nguyễn đăng quang Bộ môn Kinh tế Bưu chính Viễn thông Khoa Vận tải - Kinh tế - Trường ĐHGTVT Tóm tắt: Bμi báo đề cập đến các phương thức chủ yếu mμ các công ty viễn thông nước ngoμi l
Trang 1các phương thức xâm nhập thị trường
viễn thông Việt nam của các công ty
viễn thông nước ngoμi
TS nguyễn đăng quang
Bộ môn Kinh tế Bưu chính Viễn thông Khoa Vận tải - Kinh tế - Trường ĐHGTVT
Tóm tắt: Bμi báo đề cập đến các phương thức chủ yếu mμ các công ty viễn thông nước
ngoμi lựa chọn để thâm nhập thị trường viễn thông Việt nam vμ các chiêu thức cạnh tranh của các công ty viễn thông nước ngoμi khi hội nhập
Summary: The papper mentioned to the main methods that foreign telecomunication
company selected to penetrate in to Vietnam telecomunication field and the comparision methods of foreign telecomunication company when integrating
i mở đầu
Hội nhập và cạnh tranh là một xu thế
đang diễn ra trên phạm vi toàn cầu, mà bản
thân xu thế đó chứa đựng cả cơ hội và thách
thức Để có thể chủ động hội nhập và cạnh
tranh, các doanh nghiệp bưu chính viễn thông
(BCVT) Việt nam phải hiểu rõ được phương
thức mà các doanh nghiệp BCVT nước ngoài
lựa chọn để chiếm lĩnh thị trường viễn thông
trong nước, trên cơ sở đó có các biện pháp
cần thiết để giữ vững và phát triển thị phần
của mình, nâng cao khả năng cạnh tranh
iI phương thức xâm nhập thị
trường viễn thông Việt nam của
các công ty viễn thông nước ngoμi
1 Nhận diện các đối thủ tiềm ẩn của
các doanh nghiệp BCVT Việt nam
Để xác định các phương thức thâm nhập
thị trường viễn thông Việt nam của các công ty
viễn thông nước ngoài, trước hết cần xem xét
các đối thủ tiềm ẩn của các doanh nghiệp
BCVT Việt nam
- Đối thủ đến từ Mỹ
Có thể nói đây là các đối thủ nguy hiểm
nhất vì được trang bị 2 "vũ khí" cơ bản đó là
vốn và công nghệ Các đối thủ này rất am hiểu thị trường và luôn có những bước chuẩn
bị "vô cùng kỹ lưỡng" Các đối thủ đến từ Mỹ thường lấy phương châm "chậm mà chắc", họ chủ yếu dựa vào Hiệp định Thương mại Việt - Mỹ, trong đó đòi hỏi công bằng về khai thác viễn thông tại Việt nam Hiện tại một số Công ty của Mỹ đang xúc tiến vào Việt nam như Globaltech, Sybase UtraLight, Seagate Các công ty này luôn được hậu thuẫn bởi các tập
đoàn tài chính đứng phía sau Các đối thủ này
có "phong cách kinh doanh kiểu Mỹ", đó là tập trung vốn, tập trung nhân lực để "đánh lớn,
đánh nhanh, gọn" nhằm nhanh chóng chiếm lĩnh thị trường
- Đối thủ trong khối ASEAN
Các đối thủ này thường có nguồn vốn không lớn lắm, chủ yếu gồm các nhà đầu tư quen thuộc như SingTel, Hongkong Telecom, Thai Telecom Các đối thủ này chủ yếu dựa vào các tuyên bố trong AFTA (ASEAN Free Trade Market - Thị trường tự do mậu dịch ASEAN) Các đối thủ này không mạnh so với các công ty của Mỹ nhưng lại nhiễm "phong các kinh doanh kiểu Trung hoa" rất có hiệu quả, đó là các công ty này xâm chiếm thị phần "từ từ, chút chút", "nhỏ và năng động", nhưng khi cộng lại rất đáng kể
Trang 2- Đối thủ trong khối APEC (Asia -
Pacific Economic Cooperation - Diễn đμn
hợp tác kinh tế Châu á - Thái Bình Dương)
Các công ty viễn thông trong khối APEC
chủ yếu sẽ dựa vào các tuyên bố chung của
APEC, và sau này dựa vào WTO (khi mà
Việt nam gia nhập Tổ chức thương mại quốc tế
WTO), quan tâm tới thị trường Viễn thông tại
Việt nam bao gồm các công ty từ Hàn quốc như
SK Telecom, Australia, Canada, Nhật bản,
Hiện tại, do phía các công ty Việt nam
thường không có kinh nghiệm hợp tác quốc tế cũng như từ các bài học về các liên doanh trước đây, nên một số công ty ở Việt nam không chuộng hình thức này như bưu điện TP
Hồ Chí Minh, xuất phát từ các liên doanh trước
đây với Singapore Telecom, Hongkong Telecom có xu hướng: hoặc không liên doanh, hoặc nếu liên doanh thì liên doanh với các đối tác lớn như France Telecom, Alcatel, Chính vì thế các đối thủ từ châu á và ASEAN sẽ có xu thế liên doanh với các công ty trong nước khác như Saigon Postel, Công ty Viễn thông Điện lực, FPT
- Đối thủ trong khối EU
Trong khối EU, các nhà khai thác viễn
thông quan tâm đến thị trường viễn thông
Việt nam nhất bao gồm France Telecom
(Pháp), Siebel (Đức), Convich (Thuỵ điển),
Các đối thủ này chủ yếu tự lực quan hệ với
Việt nam thông qua công tác ngoại giao song
phương giữa hai chính phủ và hợp tác bằng
con đường Hợp đồng hợp tác liên doanh BCC
Sắp tới các đối thủ đến từ EU sẽ dựa vào WTO
và Hiệp định hợp tác Việt nam - Châu Âu
2 Các phương thức thâm nhập thị
trường Viễn thông Việt nam
- Liên doanh (Joint Venture)
Liên doanh là cách thức lựa chọn của các
đối thủ đến từ khối ASEAN và Châu á Sở dĩ họ
chọn phương thức này để xâm nhập thị trường
viễn thông Việt nam là vì các lý do sau đây:
- Thứ nhất: Các nhà khai thác viễn thông
châu á thường tiến vào thị trường viễn thông
Việt nam trước các nhà khai thác lớn đến từ
châu Âu và Mỹ, nên họ e ngại hệ thống luật
Việt nam, nhất là Luật Đầu tư, chưa ổn định và
hấp dẫn, do đó họ e ngại rủi ro Chính vì vậy họ
liên doanh để tìm cách chia sẻ bớt rủi ro Hiện
tại đi đầu trong xu thế này là Hàn quốc
- Thứ hai: Vốn các nhà khai thác này
thường không nhiều Vốn góp chủ yếu của
các đối thủ này là công nghệ Đây cũng là
chiến lược của họ, trong đó họ mua công
nghệ từ các nước khác và "bán lại" công nghệ
thông qua hình thức liên doanh
- Dự án (Project)
Đây là cách mà các đối thủ lớn thường làm mà cũng là cách hiện nay các công ty của
Mỹ "thích nhất", theo kiểu "cá lớn nuốt cá bé"
Các đối thủ này thường có vốn lớn, làm chủ công nghệ hiện đại Phía sau lưng họ là sự hậu thuẫn của các tập đoàn tài chính hùng hậu nước ngoài luôn sẵn sàng đầu tư vào lĩnh vực viễn thông tại Việt nam Họ sẽ vào Việt nam sau các đối thủ châu á và ASEAN nhưng
họ tiến chắc và chuẩn bị kỹ lưỡng hơn Với phương thức này, các đối thủ Mỹ sẽ thiết lập một dự án (project) về viễn thông tại Việt nam
và kêu gọi các bên (không phân biệt các bên tham gia là ai, thuộc quốc gia nào, miễn sao
có đủ năng lực tham gia) cùng tham gia vào
dự án theo dạng cổ phần Việc tham gia từ phía Mỹ dĩ nhiên sẽ tuân theo các quy định góp vốn theo tíên trình thực hiện Hiệp định Việt - Mỹ (Sau hai năm Hiệp định có hiệu lực, cho phép liên doanh cung cấp dịch vụ giá trị gia tăng với số vốn nước ngoài không quá 50%; Sau 3 năm Hiệp định có hiệu lực, cho phép liên doanh cung cấp dịch vụ Internet với
số vốn nước ngoài không quá 50%; Sau 4 năm khi Hiệp định có hiệu lực cho phép liên doanh cung cấp các dịch vụ cơ bản với số vốn nước ngoài không quá 49% trừ dịch vụ điện thoại cố định nội hạt, đường dài và quốc tế; Sau 6 năm Hiệp định có hiệu lực, cho phép liên doanh cung cấp dịch vụ thoại với số vốn nước ngoài không quá 49%) Các đối thủ lớn
Trang 3từ Mỹ, do có năng lực vốn hùng hậu, có khả
năng không cần thuê cơ sở hạ tầng của
Tổng công ty BCVT Việt nam (VNPT) mà họ
có thể tự đứng ra xây dựng Chúng ta cần biết
rằng vốn của VNPT, là doanh nghiệp chiếm thị
phần lớn nhất trong lĩnh vực viễn thông tại Việt
nam, chỉ có vài ngàn tỷ đồng trong khi các đối
thủ đến từ Mỹ có vốn tính bằng tỷ USD
Một trong những công ty điển hình của
Mỹ đang nhắm vào Việt nam theo dạng này là
GlobalNet GlobalNet đang làm việc với đối
tác của mình là Coputech tại Việt nam để
hoạch định kế hoạch về việc mở một mạng
điện thoại di động thế hệ mới tại Việt nam
- Hợp đồng hợp tác liên doanh (BCC -
Busines Co - operation Contact)
Đây là dạng các công ty châu Âu ưa
chuộng Các công ty này có xu thế đầu tư vào
Việt nam thông qua các hình thức hợp tác
song phương giữa hai Chính phủ và BCC là
thể hiện của hình thức này Với các BCC, các
bên sẽ dễ thương lượng trực tiếp với nhau mà
ít bị ràng buộc giữa các qui định của hai quốc
gia, nên bên này dễ ưu đãi cho bên kia hơn
Pháp và Thuỵ điển là hai nước đi đầu trong
việc đầu tư viễn thông vào Việt nam theo
phương thức này
3 Các chiêu thức cạnh tranh của các
đối thủ nước ngoài sau khi hội nhập
Để có thể nhanh chóng chiếm lĩnh thị
trường sau khi đầu tư vào lĩnh vực viễn thông
tại Việt nam, các công ty nước ngoài thường
dùng các chiêu thức sau:
- Phá giá
Phá giá là chiêu thức mà các công ty
nước ngoài thường áp dụng Họ chấp nhận lỗ
tại thị trường Việt nam để nhằm nhanh chóng
chiếm thị phần, nhưng sẽ lời ở thị trường khác
Phá giá là hình thức mà các đối thủ trong khối
AFTA hay áp dụng
- Quảng cáo ồ ạt
Quảng cáo ồ ạt là một chiêu thức mà các
công ty nước ngoài thường áp dụng để thâu
tóm thị trường Các công ty Mỹ thích dùng chiêu thức này do năng lực vốn hùng hậu Họ sẵn sàng bỏ ra 30% doanh thu để phục vụ cho công tác quảng cáo, tuyên truyền
- "Thu phục nhân tμi"
Các công ty nước ngoài nhất là các đối thủ Mỹ sẵn sàng trả lương thật cao để mua chất xám từ các doanh nghiệp viễn thông trong nước Do cơ chế trả lương của các doanh nghiệp viễn thông trong nước, nhất là các doanh nghiệp nhà nước chưa tương xứng với với chất lượng lao động, nên đây cũng là một trong những lý do mà các công ty nước ngoài dễ dàng thu hút được đội ngũ lao động
có chất lượng cao
III Kết luận
Hội nhập và cạnh tranh là một xu thế tất yếu đang diễn ra trên phạm vi toàn cầu, mà bản thân xu thế đó chứa đựng cả cơ hội và thách thức đối với mọi nền kinh tế của mỗi quốc gia Ngành Viễn thông Việt nam cũng không phải là một ngoại lệ, nhất là từ khi Hiệp định Việt - Mỹ có hiệu lực (năm 2001) và Việt nam đang trên con đường gia nhập
Tổ chức thương mại thế giới WTO, thì hội nhập và cạnh tranh là một vấn đề nóng bỏng
Để có thể chọn cho mình một chiến lược phát triển đúng đắn, nhanh chóng hội nhập với viễn thông thế giới, các doanh nghiệp Viễn thông Việt nam phải hiểu rõ các phương thức xâm nhập vào thị trường Viễn thông Việt nam của các công ty Viễn thông nước ngoài, và tuỳ theo từng điều kiện cụ thể của mình để lựa chọn
đối sách cho phù hợp như chọn con đường Hợp
đồng hợp tác kinh doanh (BCC), liên doanh
Tài liệu tham khảo
[1] Hiệp định Thương mại Việt - Mỹ (Chương VI, Phụ lục G)
[2] Chiến lược phát triển Bưu chính Viễn thông đến năm 2010 và định hướng đến năm 2020 Tạp chí BCVT, số 13 tháng 11 năm 2001♦