung bình từ Sao Thổ đến Mặt Trời là 1427 triệu km Đường xích đạo dài 120.660km Đường đi qua hai cuc 1a 108.350km Sao Thổ tự quay quanh mình hết 10 giờ 14 phút đến 10 giờ 39 phút tuỳ theo vĩ tuyến Quay xung quanh mình nó và toả ra nguồn năng lượng gấp 3 lần
nguồn năng lượng nó hấp thụ được của Mặt Trời
T) Sao Thiên Vương : Khoảng cách trung bình đến Mặt Trời là 2869 triệu
km Đường xích đạo dài 50.S00km và đường kính đi qua các cực là 49.260km Sao Thiên Vương nặng hơn Trái Đất gần 14,58 lần, quay quanh mình hết 16,8 øg1ờ và quay quanh Mặt Trời hết 84 năm 7 ngày
8) Sao Hải Vương : Khoảng cách trung bình từ ngôi sao này đến Mặt Trời là
4505 triệu km Sao Hải Vương nặng hơn Trái Đất gần 17 lần Nó tự quay mình hết 16 giờ 3 phút và quay quanh Mặt Trời hết 164 năm 280 ngày
Trang 59) Sao Diêm Vương : Là ngôi sao cách xa Mặt Trời nhất Khoảng cách trung bình từ ngôi sao này đến Trái Đất 5.913 triệu km Khối lượng 0,3% lần khối lượng Trái Đất Sao Diêm Vương tự quay quanh mình hết 6 ngày 9 giờ và
quay quanh Mặt Trời hết 247 năm 249 ngày
Bài 62 Mặt Trăng là vệ tỉnh của Trái Đất
L Mục tiêu
Giúp HS :
e Nhận biết và trình bày được mối quan hệ giữa Mặt Trời, Trái Dat va Mat Trang
¢ C6 nhiing hiểu biết co bản về Mặt Trăng — vệ tinh của Trái Đất
e Vé duoc sơ đồ thể hiện quỹ đạo chuyển động của Mặt Trăng quanh
Trái Đất
II Chuẩn bị
e Phiếu thảo luận nhóm
e Giấy A4 (phát cho các cặp HS )
e_ Các thẻ chữ Mặt Trời, Mặt Trăng
9 Trái Đất| cho các nhóm
IH Các hoạt động dạy — học chủ yếu
Hoạt động khởi động
— Kiểm tra bài cũ
+ Yêu cầu HŠ lên bảng trả lời các | - 2 HS lên bảng trả lời
câu hỏi sau :
1) Hãy kể tên các hành tỉnh có
trong hệ Mặt Trời ?
2) Trong hệ Mặt Trời, hành tĩnh
133
Trang 6nào có sự sống ? Em cần làm gì
để bảo vệ và giữ gìn sự sống đó ?
+ Nhận xét và cho điểm từng HS
~ Giới thiệu bài mới
ở môn Tự nhiên xã hội lớp 2, các
em đã được biết đến Mặt Trăng
Ngày hôm nay, cô cùng các em
sẽ cùng khám phá thêm những
điều thú vị về Mặt Trăng và cùng
xem xem Mặt Trăng và Trái Đất
có liên quan với nhau như thế
— HS dưới lớp nhận xét, bổ sung
— HS nghe GV giới thiệu bài
Hoạt động 1 Mặt Trăng là vệ tính của Trai Dat
— GV tổ chức cho HS thảo luận
nhóm
+ Yêu cầu HS quan sát hình 1
trang 118, SGK và thảo luận theo
câu hỏi sau :
1) Hãy chỉ trên hình 1 : Mặt Trời,
Trái Đất, Mặt Trăng và trình bày
hướng chuyển động của Mặt
Trăng quanh Trái Đất
— Tiến hành thảo luận nhóm, sau đó đại diện các nhóm trình bày ý kiến
ý kiến đúng là :
1) Chỉ trực tiếp trên hình : ở giữa
là Mặt Trời, tiếp đó đến Trái Đất
và ngoài cùng là Mặt Trăng
Hướng chuyền động của Mặt
Trăng quanh Trái Đất là giống
như hướng chuyển động của Trái
Trang 72) Hãy so sánh kích thước giữa
Mặt Trời, Trái Đất và Mặt Trăng
?
+ Nhận xét, tổng hợp các ý kiến của
HS
+ Kết luận : Mặt Trăng chuyển
động quanh Trái Đất nên được
goi la vé tinh cua Trai Dat
Trái Đất lớn hơn Mặt Trăng, còn
Mặt Trời lớn hơn Trái Dat nhiều
lần
+ Hỏi tiếp : Em biết gì về Mặt
Trăng ?
+ Nhận xét, tổng hợp các ý kiến của
HS
+ Kết luận : Mặt Trăng cũng có
dạng hình cầu Các nhà khoa học
đã nghiên cứu và kết luận rằng :
trên Mặt Trăng không có không
khí, nước và sự sống
Đất quanh Mặt Trời, theo hướng
từ Tây sang Đông
2) Mặt Trời có kích thước lớn
nhất, sau đó là Trái Đất và cuối
cùng là Mặt Trăng
— Các nhóm khác nhận xét, bổ sung
— Lắng nghe, ghi nhớ
HS trả lời : + Mặt Irăng hình tròn, giống Trái Đất
+ Bề mặt Mặt Trăng lồi lõm + lrên Mặt Trăng không có sự sống
— HS dưới lớp bổ sung
— Lắng nghe, ghi nhớ
Hoạt động 2
135
Trang 8Hướng chuyền động của Mặt Trăng quanh Trái Đất
— Tổ chức cho HS thảo luận cặp
đôi
+ Yêu cầu các cặp HS cùng thảo
luận, vẽ sơ đồ Mặt Trăng và Trái
Đất như hình 2 trang 119, SGK
+ Yêu cầu H§ vẽ mũi tên chỉ
hướng chuyển động của Mặt
Trăng quanh Trái Đất và thuyết
trình về hướng chuyển động của
Mặt Trăng quanh Trái Đất
+ Kết luận : Mặt Trăng chuyển
động quanh Trái Đất theo hướng
từ Tây sang Đông
+ GV hỏi tiếp : Em có nhận xét
gì về hướng chuyển động của
Mặt Trăng quanh Trái Đất,
chuyển động tự quay quanh trục
và chuyển động của Trái Đất
quanh Mặt Trời ?
+ Nhận xét, tổng hợp các ý kiến của
— Tiến hành thảo luận cặp đôi
— Đại diện 2 cặp đôi nhanh nhất lên vẽ trên bảng, HS dưới lớp
theo dõi, nhận xét, bổ sung
— Tiến hành thảo luận
— Đại diện 2 cặp đôi nhanh nhất lên vẽ và trình bày ở bảng trên
— HS dưới lớp theo dõi để nhận xét, bổ sung
— HS trả lời :Hướng chuyển động
của Mặt Trăng quanh Trái Đất
cũng giống như hướng chuyển động của Trái Đất tự quay quanh trục và chuyển động của Trái Đất quanh Mặt Trời Đó đều là hướng chuyển động từ Tây sang Đông
— HS dưới lớp nhận xét, bổ sung
Hoạt động kết thúc
* Tro choi “Mặt Trăng, Mặt Trời và Trái Đất”
— GV chia lớp thành các nhóm (tuỳ vào số lượng Hồ mà ŒV chia thành các nhóm cho hợp lí)
Trang 9— GV hướng dẫn cho các nhóm HS chơi :
+ Mỗi nhóm sẽ cử ra 3 bạn : một bạn gắn thẻ chữ “Mặt Trời”, một bạn gắn thẻ chữ “Mặt Trăng” và một bạn gắn thẻ chữ “Trái Đất” + Ba bạn sẽ đóng vai trong nhóm thể hiện các chuyển động : Trái
Đất tự quay quanh trục, Trái Đất quay quanh Mặt Trời và Mặt Trăng quay quanh Trái Đất
+ Các bạn trong nhóm sẽ quan sát và nhận xét
+ Ba bạn trong nhóm dong vai xong sé duoc lua chon ba ban khac
bất kỳ trong nhóm để thay thế
— GV tổ chức cho các nhóm HS chơi
— GV yêu cầu đại diện 1, 2 nhóm lên biểu diễn trước lớp (có kèm theo lời thuyết minh bên ngoài của nhóm)
— Hã dưới lớp quan sát, nhận xét
— GV nhận xét các nhóm HS chơi
— GV phát phần thưởng cho nhóm thắng cuộc
tài liệu dành cho Gv tham khảo
mặt trăng là vệ tỉnh của Trái đất
Khoảng cách trung bình từ Mặt Trăng đến Trái Đất là 384 400 km Đường kính của Mặt Trăng là 3 476 km Diện tích bề mặt là 37 960
000 km“ (bằng 7,4% diện tích bề mặt Trái Đất Mặt Trăng có khối lượng bằng 1/81
khối lượng của Trái Đất Về nhiệt độ : Vùng hướng về Mặt Trời là 117°C,
vùng khuất Mặt Trời là — 50°C và mặt không được chiếu sáng là — 150°C
137
Trang 10Chu kì tự quay mình của Mặt Trăng là 29 ngày 12 giờ 44 phút Ta luôn chi nhìn thấy mỗi một mặt của Mặt Trăng
Mặt Trăng được hình thành từ cách đây 4,6 — 4,2 tỉ năm ánh sáng của
Mặt Trăng là ánh sáng được chiếu khuếch tán từ Mặt Trời Mặt được Mặt Trời chiếu tới là mặt sáng, mặt quay lưng lại với Mặt Trời là mặt tối Mặt Trăng quay xung quanh Trái Đất, Trái Đất lại quay xung quanh Mặt Trời cùng một chiều từ Tây sang Đông Vì vậy vị trí tương đối giữa Mặt Trăng, Trái Đất,
Mặt Trời luôn có sự thay đổi, thành thử nửa mặt cầu sáng của Mặt Trăng có lúc nhìn thắng vào Trái Đất, có lúc nhìn nghiêng, thậm chí quay lưng lại Trái Đất Vậy là từ Trái Đất nhìn lên, hình dạng của Mặt Trăng sinh ra sự biến đối khi tròn khi khuyết một cách có quy luật Đến ngày 15, 16 âm lịch, Mặt Trăng chuyển động đến vị trí đối diện thắng với mặt trời trên thiên cầu, Mặt Trời và Mặt Trăng cách nhau
1807, nghĩa là Trái Đất ở giữa Mặt Trăng và Mặt Trời
Từ Trái Đất nhìn lên thấy toàn bộ mặt sáng của Mặt Trăng đối diện với Trái Đất Lúc ấy là lúc trăng tròn (trăng rằm) Lúc hoàng hôn, trăng tròn từ phía Đông mọc lên, qua rạng sáng thì lặn về hướng Tây Sau ngày trăng tròn,
theo đà nhích dần gần nhau giữa Mặt Trăng và Mặt Trời, Mặt Trang dần trở nên gầy di
Nøày và đêm trên Trái Đất
L Mục tiêu
Ciúp HS:
Trang 11e Có những kiến thức ban đầu về hiện tượng ngày và đêm trên Trái Đất : sự kế tiếp của ngày và đêm; một ngày có 24 giờ; thời gian Trái Đất quay được một vòng quanh mình nó được coi là một ngày
e_ Giải thích được hiện tượng ngày và đêm trên Trái Dat
e Biết được ý nghĩa của hiện tượng ngày và đêm luân phiên nhau
trên Trái Đất
II Chuẩn bị
se Đèn điện (hoặc đèn pin, nến)
se Mô hình quả địa cầu (cỡ to)
e_ Phiếu thảo luận, giấy khổ to
IH Các hoạt động — học chủ yếu
Hoạt động khởi động
— Kiểm tra bài cũ
+ Yêu cầu HS lên bảng trả lời2 | — 2 HS lên bảng trả lời
cau hoi sau :
1) Mặt Trăng được gọi là gi của
Trái Đất và tại sao lại được gọi
như vậy ?
2) Hãy vẽ sơ đồ và đánh mũi tên
chỉ hướng chuyền động của Mặt
Trăng quanh Trái Đất
+ Nhận xét và cho điểm HS — HS cả lớp nhận xét, bổ sung
139