Văn hóa kinh doanh trong thời kì đẩy mạnh công nghiệp hóa

Văn hóa kinh doanh trong thời kì đẩy mạnh công nghiệp hóa

LỜI MỞ ĐẦU

Văn hoá là một sản phẩm do con người tạo nên, nó không do một cá nhân

mà do cả một cộng đồng, tập thể người Tương ứng với mỗi một thời kỳ pháttriển của loài người là một nền văn hoá tập trung riêng Đồng thời văn hoá tựđánh giá phần nào sự phát triển của văn minh nhân loại và ngày nay văn hoá còn

là một yếu tố cấu thành thúc đẩy động cơ đi du lịch Mỗi một quốc gia và mộtdân tộc có những nét đặc trưng văn hoá riêng do vậy để hiểu biết, giao lưu tìmhiểu và thưởng thức buộc con người phải có hoạt động đi du lịch và thông qua

du lịch cảm thấy gần gũi thân thiết với nhau hơn

Ở Việt Nam bắt đầu từ nền văn hoá đất nước trải dài theo thời gian thôngqua năm tháng đã tích lũy được một kho tàng văn hoá lớn và nó ngày càng cósức thu hút sự quan tâm chú ý của mọi người ở các quốc gia khác nhau Hơn bất

cứ một ngành nào du lịch ngày càng có mối quan hệ mật thiết với văn hoá Vănhoá không chỉ là động lực của sự phát triển mà còn được gọi là điểm tựa, là nềntảng cho sự phát triển bền vững Văn hoá du lịch đang trở thành xu thế chủ đạotrong chiến lược phát triển của ngành du lịch thế giới Trong Nghị quyết đại hộiĐảng lần thứ VIII đã nêu rõ "Phát triển du lịch tương xứng với tiềm năng du lịch

to lớn của đất nước theo hướng du lịch văn hoá sinh thái, môi trường xây dựngcác chương trình và các điểm hấp dẫn du lịch về văn hoá, di tích lịch sử và danhlam thắng cảnh

Hà Nội được coi là cái nôi văn hoá của cả nước, nơi tập trung nhiều giá trịvăn hoá gồm cả văn hoá vật chất và văn hoá tinh thần, có sức thu hút lôi cuốnngày càng nhiều khách du lịch

Để phát triển du lịch không một quốc gia nào trên thế giới lại không coitrọng sự phát triển của du lịch văn hoá bởi vì du lịch văn hoá là một loại hình dulịch có nhiều ưu điểm không phụ thuộc vào thời tiết có thể phát triển quanhnăm Nguồn thu từ du lịch văn hóa là nguồn thu ổn định với mức tăng trưởngngày càng lớn nó giúp con người hiểu biết sâu sắc về thế giới xung quanh Điều

đó rất phù hợp với thời đại ngày nay quan trọng hơn việc khai thác tiềm năng

văn hoá truyền thống trong kinh doanh du lịch cũng là một cách tốt nhất đượctiến hành đồng thời đã được bảo tồn tôn tạo chúng Phát triển một cách hiệu quảcác tiềm năng, khuyến khích sự phát triển của du lịch văn hoá trong giai đoạnmới.

Em xin chân thành cảm ơn sự hướng dẫn, giúp đỡ của các thầy cô đặc biệt

là thầy giáo đã giúp em hoàn thành đề tài này

CHƯƠNG I

SỰ CẦN THIẾT ĐỂ PHÁT TRIỂN DU LỊCH VĂN HÓA TRONG THỜI

KỲ ĐẨY MẠNH CÔNG NGHIỆP HÓA HIỆN ĐẠI HÓA

I VAI TRÒ VÀ VỊ TRÍ CỦA DU LỊCH VĂN HOÁ TRONG SỰ PHÁT TRIỂN CỦA DU LỊCH

1 Những nét khái quát về Du lịch văn hoá

Có lẽ hiếm có một quốc gia nào trên thế giới muốn phát triển ngành Dulịch của mình mà lại không coi trọng du lịch văn hoá? Nhưng không phải bất cứquốc gia nào cũng có điều kiện phát triển du lịch văn hoá

Du lịch văn hoá chỉ phát triển ở những nước có nền văn minh cổ đại nổitiếng, có nghệ thuật dân tộc đặc sắc, có những cảnh đẹp làm đắm say lòngngười Nếu Ai Cập không có kim tự tháp đồ sộ, Hy Lạp không có những đề tàinguy nga thì mỗi năm không thể có hàng chục triệu khách đến du lịch ở nướcnày

Có thể hiểu Du lịch văn hoá là một loại du lịch mà mục đích chính là nângcao hiểu biết cho cá nhân đáp ứng sự ham hiểu biết Qua các chuyến đi đếnnhững vùng đất mới, tìm hiểu và nghiên cứu lịch sử, kiến trúc, kinh tế, chế độ xãhội, cuộc sống và phong tục tập quán của địa phương đất nước đến du lịch hoặc

là kết hợp với những mục đích khác nữa

Du lịch văn hoá vừa là phương tiện, vừa là mục đích của kinh doanh dulịch Du lịch văn hoá nhằm chuyển hoá các giá trị văn hoá Các giá trị vật chấtcũng như tinh thần cho hoạt động du lịch Du lịch văn hoá là phương thức hấpdẫn vì nó giải quyết những nhu cầu về cảm thụ cảnh quan của quốc gia và dulịch văn hoá thường để dành cho những du khách có trình độ cao trong xã hội

Du lịch văn hoá được xem là tổng thể của Du lịch - xem đó là một hiệntượng văn hoá nhằm thu hút khách ở các điểm du lịch phải mang tính văn hoá.Tuỳ theo các tiêu thức khác nhau mà người ta có thể chia du lịch văn hoá ranhiều loại

+ Du lịch tìm hiểu bản sắc văn hoá: Khách đi tìm hiểu các nền văn hoá làchủ yếu Mục đích chuyến đi mang tính chất khảo cứu nghiên cứu Đối tượngkhách chủ yếu là các nhà nghiên cứu, học sinh, sinh viên.

+ Du lịch tham quan văn hoá: Đây là loại hình du lịch phổ biến nhất dukhách thường kết hợp giữa tham quan Với nghiên cứu tìm hiểu văn hoá trongmột chuyến đi Đối tượng tham gia vào loại hình du lịch này rất phong phú, bêncạnh những khách vừa kết hợp đi để tham quan vừa để nghiên cứu còn có nhữngkhách chỉ để chiêm ngưỡng để biết, để thoả mãn sự tìm hoặc có thể theo tràolưu Do vậy trong một chuyến du lịch du khách thường đi đến nhiều điểm dulịch, trong đó vừa có những điểm du lịch văn hoá, vừa có những điểm du lịchnúi, du lịch biển, du lịch dã ngoại, săn bắn Đối tượng khách là những người ưaphiêu lưu mạo hiểm, thích tìm cảm giác mới và chủ yếu là những người trẻ tuổi

+ Du lịch kết hợp giữa thăm quan văn hoá với các mục đích khác Mụcđích chính của khách là trong chuyến đi nhằm thực hiện công tác hoặc nghềnghiệp nào đó và có kết hợp với tham quan văn hoá Đối tượng của loại hìnhnày là những người đi tham dự hội nghị, hội thảo, kỷ niệm những ngày lễ lớn,các cuộc triển lãm Loại khách này đòi hỏi trình độ phục vụ hiện đại, phong phú

có chất lượng cao, quy trình phục vụ đồng bộ, chính xác, họ có khả năng thanhtoán cao, nhưng nói chung thời gian dành cho du lịch của họ rất ít Thể loại dulịch cụ thể của loại hình du lịch này là du lịch công vụ

Tuy nhiên, sự phân loại Du lịch văn hoá thành các loại hình trên chỉ làtương đối Vì trong một chương trình được kết hợp với nhiều hoạt động khácnhau

Du lịch văn hoá là loại hình du lịch tiềm năng và nó ít chịu sự chi phốicủa yếu tố thời vụ du lịch (thời tiết, khí hậu) nhưng nó phụ thuộc vào đặc điểmnhân khẩu học như: giới tính, độ tuổi, trình độ văn hoá, nghề nghiệp, tôn giáo của du khách

2 Vị trí và vai trò của du lịch văn hoá với quá trình công nghiệp hoá hiện đại hoá đất nước

a) Vị trí của du lịch văn hoá

Trong quá trình phát triển kinh tế xã hội thời kỳ CNH-HĐH hiện nay, vấn

đề giữ gìn bản sắc văn hoá dân tộc là sợi chỉ đỏ trong đường lối văn hoá củaĐảng ta Bởi vì nói đến văn hoá là nói đến dân tộc Nước Việt Nam ta đã trải quahàng nghìn năm sinh tử trong gian truân, vất vả, nhân dân các dân tộc đã sángtạo, nâng cao, bảo tồn, chắt chiu để có những công trình kiến trúc, đền chùa,miếu mạo của các thiên tài kỳ vĩ như Nguyễn Trãi, Nguyễn Du, Hồ XuânHương, Nguyễn Gia Thiều, Đoàn Thị Điểm làm nên diện mạo nền văn học,nền văn hoá Việt Nam Từ ngọn bút tháp bên Hồ Gươm hay những món ăntruyền thống đều là di sản văn hoá dân tộc, đó là những tài sản quốc gia, cũng làmột trong những tiềm năng của du lịch ngày nay Do vậy mà chúng ta cần phảigiữ gìn và phát huy các giá trị văn hoá dân tộc đúng như trong diễn văn khaimạc Thập kỷ Quốc tế phát triển văn hoá 1900-2000 ông Federico Mayor, Tổngthư ký Unesco đã nói "Cần phải giữ gìn cho được mọi giá trị văn hoá dân tộc,một cộng đồng người, thậm chí một cá thể là những điều không thể thay thếđược"

Trên thế giới ngày nay đang phát triển nhiều loại hình du lịch như du lịchhoài cổ, du lịch tìm cái mới, du lịch tìm hiểu phong tục nhưng du lịch kiểu nào,

ở đây, đến nước nghèo hay nước công nghiệp phát triển du lịch bao giờ cũnggắn liền với văn hoá, với bản sắc của mỗi quốc gia luôn đầy ắp giá trị Vì vănhoá là yếu tố tiềm ẩn hoá thân trong hoạt động du lịch và hoạt động du lịchtrước hết là hoạt động nhằm đi tìm các giá trị văn hoá dân tộc và nhân loại đểthưởng thức, khám phá, hưởng thụ và sáng tạo Ta có thể khẳng định rằng dulịch không thể tự mình phát triển được nếu không dựa trên một nền tảng văn hoá

và ngược lại nhờ có du lịch mà các dân tộc hiểu biết được những thành tựu rực

rỡ của nền văn hoá nhân loại, tạo ra những điều kiện cần thiết cho sự xích lạigần nhau giữa các nền văn hoá nhằm làm cho các dân tộc ngày càng hiểu rõnhau hơn Nhưng du lịch không chỉ dừng lại ở sự thưởng ngoạn cảnh đẹp thiênnhiên, ngắm nhìn các công trình văn hoá, tìm hiểu các di tích lịch sử để cảm thụ

mà du lịch còn là một hoạt động khám phá sáng tạo theo quy luật của cái đẹp

Du lịch và văn hoá là hai khái niệm khác nhau nhưng lại đồng nhất trongmỗi khát vọng của mỗi con người Lịch sử phát triển du lịch từ xưa đến nay đãcho thấy nhờ du lịch mà con người đã khám phá ra nhiều điều mới mẻ và đãchuyển hoá khá nhiều giá trị văn hoá thành sản phẩm du lịch hấp dẫn Như vậy

du lịch là một nhu cầu không thể thiếu được của con người trong quá trình hiểubiết để hưởng thụ và sáng tạo Sự đóng góp cho quá trình tăng trưởng kinh tếcho sự phát triển nguồn thu từ du lịch có nguyên nhân từ nhu cầu này - du lịchphát triển không tách rời nhu cầu hiểu biết, khám phá, sáng tạo Theo đặc trưngcủa văn hoá trên cơ sở biết đánh thức các giá trị văn hoá của dân tộc, biết xemcác di sản văn hoá, di tích lịch sử Sự phát triển của du lịch ở Hà Nội, cũng nhưHuế, Quảng Ninh, Quảng Nam - Đà Nẵng là nhờ vào tiềm năng vô giá đó

b) Vai trò và ý nghĩa của du lịch văn hoá

Nói đến du lịch văn hoá không có nghĩa rằng du lịch là chỗ dựa duy nhấtcủa sự phát triển văn hoá Không nhận thức rõ điều này, thì vô tình sự phát triểnchỉ có thể thành công xét về góc độ kinh tế, còn sẽ thất bại về việc giữ gìn bảnsắc dân tộc do sự tiếp xúc với du khách từ khắp năm châu đến Việt Nam

Phát triển du lịch văn hoá là một định hướng đúng trong quá trình HĐH đất nước Văn hoá chính là nền tảng, là động lực thúc đẩy sự phát triển dulịch và du lịch văn hoá Kinh nghiệm trên thế giới và nước ta cho thấy cần phảithực hiện đồng thời và đồng bộ như: phải tạo ra một môi trường văn hoá vừatiên tiến vừa đậm đà bản sắc văn hoá dân tộc, làm sống lại các giá trị văn hoátruyền thống, giữ vững sự ổn định chính trị và an ninh xã hội, xây dựng đội ngũcán bộ, nhân viên làm du lịch tốt nhằm tạo ra sức hấp dẫn khách thập phương

CNH-Hoạt động du lịch càng hiện đại hoá thì càng phải làm giàu thêm bản sắc

và truyền thống dân tộc Nhưng văn hoá phải thật sự là yếu tố nhân bản, lànhững giá trị hữu hình và vô hình Cái gọi là tài sản vô hình đó chính là sựchuyển hoá các năng lực tinh thần của con người vào hoạt động kinh doanh, đóchính là văn hoá

Vai trò và ý nghĩa của du lịch văn hoá đối với kinh doanh du lịch là hếtsức quan trọng, nó góp phần thúc đẩy cho du lịch vươn lên, tạo đà cho du lịch

ngày một phát triển đem lại hiệu quả to lớn và ổn định cho nền kinh tế Nó cóhiệu quả là càng tăng giá trị văn hoá - văn minh, bản sắc dân tộc thì hiệu quảkinh doanh du lịch càng cao Nhận biết được các vấn đề đó các nhà kinh doanh

du lịch, các nhà quản lý kinh tế phải không những kiểm tra ngăn chặn nhữngmặt phi văn hoá bằng hệ thống pháp luật mà vấn đề lâu dài và quan trọng hơn làxây dựng tạo ra để hấp dẫn từ bản sắc, "thuần - phong - mỹ - tục" dân tộc, bảotồn nâng cấp các di tích lịch sử văn hoá, kiến trúc

II MỐI QUAN HỆ GIỮA DU LỊCH VĂN HOÁ VỚI QUÁ TRÌNH CÔNG NGHIỆP HOÁ - HIỆN ĐẠI HOÁ

1 Điều kiện để phát triển du lịch văn hoá

Kinh doanh du lịch là một loại hình kinh doanh cao cấp không thể tách rờivăn hoá vì xét cho cùng du lịch là hoạt động văn hoá Văn hoá là nhu cầu thiếtyếu trong đời sống xã hội đồng thời nó cũng là nhu cầu đặc trưng của con ngườikhi đi du lịch do vậy văn hoá là yếu tố quyết định tính hấp dẫn của sản phẩm dulịch vì nó giải quyết nhu cầu về nhận thức và thẩm mỹ Có nghĩa là đến điểm dulịch nếu đi phải có cái gì cho người ta xem và ngược lại

Xét về hai khía cạnh: người đi du lịch và những nhà kinh doanh đi du lịch

để phát triển du lịch văn hoá thì yếu tố đó là tài nguyên văn hoá bởi vì:

* Khách du lịch: với ước muốn tìm tòi, hiểu biết thêm về những giá trịvăn hoá tinh thần của một dân tộc, một vùng, một địa phương nào đó và do vậy

họ sẽ đến với du lịch văn hoá Du lịch văn hoá chỉ có thể phát triển ở một vùng,một địa phương, một đất nước nếu ở đó có tài nguyên văn hoá phong phú, đadạng, độc đáo mang đậm bản sắc dân tộc cùng kết hợp với một số yếu tố kháctạo nên những địa điểm du lịch văn hoá đầy hấp dẫn, cuốn hút Chính những yếu

tố đó đã đưa khách du lịch tìm đến những nơi có tài nguyên văn hoá, lôi cuốn và

do đó tài nguyên văn hoá là yếu tố quan trọng nhất đối với lưu lượng đi du lịchvăn hoá ngày càng tăng của khách du lịch

* Nhà kinh doanh: mục đích của những nhà kinh doanh du lịch là làm saothu hút được nhiều khách tham quan, vui chơi giải trí, tìm hiểu về các lĩnh vựcvăn hoá để từ đó có được doanh thu cao lợi nhuận lớn Muốn đạt được mục

đích đó để phục vụ khách du lịch đến tham quan tìm hiểu thì điều kiện đầu tiên

là phải có tài nguyên du lịch thì mới có thể kinh doanh du lịch được Khi có tàinguyên du lịch thì khách mới có thể thu hút được lợi nhuận từ đây ngành du lịchcũng vì vậy mà phát triển hơn

Để phát triển du lịch văn hoá thì cũng cần phải có tài nguyên văn hoá, đây

là yếu tố quyết định Tài nguyên văn hoá với những đặc điểm kỳ diệu, thú vị, đadạng độc đáo sẽ ngày càng thu hút khách du lịch đến tham quan nhằm thoả mãntrí tò mò cũng như phần nào đáp ứng được lòng mong muốn hiểu biết sâu rộng

về cái hay cái đẹp của mỗi vùng, mỗi địa phương, mỗi đất nước Tài nguyên vănhoá bao gồm những tài nguyên có giá trị về văn hoá vật chất qua các di tích lịch

sử, văn hoá, các danh lam, thắng cảnh, các công trình kiến trúc Ngoài ra nócòn thu hút khách du lịch bởi các giá trị văn hoá phi vật chất đó là các loại hìnhnghệ thuật: tuồng, chèo, múa với múa dân ca là những nét đặc sắc dân gian vàhuyền thoại cho các lễ hội

Khác với nguồn tài nguyên tự nhiên, tài nguyên văn hoá không hề bị canthiệp nếu chúng ta biết duy trì tôn tạo, bảo vệ và phát triển đừng để cho chúng bịsuy thoái Theo thời gian và không gian, khai thác hợp lý nguồn tài nguyên vănhoá cho phát triển du lịch là một hướng đi đúng hiện nay và trong tương lai

2 Phát triển du lịch văn hoá trong thời kỳ đẩy mạnh CNH - HĐH đất nước

a) Sự phát triển của du lịch văn hoá góp phần làm tăng thu nhập quốc dâncho địa phương - đất nước du lịch thông qua hệ thống thuế trực tiếp và gián tiếptrong du lịch, có những nước thu nhập từ du lịch chiếm trên 50% tổng thu nhậpbằng ngoại tệ (Mêhicô, Tây Ban Nha ) Du lịch phát triển tạo ra hiệu quả sốnhận về thu nhập góp phần thúc đẩy sự phát triển nền kinh tế địa phương đấtnước du lịch đánh thức một số ngành sản xuất thủ công cổ truyền của dân tộc,góp phần giải quyết số lượng lớn công ăn việc làm cho xã hội mà biểu hiện làkhi du lịch phát triển sẽ tạo ra hiệu quả số nhân về việc làm Mặt khác du lịchphát triển sẽ thu hút nguồn vốn đầu tư từ nước ngoài

b) Du lịch văn hoá nói riêng và du lịch nói chung là một trong những lĩnhvực xuất khẩu có hiệu quả nhất của nền kinh tế góp phần tăng nguồn thu ngoại

tệ cho đất nước và đẩy mạnh cán cân thanh toán quốc tế: thông qua việc tiêudùng của du khách người ta có thể thực hiện xuất khẩu tại chỗ "xuất khẩu" bằngcon đường du lịch là xuất khẩu đa số các dịch vụ (dịch vụ lưu trú, dịch vụ bổsung, trung gian ) đó là những điều ngoại thương không thể làm được Hơn nữathông qua du lịch ta có thể thực hiện xuất khẩu những nguyên liệu và hàng hoávật khó xuất khẩu qua con đường ngoại thương như hàng ăn uống, hoa quả hànglưu niệm mà nếu muốn xuất khẩu qua con đường ngoại thương đòi hỏi phảiđầu tư nhiều chi phí cho đóng góp, bảo quản, vận chuyển

c) Phát triển du lịch văn hoá góp phần mở rộng và củng cố các mối quan

hệ quốc tế, tăng cường tình hữu nghị giữa các dân tộc, củng cố nền hoà bình thếgiới Thông qua sự giao lưu văn hoá giữa các vùng các quốc gia tạo sự thúc đẩynền văn hoá thế giới phát triển

d) Du lịch văn hoá phát triển giúp cho các quốc gia giảm bớt sự căngthẳng của các trung tâm đô thị hoá cho công nghiệp mang lại, giảm bớt sự ônhiễm môi trường trong đô thị

e) Sự phát triển du lịch văn hoá có ý nghĩa lớn đối với việc góp phần khaithác bảo tồn các di sản văn hoá dân tộc, bảo vệ và phát triển môi trường tự nhiên

xã hội, trong quá trình CNH-HĐH

h) Du lịch văn hoá là một loại hình có thể phát triển quanh năm, đó là mộtlợi thế lớn cho các nhà kinh doanh du lịch bởi vì họ sẽ tiết kiệm được chi phí về

cơ sở vật chất kỹ thuật đảm bảo chất lượng phục vụ và chất lượng đội ngũ laođộng tuỳ thuộc vào điều kiện hoàn cảnh của từng địa điểm du lịch mà sự pháttriển du lịch nói chung và cụ thể là sự phát triển du lịch văn hoá sẽ tác động tiêucực đến đời sống kinh tế từng vùng - đất nước du lịch

CHƯƠNG II TIỀM NĂNG VÀ THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN DU LỊCH

VĂN HOÁ Ở HÀ NỘI

I TIỀM NĂNG PHÁT TRIỂN DU LỊCH VĂN HOÁ Ở HÀ NỘI

1 Tài nguyên du lịch văn hoá

Việt Nam là đất nước có truyền thống văn hiến Cuộc đấu tranh trường kỳcủa dân tộc trong lịch sử giữ nước là truyền thống điểm tựa vững chắc cho dulịch văn hoá Đất nước với những chiến công hiển hách từ chống giặc phươngBắc (Đường, Hán, Tống, Nguyên, Minh, Thanh ) Những kỳ tích hào hùng quacuộc kháng chiến chống Pháp (80 năm), Mỹ (21 năm) Việt Nam đã trở thành

"lương tâm thời đại"

Do những chiến công mà mỗi mảnh đất, mỗi con sông, ngọn núi đều trởthành huyền thoại

Hà Nội ngàn xưa, chiếc nôi hồng lịch sử, trái tim thiêng liêng của đấtnước, mảnh đất "Thăng Long"

Hà Nội là một trong những thành phố đẹp của châu Á Trên thế giới cónhiều thành phố đẹp, mỗi thành phố có một vẻ đẹp riêng và mang theo mìnhnhững dấu ấn lịch sử khác nhau Nhưng không phải thành phố nào cũng đẹp,cũng sang, cũng đồ sộ nguy nga và thu hút lòng người

Cái đẹp của thành phố khác với cái đẹp của con người hay của thiênnhiên Thành phố đẹp cơ bản là do con người tạo ra Tuy nhiên cùng có nhữngchỗ giống nhau ở điểm xuất phát do "trời phú" cho nữa, nói theo nghĩa bóng HàNội cũng đã có một vị trí thuận lợi cảnh sắc thiên nhiên phong phú

* Hà Nội - đặc điểm về vị trí địa lý, địa thế

Hà Nội nằm ở trung tâm bắc bộ giữa vùng đồng bằng phù sa châu thổsông Hồng, nổi tiếng là trù phú với diện tích 920,5 km2 Trong đó nội thành códiện tích 40 km2, ngoại thành có diện tích 880,5 km2

Với vị trí địa lý và địa thế tự nhiên của mình, Hà Nội đã sớm có một vaitrò đặc biệt trong sự hình thành và phát triển của dân tộc Việt Nam Từ một

nghìn năm nay Hà Nội đã được ông cha ta chọn làm thủ đô Trong "chiếu dờiđô" của Lý Công Uẩn viết vào năm Canh Tuất (1010) đã nhận xét về thành Đại

La (Hà Nội ngày nay) như sau: " Thành Đại La nằm ở trung tâm của trời đất

có các hình thể như hổ phục rồng chầu đúng các vị trí bốn phương Đông, Tây,Nam, Bắc, trước mặt và sau lưng đều có sự thuận tiện của sông núi Đất ấy rộng

mà bằng phẳng, cao ráo mà sáng sủa, dân cư không phải cái nạn tối tăm, ẩmthấp, muôn vật cực kỳ giàu thịnh, đông vui Xem khắp đất Việt, đó là chỗ danhthắng, thật là đô hội trọng yếu để bốn phương sum họp và là đô thành bậc nhấtđáng đặt làm kinh sư cho muôn đời "

Từ đó đến nay Hà Nội luôn là trung tâm chính trị, kinh tế văn hoá xã hộicủa cả nước Đây cũng chính là tiềm năng cho Hà Nội trở thành trung tâm dulịch hàng đầu của nước ta

* Hà Nội - vị trí đầu mối giao thông quan trọng

Với vị trí trung tâm kinh tế chính trị của cả nước và với vị trí thuận lợitrung tâm châu thổ Bắc Bộ, Hà Nội đã trở thành trung tâm đầu mối các hệ thốngmạng lưới giao thông: đường bộ, đường sắt, đường không từ Hà Nội toả đi cácmiền của đất nước, còn nối tiếp nước ta với các nước láng giềng và thế giới

Do đầu mối giao thông quan trọng như vậy, khách du lịch quốc tế có thể

từ tuyến đường không, qua cửa khẩu Nội Bài và dừng chân ở Hà Nội để lựachọn các phương tiện giao thông phù hợp với các chương trình hấp dẫn củachuyến đi

Trong vòng bán kính xấp xỉ 60-80 km, khách du lịch có thể đến đềnHùng, Tam Đảo (Vĩnh Phú), Hồ Đại Nải, Ba Vì, các làng quan họ ở Hà Bắc,Côn Sơn - Kiếp Bạc (Hải Dương), Hoa Lư - Cúc Phương - Nhà thờ đá NinhBình

- Trong vòng bán kính xấp xỉ 100 km khách có thể đến thăm cảng HảiPhòng, hải đảo Cát Bà, vịnh Hạ Long nổi tiếng

Tính đến năm 2000 thủ đô Hà Nội đã có 201 di tích Mật độ di tích của

Hà Nội thuộc loại cao nhất cả nước (0,24 di tích trên 1 km2) Nhiều quận, huyện

có từ 25 - 50 di tích lịch sử, văn hoá, các danh thắng đã được xếp hạng Các ditích lịch sử, văn hoá, danh thắng tiêu biểu ở thủ đô Hà Nội:

- Chùa Một Cột: Một trong những công trình tiêu biểu cho vẻ đặc sắc củanghệ thuật kiến trúc Việt Nam Được dựng năm 1049 chùa có tên là Diên Hựu,nghĩa là phúc ấm dài lâu Tương truyền vua Lý Thái Tông nằm mộng được Phật

bà dắt lên trà san ngự toạ quần thần cho là điềm gở, xin vua cho xây dựng ngôichùa như bông hoa sen nở trên mặt nước để cho cầu phúc

Sự độc đáo của kiến trúc chùa một cột là toàn bộ ngôi chùa được đặt trênmột cột đá cao 20 m Ở đây, có sự kết hợp táo bạo của trí tưởng tượng lãng mạnđầy thi vị qua hình tượng bông sen và những giải pháp hoàn hảo về kết cấu kiếntrúc gỗ

Khối kiến trúc được phụ trở bởi cảnh quan, có ao, có cây cối đã tạo nên sựgần gũi, tinh khiết mà vẫn thanh tịch

- Chùa Kim Liên: Chùa Kim Liên (bông sen Vàng) nằm trên một doi đấtbằng phẳng trong lòng Nghi Tàm, xã Quảng An, huyện Từ Liêm - Hà Nội Baoquanh đất chùa là gương nước Hồ Tây trong xanh Có lẽ, do bắt nguồn từ mộtcung điện nên phong cách kiến trúc tam quan chùa Kim Liên đượm dáng vẻcung đình Đây là một loại hình kiến trúc gỗ đặc sắc và quý hiếm trong kiến trúcchùa chiền ở nước ta Trong chùa có rất nhiều tượng đẹp, nổi tiếng nhất là phoQuan Âm Thiên phủ ngang hàng với những pho có giá trị nghệ thuật cao ở nướcta Chùa Kim Liên được coi là ngôi chùa đẹp nhất Hà Nội

- Chùa Trấn Quốc: Có thể coi đây là ngôi chùa vào loại cổ nhất nước ta,

vì tương truyền là có từ thời Lý Nam Đế (544-548) Chùa còn giữ được lối kiếntrúc độc đáo khác với nhiều chùa, phía trước là nhà Bắc Đường, rồi đến nhàTam Bảo, phía sau mới là hai dãy hành lang thập điện và gác chuông Trongchùa có một số tượng đẹp, đáng chú ý là pho tượng Thích Ca nhập niết bàn bằng

gỗ thếp vàng Chùa cũng có nhiều bia, cổ nhất là tấm bia dựng năm 1639 dotrạng nguyên Nguyễn Xuân Chinh soạn, nội dung ghi lại lịch sử xây dựng chùa

- Văn Miếu - Quốc Tử Giám: Văn Miếu được xây dựng vào năm 1070 đểlàm nơi biểu dương cho Nho giáo Sáu năm sau (1076) xây nhà Quốc Tử giám ở

kề sát Văn Miếu, ban đầu là nơi học của các hoàng tử sau mở rộng thu nhận cảnhững học trò giỏi trong cả nước Ngày nay, ở đây được dùng làm nơi trưng bàychuyên đề về cổ sử của Thủ Đô.

Du khách tới đây không chỉ tiếp xúc với một di tích văn hoá giáo dục có

đủ 900 tuổi mà còn được giới thiệu thêm về lịch sử hình thành của Thăng Long Đông Đô - Hà Nội

Di tích thành cổ Hà Nội: Thăng Long là kinh đô từ năm 1010, vua LýThái Tổ đã xây thành trải qua các đời Trần, Hồ, Lê sơ, Mạc, Lê Trung Hưng,Tây Sơn đều sử dụng thành này Năm 1803, vua Gia Long nhà Nguyễn cho lệnhphá thành này, xây thành mới Do đó, vị trí thành Thăng Long từ đời Lý (thế kỷ11) đến đầu nhà Nguyễn (thế kỷ 19) đến nay chưa thể nói chính xác ở nơi nào

Còn thành nhà Nguyễn thì tuy nay không còn nhưng các bản đồ cổ vẫncòn và có thể nhận ra địa giới "Địa giới phía Bắc là đường Phan Đình Phùng,phía Đông là đường Phùng Hưng, phía Tây là đường Hùng Vương bây giờ"

Thành cổ đã bị thực dân Pháp phá huỷ từ năm 1894 đến năm 1897 Ngàynay chỉ còn lại một di tích đáng kể là thềm điện Kính Thiên

- Cột cờ Hà Nội: Đây là một trong những công trình kiến trúc ít ỏi thuộckhu vực thành cổ Hà Nội may mắn thoát khỏi sự phá huỷ do thực dân Pháp tiếnhành trong ba năm 1894-1897

Đỉnh cột cờ được cấu tạo thành một cái lầu bát giác cao 3m có 8 cửa sổtương ứng với 8 cạnh Giữa lầu là một trụ tròn đường kính 40 cm cao đến đỉnhlầu là chỗ để cắm cán cờ cao 8m Như vậy toàn bộ cột cờ bao gồm 3 tầng, đếcao gần 20cm và thân cao khoảng 40cm, là một cao điểm đáng kể ở nội thànhthủ đô Hà Nội

- Hồ Hoàn Kiếm và đền Ngọc Sơn: Đây là một danh thắng nổi tiếng của

Hà Nội Hồ Gươm ở giữa Hà Nội, nơi đã từng gắn với bao sự kiện lịch sử trọngđại của dân tộc từ ngàn xưa để lại Hồ Gươm là niềm tự hào không những củangười Hà Nội mà của cả đồng bào ta Nói đến Việt Nam thì phải nói đến Hà Nội

mà nói đến Hà Nội hẳn không ai không nhắc đến Hồ Gươm Ngày nay cùng với

sự đi lên của đất nước, Hồ Gươm dù được nhà nước chú ý đến nhiều Tháp Rùa,

đền Ngọc Sơn, cầu Thê Húc đã được sửa sang tu bổ, song không bao giờ HồGươm mất đi nét cổ kính, tâm linh trong lòng người Hà Nội.

Những ngày ở Hà Nội, du khách có thể tới thăm các viện bảo tàng để tìmhiểu chiều dài lịch sử, chiều sâu văn hoá của dân tộc Việt Nam

Gần trung tâm Hà Nội là Viện Bảo tàng lịch sử Đi ngược dòng thời gian,bảo tàng trưng bày những hiện vật quý như cây cọc Bạch Đằng, trống đồngNgọc Lũ tiêu biểu cho quá trình tiến hoá của dân tộc Việt Nam qua lịch sử

4000 năm dựng nước và giữ nước Bên cạnh Viện Bảo tàng Lịch sử là viện Bảotàng Cách mạng, tại đây trưng bày nhiều hiện vật quý, tái hiện lịch sử đấu tranhhàng trăm năm của nhân dân ta chống kẻ thù xâm lược

Đặc biệt là Viện bảo tàng Hồ Chí Minh, được xây dựng xong vào năm

1990 Nơi đây đã trưng bày nhiều hiện vật gắn liền với thân thế và sự nghiệphoạt động của Bác Hồ Hà Nội còn các khu vui chơi, giải trí như công viên,vườn hoa, vườn bách thú đều là những nơi hấp dẫn khách du lịch

Kiến trúc của Hà Nội cũng đặc sắc và rất đa dạng Ở Việt Nam, ngoài Hội

An ra chỉ có Hà Nội là còn giữ được một khu phố cổ

Nói về độ giới không gian Khu phố cổ thì có thể coi đó là một hình tamgiác, có đỉnh là phố hàng Than, cạnh phía Đông là đi sông Hồng, cạnh phía Tây

là các phố Hàng Cót, Hàng Điếu, Hàng Da, còn đáy là trục Hàng Bông, HàngGai, Cầu Gỗ Tại khu phố này, cho tới trước khi người Pháp tới đều chung mộtdáng dấp: Các phố chi chít ngang dọc kiểu bàn cờ, phần lớn mang tên gọi củacác mặt hàng sản xuất hay kinh doanh tại nơi đó: Hàng Đường, Hàng Bạc, HàngBồ Tất cả các ngôi nhà ở hai bên đường đều theo kiểu "nhà ống" Nhà như mộtcái ống, bề ngang hẹp, chiều dài sâu, có khi thông ra một ngõ khác, phố khác

Bố cục thường là như sau: Gian ngoài là chỗ bán hàng hoặc làm hàng tiếp đó làmột khoảng sân lộ thiên để lấy ánh sáng Trên sân có bể cạn (trong đó có hònNam Bộ, cá vàng để thu gọn thiên nhiên vào căn nhà) Gian trong mới là nơi ăn

ở, và tiếp đó là khu phụ Đa số là nhà một tầng, lợp bằng những viên ngói nhỏnhắn với hai bức tường hồi vượt cao lên khỏi mái, xây giật cấp như những bậcthang và đầu nóc là hai trụ đất dấu vết đặc trưng Cũng có một số nhà xây thêm

tầng gác nhưng thấp và không mấy khi trổ cửa sổ nếu có thì rất nhỏ (vì luật lệcấm dân không được đứng cao hơn vai kiệu của các vua quan đi trên đường).

Cái hấp dẫn của khu phố ở Hà Nội chính là ở sự tổng thể do con ngườixưa đã sắp đặt thành một cơ thể đầy sống động, khăng khít gắn bó, kề tựa nhau

mà tồn tại, sinh sôi

Bên cạnh các nhà ống, còn phải kể tới những đình chùa, đền miếu rải ráctrong nhiều đường phố Những công trình này trước hết là nơi thờ tự của cáclàng thôn, phường cũ, như đình Nhân Nội, 33 phố Bát Đàn là đình của làng cùngtên mà nay phố Bát Đàn là một bộ phận, Đình Đông Mông, số 8 Hàng Cân làđình làng Hữu Đông Môn, đền Thuật Mỹ 64 Hàng Quạt, chùa Huyền Thuyên ở

số 4 Hàng Khoai, đền Yên Thuận ở 25 Hàng Than đều lấy tên làng làm tên đềnchùa Một số công trình tôn giáo tín ngưỡng còn phản ảnh một số gốc gác củamột số bộ phận dân cư Thăng Long vốn là từ nhiều miền quê Đông Nam, Đoài,Bắc

Họ ở các tỉnh khác di cư về Thăng Long - Hà Nội làm ăn sinh sống rồi lậpđình đền thờ vọng về quê hương như đình Trúc Lâm 40 Hàng Hành là của dâncác làng Chàm trên Chàm dưới (Hải Hưng) làm nghề giầy da lập nên, hay nhưđình Hoa Lộc ở 90 Hàng Đào là của dân phường nhuộm màu ở Đao Loan (HảiHưng) dựng ra Đình Tú Đình 2A ngõ Yên Thái là nơi thờ ông tổ nghề thêu, củadân làng thêu Quất Động (Hà Tây)

Mặt khác, sự tồn tại các đình miếu này còn là bằng chứng của tâm linhngười Hà Nội cũ Bên cạnh sự hoà đồng với tự nhiên và cộng đồng xã hội,người Thăng Long Hà Nội còn luôn luôn tìm cách hoà đồng với một thế giớitâm linh vì cùng với một không gian đô thị vật chất còn tồn tại một không gian

đô thị huyền thoại và thiêng liêng, ở đó có thể giao hoà cùng quá khứ và tìmđược cũng ở đó một nguồn sinh lực tiềm ẩn

Ngày nay, mặc dù qua các biến động lịch sử, qua sự thích ứng với đờisống xã hội, khu phố cổ có biến động nơi ít, nơi nhiều, song bóng dáng của thờixưa vẫn còn lưu lại ở dăm căn nhà này, ở vài đoạn phố kia và đặc biệt ở cáikhông gian văn hoá vẫn đậm đà màu sắc cổ truyền Cho nên khu phố cổ Hà Nội

với những ngôi nhà ống nhỏ nhắn, thanh tú, những con đường hẹp lòng nhưng

ấm áp người đi lại, lại còn cả những không gian cây xanh mướt và ngọt ngàohương hoa nữa tất cả làm nên một vẻ đẹp đô thị cổ mà chỉ có thành phố HàNội mới có

Bên cạnh khu phố cổ là những khu phố kiến trúc theo kiểu Pháp Khi HàNội rơi vào tay thực dân Pháp năm 1882, người Pháp đã "cấy" vào mảnh đất nàynền kiến trúc và mẫu đô thị của riêng họ Những hình ảnh thanh nhã của kiếntrúc đô thị Pháp đã góp phần làm giàu di sản kiến trúc Hà Nội và là điều gây ấntượng rất nhiều với khách nước ngoài Giáo sư Brahm Wiesman ở Trường đạihọc Tổng hợp Bristich (Canada) đã nói: "Các bạn đang có một Hà Nội mangdáng dấp Pháp, đó là điều không có ở một thành phố nào khác ở châu Á Mộttrong những vấn đề đặt ra cho chính sách phát triển đô thị như Hà Nội là làm sao

có thể duy trì và bảo tồn được các dáng dấp Pháp của nó" (Báo nhân dân chủnhật số Xuân 94)

"Khu phố Tây" là tên quen dùng để chỉ bộ phận khu phố ở phía Nam quậnHoàn Kiếm (từ Hồ Gươm trở xuống phía Nam) và một bộ phận quận Ba Đình(từ Cửa Nam về phía tây thành phố tới công viên Bách Thảo), và cũng có mộthàm ý phân biệt với "khu phố tả" là các khu phố thuần nhất Việt Nam mà tiêubiểu là khu phố cổ "36 phố phường" Các khu phố xây dựng vào thời thuộc Pháp

ở Hà Nội được hình thành chủ yếu trong nửa đầu thế kỷ 20, đã góp phần làmphong phú thêm khung cảnh kiến trúc của thủ đô ta Với mạng lưới đường phốkiểu ô cờ, các đại lộ khang trang có đường cho xe, có hè đi bộ, cây che bóngmát, đèn điện và một số thiết bị kỹ thuật khác (cấp thoát nước ) Cách xây dựng

đô thị theo kiểu châu Âu, với đường phố hoàn chỉnh, nhà cửa ngang hàng thẳnglối là điều mới mẻ đối với đô thị Việt Nam khi đó vốn được hình thành từ thờiphong kiến, xây dựng tự phát, phố xá nhỏ hẹp, quanh co

Kiến trúc cổ điển châu Âu với một số cách tân thích hợp, khéo vận dụngvào những công trình mới ở những địa điểm phù hợp đã có sức hấp dẫn đáng kểnhư trường hợp trung tâm du lịch Bờ Hồ Trong việc cải tạo và nâng cấp kháchsạn Metropole (1901), các kiến trúc sư đã có ý thức chắt lọc và lưu giữ nhiều nét

kiến trúc tiêu biểu của thời kỳ này là một thí dụ tốt cho việc cải tạo và nâng cấpcác công trình trong khu phố xây dựng thời thuộc Pháp Cũng theo tinh thần đó,việc sửa chữa một số công thự và biệt thự cho các nhu cầu làm việc hoặc nhà ởcủa nhiều sứ quán, trụ sở của một số ngân hàng ở Bờ Hồ và trên phố TràngThi đã gây ấn tượng tốt đẹp cho những người yêu mến vẻ đẹp kiến trúc thanhnhã của khu phố này.

Song, có lẽ Hà Nội là thủ đô duy nhất trên thế giới có được một điều kỳdiệu, đó là các làng Ngọc Hà, Nghi Tàm, Phương Liên, Thanh Nhàn, TrungTự với dáng dấp của các làng nông thôn vẫn còn đang giữ được nhịp thể giữalòng thành phố Nhà - vườn cây - ao cá trong cấu trúc làng Việt Nam đã luôn làmột đơn vị cân bằng sinh thái cho môi trường sống của con người Những đơn

vị này liên hệ với nhau thông qua một hệ thống đường nhỏ trên đó điểm xuyếtcác công trình công cộng phục vụ cho làng cây đa, miếu thờ, đình chùa yên tĩnh

và sạch sẽ đối lập với cái ồn ào xô bồ của nơi đô thị Nói theo cách nói Á Đôngthì cấu trúc Hà Nội có cả Âm - Dương Đó là làng và đô thị

Thêm vào đó, nhiều làng quên Hà Nội vẫn còn giữ được nghề truyềnthống từ xưa như: làng sứ gốm Bát Tràng, làng đúc đồng Ngũ Xá, làng hoaNgọc Hà nếu những làng nghề này tiếp tục được giữ gìn và phát huy thì có khảnăng trở thành tuyến du lịch văn hoá Hà Nội cho du khách Đây cũng là tiềmnăng độc đáo cần được nghiên cứu khai thác để thu hút khách du lịch

* Các đối tượng văn hoá dân tộc

Các hoạt động văn hoá văn nghệ có ý nghĩa rất lớn đối với du lịch: Tiềmnăng văn hoá văn nghệ của Hà Nội phục vụ cho mục đích du lịch thực hiện rõnhất qua hoạt động và sinh hoạt văn hoá dân gian Địa bàn Hà Nội chủ yếu làngười Kinh sinh sống Người Kinh có các sinh hoạt văn hoá văn nghệ dân gianphong phú thể hiện rõ nhất qua các hoạt động lễ hội Trong những ngày hội này,

du khách sẽ được tiếp xúc với nền văn hoá dân tộc độc đáo của Việt Nam, sẽđược sống lại những ngày tháng hào hùng của lịch sử dân tộc Một nét đặc biệtnữa là đa số các ngày lễ hội của người Kinh đều diễn ra vào dịp đầu năm mớicho đến hết tháng Giêng Các lễ hội được biểu hiện thành lịch dưới đây Dựa