Lần lại lịch sử ngôn ngữ học trên thế giới thì TACN được hình thành như một môn học từ những năm 50 - 60 của thế kỷ XX, xuất phát từ nhu cầu sử dụng tiếng Anh trong các lĩnh vực chuyên n
Trang 1rong những
năm gần đây
khi nhu cầu
tiếng Anh
ngày càng
tăng thì khái niệm tiếng
Anh chuyên ngành
(TACN) được nhắc đến
nhiều hơn bao giờ hết
Lần lại lịch sử ngôn ngữ
học trên thế giới thì
TACN được hình thành
như một môn học từ
những năm 50 - 60 của
thế kỷ XX, xuất phát từ
nhu cầu sử dụng tiếng
Anh trong các lĩnh vực
chuyên ngành cụ thể
TACN ra đời như một
bước phát triển tất yếu
trong lịch sử giảng dạy
tiếng Anh, làm cho lĩnh
vực giảng dạy tiếng Anh
trở nên đa dạng và
phong phú
Bên cạnh tiếng
Anh cơ bản (General English) - chương trình tiếng
Anh truyền thống vẫn được dạy ở các trường từ
cấp tiểu học trở lên, và được coi là một trong các
môn học bắt buộc, thì tiếng Anh chuyên ngành
(English for Specific Purposes) thường được
giảng dạy sau chương trình tiếng Anh cơ bản
(TACB) để phục vụ người học trong các lĩnh vực
chuyên môn cụ thể Trong khi đối tượng học
TACB rất đa dạng, thuộc mọi tầng lớp người với
các độ tuổi, nghề nghiệp… khác nhau, thì đối
tượng học TACN được giới hạn bởi lĩnh vực
chuyên ngành mà họ đang hoặc sẽ làm việc trực
tiếp Điều cơ bản kết nối người học với nhau trong
chương trình học là nhu cầu sử dụng tiếng Anh
trong lĩnh vực chuyên môn
Không thể coi TACN là một "loại" tiếng Anh
mới, một "sản phẩm" mới của trí tuệ loài người,
mà nên coi đó là một định hướng, một cách tiếp
cận mới trong việc dạy tiếng để đáp ứng nhu cầu
của xã hội TACN có cùng một cội nguồn với
TACB, đó là phục vụ giao tiếp, học tập và nghiên
cứu Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng TACN có rất
nhiều điểm chung với TACB Nguyên tắc hiệu lực
- hiệu quả vẫn là nguyên tắc cơ bản chung trong
việc giảng dạy Phương pháp giảng dạy TACN
cũng chính là phương pháp được áp dụng trong
giảng dạy tiếng Anh nói chung Nội dung và
phương pháp giảng dạy TACN đều căn cứ vào
nhu cầu và mục đích của người học
TACN là một nhu cầu của xã hội Vậy các giáo viên tiếng Anh nhìn nhận vấn đề này như thế nào?
Phần lớn giáo viên tiếng Anh đang giảng dạy trực tiếp tại một trường đại học nào đó đều nắm bắt được nhu cầu TACN của học viên Xét từ một mức độ nào đó, phần lớn họ đều ý thức được rằng, không phải TACB mà chính TACN mới là
"khoảng trời riêng" của họ, một khoảng trời không
bị "xâm phạm" bởi các cư dân khác
Tuy vậy, không ít giáo viên tiếng Anh cảm thấy việc giảng dạy TACN là một việc làm "quá sức" Họ có cảm giác không thoải mái khi chuyển
từ việc giảng dạy TACB sang giảng dạy TACN, bởi nội dung chuyên ngành trông chờ họ chuyển tải trong các bài tiếng Anh là một lĩnh vực rất mới
so với những gì họ đã được học trên ghế nhà trường Giáo viên tiếng Anh là các cử nhân tiếng Anh đã tốt nghiệp các trường đại học ngoại ngữ,
đại học sư phạm ngoại ngữ, họ có thể tiếp cận dễ dàng với các môn khoa học xã hội, nhưng khoa học kỹ thuật đối với họ là các lĩnh vực thực sự mới
mẻ TACN gắn liền với các lĩnh vực chuyên ngành mà các môn khoa học và kỹ thuật thì thường được xem là khó hiểu, phức tạp, buồn tẻ
và thậm chí đôi khi mơ hồ Đó chính là lý do khiến các giáo viên tiếng Anh có cảm giác "quá tải" khi bắt đầu dạy TACN
về tiếng Anh chuyên ngμnh
CN Hoàng Thị Minh PHúc
Bộ môn Anh văn - ĐH GTVT
Tóm tắt: Năm học 2002 - 2003 lμ năm học đầu tiên Bộ môn Anh văn
bắt đầu giảng dạy tiếng Anh chuyên ngμnh cho sinh viên ở tất cả các khoa chuyên môn: Công trình, Cơ khí, Điện - Điện tử vμ Vận tải Kinh tế Vậy tiếng Anh chuyên ngμnh lμ gì? Các giáo viên ngoại ngữ nhìn nhận vấn đề nμy như thế nμo vμ nên có cách tiếp cận vấn đề như thế nμo cho đúng? Đó lμ những
điều mμ tác giả bμi viết nμy muốn trao đổi cùng bạn đọc
Summary: The 2002 - 2003 academic year is the first year at the UTC
that The English Language Section has started teaching English for Specìfic Purposes (ESP) to students of all faculties: Civil Engineering, Electrical - Electronic Engineering, Mechanical Engineering and Transport Economic Faculties So what is ESP? What do teachers of English think about it? And how should it be considered? This is what the author of this article wants to share with the readers
Trang 2Tuy nhiên, các nghiên cứu cũng đã khẳng
định rằng đối với các giáo viên tiếng Anh, kiến
thức về lĩnh vực chuyên ngành không phải là điều
quyết định Nếu các giáo viên tiếng Anh còn được
trang bị kiến thức về lĩnh vực chuyên ngành thì đó
là một điều lý tưởng, song trên thực tế các giáo
viên TACN chủ yếu cần ba yếu tố sau:
- Một quan điểm đúng đắn, tích cực đối với
nội dung chương trình TACN;
- Kiến thức cơ bản về lĩnh vực chuyên ngành
mà mình đảm nhận;
- Sự nhận thức đúng mực về lượng kiến thức
chuyên ngành mà mình có
Cần khẳng định rằng giáo viên TACN không
phải là giáo viên dạy chuyên ngành Có một sự
khác nhau rất lớn giữa dạy TACN và dạy chuyên
ngành bằng tiếng Anh Giáo viên TACN không
thể thay thế được giáo viên chuyên ngành, và
ngược lại Cần chuẩn bị nhận thức cho các sinh
viên về điều đó, và thực tế giảng dạy đã chứng
minh rằng các giáo viên TACN có thể nhặt nhạnh
được rất nhiều kiến thức chuyên ngành thông qua
việc sử dụng tài liệu giảng dạy lấy từ lĩnh vực
chuyên ngành, hoặc đôi khi chỉ đơn thuần thông
qua việc trao đổi trực tiếp với sinh viên trên lớp
Một vấn đề đặt ra với các giáo viên TACN là
mức độ kiến thức chuyên ngành trong chương
trình tiếng Anh, có nên "chuyên ngành hoá" cao
hay không? Khi dạy TACB vấn đề thật đơn giản,
giáo viên có thể chỉ việc chọn lựa một trong các
chương trình tiếng Anh sẵn có trên thị trường
Nhưng khi dạy TACN vấn đề trở nên phức tạp
hơn nhiều, bởi không phải bất cứ chuyên ngành
nào cũng sẵn có một chương trình tiếng Anh phù
hợp Trong trường hợp đó người giáo viên cần
thực sự năng động sáng tạo để giải quyết hàng
loạt vấn đề cần thiết như tìm ra nhu cầu của
người học, thiết kế chương trình, tìm nguồn tài
liệu thích hợp, tìm ra cách giảng dạy thích hợp…
Và vấn đề người giáo viên TACN luôn luôn phải
cân nhắc là liệu chương trình đó có phù hợp với
đối tượng hay không; liệu chương trình đó có đáp
ứng được nhu cầu của người học hay không; liệu
nó có quá "kỹ thuật" không; nó có đạt không từ
góc độ tiếng Anh, nó có đạt không từ góc độ
chuyên ngành?
TACN là sự kết hợp giữa hai yếu tố tiếng
Anh và chuyên ngành với định hướng rõ rệt là
hướng cho người học sử dụng được tiếng Anh
trong lĩnh vực chuyên môn sau này TACB hay
TACN đều sử dụng cái "nền" ngôn ngữ chung
của tiếng Anh, đó là từ vựng, ngữ pháp cơ bản
Sự khác nhau giữa chúng trước hết là môi trường
sử dụng, do đó kéo theo là vấn đề thuật ngữ chuyên môn, cấu trúc, văn phong, … Tài liệu dùng khai thác để thiết kế bài giảng TACN nên lấy từ lĩnh vực chuyên ngành Các học viên sẽ cảm thấy hứng thú hơn, có động cơ hơn khi được học tiếng thông qua các tài liệu lấy từ lĩnh vực chuyên môn của họ Tuy nhiên, học viên đồng thời là những người rất dễ chán nếu họ thấy tài liệu đó quá kỹ thuật, quá "khô khan" do quá đi sâu vào khai thác chuyên môn Cần khẳng định rằng giờ TACN trước hết phải là giờ tiếng Anh - một giờ ngoại ngữ
Như vậy, chương trình TACN là sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa hai yếu tố cấu thành: tiếng Anh và chuyên ngành Mức độ chuyên ngành, như chúng tôi đã đề cập, nếu không ở mức độ
"vừa phải" thì sẽ là một sự "quá tải" đối với giáo viên và sinh viên, và như vậy khó đem lại kết quả mong muốn
Kết luận
TACN đã tìm được một mảnh đất định cư rất vững vàng trên thế giới Không phải ngẫu nhiên
mà một nhà xuất bản nổi tiếng như Oxford University Press trong mấy năm gần đây lại cho xuất bản nhiều giáo trình TACN đến thế Nhưng ở Việt nam nói chung và ở trường ĐHGTVT nói riêng, nó chỉ mới bắt đầu được hình thành và còn chưa được quan tâm đúng mức Sự nhìn nhận về TACN còn khá mơ hồ nên vẫn còn những câu hỏi
đại loại như: ai là người dạy TACN: giáo viên tiếng Anh hay giáo viên chuyên ngành? Chương trình TACN lấy ở đâu ra? Cần áp dụng phương pháp giảng dạy nào cho hợp lý? Dẫu sao cũng nên công nhận tầm quan trọng của nó trong giai
đoạn này và cách làm đúng nhất, theo chúng tôi,
là nên dành cho nó một vị trí và sự quan tâm xứng đáng để nó có thể phát huy được thế mạnh của mình Theo ý kiến của chúng tôi, sau đây là một số câu trả lời cho các vấn đề mà các giáo viên tiếng Anh đang quan tâm
1 Giáo viên tiếng Anh nên hiểu rằng chính
họ sẽ phải là những người tiên phong và có trách nhiệm trong việc gây dựng nền móng đầu tiên cho chương trình TACN Họ cần tỉnh táo để nhận thức rằng họ là các giáo viên ngoại ngữ, họ không thể thay thế được giáo viên chuyên ngành Cái họ dạy sinh viên là ngoại ngữ thông qua tư liệu chuyên ngành, chứ không phải kiến thức chuyên ngành Chỉ từ góc độ nhận thức này, các giáo viên chuyên ngành cũng như các sinh viên mới có được cái nhìn công bằng đối với các giáo
Trang 3giáo viên chuyên ngành cũng như các sinh viên
mới có được cái nhìn công bằng đối với các giáo
viên dạy TACN Sự hợp tác giữa các giáo viên
tiếng Anh với các giáo viên chuyên ngành là vô
cùng cần thiết trong quá trình thiết kế chương
trình cũng như trong quá trình giảng dạy TACN
2 Phần lớn chương trình TACN không có
sẵn trên thị trường Chương trình TACN phải được
thiết kế vì người học, xuất phát từ nhu cầu của
người học, và tài liệu dùng thiết kế bài học nên
lấy từ lĩnh vực chuyên ngành Chương trình TACN
cần được kiểm nghiệm trên thực tế, và cần có các
bổ sung, thay đổi, cải tiến cho phù hợp
3 Nội dung chuyên ngμnh trong chương
trình TACN không nên mang tính chuyên ngành
quá cao, không nên đi sâu vào khai thác chuyên
môn Việc xác định không đúng mức độ kiến thức
chuyên ngành trong bài giảng TACN sẽ khiến
giáo viên tiếng Anh có cảm giác "quá tải", và làm
giờ học trở nên khô khan, khó tiếp thu đối với sinh
viên
4 Phương pháp giảng dạy TACN phải phụ
thuộc vào đối tượng học cụ thể, vào điều kiện
thực tế cũng như nhu cầu của học viên Tuy
nhiên xu thế chung trong việc dạy ngoại ngữ hiện
nay là dạy sao cho sinh viên có thể sử dụng được
kiến thức mà họ được truyền đạt trong công việc
thực tế
Tài liệu tham khảo
[1] Text - Based Syllabus Design, Suzan Freez
with Helen Joyce, Copyright Macquarie
University, 1998
[2] English for Specific Purposes: A Learning -
Centered approach, Tom Hutchinson and
Alan Watters, Cambridge University Press,
1987
[3] English for Business and Technology Course
Design Stephen Hall and David Crable,
Published by SEAMEO Regional Language
viên dạy thiết trong quá trình thiết kế chương
trình cũng như trong quá trình giảng dạy TACN
2 Phần lớn chương trình TACN không có
sẵn trên thị trường Chương trình TACN phải được
thiết kế vì người học, xuất phát từ nhu cầu của
người học, và tài liệu dùng thiết kế bài học nên
lấy từ lĩnh vực chuyên ngành Chương trình TACN
cần được kiểm nghiệm trên thực tế, và cần có các
bổ xung, thay đổi, cải tiến cho phù hợp
3 Nội dung chuyên ngμnh trong chương
trình TACN không nên mang tính chuyên ngành quá cao, không nên đi sâu vào khai thác chuyên môn Việc xác định không đúng mức độ kiến thức chuyên ngành trong bài giảng TACN sẽ khiến giáo viên tiếng Anh có cảm giác "quá tải", và làm giờ học trở nên khô khan, khó tiếp thu đối với sinh viên
4 Phương pháp giảng dạy TACN phải phụ, Cambridge University Press, 1987
[3] English for Business and Technology Course Design Stephen Hall and David Crable, Published by SEAMEO Regional Language Center, 1994Ă