Khi xây dựng kế hoạch lập tàu khách phải căn cứ vào mật độ hành khách trên từng đoạn đường của đoàn tàu khách chạy qua nhằm vừa đáp ứng nhu cầu số lượng và chất lượng phục vụ hành khách
Trang 1tính mật độ hμnh khách với sự trợ giúp của máy tính
TS nguyễn ngọc chướng
Bộ môn Vận tải - Kinh tế Đường sắt Khoa Công trình - Trường ĐHGTVT
Tóm tắt: Bμi báo tr ình bμy phương pháp tính vμ việc sử dụng máy tính để tính toán nhanh chóng, chính xác mật độ hμnh khách trên từng đoạn đường
Summary: This article investigates methods of computing and using computers to
rapidly and accurately compute the passenger density on each
i Đặt vấn đề
Luồng hành khách là một trong các yếu
tố quan trọng đầu tiên để xây dựng kế hoạch
lập tàu khách Trong cơ chế kinh tế thị trường
kế hoạch lập tàu khách phải luôn luôn điều
chỉnh cho phù hợp với luồng hành khách biến
đổi từng ngày nhằm phục vụ tốt yêu cầu cho
công tác vận chuyển hành khách Luồng hành
khách biến đổi mang tính khách quan; từ đó
làm cho mật độ hành khách trên từng đoạn
đường cũng biến đổi Khi xây dựng kế hoạch
lập tàu khách phải căn cứ vào mật độ hành
khách trên từng đoạn đường của đoàn tàu
khách chạy qua nhằm vừa đáp ứng nhu cầu
số lượng và chất lượng phục vụ hành khách đi
tàu, vừa bảo đảm chi phí hợp lý khi vận
chuyển hành khách Do mật độ hành khách
trên từng đoạn đường biến đổi, kế hoạch lập
tàu khách cũng biến đổi Nhằm tính toán mật
độ hành khách trên từng đoạn đường nhanh
chóng, chính xác tạo cơ sở xây dựng được
nhiều phương án lập tàu khách và lựa chọn
được phương án lập tàu khách hợp lý, cần tính
toán mật độ hành khách với sự trợ giúp của
máy tính
ii Nội dung giải quyết
2.1 Dạng thể hiện luồng hành khách
và mật độ hành khách
Luồng hành khách của một loại hành
khách là một đại lượng bao gồm 3 yếu tố là ga
đi, ga đến và số lượng Có nhiều dạng thể hiện luồng hành khách như dạng mũi tên, dạng hình bậc thang, dạng ô bàn cờ và thường sử dụng các chữ thể hiện ga đi, ga đến của luồng hành khách
Để thuận lợi sử dụng máy tính nên sử dụng dạng ký hiệu để thể hiện luồng hành khách, gồm 2 chỉ số; chỉ số thứ nhất là ga đi của luồng hành khách, chỉ số thứ hai là ga
đến của luồng hành khách; trị số của ký hiệu
là số lượng hành khách
Ví dụ LHK(1,2) = 100 Tương tự nên sử dụng dạng ký hiệu để thể hiện mật độ hành khách trên từng đoạn
đường gồm 2 chỉ số, chỉ số thứ nhất là ga đầu của đoạn đường, chỉ số thứ hai là ga cuối của
đoạn đường; trị số của ký hiệu độ lớn của mật
độ hành khách trên từng đoạn đường đó
Ví dụ MD(1,2) = 800
2.2 Cách tính mật độ hành khách từng
đoạn đường tàu khách chạy qua
2.2.1 Các bước tính mật độ hμnh khách từng đoạn đường tμu khách chạy qua
Các bước tính mật độ hành khách theo từng đoạn đường tàu khách chạy qua như
Trang 2sau:
a Tính mật độ hành khách lần lượt theo
từng đoạn đường từ Gần đến Xa ga
khu đoạn xuất phát của tàu khách
b Tính theo chiều đi riêng, chiều về
riêng
2.2.2 Cách tính mật độ hμnh khách từng
đoạn đường tμu khách chạy qua
theo chiều đi
a Gọi ga đầu của từng đoạn đường tính
mật độ là L, ga cuối của từng đoạn
đường tính mật độ là (L + 1 )
Điều kiện theo chiều đi là:
1 ≤ L ≤ N -1
b Tính mật độ của từng đoạn đường; ký
hiệu là MD(L, L+1)
MD(L, L+1) bằng tổng số các luồng
hành khách có các Ga đi là H và các
ga đến là K Số thứ tự của các ga H
nhỏ hơn hay bằng L và lớn hơn hay
bằng số thứ tự ga đầu tiên của tuyến
đường là 1 Số thứ tự của các ga đến
là K lớn hơn hay bằng L+1 và nhỏ hơn
hoặc bằng số thứ tự của ga cuối cùng
của tuyến đường là N
2.2.3 Cách tính mật độ hμnh khách từng
đoạn đường tμu khách chạy qua
theo chiều về
a Gọi ga đầu của từng đoạn đường tính
mật độ là L, ga cuối của từng đoạn
đường tính mật độ là (L-1)
Điều kiện theo chiều về là:
1 < L ≤ N
b Tính mật độ của từng đoạn đường; ký
hiệu là MD(L, L-1)
MD(L, L-1) bằng tổng số các luồng
hành khách có các GA đi là H và các
ga đến là K Số thứ tự của các ga H
lớn hơn hay bằng L và nhỏ hơn hay
bằng số thứ tự của ga cuối cùng của
tuyến đường là N Số thứ tự của các
ga đến là K nhỏ hơn hay bằng L-1 và lớn hơn hoặc bằng số thứ tự của ga
đầu tiên của tuyến đường là 1
2 3 Tính mật độ hành khách với sự trợ giúp của máy tính
2.3.1 Xây dựng tệp dữ liệu về luồng hμnh khách
Tệp dữ liệu về luồng hành khách là LHK.DBF trong đó thể hiện ga đi I, ga đến J
và số lượng hành khách của luồng hành khách từ I đến J là LHK(I,J) Từ đó lấy số liệu vào máy tính
Thứ tự ga đi nhỏ hơn ga đến (theo chiều
đi), thứ tự ga đi lớn hơn ga đến (theo chiều về)
2.3.2 Sơ đồ khối lập chương trình tính mật độ hμnh khách từng đoạn
đường của tμu khách chiều đi
bắT đầu
Nhập số liệu LHK(I,J )
L = 1
L < N?
Tính mật
độ chiều
về
H = L
MD(L,L+1)=MD(L,L +1)+LHK(H,K)
L = L+1
H ≥1 ?
K≤ N?
IN Mật Độ MDCC(L,L+1)
K=L +1 H=H -1
K=K +1
Sai Đúng
Trang 32.3.3 Sơ đồ khối lập chương trình tính
mật độ hμnh khách từng đoạn
đường của tμu khách chiều về
iii Kết luận
Với chương trình đã lập bằng FOXPRO,
chương trình đã được chạy thử nghiệm, cho
kết quả hoàn toàn chính xác và nhanh chóng
Bài báo này có thể là tài liệu để các đồng
nghiệp tham khảo trong giảng dạy và trong
công tác lập kế hoạch tàu khách thực tế ở
ngành đường sắt nước ta
Tài liệu tham khảo
[1] TS Nguyễn Ngọc Chướng Xây dựng chương
trình máy tính tính toán tham số của phương án
kế hoạch lập tàu chạy suốt kỹ thuật một cụm Tạp chí Khoa học GTVT Trường Đại học GTVT -
Số 1 Tháng 11/2002
[2] TS Nguyễn Văn Thái Giáo trình Tổ chức chạy
tàu trong vận tải đường sắt Trường Đại học GTVT
năm 1996Ă
L = L-1
H ≤ N?
H=H +1
MD(L,L+1)=MD(L,L +1)+LHK(H,K)
K=L -1
L = N
L > 1 ?
H =L
kết thúc
IN Mật Độ MDCC(L,L-1)
Đúng
Sai
Sai
Đúng
