- Nằm trong dòng nghệ thuật cổ VN tranh dân gian có từ lâu đời, truyền từ đời này qua đời khác và cứ mỗi dịp xuân về, tết đến lại được bầy bán cho mọi người dân treo trong dịp tết.. được
Trang 1TRANH DÂN GIAN VIỆT NAM
I MỤC TIÊU BÀI HỌC:
- HS hiểu nguồn gốc, ý nghĩa và vai trò của tranh dân gian trong đời sống xã hội Việt Nam
_ HS hiểu giá trị nghệ thuật và tính sáng tạo thông qua nội dung
và hình thức thể hiện của tranh dân gian
II CHUẨN BỊ:
1.Tài liệu tham khảo:
– Phạm Thị Chỉnh – Nguyễn Thái Lai, Lược sử Mĩ thuật và Mĩ thuật học, NXB Giáo dục, tái bản 2002, tr 355 – 372
_ Nguyễn Bá Vân - Chu Quang Trứ , Tranh dân gian Việt Nam, NXB Văn hoá, 1984
_ Lê Thanh Đức, dân gian Việt Nam, NXB Mĩ thuật, 2001 _ Các tập tranh dân gian Việt Nam, các bài báo và nghiên cứu viết về các tác phẩm, về dân gian Việt Nam
2 Đồ dùng dạy học:
Trang 2a) Giáo viên
_ Hình minh hoạ ở ĐDDH MT 6 ( Phần tranh dân gian)
_ Tranh dân gian Đông Hồ
_ Tập tranh dân gian ( NXB Văn hoá thông tin, 1996)
_ Sưu tầm trên báo chí các hình vẽ minh hoạ các bức tranh dân
gian
b) Học sinh
Sưu tầm tranh, ảnh về tranh dân gian ( ở báo chí, sách vở )
3.Phương pháp dạy – học:
-Phương pháp thuyết trình, vấn đáp kết hợp với minh hoạ và
một một số phương pháp khác
III TIẾN TRÌNH DẠY – HỌC:
1.Tổ chức: ổn định lớp
2.Kiểm tra:- Chấm và nhận xét cho điểm một số bài trang trí
hình vuông
- kiểm tra đồ dùng học tập
3.Nội dung bài mới:
HOẠT ĐỘNG I: Tìm hiểu về tranh dân gian
Trang 3TG Hđ của giáo viên Hđ của học
sinh
Nội dung
10’ - Em biết gì về tranh
dân gian
- Nằm trong dòng
nghệ thuật cổ VN
tranh dân gian có từ
lâu đời, truyền từ đời
này qua đời khác và
cứ mỗi dịp xuân về,
tết đến lại được bầy
bán cho mọi người
dân treo trong dịp tết
Vì thế, tranh dân gian
còn gọi là “ tranh tết”
- Tranh dân gian do
một tập thể nghệ
nhân …
- HS nghe giảng và trả lời câu hỏi theo cách hiểu biết của mình
- HS xem tranh
- HS làm phiếu học tập
- Tranh dân gian con có tên gọi là gì?
được làm vào thời gian nào trong năm cảm nhận của
I) Tìm hiểu về
tranh dân gian:
- GV treo tranh dân gian cho HS quan sát
- GV cho HS xem tranh dân gian ở các đề tài khác nhau
- Tranh dân gian
do một tập thể nghệ nhân …
- Tranh dân gian
có tranh tết tranh thờ
- Tranh dân gian
Trang 4- Tranh dân gian có
tranh tết tranh thờ
- Tranh dân gian
được làm ở nhiều nơi
và mang phong cách
tưng vùng: VD tranh
Đông Hồ (BNinh)
tranh hàng Trống
(HàNội) tranh Kim
Hoàng ( HàTây) tranh
Sình (Huế)
- Tranh dân gian được
in bằng ván gỗ hoặc
kết hợp giữa nét khắc
gỗ và tô mầu bằng
tay Màu sắc tươi ấm,
nét đôn hậu, hồn
nhiên, được quần
người dân ntn?
- Tranh dân gian có những loại tranh nào? những nơi nào làm tranh dân gian
- Tranh dân gian được làm ntn? Màu sắc, đường nét …
được làm ở nhiều nơi và mang phong cách tưng vùng: VD tranh Đông Hồ (BNinh) tranh hàng Trống (HNội) tranh Kim Hoàng ( HTây) tranh Sình (Huế)
- Tranh dân gian được in bằng ván
gỗ hoặc kết hợp giữa nét khắc gỗ
và tô màu bằng tay Màu sắc tươi
ấm, nét đôn hậu, hồn nhiên, được quần chúng yêu
Trang 5chúng yêu thích thích
HOẠT ĐỘNG II: Kỹ thuật làm tranh khắc gỗ dân gian Việt
Nam
10’ Tranh Gà mái có bao
nhiêu màu? Các mảng
màu được ngăn cách
ntn?
Tranh Ngũ hổ đươc
vẽ bằng những màu
nào
Hai bức tranh trên có
điểm gì giống nhau,
điểm gì khác nhau
Bức tranh Gà Mái và
Ngũ Hổ đều là tranh
- HS quan sát tranh và trả lời câu hỏi
- HS làm phiếu học tập
- HS kết luận
Để có một bức tranh ra đời các
II: Kỹ thuật làm tranh khắc gỗ dân gian Việt Nam
GV treo tranh Gà mái và Ngũ Hổ Bức tranh Gà Mái
và Ngũ Hổ đều là tranh khắc gỗ dân gian
*Bức tranh Gà Mái tất cả các màu đều đươc in bằng các
Trang 6khắc gỗ dân gian
Bức tranh Gà Mái tất
cả các màu đều đươc
in bằng các bản gỗ
khác nhau ( mỗi màu
một bản ) Sau đó in
nét viền hình bằng
màu đen
Bức tranh Ngũ Hổ
chỉ có một bản khắc,
nét màu đen còn các
màu đều được tô bằng
bút lông
Bức tranh Gà mái
thuộc dòng tranh
Đông Hồ còn tranh
Ngũ Hổ thuôc dòng
tranh Hàng Trống
nghệ nhân phải thực hiện những công đoạn khác nhau
từ khắc hình trên ván gỗ,
in và tô màu từng bước một theo một quy trình rất công phu
bản gỗ khác nhau ( mỗi màu một bản ) Sau đó in nét viền hình bằng màu đen
* Bức tranh Ngũ Hổ chỉ có một bản khắc, nét màu đen còn các màu đều được tô bằng bút lông
*Bức tranh Gà mái thuộc dòng tranh Đông Hồ còn tranh Ngũ Hổ thuôc dòng tranh Hàng Trống Các màu của tranh
Gà mái rõ ràng nét viền đen to thô tròn
Trang 7Các màu của tranh Gà
mái rõ ràng nét viền
đen to thô tròn lẳn và
rất rõ ràng, đậm nền,
màu tươi mà không bị
dợ
Các mầu của tranh
Ngũ Hổ tô bằng tay
nên có những chỗ
được vờn chồng lên
nhau tạo cho tranh
mềm mại hơn, tươi
sáng hơn mà không
chói, nét viền đen của
tranh Ngũ Hổ
mảnh,trau chuốt và
nhiều chỗ lẫn cùng
với màu
lẳn và rất rõ ràng, đậm nền, màu tươi
mà không bị dợ Các mầu của tranh Ngũ Hổ tô bằng tay nên có những chỗ được vờn chồng lên nhau tạo cho tranh mềm mại hơn, tươi sáng hơn mà không chói, nét viền đen của tranh Ngũ Hổ mảnh,trau chuốt và nhiều chỗ lẫn cùng với màu
Trang 8HOẠT ĐỘNG III: Đề tài tranh dân gian 10’ - GV hướng dẫn HS
xem tranh trong
sgk:
? Các tranh trong sgk
vẽ những nội dung gì
? Tranh của những đề
tài này là gì
- Tranh khắc gỗ dân
gian phục vụ cho
quảng đại quần
chúng nêu đề cập
tới nhiều đề tài
khác nhau và gần
gũi với đời sống
của người lao động
1- Tranh chúc tụng
tranh về những
HS xem tranh trả lời câu hỏi theo phiếu học tập
* Gà “ Đại cát”, vinh hoa , phú quý, phúc lộc thọ,
tư tôn vạn đại
*Đánh vật , hứng dừa múa rồng, bịt
mắt…
*Đi bừa, lợn nái, gà mái…
*Hai Bà Trưng, Bà
III: Đề tài tranh dân gian
GV treo tranh dân gian có các
đề tài khác nhau phù hơp với nội dung bài học
*Tranh chúc tụng tranh về những ước mơ một cuộc sống ấm no , hạnh phúc và chúc mọi điều tốt lành
*Tranh sinh hoạt vui chơi
*Tranh về lao
Trang 9ước mơ một cuộc
sống ấm no , hạnh
phúc và chúc mọi
điều tốt lành
2- Tranh sinh hoạt
vui chơi
3- Tranh về lao động
sản xuất
4- Tranh về đề tài
lịch sử : Bà Triệu
…
5- Tranh vẽ theo tích
chuuyện
6- Tranh vẽ mang
tính phê phán thói
hư tật xấu trong
xã hội
7- Tranh ca ngợi
Triệu…
*Thạch Sanh, Thánh
Gióng…
*Đánh ghen, Đám cưới chuột, thầy đồ cóc
*Tứ quý, lý ngư, ngũ hổ…
động sản xuất
*Tranh về đề tài lịch sử : Bà Triệu
…
*Tranh vẽ theo tích chuuyện
*Tranh vẽ mang tính phê phán thói hư tật xấu trong xã hội Tranh ca ngợi cảnh đẹp của tien nhiên đất nước và phục vụ tôn giáo đền chùa…
Trang 10cảnh đẹp của tien
nhiên đất nước và
phục vụ tôn giáo
đền chùa…
HOẠT ĐỘNG IV: Giá trị nghệ thuật tranh dân gian
5’ GV kết luận:
* Tranh dân gian Việt Nam
đã được da số nhân dân yêu
thích, và một bộ phận của nền
văn hoá dân tộc vã của nhân
loại
* Về giá trị nghệ thuật
- Tranh dân gian đã chứng tỏ
sự thống nhất, hoàn chỉnh
trong nếp nghĩ và lao động có
truyền thống của một dân
tộc…
HS nghe giảng quan sát
và trả lời câu hỏi theo phiếu học tập
? Tranh dân gian được quảng đai
IV: Giá trị nghệ thuật tranh dân gian
GV kết luận:
* Tranh dân gian Việt Nam
đã được da số nhân dân yêu thích, và một bộ phận của nền văn hoá dân tộc vã của nhân loại
* Về giá trị nghệ thuật
- Tranh dân gian đã chứng
tỏ sự thống nhất, hoàn chỉnh trong nếp nghĩ và lao
Trang 11- Dù phản ánh đề tài nào,
tranh dân gian cũng hết sức
hồn nhiên, trực cảm tạo ra
được cái đẹp hài hồa giữa ý tứ
và bố cục, nét vẽ và màu
sắc…
- Hình tượng trong tranh có
sức khái quát cao, hình trong
tranh vừa hư vừa thựckhiến
người xem nhìn thuận mắt,
nghĩ thuận tình và ngắm
không chán
- Bố cục tranh theo lối ước lệ,
thuận mắt vì thế nhiều bố cục
phong phú hấp dẫn Chữ và
thơ trên tranh giúp cho bố
cục thêm ổn định minh hoạ
thêm cho chủ đề tranh
quần chúng cảm nhận ntn?
? Giá trị nghệ thuật tranh dân gian
động có truyền thống của một dân tộc…
- Dù phản ánh đề tài nào, tranh dân gian cũng hết sức hồn nhiên, trực cảm tạo ra được cái đẹp hài hồa giữa ý
tứ và bố cục, nét vẽ và màu sắc…
- Hình tượng trong tranh có sức khái quát cao, hình trong tranh vừa hư vừa thựckhiến người xem nhìn thuận mắt, nghĩ thuận tình
và ngắm không chán
- Bố cục tranh theo lối ước
lệ, thuận mắt vì thế nhiều
bố cục phong phú hấp dẫn Chữ và thơ trên tranh giúp
Trang 12- Các nghệ nhân dân gian đã
biết khai thác nguyên liệu,
hoạ phẩm để tìm kiếm tronng
thiên nhiên ( như hoa hoè, cây
chàm, than rơm)
cho bố cục thêm ổn định minh hoạ thêm cho chủ đề tranh
- Các nghệ nhân dân gian
đã biết khai thác nguyên liệu, hoạ phẩm để tìm kiếm tronng thiên nhiên ( như hoa hoè, cây chàm, than rơm)
HOẠT ĐỘNG V: Kết quả học tập
GV nêu câu hỏi
? Xuất xứ của tranh dân gian
? Kỹ thuật làm tranh khắc gỗ dân gian
? Đề tài trong tranh dân gian
? Giá trị nghệ thuật của tran dân gian
- GV tóm tắt một vài ý chính tiêu biểu
dặn dò:
- Sưu tầm thêm tranh dân gian Việt Nam
Trang 13- HS tóm tắt bài theo câu hỏi