Tác động của sử dụng nông dược trên hệ sinh vật Tác động của nông dược phần lớn có tính chuyên biệt.. Nếu sự cân bằng này bị xáo trộn do một loại nông dược, nó có thể ảnh hưởng đến
Trang 1Chương 5
TÁC ĐỘNG MÔI TRƯỜNG CỦA NÔNG DƯỢC & CÁC BIỆN PHÁP HẠN CHẾ Ô NHIỄM
1 1 Tác động của sử dụng nông dược trên hệ sinh vật
1.1 Tác động đối với VSV và động vật đất
1.2 Tác động đối với côn trùng
1.3 Tác động đối với thực vật
1.4 Tác động đối với thủy sinh vật
2 2 Sự ô nhiễm kim loại nặng từ việc sử dụng nông dược
2.1 Các nông dược có gốc thủy ngân
2.2 Các nông dược có gốc Arsen
3 3 Sự ô nhiễm nông dược ở nồng độ thấp
4 4 Các biện pháp canh tác hạn chế ô nhiễm nông dược trong đất
5 <![endif]>Pháp chế đối với công nghiệp sản xuất nông dược
1 Tác động của sử dụng nông dược trên hệ sinh vật
Tác động của nông dược phần lớn có tính chuyên biệt
Một số sinh vật không là đối tượng xử lý vẫn bị ảnh hưởng trực tiếp hoặc gián tiếp của nông dược
Trang 21.1 Tác động đối với VSV và động vật đất
Các loài VSV hiện hữu trong đất rất đa dạng
Quần thể cuả VSV hiện hửu trong sự cân bằng động được tạo thành do tương tác giữa các tác nhân vô sinh và hữu sinh
Nếu sự cân bằng này bị xáo trộn do một loại nông dược, nó có thể ảnh hưởng đến chu trình của một số chất dinh dưỡng trong đất và đưa đến sự thay đổi của thành phẩm (thí dụ: VSV có liên quan đến sự cố định đạm, hoặc nitrat hoá, cũng như mycorrhiza, và nấm bệnh trên cây trồng)
Trong hầu hết trường hợp sự phân hũy chất hữu cơ do VSV phụ thuộc vào các tương tác với động vật đất
1.2 Tác động đối với côn trùng
Côn trùng có thể gây nên thiệt hại hoa màu hoặc ngược lại là
“thiên địch” đối với một số loài côn trùng có hại
Sự thụ phấn cho nhiều loại cây trồng, hoặc là thức ăn cho nhiều loài chim
Ngoài ảnh hưởng trưcû tiếp của thuốc trừ sâu, thuốc trừ cỏ có thể tác hại gián tiếp đối với mật số côn trùng khi cỏ dại là nơi trú ẩn của côn trùng này
1.3 Tác động đối với thực vật
Làm giãm số lượng và sự đa dạng sinh học của động, thực vật:
Các loại cỏ dại mẫn cảm với thuốc trừ cỏ hiện nay chỉ hiện diện số lượng ít;
Trang 3 Số loài không mẫn cảm với thuốc trừ cỏ lại gia tăng
Một số loài có khuynh hướng kháng thuốc
1.4 Tác động đối với thủy sinh vật
Thuốc trừ cỏ có thể gây độc cho hệ thống quang hợp của các loài thủy sinh
ở nồng độ phần triệu (ppm) Một số loại thuốc trừ cỏ khác có thể gây độc ở nồng
độ phần tỉ (ppb)
5 2 Sự ô nhiễm kim loại nặng từ việc sử dụng nông dược
Các hợp chất vô cơ hoặc hữu cơ có gốc kim loại như: lưu huỳnh (S), chì (Pb), arsenic (Ar), thủy ngân (Hg), sắt (Fe), mangan (Mn), đồng (Cu), nickel (Ni), sodium (Na), kẽm (Zn), và thiếc ( ) đã được sử dụng để trừ dịch hại
2.1 Các nông dược có gốc thủy ngân
Có khoảng 20 thuốc trừ nấm bệnh có chứa thủy ngân, 8 chất có chứa gốc alkyl thuỷ ngân mà chất này có thể được phóng thích vào môi trường qua sự phân hũy
Các nông dược alkyl thủy ngân có khả năng gây nên sự tăng nồng độ thủy ngân trong cơ thể sinh vật qua các chuổi thức ăn (biomagnification)
2.2 Các nông dược có gốc Arsen
Gần đây, các nông dược có chứa gốc arsen được sử dụng rộng rãi như: thuốc trừ côn trùng trên cây bông vải, thuốc làm rụng lá, trong phụ gia thức ăn gia súc, bảo quản gỗ, và thuốc trừ cỏ
May mắn là các arsen vô cơ nhanh chóng chuyển thành bất động trong hầu hết các loại đất do sự hình thành các muối sắt và nhôm không hoà
Trang 4
6 3 Sự ô nhiễm nông dược ở nồng độ thấp
Sự phân hủy sinh học các chất ở những nồng độ thấp (Alexander, 1985):
(a) Tiêu chuẩn về chất lượng nước đối với chất gây ô nhiễm thường thấp hơn 0,1 ppb;
(b) Nhiều độc chất có thể gây hại ở nồng độ ppb, một số chất có thể gây hại ở hàm lượng vết;
(c) Một chất có thể không độc ở trong nước hay ở ngoài tế bào vi sinh vật đất, nhưng có thể gây hại do hiện tượng tích lũy sinh học cho những loài;
(d) Hương vị của nước khoáng có thể bị ảnh hưởng do sự hiện diện của một chất nào đó ở nồng độ ng/ml
7 4 Các biện pháp canh tác hạn chế ô nhiễm nông dược trong đất
a a IPM (Intergrated Pest Management): Chỉ sử dụng nông dược khi cần thiết, do đó cần có sự theo dõi và quan sát chặt chẻ hiện tượng sâu
bệnh, cỏ dại ngoài đồng để có biện pháp xữ lý tối ưu
b b Cày xới: Có thể làm giảm dư lượng của nông dược do:
- - Phơi nắng lớp đất bên dưới do xới xáo làm tăng sự phân hũy quang hoá
- - Hoạt động phân hũy của VSV đất gia tăng do tăng thoáng khí
Trang 5c c Tưới nước: Nông dược phóng thích từ keo sét sẽ bị VSV phân hủy
d d Bón phân hữu cơ: làm tăng hoạt động của VSV vì thế sẽ tăng tốc
độ phân hủy nông dược
e e Liều lượng sử dụng: sử dụng nông dược theo lượng khuyến cáo sẽ giảm thiểu dư lượng trong đất
8 5 Pháp chế đối với công nghiệp sản xuất nông dược
Trước khi một loại nông dược mới được cho phép đưa vào sử dụng:
Thông tin đầy đủ các đặc tính của nông dược để có thể ước lượng những lợi, hại tiềm tàng của nó
Khuyến cáo và mô tả kỹ lưởng về liều lượng sử dụng, xử lý chai đựng nhằm mục đích giãm thiểu ô nhiễm môi trường
Các thông tin cần thiết được qui định cho các nhà sản xuất nông dược:
1 1 Công thức của nông dược được độc quyền;
2 2 Nồng độ hoạt chất;
3 3 Đặc tính hoá học;
4 4 Đặc tính vật lý;
5 5 Đối tượng xữ lý và phương pháp sử dụng;
6 6 Hiệu quả
Các dữ liệu khác cũng không kém quan trọng đặc biệt là trên các hoa màu, thực phẩm, thức ăn gia súc:
Dư lượng (thành phần gốc, sản phẩm phân hũy, các chất trao đổi),
Phương pháp phân tích dư lượng
Trang 6 Các dữ liệu nhất thiết được thu thập từ các thí nghiệm:
Gây độc trên động vật, bao gồm gây độc cấp tính, ngắn hạn và kinh niên;
Gây ung thư, tác động hệ thần kinh và sinh sản;
Chẩn đoán, điều trị cho người;
Môi trường, về động vật hoang dã bị ảnh hưởng do ô nhiễm;
Các phân tích của nông dược trong đất về tính hấp phụ, di động, ảnh hưởng trên hệ động, thực vật đất, gây độc đến chim, ong, cá cũng phải được xác định
Trang 7Các chuyên đề về Ô Nhiễm Đất
1 Ô nhiễm môi trường do sử dụng phân bón trong nông nghiệp
2 Ô nhiễm DDT có còn là nỗi lo trên thế giới?
3 Ô nhiễm chất độc màu da cam ở Việt Nam
4 Ô nhiễm đất do phóng xạ
5 Ô nhiễm Cadmium do sử dụng phân lân trong nông nghiệp
6 Ô nhiễm Arsenic trong nước ngầm ở ĐBSCL?
7 Ô nhiễm đất do xâm nhập mặn và vấn đề nuôi tôm vùng ven biển
8 Đất phèn ĐBSCL và vấn đề ô nhiễm độc chất của nó trong nông nghiệp
9 Ô nhiễm đất do chất thải công nghiệp
10.Ô nhiễm đất do chất thải từ thành phố
Phần I Ô nhiễm của các độc chất hoá học
§ DDT
§ Thuốc khai quang
§ Chất phóng xạ
§ Kim loại nặng
Phần II Ô nhiễm của các vùng đất mặn, phèn
§ Thâm canh tôm vùng ven biển
§ Độc chất vùng đất phèn
Phần III Ô nhiễm đất do công nghiệp và thành phố
§ Chất thải khu công nghiệp
Trang 8§ Chất thải từ thành phố Tài liệu tham khảo
Trang 9TÀI LIỆU THAM KHẢO
Môn Ô Nhiễm Đất (Soil and Pollution)
Amstrong D E and J G Konrad 1974 Nonbiological Degradation of
Pesticides In Pesticides in Soil and Water Pages 123-132 Soil Science
Society of America, Inc
Anderson W P 1977 Chemical-Retention In Soils In Weed Science: Principles
pages 153-170 West Publishing Company
Anderson W P 1977 Herbicides and The Soils In Weed Science: Principles
pages 171-200 West Publishing Company
Bohn H L., B L Mc Neal and G A O’Connor 1979 Soil Chemistry John Wiley &
Sons Ltd
Brady N.C 1990 The Nature and Properties of Soil Macmillan Publishing Company
Brown C D, A D Carter and J M Hollis 1995 Soils and pesticide mobility In
Environmental Behavior of Agrochemicals Eds T R Roberts and P C Kearney John Wiley & Sons Ltd
De Datta S K 1981 Chemical Changes in Submerged Rice Soils In Principles
and practices of Rice Production Pages 89-145 John Wiley and Sons, Inc
Green R E 1974 Pesticide-Clay-Water Interactions In Pesticides in Soil and
Water Pages 3-39 Soil Science Society of America, Inc
Hiltbold A.E 1974 Persistence of Pesticides in Soil In Pesticides in Soil and
Water Pages 203-220 Soil Science Society of America, Inc
In Herbicides eds D.H Hutson and T.R Roberts
International Fertilizer Development Center 1994 “IFDC’s Impact in the Global
Village” Annual Report
Trang 10Isherwood K.F 1990 Fertilizer Use and the Environment International Fertilizer
Industry Association, IFA, Paris, France
Kaufman D D 1974 Degradation of Pesticides by Soil Microorganisms In
Pesticides in Soil and Water Pages 133-202 Soil Science Society of America, Inc
Lê Thị Tơ Thắm 1999 Thuốc bảo vệ thực vật và các tiến trình biến đổi sinh học
và không sinh học trong đất Sinh hoạt học thuật trong chương trình đào tạo Thạc sỉ ngành Nông học Khoa Nông Nghiệp, Trường Đại học Cần thơ
Lê Văn Khoa, Nguyễn Đức Lương và Nguyễn Thế Truyền 1999 Phân bón trong
nông nghiệp và môi trường Trong Nông nghiệp và môi trường Nhà
xuất bản Giáo dục
Muchovej Rosa M.C and J E Rechcigl 1995 Nitrogen fertilizers In Soil
Amendments and Environmental Quality Pages 1-65 Edited by Jack
E Rechcigl CRC Press, Inc
Nguyễn Mỹ Hoa 1999 Các đặc tính cơ bản của hoá học đất Trong Giáo trình môn
Hoá lý đất Bộ môn khoa học đất và quản lý đất đai Khoa Nông Nghiệp, Trường Đại học Cần thơ
Taylor A W 1995 The Volatilization of pesticide residues In Environmental
Behavior of Agrochemicals Eds T R Roberts and P C Kearney John Wiley & Sons Ltd
Torstensson N.T.L 1987 Microbial decomposition of herbicides in soil
Withers P J and A N Sharpley 1995 Phosphorus fertilizers In
Soil Amendments and Environmental Quality Pages 65-108 Edited by Jack
E Rechcigl CRC