Với những yêu cầu ngày càng cao của người học đối với TACN, thì việc thiết kế chương trình TACN mà đáp ứng được nhu cầu của người học trở thành một vấn đề cấp thiết đối với các giáo viên
Trang 1những bước chính để thiết kế chương trình
học tiếng anh chuyên ngμnh
ThS vũ thanh hiền
Bộ môn Anh văn Khoa Khoa học cơ bản - Trường Đại học GTVT
Tóm tắt: Một chương trình tiếng Anh chuyên ngμnh (TACN) phù hợp lμ một yếu tố rất
quan trọng trong việc dạy TACN Bμi báo xin được trình bμy những bước chính để thiết kế một chương trình tiếng Anh chuyên ngμnh
Summary: It is agreed that the choice of an appropriate ESP syllabus is a major decision
in ESP teaching The article presents some main steps to design an ESP syllabus
i đặt vấn đề
Trong những năm gần đây, việc giảng
dạy TACN ở các trường đại học ngày càng
được chú trọng Với những yêu cầu ngày càng
cao của người học đối với TACN, thì việc thiết
kế chương trình TACN mà đáp ứng được nhu
cầu của người học trở thành một vấn đề cấp
thiết đối với các giáo viên dạy TACN Hơn thế
nữa, việc thiết kế giáo trình phù hợp là một
trong những yếu tố quyết định trực tiếp đến
chất lượng giảng dạy TACN Thiết kế như thế
nào để có được một chương trình phù hợp?
Sinh viên sau khi ra trường có đáp ứng được
nhu cầu của xã hội hay không? Và quan trọng
hơn hết là với số lượng đơn vị học trình dành
cho TACN chỉ là 4đvht - 60 tiết, thì việc thiết
kế chương trình cho phù hợp không phải là
một điều dễ dàng Chính vì vậy, bài báo xin đề
cập đến những bước chính để thiết kế được
một chương TACN phù hợp
ii nội dung
Theo các nhà ngôn ngữ học trên thế giới
như Nunan (1988), Yalden(1983) để thiết kế
được một chương trình TACN phù hợp phải
theo 5 bước sau:
+ Phân tích nhu cầu của người học + Xác định mục đích, mục tiêu cần đạt
được của chương trình
+ Biên soạn nội dung
+ Lựa chọn phương pháp giảng dạy + Xác định hình thức kiểm tra, đánh giá phù hợp
1 Phân tích nhu cầu của người học
Tiếng Anh chuyên ngành có một đặc thù khác, rõ nét với tiếng Anh cơ sở đó chính là nó nhằm mục đích đáp ứng nhu cầu học tiếng Anh cụ thể của một nhóm đối tượng học trong một lĩnh vực nhất định Để đáp ứng được các nhu cầu của những nhóm đối tượng học cụ thể nào đó thì việc phân tích nhu cầu của người học là rất quan trọng vì chỉ có làm như vậy các nhà thiết kế chương trình mới có thể thiết kế
được một chương trình phù hợp nhằm thúc đẩy cũng như giúp người học học TACN nhanh hơn
và hiệu qủa hơn Do vậy, phân tích nhu cầu của người học là bước đầu tiên và quan trọng trong việc thiết kế chương trình TACN
Để phân tích được nhu cầu của người học thì có một số phương pháp như: quan sát, phỏng vấn, phiếu điều tra Phương pháp hay
được sử dụng nhất là phương pháp dùng
Trang 2phiếu điều tra Với phương pháp này thì các
nhà thiết kế sẽ áp dụng được cho nhiều đối
tượng học, hơn nữa có thể điều tra nhanh về
nhiều vấn đề như: động cơ, trình độ, phương
pháp học, những mong muốn của người học
về nội dung học, phương pháp giảng dạy của
giáo viên, thời gian học Hơn nữa khi trả lời
những phiếu điều tra người học sẽ không e
ngại khi có thể nói ra những nhận xét thực của
mình hơn là phương pháp phỏng vấn Đồng
thời phương pháp này không tốn kém, mất ít
thời gian và phù hợp với đối tượng học không
chuyên ngữ
Để có được những thông tin đầy đủ,
chính xác, toàn diện về người học, các nhà
thiết kế chương trình được gợi ý nên có được
một phiếu điều tra tốt với những câu hỏi ‘đóng’
và những câu hỏi ‘mở’ với nội dung ngắn gọn,
cô đọng, đầy đủ, dễ hiểu
Nếu sử dụng phương pháp điều tra và kết
hợp cùng một số phương pháp khác nữa thì
chắc chắn ta sẽ có được nhưng thông tin rất
đầy đủ về người học
2 Xác định mục đích, mục tiêu cần đạt
được của chương trình
Việc xác định mục đích, mục tiêu cần đạt
được của chương trình cũng rất quan trọng
Những mục đích và mục tiêu này sẽ quyết
định toàn bộ quá trình thiết kế chương trình
Chúng giúp các nhà thiết kế xác định được nội
dung của chương trình, các dạng bài tập, bài
luyện cho người học và phương pháp giảng
dạy của giáo viên
Để đặt ra được những mục đích, mục tiêu
cho chương trình các nhà thiết kế sẽ dựa trên
kết quả phân tích nhu cầu của người học, yêu
cầu đào tạo của nhà trường
Khi xác định mục đích của chương trình,
các nhà thiết kế được khuyên nên cần cân
nhắc ít nhất ba nhân tố chính sau:
+ Phải biết được kiến thức nền cũng như
động cơ của người học
+ Xem xét, cân nhắc nghề nghiệp hiện
nay hoặc sau này của người học
+ Hiểu được những đặc điểm chính của
những kỹ năng ngôn ngữ sẽ được dạy
Sau mỗi một bài học, các nhà thiết kế nên
đề ra những mục tiêu thích hợp nhằm nhắc nhở giáo viên những yêu cầu cần đạt được sau khi học xong bài đó, đồng thời những mục tiêu tiêu này còn giúp giáo viên lựa chọn những phương pháp giảng dạy phù hợp
3 Biên soạn nội dung
3.1 Chọn lọc nội dung
Chúng ta đều biết phân tích nhu cầu của người học cũng như xác định mục đích, mục tiêu cần đạt được của chương trình là những bước quan trọng đối với việc thiết kế chương trình TACN, nhưng đó chỉ là những bước làm
đầu tiên Bước tiếp theo đó chính là chọn lọc
và biên soạn những nội dung cần được giảng dạy để đưa vào chương trình
Đối với mục đích khác nhau của từng loại chương trình mà các nhà thiết kế sẽ sử dụng các nguyên tắc thiết kế chương trình khác nhau nhằm đạt được những mục tiêu đã đề ra Đối với chương trình TACN, phần lớn những người thiết kế được khuyên nên sử dụng hình thức dựa trên chủ đề (theme - based) và dựa trên phát triển kỹ năng (skill - based) là nguyên tắc chính để biên soạn thiết kế từng bài trong chương trình, và trong nội dung từng bài người học nên được học đầy đủ các phần sau:
- Các chủ đề về lĩnh vực chuyên môn của từng ngành
- Các kỹ năng ngôn ngữ như: nghe, nói,
đọc, viết
- Cấu trúc ngữ pháp
- Thuật ngữ chuyên ngành
Tất nhiên các chủ đề, kỹ năng và cấu trúc ngữ pháp được chọn trong chương trình là kết quả của cuộc điều tra, khảo sát Dựa trên kết quả của cuộc khảo sát, các nhà thiết kế sẽ xác định cụ thể các chủ đề, các dạng bài tập luyện kỹ năng để đưa vào chương trình
3.2 Sắp xếp nội dung
Thông thường khi sắp xếp trật tự của từng bài trong chương trình, có một số quan
điểm cho rằng các bài nên được sắp xếp theo
Trang 3nguyên tắc từ dễ đến khó, từ đơn giản đến
phức tạp Tuy nhiên cũng có một số quan
điểm khác cho rằng với phương pháp dạy
ngoại ngữ theo đường hướng giao tiếp như
hiện nay thì ngoại ngữ được dạy theo chức
năng của từng cấu trúc, nên không thể nói
cấu trúc nào khó hơn cấu trúc nào được Tuy
nhiên đối với việc giảng dạy ngoại ngữ ở Việt
nam, chúng ta vẫn kết hợp giữa phương pháp
giảng dạy truyền thống với các phương pháp
giảng dạy khác Ta không thể nói là nên dùng
cụ thể một phương pháp giảng nào, và cũng
không có một phương pháp giảng dạy nào là
tốt nhất Giáo viên nên kết hợp nhiều phương
pháp giảng dạy nhằm đạt được những mục
đích đã đề ra của mỗi bài
Do vậy các nhà thiết kế vẫn được khuyên
nên sắp xếp các bài trong chương trình theo
nguyên tắc từ dễ đến khó, từ đơn giản đến
phức tạp của các cấu trúc ngữ pháp, các kỹ
năng và thậm chí cả các chủ đề Cũng như vậy
các dạng bài tập luyện trong mỗi bài cũng nên
được sắp xếp theo nguyên tắc từ dễ đến khó
của các cấu trúc ngữ pháp và các kỹ năng
3.3 Thời gian dạy của chương trình
Dựa trên số lượng thời gian dành cho
môn học mà các nhà thiết kế sẽ quyết định bố
trí số lượng bài trong chương trình cũng như
số tiết dành cho mỗi bài và các nhà thiết kế
được khuyên nên dành 60% thời gian cho
phần lý thuyết và 40% cho phần thực hành
3.4 Cấu trúc của một bμi
Đối với chương trình TACN, các nhà thiết
kế được gợi ý nên bố cục một bài như sau:
- Bài khoá:
Bài học sẽ bắt đầu bằng một bài khoá về
lĩnh vực chuyên ngành mà người học cần, sau
đó giới thiệu một số thuật ngữ về lĩnh vực đó
Sau bài đọc, người học phải làm một số bài tập
để luyện kỹ năng đọc hiểu hoặc kỹ năng dịch
- Ngữ pháp:
Trong phần này, các nhà thiết kế nên giới
thiệu các hiện tượng ngữ pháp chính có trong
bài khoá và tiếp theo sẽ đưa ra một số bài tập
luyện hiện tượng ngữ pháp trên (có thể dưới
dạng nói hoặc viết)
- Luyện nói tự do hoặc luyện viết:
Để cho chương trình phong phú, đa dạng, các dạng bài tập trong mỗi bài khác nhau nên thay đổi để đảm bảo người học có thể luyện
được đầy đủ các kỹ năng mà họ cần
4 Phương pháp giảng dạy
Có được một phương pháp giảng dạy phù hợp,
sẽ quyết định việc người giáo viên có đạt được mục tiêu đã đề ra cho chương trình hay không
Các nhà ngôn ngữ học cũng như giáo dục học trên thế giới cũng đã dày công nghiên cứu để tìm ra được những phương pháp giảng dạy tốt nhất Họ đều nhất trí rằng phương pháp kết hợp tất cả các phương pháp giảng dạy hiện nay là phương pháp tốt nhất (eclectic method) Tác giả Palmer viết trong cuốn
“Principle of language study” (1921) đã cho rằng những cái hay, đa dạng trong các phương pháp hiện nay đều được thể hiện trong phương pháp kết hợp này Ông cho rằng phương pháp tốt nhất trước hết phải là phương pháp tổng hợp và kết hợp từ những phương pháp khác Theo ông, phương pháp kết hợp là phương pháp chọn lọc được những cái tốt nhất, phù hợp nhất từ những phương pháp
đang được áp dụng
Có thể nói rằng giáo viên phải hết sức linh hoạt trong việc lựa chọn, áp dụng phương pháp giảng dạy phù hợp cho từng bài trong chương trình cũng như cho từng đối tượng người học khác nhau
5 Xác định hình thức kiểm tra, đánh giá phù hợp
Kiểm tra, đánh giá cũng có một vai trò rất quan trọng trong việc thiết kế chương trình, việc dạy và học Kiểm tra, đánh giá sẽ giúp giáo viên đánh giá đúng việc học của người học, họ học hiệu quả như thế nào và qua đó giáo viên cũng có thể biết được những mục tiêu của chương trình học có đạt được hay không, chương trình có cần điều chỉnh và chỉnh sửa gì hay không Nói một cách khác, kiểm tra, đánh giá nhằm cung cấp những thông tin về những mặt mạnh cũng như những
Trang 4điểm còn hạn chế trong việc tiếp thu kiến thức của người học Nó cũng giúp các nhà thiết kế cũng như giáo viên có những thay đổi hợp lý
để điều chỉnh chương trình cũng như phương pháp giảng dạy
Hình thức phổ biến của kiểm tra, đánh giá là các bài test Các nhà thiết kế cũng nên xác định các loại bài test, các dạng bài test nào phù hợp để đánh giá đúng, đầy đủ việc học của người học Nói chung bất kể là loại bài kiểm tra nào đều nên theo những tiêu chí sau: độ tin cậy (reliability), tính giá trị (validity), khả năng phân biệt (discrimination), tính khả thi (praticality)
III Kết luận
Khi thiết kế bất kể một chương trình học nào, đặc biệt là chương trình TACN, các nhà thiết kế nên tuân theo những bước chính trên – những bước cơ bản đã được các nhà thiết kế chương trình, các nhà ngôn ngữ học, và các nhà giáo dục học trên thế giới tìm tòi và tổng kết được Có được một chương trình giảng dạy phù hợp là một yếu tố rất quan trọng quyết
định trực tiếp tới chất lượng giảng dạyTACN
Tài liệu tham khảo
[1] Candlin, C.1987 Syllabus Design as a Critical Process [2] Crookes, G., and Long, M.H 1993 Tasks in a
Pedagogical Context University of Hawaii
[3] Hughes, A 1983.The teacher’s Role in
Curriculum Design OUP
[4] Hutchinson, T., and Waters, A 1987 English
for Specific Purposes Cambridge University Press
[5] Nunan, D 1988 Syllabus Design Adelaide: OUP
[6] Read, J.A.S 1983 Trends in Language Syllabus Design Singapore University Press for SEAMEO Regional Language Centre
[7] Taban, H 1962 Curriculum Development:
Theory and Practice – New York
[8] Yalden, J.1983 The Communicative Syllabus:
Evolution, Designand Implementation Pergamon Institute of English♦