Giáo án địa lý lớp 7 Cả năm Trường Vĩnh Linh

- Tình hình và nguyên nhân của sự gia tăng dân số nhanh trên Thế Giới- Hậu quả của sự bùng nổ dân số đối với các nước đang phát triển và với môi trường, cách giải quyết.. HS trả lời, GV

Trang 1

- Tình hình và nguyên nhân của sự gia tăng dân số nhanh trên Thế Giới

- Hậu quả của sự bùng nổ dân số đối với các nước đang phát triển và với môi trường, cách giải quyết

2 Kĩ năng:

- Hiểu và nhận biết được sự gia tăng dân số và bùng nổ dân số qua các biểu đồ dân số

- Rèn kĩ năng đọc và khai thác thông tin từ các biểu đồ dân số và tháp tuổi

- Phân tích mối quan hệ giữa sự gia tăng dân số nhanh với môi trường

3 Thái độ :

- Ủng hộ các chính sách và các hoạt động nhằm đạt tỉ lệ gia tăng dân số hợp lí

II Phương tiện dạy học:

- Biểu đồ gia tăng dân số thế giới từ đầu Công nguyên đến năm 2050

- Ảnh 2 tháp tuổi

- Bảng phụ, phiếu học tập

III Hoạt động dạy và học:

* Khởi động : ( Giống phần mở bài trong SGK/ Tr 3 )

* Bài mới

Hoạt động 1: Cả lớp / Nhóm (14 phút)

GV cho HS đọc thuật ngữ “Dân số”( Tr.186/ sgk) và đoạn kênh chữ

“Kết quả điều tra… một địa phương…” SGK/Tr.3

CH: Làm thế nào để người ta biết được tình hình dân số ở một địa

phương?

HS trả lời, GV giới thiệu về ý nghĩa của các cuộc điều tra dân số.

 GV giới thiệu : theo tổng điều tra dân số Thế Giới năm 2000 thì dân

số Thế Giới khoảng 6 tỉ người

GV khẳng định : Dân số là nguồn lao động quý báu cho sự phát triển

KT – XH của một địa phương, và dân số được biểu hiện cụ thể bằng 1

2 : Nam  trái 4 : số dân  chiều ngang

Và số lượng người trong các độ tuổi từ 0 – 4 đến 100+ luôn được biểu

diễn bằng một băng dài hình chữ nhật

Yêu cầu HS cả lớp quan sát và cho biết:

CH : Tháp tuổi được chia thành mấy màu ? Ý nghĩa các màu ?

HS : Tháp tuổi chia thành 3 màu, mỗi màu biểu thị các nhóm tuổi khác

- Dân số được biểu hiện

cụ thể bằng một tháp tuổi

Trang 2

- Đáy tháp ( màu xanh lá cây ) : từ 0 – 14 tuổi : nhóm tuổi

những người dưới độ tuổi lao động

- Thân tháp ( màu xanh dương ) : từ 15 – 59 tuổi : nhóm tuổi

những người trong độ tuổi lao động

- Đỉnh tháp ( màu cam ) : từ 60 – 100+ tuổi : nhóm tuổi

những người trên độ tuổi lao động

CH : Các em thuộc nhóm tuổi nào ?

GV tổ chức cho HS thảo luận nhóm (3 phút ).Nội dung :

N 1: Trong tổng số trẻ em từ khi mới sinh ra cho đến 4 tuổi tháp A, ước

tính có bao nhiêu bé trai và bao nhiêu bé gái?

N 2: Trong tổng số trẻ em từ khi mới sinh ra cho đến 4 tuổi tháp B, ước

tính có bao nhiêu bé trai và bao nhiêu bé gái?

N 3 và N 4 : Hình dạng 2 tháp tuổi khác nhau như thế nào? Tháp tuổi

có hình dạng như thế nào thì tỉ lệ người trong tuổi lao động cao ?

HS tiến hành thảo luận và điền kết quả vào bảng phụ, GV nhận xét, kết

- Thân thon về đỉnh

 Tháp có dân

số trẻ

- Đáy thu hẹp lại

- Thân tháp phình rộng ra

 Tháp có dân

số già

CH : Tháp tuổi cho ta biết những đặc điểm gì của dân số?

HS trả lời và GV nhận xét, bổ sung :

- Tháp tuổi là biểu hiện cụ thể về dân số của một địa phương

- Tháp tuổi cho biết độ tuổi của dân số, số nam – nữ, số người trong độ

tuổi dưới tuổi lao động, trong độ tuổi lao động và số người trên độ tuổi

lao động

- Tháp tuổi cho biết nguồn lao động hiện tại và tương lai của địa

phương

- Hình dạng tháp tuổi cho biết dân số trẻ hay dân số già

GV mở rộng thêm về 3 dạng tổng quát của tháp tuổi, tiêu chí đánh giá

dân số già và dân số trẻ

Hoạt động 2: Cặp/ nhóm (10 phút)

HS tìm hiểu thuật ngữ “tỉ lệ sinh” và “tỉ lệ tử” (sgk/ Tr.188)

CH : Dựa vào SGK/ Tr.4, cho biết thế nào là gia tăng dân số tự nhiên và

gia tăng dân số cơ giới ?

HS trả lời và gạch đích SGK

GV hướng dẫn HS quan sát biểu đồ hình 1.3 và 1.4 SGK/ Tr.5, đọc

bảng chú giải và cho biết:

CH: Tỉ lệ gia tăng dân số là khoảng cách giữa các yếu tố nào?

HS rút ra kết luận về khái niệm” gia tăng dân số”

GV cho HS quan sát biểu đồ hình 1.2 SGK/ Tr.4, hướng dẫn HS quan

sát biểu đồ dân số :

- Biều đồ gồm 2 trục :

+ Trục dọc : đơn vị tỉ người+ Trục ngang : niên đại

- Tháp tuổi cho biết độ tuổi của dân số, số nam

và nữ, nguồn lao động hiện tại và tương lai của một địa phương

2 Dân số thế giới tăng nhanh trong thế kỉ XIX

và XX.

Trang 3

GV tổ chức cho HS thảo luận theo cặp ( 2 phút).

CH: Quan sát H 1.2 SGK/ Tr.4, nhận xét về tình hình tăng dân số thế

giới từ đầu thế kỉ XIX đến cuối thế kỉ XX ? Dân số thế giới bắt đầu tăng

nhanh từ năm nào? Giải thích nguyên nhân?

Đại diện HS trả lời, nhận xét, bổ sung

CH : Qua đó em có nhận xét gì về tình hình tăng dân số từ Thế kỉ XIX

 XX ?

HS : Dân số Thế Giới ngày càng tăng nhanh.

CH : Hãy giải thích tại sao giai đoạn đầu công nguyên  TK XV dân

số tăng chậm sau đó dân số tăng rất nhanh trong 2 thế kỉ gần đây ?

HS : - Đầu công nguyên  TK XV dân số tăng chậm do dịch bệnh, đói

kém, chiến tranh…

- Từ TK XIX XX dân số tăng nhanh do nhân loại đạt được

những tiến bộ trong các lĩnh vực về kinh tế - xã hội – y tế  Giảm tỉ lệ

tử

GV nhận xét, tổng kết tình hình gia tăng dân số thế giới.

CH : Phân tích mối quan hệ giữa sự gia tăng dân số nhanh với môi

trường tự nhiên ?

HS : Dân số tăng nhanh nhu cầu về nước sinh hoạt, đất ở và canh tác,

không khí… tăng nhanh  con người khai thác thiên nhiên một cách

triệt để phục vụ cho nhu cầu cuộc sống  thiên nhiên ngày càng cạn

kiệt ngày càng suy thoái…

Hoạt động 3: Nhóm (15 phút) CH: Dân số tăng nhanh và đột ngột dẫn đến hiện tượng gì?

HS : Dân số tăng nhanh trong 2 TK gần đây đã dẫn dẫn đến hiện tượng

bùng nổ dân số

GV hướng dẫn HS quan sát 2 biểu đồ 1.3 và 1.4 SGK/ Tr.5, thảo luận

theo nhóm (3 phút)

- N 1 và N 2 : Xác định tỉ lệ sinh và tỉ lệ tử của 2 nhóm

nước phát triển và đang phát triển qua các năm 1950, 1980, 2000 ? Từ

đó tính tỉ lệ gia tăng tự nhiên ở 2 nhóm nước ?

- N 3 và N 4 : So sánh sự gia tăng dân số ở 2 nhóm nước

trên ? Cho biết trong giai đoạn 1950- 2000, nhóm nước nào có tỉ lệ gia

tăng dân số cao hơn? Tại sao?

Đại diện các nhóm lần lượt báo cáo kết quả, các nhóm nhận xét, bổ

sung

GV nhận xét, chốt ý.

CH: Bùng nổ dân số xảy ra khi nào? Hiện tượng bùng nổ dân số chủ

yếu xảy ra ở các nước nào ?

HS : Bùng nổ dân số xảy ra khi tỉ lệ gia tăng dân số bình quân lên đến

2,1%

CH: Qua trên em có nhận xét gì về sự gia tăng dân số của các nước trên

thế giới?

CH : Đối với các nước có nền kinh tế còn đang phát triển mà tỉ lệ sinh

quá cao thì hậu quả sẽ như thế nào ?

HS dựa vao SGK trả lời

CH : Bùng nổ dân số đã tác động như thế nào đến môi trường ?

HS : - Môi trường tự nhiên bị khái thác triệt để để phục vụ cuộc sống và

sản xuất  ngày càng cạn kiệt Quá trình phát triển nền kinh tế - xã hội

đã gấy ra nhựng hiện tượng ô nhiệm môi trường nước, đất, không khí…

Dân số thế giới tăng nhanh trong hai thế kỉ gần đây là nhờ những tiến bộ trong các lĩnh vực kinh tế- xã hội và y tế

3 Sự bùng nổ dân số.

- Các nước đang phát triển có tỉ lệ gia tăng dân

số tự nhiên cao

- Dân số tăng nhanh và đột biến dẫn

đến sự bùng nổ dân số ở nhiều nước châu Á, châu Phi và Mĩ La tinh

- Các chính sách dân số

và phát triển kinh tế - xã hội đã góp phần hạ thấp tỉ

Trang 4

CH: Các nước đang phát triển cĩ những biện pháp gì để khắc phục bùng

nổ dân số?

CH : Việt Nam thuộc nhĩm nước cĩ nền kinh tế nào ? Cĩ tình trạng

bùng nổ dân số khơng ? Nước ta cĩ những chính sách gì để hạ tỉ lệ sinh

lệ gia tăng dân số ở nhiều nước

IV Đánh giá : (3 phút)

- GV củng cố lại tồn bộ kiến thức bài học

- Chọn câu trả lời đúng nhất :

Bùng nổ dân số xảy ra khi :

a ) Dân số tăng cao đột ngột ở các vùng thành thị

b ) Tỉ lệ sinh cao, tỉ lệ tử tăng

c ) Tỉ lệ gia tăng dân số lên đến 2,1%

d ) Dân số ở các nước phát triển tăng nhanh khi họ giành được độc lập

V Hoạt động nối tiếp : (2 phút)

- GV dặn HS học bài cũ

- Ôn lại cách phân tích biểu đồ H 1.1 , 1.2 ,1.3 , 1.4 SGK

- Chuẩn bị trước bài 2 “Sự phân bố dân cư Các chủng tộc trên thế giới” , trả lời CH: + Dân cư thế giới hiện nay phân bố như thế nào?

+ Dân cư trên thế giới cĩ thể chia thành mấy chủng tộc chính? Đặc điểm chung từng chủng tộc? Sự phân bố?

V1 Rút kinh nghiêm:

Ngày soạn : 28 / 8 / 2013

Ngay giảng: 3/9/2013

Tiết 2 - Bài 2: SỰ PHÂN BỐ DÂN CƯ

CÁC CHỦNG TỘC CHÍNH TRÊN THẾ GIỚI.

I Mục tiêu :

Sau bài học, HS cần :

1 Kiến thức:

- Sự phân bố dân cư khơng đồng đều và những vùng đơng dân trên thế giới

- Sự khác nhau cơ bản về đặc điểm và nơi phân bố của ba chủng tộc chính trên thế giới

2 Kĩ năng:

- Rèn kĩ năng đọc bản đồ phân bố dân cư

- Nhận biết được ba chủng tộc chính trên thế giới qua ảnh và trên thực tế

II Phương tiện dạy học :

- Bản đồ phân bố dân cư và đơ thị trên thế giới

- Tranh ảnh về các chủng tộc trên thế giới

III Hoạt động dạy và học

* Kiểm tra bài cũ: ( 5 phút)

CH : Tháp tuổi cho ta biết những đặc điểm gì cả dân số?

Bùng nổ dân số xảy ra khi nào? Nguyên nhân hậu quả và phương hướng giải quyết?

* Khởi động: ( Giống phần mở bài trong SGK/ Tr.7 )

* Bài mới :

Trang 5

Hoạt động 1: Cả lớp (15 phút)

GV giải thích, phân biệt cho HS hiểu 2 thuật ngữ “dân số” và “dân cư” :

- Dân số là tổng số người ở trong một lãnh thổ được xác

định tại một thời điểm nhất định

- Dân dư là tất cả những người sống trên một lãnh thổ

Dân cư được các nhà dân số học định lượng bằng mật độ dân số

GV gọi HS đọc thuật ngữ “mật độ dân số” SGK/ Tr.187

Yêu cầu cả lớp làm bài tập 2/9 sgk Từ đó hãy khái quát công thức tính

mật độ dân số

HS tính và báo cáo kết quả :

Mật độ dân số (người/ km2) = Dân số (người)/ Diện tích (km2)

- Trung Quốc:133 người/km2

- Việt Nam:238 người/km2

- Inđônêxia:107 người/km2

CH: Căn cứ vào mật độ dân số cho ta biết điều gì?

GV hướng dẫn HS quan sát hình 2.1 SGK/ Tr.7, cho biết:

CH: Một chấm đỏ tương ứng với bao nhiêu người ? Nơi chấm đỏ dày, nơi

chấm đỏ thưa, nơi không có chấm đỏ nói lên điều gì

HS : 1 chấm đỏ tương đương 500000 người

Nơi nào nhiều chấm đỏ là nơi đông dân và ngược lại

CH : Như vậy mật độ chấm đỏ thể hiện điều gì ?

HS : Mật độ chấm đỏ thể hiện sự phân bố dân sư.

CH : Xác định trên bản đồ những khu vực tập trung đông dân và 2 khu

vực có mật độ dân số cao nhất ?

CH : Dựa vào kiến thức lịch sử, hãy cho biết tại sao vùng Đông Á, Nam

Á, và Trung Đông là những nơi đông dân?

HS : Vì những nơi này có nền văn minh cổ đại rực rỡ lâu đời, quê hương

của nền sản xuất nông nghiệp đầu tiên của loài người

CH: Tại sao dân cư lại có những khu vục tập trung đông ở những khu vực

thưa dân ?

HS : - Dân cư tập trung đông ở những nơi có điều kiện sinh sống và giao

thông thuận lợi :

+ Dân cư tập trung đông ở những thung lũng và đồng bằng của các con

sông lớn

+ Những khu vực có nền kinh tế phát triển của các châu lục

- Những khu vực thưa dân là : các hoang mạc, các vùng cực và gần cực,

các vùng núi cao, các vùng nằm sâu trong lục địa…

CH: Vậy em có nhận xét gì về sự phân bố dân cư trên thế giới?

Nguyên nhân của sự phân bố dân cư không đều ?

HS : Nguyên nhân do điều kiện sinh sống và đi lại có thuận lợi cho con

người hay không

CH : Ngày nay con người đã có thể sống mọi nơi trên Trái Đất chưa ? Tại

sao ?

HS : Phương tiện đi lại và kĩ thuật hiện đại…

Hoạt động 2: Cặp/ nhóm (19 phút)

Yêu cầu HS đọc thuật ngữ: “Chủng tộc” SGK/ tr.186

CH: Cho biết trên thế giới có mấy chủng tộc chính? Kể tên? Căn cứ vào

đâu để chia như vậy?

GV hướng dẫn HS quan sát hình 2.2 SGK/ Tr.8, tổ chức cho HS thảo

1 Sự phân bố dân cư.

- Số liệu mật độ dân

số cho biết tình hình phân bố dân cư của một địa phương, một nước

- Dân cư trên thế giới phân bố không đồng đều

2 Các chủng tộc.

Dân cư thế giới thuộc

3 chủng tộc chính:

- Môn-gô-lô-it ở

Trang 6

luận từng cặp (2 phút) tìm hiểu đặc điểm về hình thái bên ngồi của ba

người đại diện cho 3 chủng tộc trong hình và cho biết địa bàn sinh sống

chủ yếu của từng chủng tộc

HS trả lời

CH: Theo em, cĩ chủng tộc da đỏ khơng?

HS thảo luận và trình bày ý kiến, quan điểm

GV chuẩn xác kiến thức

CH: Theo em, cĩ chủng tộc nào là thượng đẳng và chủng tộc nào hạ đẳng

khơng?

HS thảo luận và trình bày ý kiến trước lớp

GV nhận xét, nhấn mạnh cho HS hiểu sự khác nhau giữa các chủng tộc

chỉ là hình thái bên ngồi, mọi người đều cĩ cấu tạo cơ thể như nhau Sự

khác nhau đĩ chỉ bắt đầu xảy ra cách đây 500000 năm khi lồi người cịn

phụ thuộc vào tự nhiên Ngày nay sự khác nhau về hình thái bên ngồi là

do di truyền Để cĩ thề nhận biết các chủng tộc ta dựa vào sự khác nhau

của màu da, mái tĩc…

Trước kia cĩ sự phân biết chủng tộc gay gắt giữa chủng tộc da trắng và da

đen Ngày nay 3 chủng tộc đã chung sống và làm việc ở tất cả các châu

lục và các quốc gia trên Thế giới

châu Á : da vàng, tĩc đen, mắt đen, mũi thấp

- Nê-grơ-it ở châu Phi : da đen, tĩc đen xoăn, mắt đen và to, mũi thấp và rộng

- Ơ-rơ-pê-ơ-it ở châu

Âu : da trắng, tĩc nâu hoạc vàng, mắt xanh hoặc nâu, mũi cao và hẹp

- GV chuẩn xác kiến thức

- CH: Gọi HS lên xác định trên bản đồ những nơi dân cư tập trung đơng đúc và giải thích nguyên nhân?

* Bài tập: Nối tên các chủng tộc với địa bàn sinh sống chủ yếu của họ để cĩ kêt quả đúng

Mơn-gơ-lơ-it Châu Phi

Ơ-rơ-pê-ơ-it Châu Á

Nê-grơ-it Châu Âu

V Hoạt động nối tiếp: ( 3 phút) - Làm BT 2, SGK, tr.9 - Đọc trước bài 3 “Quần cư, đơ thị hĩa” , trả lời CH: - Chọn câu trả lời đúng nhất:

Dân số phân bố khơng đồng đều giữa các khu vực trên thế giới là do: - Sự chênh lệch về trình độ phát triển kinh tế của các khu vực + Thế nào là quần cư nơng thơn và quần cư thành thị? + Quá trình đơ thị hĩa là gì? Siêu đơ thị là gì? - Sưu tầm tranh ảnh thể hiện làng xĩm ở nơng thơn và thành thị Việt Nam hoặc trên thế giới - Tìm hiểu cách sinh sống, đặc điểm cơng việc của dân cư sống ở nơng thơn và thành thị cĩ gì giống và khác nhau? IV Rút kinh nghiêm:

  

-Ngày soạn : 4/9/2013

Trang 7

- Những đặc điểm cơ bản của quần cư nông thôn và quần cư đô thị.

- Vài nét về lịch sử phát triển đô thị và sự hình thành các siêu đô thị trên thế giới

- Quá trình phát triển của các siêu đô thị và đô thị mới ( đặc biệt ở các nước đang phát triển ) đã gây những hậu quả xấu cho môi trường

2 Kĩ năng:

- Nhận biết được quần cư đô thị hay quần cư qua ảnh chụp hoặc trên thực tế

- Nhận biết được sự phân bố của các siêu đô thị đông dân nhất thế giới

- Phân tích mối quan hệ giữa quá trình đô thị hóa và môi trường

3 Thái độ :

- Có ý thức giữ gìn, bảo vệ môi trường đô thị ; phê phán các hành vi làm ảnh hưởng xấu đến môi trường đô thị

Bản đồ phân bố dân cư và đô thị thế giới

* Kiểm tra bài cũ: (5 phút)

CH : Trình bày tình hình phân bố dân cư trên thế giới? Giải thích về sự phân bố đó?

* Khởi động: ( Giống phần mở bài trong SGK/ Tr.10 )

* Bài mới

Hoạt đông 1: Nhóm (19 phút)

GV gọi HS đọc thuật ngữ: “ quần cư”( trang 188 sgk).

CH : So sánh sự khác nhau giữa 2 khái niện “quần cư” và “dân cư” ?

CH : Quần cư có tác động đến yếu tố bào của dân cư ở một nơi ?

HS : Sự phân bố, mật độ, lối sống…

CH: Cho biết có mấy kiểu quần cư chính ? Kể tên ?

GV tổ chức cho HS thảo luận theo bàn (3 phút).

CH: Quan sát 2 H.3.1 và H.3.2 sgk/ Tr.10 kết hợp sự hiểu biết của bản

thân, em hãy cho biết sự khác nhau cơ bản giữa quần cư nông thôn và

quần cư đô thị ? Lấy một số ví dụ về sự khác nhau đó?

GV định hướng cho HS thảo luận theo các yêu cầu sau:

+ Cách tổ chức sản xuất

+ Qui mô và mật độ dân số

+ Hoạt động kinh tế chủ yếu và lối sống ở từng kiểu quần cư

HS tiến hành thảo luận và cử đại diện các nhóm báo cáo kết quả, nhận

xét, bổ sung

GV nhận xét, hướng dẫn HS hoàn chỉnh bảng so sánh đặc điểm của 2

kiểu quần cư trên.( Phần phụ lục)

CH: Trong 2 kiểu quần cư trên, kiểu quần cư nào thu hút số dân đến

sinh sống ngày càng đông hơn ? Tại sao ?

HS : Xu thế ngày nay ngày càng có nhiều người sống trong các đô thị,

trong khi đó tỉ lệ người sống ở nông thôn có xu hướng giảm dần

CH: Nơi em đang sống thuộc kiểu quần cư nào?

1 Quần cư nông thôn

và quần cư đô thị.

(Bảng phụ so sánh đặc điểm của 2 kiểu quần cư)

Trang 8

GV cho HS đọc thuật ngữ “đơ thị hĩa” SGK/ Tr.187

CH: Cho biết đơ thị xuất hiện trên Trái đất từ thời kì nào và phát triển

mạnh ở đâu ? Ngyên nhân hình thành ?

HS : Thời kì cổ đại ở Trung Quốc, Ấn Độ, La Mã Do nhu cầu trao đổi

hàng hĩa, cĩ sự phân cơng lao động giữa nơng nghiệp và thủ cơng

nghiệp

CH : Tỉ lệ dân số đơ thị trên thế giới cĩ sự thay đổi như thế nào? Tại

sao?

CH : Những yếu tố nào thúc đẩy quá trình phát triển của đơ thị?

HS : Sự phát triển của thương nghiệp, thủ cơng nghiệp và cơng nghiệp.

CH : Siêu đơ thị là gì ? (Nhiều đơ thị phát triển thành siêu đơ thị)

GV hướng dẫn HS đọc lược đồ 3.3 sgk/ Tr.11 kết hợp quan sát bản đồ

- Đọc tên và xác định các siêu đơ thị đĩ trên bản đồ

CH : Các siêu đơ thị phần lớn thuộc nhĩm nước nào? ( Đang phát triển )

HS trả lời, GV nhấn mạnh quá trình đơ thị hố là xu thế tất yếu ngày

nay và những vấn đề bất cập của nĩ

CH : Sự tăng nhanh tự phát của số dân trong các đơ thị đã gây ra những

hậu quả gì ? Giải pháp khắc phục ?

CH : Phân tích mối quan hệ giữa quá trình đơ thị hĩa và mơi trường ?

HS : Quá trình đơ thị hĩa phát triển đã gây ra ơ nhiễm nước, khơng khí,

đất… do chất thải từ các đơ thị thải ra hoặc do chất thải từ các khu cơng

nhiệp thải ra ngày càng nhiều…

CH : Liên hệ thực tế ở Việt Nam.

2 Đơ thị hố Các siêu

đơ thị.

- Các đơ thị đã xuất hiện từ thời cổ đại Đến

TK XX, xuất hiện rộng khắp Thế giới

- Ngày nay, số người sống trong các đơ thị đã chiếm khoảng một nửa dân số thế giới và cĩ xu thế ngày càng tăng

- Số siêu đơ thị trên thế giới ngày càng tăng nhanh, nhất là ở các nước đang phát triển

CH: Quần cư là gì? Nêu sự khác nhau cơ bản giữa quần cư nơng thơn và quần cư đơ thị?

Hướng dẫn HS làm bài tập 2/12 sgk/ Tr12: GV hướng dẫn HS khai thác số liệu thống kê để thấy được

sự thay đổi của 10 siêu đơ thị đơng dân nhất thế giới

- Theo số dân của siêu đơ thị đơng nhất

- Theo ngơi thứ

- Theo châu lục

- Nhận xét

Chọn đáp án đúng nhất: Châu lục cĩ số lượng siêu đơ thị nhiều nhất thế giới là:

A )Châu Âu B ) Châu Mĩ E ) Châu Phi

C ) Châu Á D ) Châu Đại Dương

- Học bài, làm bài tập

- Ơn lại cách đọc tháp tuổi, phân tích và nhận xét

- Chuẩn bị bài Thực hành “ phân tích lược đồ dân số và tháp tuổi”

Trả lời câu hỏi 1; 2; 3, sgk, tr 13, bài 4

VI Phụ lục :

Trang 9

Hình thức tổ chức cư trú

Phân tán Nhà cửa xen ruộng đồng, tập hợp thành làng xóm

Tập trung Nhà cửa xây thành phố phường

đông

Hoạt động kinh

tế chủ yếu

Sản xuất nông – lâm - ngư nghiệp

Sản xuất công nghiệp

và dịch vụ

Lối sống Nghiêng về truyền thống, phong tục tập

quán

Nếp sống văn minh, trật

tự, có tổ chức

   -Ngày soạn : 8/9/2013

Ngày giảng: 10/9/2013

Tiết 4 – Bài 4: THỰC HÀNH

PHÂN TÍCH LƯỢC ĐỒ DÂN SỐ VÀ THÁP TUỔI.

I Mục tiêu bài học : Sau bài học, HS cần :

1 Kiến thức: Qua bài thực hành củng cố cho HS :

- Khái niệm mật độ dân số và sự phân bố dân cư không đồng đều trên thế giới

- Các khái niệm đô thị, siêu đô thị và sự phân bố các siêu đô thị ở châu Á

2 Kĩ năng:

- Nhận biết một số cách thể hiện mật độ dân số, phân bố dân cư và các đô thị trên bản đồ phân bố dân

cư và đô thị

- Đọc và khai thác các thông tin trên bản đồ dân số

- Đọc sự biến đổi kết cấu dân số theo độ tuổi một địa phương qua tháp tuổi Nhận dạng tháp tuổi

- Vận dụng để tìm hiểu thực tế dân số châu Á, dân số một địa phương

- Bản đồ phân bố dân cư và đô thị châu Á

- Bản đồ hành chính Việt Nam

- Bản đồ tự nhiên châu Á

CH : Quần cư là gì ? Nêu sự khác nhau cơ bản giữa quần cư nông thôn và quần cư đô thị ?

* Khởi động: GV nêu mục tiêu bài thực hành.

* Bài mới:

Yêu cầu HS đọc yêu cầu bài tập 2

Yêu cầu HS nhắc lại cách nhận dạng tháp dân số

GV hướng dẫn HS quan sát hình 4.2 và 4.3 sgk, thảo luận theo bàn (4

phút) Nội dung :

- Sau 10 năm (1989- 1999) hình dạng tháp tuổi có gì thay đổi ? (đáy

tháp, thân tháp) Nhận xét ?

Sau 10 năm ( 1989 1999) dân số thành phố

Hồ Chí Minh có xu hướng già đi

- Tỉ lệ nhóm tuổi dưới

Trang 10

Đặc điểm H 4.2 H 4.3

Đáy tháp Rộng

0 - 4t : Nam : 5%

Nữ : 5%

Hẹp → có xu hướng giảm

0 - 4t : Nam : 4%

Nữ : 3,5%

Thân tháp Thon dần về đỉnh

Lớp tuổi đông nhất là

15 - 19t

Phình rộng ra → có xu hướng tăng Lớp tuổi đông nhất là

20 – 24 t

25 – 29tNhận xét Tháp dân số trẻ Tháp dân số già

- Sau 10 năm nhóm tuổi nào tăng về tỉ lệ? Tăng bao nhiêu ? Nhóm

tuổi nào giảm về tỉ lệ? Giảm bao nhiêu?

- Sự thay đổi trên nói lên điều gì về tình hình dân số ở thành phố Hồ

Chí Minh?

Đại diện các nhóm báo cáo kết quả, nhận xét, bổ sung

GV nhận xét, kết luận nội dung bài tập 2

Hoạt động 3: Cá nhân (13 phút)

Yêu cầu HS nhắc lại trình tự đọc lược đồ và vận dụng đọc lược đồ 4.4

sgk

GV hướng dẫn HS phân tích lược đồ theo các yêu cầu sau:

- Tìm trên lược đồ những nơi tập trung các chấm nhỏ dày đặc ? Đọc

tên những khu vực đó ? Mật độ chấm đỏ nói lên điều gì?

- Tìm trên lược đồ những nơi có chấm tròn lớn và vừa? Cho biết các

đô thị tập trung chủ yếu ở đâu? Giải thích tại sao?

HS trả lời

GV nhận xét, kết luận nội dung bài tập 3

GV treo bản đồ phân bố dân cư và đô thị ở châu Á, yêu cầu HS xác định

những nơi tập trung đông dân ở châu Á Xác định và đọc tên các siêu đô

thị ở châu Á Cho biết các siêu đô thị đó ở nước nào?

độ tuổ lao động (0- 14t) giảm

- Tỉ lệ nhóm tuổi trong

độ tuổi lao động (15- 59t) tăng lên

:

- Những khu vực tập trung đông dân ở châu

Á là: Đông Á, Đông Nam Á và Nam Á

- Các đô thị lớn của châu Á thường phân bố

ở ven biển của 2 đại dương: Thái Bình Dương và Ấn Độ Dương , và dọc các dòng sông lớn

* Khoanh tròn vào chữ cái đầu câu trả lời đúng.

1 Quan sát hình 4.1 sgk, cho biết nơi có mật độ dân số cao nhất của tỉnh Thái Bình là:

a Huyện Đông Hưng b Thị xã Thái Bình

c Huyện Tiền Hải d Huyện Kiến Xương

2 Mật độ dân số huyện Tiền Hải là:

a Trên 3000 người/km2 b 2000-3000 người/km2

c 1000-2000 người/km2 d Dưới 1000 người/km2

3 Quan sát 2 tháp tuổi ở thành phố Hồ Chí Minh từ năm 1989 đến năm 1999, tỉ lệ trẻ em diễn biến theo chiều:

a Tăng lên B Giảm xuống c Bằng nhau

* Nhận xét bài thực hành:

GV nhận xét ưu , khuyết điểm giờ thực hành, khen ngợi và ghi điểm đối với một số HS hoạt động tích cực và giải tốt bài tập

V Hoạt động nối tiếp : - Làm bài tập vở bài tập

- Ôn tập lại các đới khí hậu trên trái đất, ranh giới và đặc điểm của các đới

- Chuẩn bị bài 5 “Đới nóng Môi trường xích đạo ẩm” , trả lời các CH:

Trang 11

  

Ngày soạn : 10 / 9 / 2013 Ngày giảng : 13/9/2013

CHƯƠNG I: MÔI TRƯỜNG ĐỚI NÓNG HOẠT ĐỘNG KINH TẾ CỦA CON NGƯỜI Ở

ĐỚI NÓNG.

Tiết 5 - Bài 5: ĐỚI NÓNG MÔI TRƯỜNG XÍCH ĐẠO ẨM

I.Mục tiêu bài học: Sau bài học, HS cần :

- HS xác định được vị trí đới nóng và các kiểu môi trường trong đới nóng

- Trình bày được đặc điểm của môi trường xích đạo ẩm

2 Kĩ năng:

- Đọc được biểu đồ nhiệt độ và lượng mưa của môi trường xích đạo ẩm và sơ đồ lát cắt rừng rậm xanh quanh năm

- Nhận biết được môi trường xích đạo ẩm qua một đoạn văn và qua ảnh chụp

- Bản đồ các môi trường địa lí

- Tranh ảnh rừng rậm xanh quanh năm

III Hoạt động dạy và học :

* Kiểm tra bài cũ : (5 phút)

- Kể tên các khu vực đông dân, các đô thị lớn ở châu Á ?

* Khởi động : ( Giống phần mở bài trong SGK/ Tr.15 )

* Bài mới :

Gọi 1 HS đọc thuật ngữ “môi trường” (sgk/ Tr.187)

CH : Trên Trái Đất có mấy môi trường địa lí ?

GV giới thiệu về 3 môi trường địa lí trên thế giới.

GV treo bản đồ của các môi trường địa lí, hướng dẫn HS quan sát

kết hợp hình 5.1 sgk/ Tr 16

CH : Xác định vị trí, giới hạn đới nóng ? So sánh diện tích của đới

nóng với diện tích đất nổi trên Trái đất và rút ra nhận xét ?

CH : Hãy cho biết tại sao đới nóng còn gọi là khu vực nội chí

tuyến ?

GV : ý nghĩa của nội chí tuyến : là khu vực 1 năm có 2 lần Mặt

Trời chiếu thằng góc và 2 chí tuyến là giới hạn cuối cùng của Mặt

Trời chiếu thẳng góc một lần, và đây là khu vực góc Mặt Trời chiếu

sáng lớn nhất, nhận được lượng nhiệt của Mặt Trời cao nhất nên gọi

I Đới nóng.

- Nằm ở khoảng giữa hai chí tuyến, trải dài từ Tây sang Đông thành một vành đai liên tục bao quanh Trái Đất

- Chiếm một phần khá lớn diện tích đất nổi trên bề mặt Trái đất

Trang 12

nơi dây là đới nóng.

GV treo bản đồ các loại gió trên Trái đất.

CH : Xác định hướng và tên các loại gió thổi thường xuyên, quanh

năm ở khu vực đới nóng ?

CH : Nêu đặc điểm khí hậu đới nóng ? Đặc điểm đó có ảnh hưởng

như thế nào đến giới sinh vật và sự phân bố dân cư ở đới nóng ?

CH : Dựa vào hình 5.1/ Tr.16, nêu tên các kiểu môi trường của đới

nóng?

GV: Môi trường hoang mạc có cả ở đới nóng và đới ôn hoà nên

chúng ta sẽ được học ở một chương riêng

Gọi HS xác định vị trí, giới hạn của môi trường xích đạo ẩm trên

bản đồ các môi trường địa lí

CH : Cho biết quốc gia nào của châu Á nằm trong môi trường xích

đạo ẩm ? Xác định vị trí của quốc gia đó trên bản đồ ?

GV giới thiệu và hướng dẫn HS quan sát biểu đồ nhiệt độ và lượng

mưa của Xin-ga-po

* HS thảo luận theo bàn tìm hiểu đặc điểm khí hậu của Xin-ga-po (4

phút) theo hệ thống các câu hỏi của mục II 1 sgk/ Tr.16

Đại diện các nhóm báo cáo kết quả, bổ sung

GV nhận xét và chuẩn xác kết quả báo cáo của HS

GV nhấn mạnh để HS hiểu đây là biểu đồ khí hậu đại diện cho tính

chất khí hậu ở môi trường xích đạo ẩm

CH : Từ kết quả trên, hãy nêu khái quát đặc điểm khí hậu của môi

trạng thái lá cây trong môi trường xích đạo ẩm?

CH : Quan sát hình 5.4 cho biết: Rừng có mấy tầng ? Kể tên? Tại

sao rừng ở đây lại có nhiếu tầng như vậy?

CH : Đặc điểm của thực vật rừng có ảnh hưởng như thế nào đến giới

động vật ở đây?

HS : do độ ẩm và nhiệt độ cao, góc chiếu Mặt Trời lớn → tạo điều

kiện cho cây rừng phát triển rậm rạp → cây cối phát triển xanh tốt

quanh năm → thực vật phong phú → động vật phong phú (Từ ĐV

ăn cỏ → ĐV ăn thịt )

HS trả lời.

GV nhận xét, kết luận và giới thiệu thêm về rừng ngập mặn H.5.5/

Tr18, SGK

GV: liên hệ rừng U minh ở Việt Nam.

- Liên hệ địa phương

- Giới thực – động vật rất đa dạng, phong phú; và cũng là khu vực đông dân

- Gồm 4 kiểu môi trường: môi trường xích đạo ẩm; môi trường nhiệt đới; môi trường nhiệt đới gió mùa và môi trường hoang mạc

II Môi trường xích đạo

2 Rừng rậm xanh quanh năm.

Rừng có nhiều loài cây, mọc thành nhiều tầng rậm rạp, xanh tốt quanh năm và có nhiều loài chim, thú sinh sống

- GV chuẩn xác lại kiến thức bài học

- Hướng dẫn HS phân tích đoạn văn ở BT 3/ tr 18, sgk

- Hướng dẫn HS làm BT 4 /tr 19, sgk

CH : - Trong đới nóng có những kiểu môi trường nào? Việt Nam thuộc kiểu môi trường nào?

- Nêu đặc điểm cơ bản của môi trường Xích đạo ẩm?

Trang 13

- HS học bài cũ

- Làm BT 3, 4 / 18, 19 SGK vào vở

- Đọc trước bài 6 “Mơi trường nhiệt đới”, trả lời các CH sau:

+ Phân tích 2 biểu đồ khí hậu H 6.1 và 6.2, sgk / tr 20

+ Tìm hiểu về cảnh quan thiên nhiên ở mơi trường nhiệt đới

-    -

Ngày soạn : 15 / 9 / 2013

Ngày giảng: 17/9/2013

Tiết 6 - Bài 6: MƠI TRƯỜNG NHIỆT ĐỚI

I Mục tiêu bài học: Sau bài học, HS cần :

- Đặc điểm của mơi trường nhiệt đới (nĩng quanh năm và cĩ thời kì khơ hạn) và của khí hậu nhiệt đới

- Nhận biết được cảnh quan đặc trưng của mơi trường nhiệt đới là xavan hay đồng cỏ cao nhiệt đới.

- Biết đặc điểm của đất và biện pháp bảo vệ đất ở mơi trường nhiệt đới

- Hiểu hoạt động kinh tế của con người là một trong những nguyên nhân làm thối hĩa đất, diện tích

xavan và nửa hoang mạc ở đới nĩng ngày càng mở rộng

2 Kĩ năng:

- Củng cố và rèn luyện kĩ năng đọc biểu đồ nhiệt đới và lượng mưa

- Củng cố kĩ năng nhận biết mơi trường địa lí qua ảnh chụp, tranh vẽ

- Phân tích mối quan hệ giữa các thành phần tự nhiên (đất và rừng), giữa hoạt động kinh tế của con người và mơi trường ở đới nĩng

3 Thái độ : Cĩ ý thức giữ gìn, bảo vệ mơi trường tự nhiên; phê phán các hoạt động làm ảnh hưởng

xấu đến mơi trường

- Bản đồ các mơi trường địa lí

- Biểu đồ khí hậu nhiệt đới hình 6.1 và 6.2 SGK (tự vẽ)

- Ảnh xavan đồng cỏ và động vật của xavan

III Hoạt động dạy và học

Trong đới nĩng cĩ các kiểu mơi trường nào? Nêu đặc điểm của mơi trường xích đạo ẩm?

* Khởi động : ( Giống phần mở bài trong SGK/ T.20 )

* Bài mới:

Hoạt động 1: Nhĩm (20 phút)

GV yêu cầu HS quan sát bản đồ các mơi trường địa lí kết hợp lược đồ

5.1/ Tr16, SGK và xác định vị trí của mơi trường nhiệt đới

GV giới thiệu và yêu cầu HS xác định vị trí của 2 địa điểm Ma-la-can

và Gia-mê-na trên bản đồ các mơi trường địa lí

GV nhấn mạnh 2 địa điểm trên đều nằm trong mơi trường nhiệt đới và

chênh lệch nhau 3 vĩ độ

GV hướng dẫn HS quan sát 2 biểu đồ hình 6.1 và 6.2/ Tr.20, SGK

*Vị trí: nằm trong khoảng

từ 50 đến chí tuyến của cả 2 bán cầu

1 Khí hậu

Trang 14

GV chia lớp làm 4 nhóm, thảo luận (3 phút)

+ Nhóm 1 và 2: Nêu nhận xét về sự phân bố nhiệt độ và lượng mưa

ở Ma-la-can

+ Nhóm 3 và 4: Nêu nhận xét về sự phân bố nhiệt độ và lượng mưa

ở Gia-nê-ma

HS làm việc theo yêu cầu phiếu học tập

Đại diện các nhóm báo cáo kết quả, GV nhận xét, hướng dẫn HS so

sánh 2 biểu đồ và hoàn chỉnh kết quả vào bảng phụ ( Phần phụ lục)

CH : Qua kết quả ở bảng phụ, hãy rút ra nhận xét về đặc điểm khí hậu

GV yêu cầu HS quan sát hình 6.3 và 6.4 SGK/ Tr.21

CH : Nhận xét điểm giống và khác nhau giữa xavan ở Kê-ni-a và

xavan ở Cộng hòa Trung Phi?

HS : - Giống nhau đều vào thời kì mưa, đều ở xa van.

- Khác nhau: H 6.3 cỏ thưa ít xanh, không có rừng hành lang

H6.4 thảm cỏ dày và xanh hơn, nhiều cây cao phát triển, có rừng hành

lan

CH : Vì sao có sự khác nhau ở trên?

HS: Vì lượng mưa, thời gian mưa ở Kê- ni – a ít hơn ở Trung Phi 

thực vật thay đổi theo

CH : Sự thay đổi lượng mưa của môi trường nhiệt đới có ảnh hưởng

gì đến sự biến đổi cây cỏ trong năm ?

- Cây cỏ biến đổi như thế nào trong năm?

- Từ xích đạo về 2 chí tuyến, thực vật có sự thay đổi như thế nào?

HS : Càng về 2 chí tuyến, thực vật càng nghèo nàn và khô cằn hơn

GV: Ở môi trường nhiệt đới, lượng mưa và thời gian khô hạn có ảnh

hưởng đến thực vật, con người và thiên nhiên Xavan hay đồng cỏ cao

nhiệt đới là thảm thực vật tiêu biểu của môi trường nhiệt đới

CH : Mực nước sông thay đổi như thế nào trong 1 năm ?

GV yêu cầu HS đọc đoạn SGK để tìm hiểu quá trình hình thành đất

feralit và giải thích tại sao đất ở vùng nhiệt đới có màu đỏ vàng

CH : Mưa tập trung vào 1 mùa ảnh hưởng tới đất như thế nào?

CH : Tại sao khí hậu nhiệt đới có 2 mùa mưa, khô rõ rệt lại là nơi tập

trung đông dân trên thế giới?

HS : Khí hậu thích hợp với nhiều cây lương thực, cây công nghiệp

nếu đồng ruộng được tưới tiêu nước

CH : Tại sao xavan ở môi trường nhiệt đới ngày càng mở rộng ? Biện

pháp khắc phục ?

HS : Mưa theo mùa, chặt phá rừng làm nương rẫy làm cho đất bị xói

mòn, cây cối khó mọc lại

CH : Biện pháp bảo vệ môi trường tự nhiên ở môi trường nhiệt đới ?

GV giáo dục cho HS ý thức giữ gìn, bảo vệ môi trường tự nhiên, phê

phán các hoạt động làm ảnh hưởng xấu đến môi trường

Liên hệ đến việc bảo vệ đất ở Việt Nam

- Nhiệt độ trung bình năm trên 200C

- Lượng mưa từ 500mm → 1500mm/ năm; mưa tập trung vào 1 mùa → có 2 mùa rõ rệt : mùa mưa và mùa khô

- Càng gần 2 chí tuyến, biên độ nhiệt trong năm càng lớn, lượng mưa TB giảm dần và thời kì khô hạn càng kéo dài

2 Các đặc điểm khác của môi trường

- Thực vật xanh tốt vào mùa mưa, khô héo vào mùa khô

- Thảm thực vật thay đổi về phía 2 chí tuyến: rừng thưa

→ đồng cỏ cao nhiệt đới (xavan) → nửa hoang mạc

- Sông có 2 mùa nước: mùa

lũ và mùa cạn

- Đất Feralit đỏ vàng dễ bị xói mòn, rửa trôi nếu không được cây cối che phủ và canh tác không hợp lí

Trang 15

Bài tập trắc nghiệm: Khoanh tròn vào chữ cái đầu câu trả lời đúng

Câu1: Môi trường nhiệt đới nằm trong khoảng vĩ độ:

a 50B – 50N c 50B – 270 23’N

b 300b – 300N d Từ 50 chí tuyến 2 bán cầu

Câu 2: Quang cảnh của môi trường nhiệt đới thay đổi dần về 2 phía chí tuyến theo thứ tự:

a Rừng thưa, nửa hoang mạc, xavan

b Rừng thưa, xavan, nửa hoang mạc

c Xavan, nửa hoang mạc, rừng thưa

d Nửa hoang mạc, xavan, rừng thưa

Hướng dẫn HS làm bài tập 4/22 SGK

V Hoạt động nối tiếp (2 phút)

- Học bài, làm bài tập ở vở bài tập

- Chuẩn bị bài 7: Tìm hiểu môi trường nhiệt đới gió mùa

Sưu tầm các tranh ảnh về các cảnh quan trong môi trường nhiệt đới gió mùa ( Cảnh rừng rụng lá vào mùa kkho, cảnh rừng ngập mặn, đồng cỏ cao nhiệt đới.)

VI Phụ lục

Địa điểm

Thời kì nhiệt

độ tăng

Biên độ nhiệt

Nhiệt độ TB

Số tháng mưa

Số tháng không mưa

Lượng mưa TB

Malacan

( 9 o B)

Tháng 3- 4 Tháng10-11

25-28oC

Giamêna

( 12 o B)

Tháng 4- 5 Tháng 8- 9

22-34oC

Kết luận

Có 2 lần nhiệt

độ tăng cao trong 1 năm

Giamêna

> Malacan

Giamêna

<

Malacan

Giảm dần Tăng dần

Giamêna

<

Malacan

-    -

Ngày soạn : 15/9/2013

Ngày giảng: 20/9/2013

Tiết 7 - Bài 7: MÔI TRƯỜNG NHIỆT ĐỚI GIÓ MÙA

Trang 16

-Bản đồ các môi trường địa lí

- Tranh ảnh về các loại cảnh quan nhiệt đới gió mùa

* Kiểm tra bài cũ : (5 phút)

- Nêu đặc điểm khí hậu nhiệt đới ? Đặc điểm đó có ảnh hưởng như thế nào tới thực vật, sông ngòi và đất ở môi trường nhiệt đới ?

* Khởi động : ( Giống phần mở bài trong SGK/ Tr.23 )

* Bài mới :

Hoạt động 1: Nhóm (20 phút)

GV treo bản đồ các môi trường địa lí, yêu cầu HS quan sát và

xác định vị trí của môi trường nhiệt đới gió mùa Vị trí đó

thuộc khu vực nào ?

GV giải thích thế nào là gió mùa

Hướng dẫn HS quan sát hình 7.1 và 7.2 sgk/ Tr.23

CH : Nhận xét về hướng gió thổi vào mùa hạ và mùa đông ở

khu vực Nam Á và Đông Nam Á ? Giải thích tại sao lương

mưa ở các khu vực này lại có sự chênh lệch lớn giữa mùa hạ

và mùa đông ?

HS: Do ảnh hưởng của địa hình và gió mùa nên có sự chênh

lệch về lượng mưa ở 2 mùa

CH : Tại sao hướng mũi tên chỉ hướng gió ở Nam Á lại chuyển

hướng cả 2 mùa hạ và đông ?

HS khá: do vận động tự quay, do địa hình

HS trả lời, GV nhận xét và khắc sâu kiến thức về đặc điểm của

2 mùa gió

* Thảo luận theo bàn (3 phút)

CH : Quan sát các biểu đồ nhiệt độ và lượng mưa của Hà Nội

và Mum-bai (Ấn Độ), nêu nhận xét về diễn biến nhiệt độ,

lượng mưa trong năm ở 2 địa điểm đó ? Diễn biến nhiệt độ ở

Hà Nội có gì khác ở Mum-bai ? Giải thích tại sao ?

Đại diện HS các nhóm báo cáo kết quả thảo luận

GV nhận xét, chuẩn xác kiến thức

CH : Dựa vào kiến thức đã học, hãy so sánh sự khác biệt giữa

khí hậu nhiệt đới và nhiệt đới gió mùa? Từ đó hãy nêu đặc

điểm nổi bật của khí hậu nhiệt đới gió mùa?

CH : Tính thất thường của khí hậu nhiệt đới gió mùa được thể

hiện như thế nào?

CH : Khí hậu nhiệt đới gió mùa có thuận lợi và khó khăn gì

* Vị trí: Nam Á và Đông Nam Á

là các khu vực điển hình của môi trường nhiệt đới gió mùa

Trang 17

đối với sản xuất nông nghiệp ?

Liên hệ khí hậu Việt Nam và những ảnh hưởng của nó đối với

sản xuất và đời sống của người dân

GV hướng dẫn HS quan sát hình 7.5 và 7.6 SGK / Tr.25

CH : Nhận xét về sự thay đổi của cảnh sắc thiên nhiên qua 2

ảnh ? Nguyên nhân của sự thay đổi đó ?

CH : Về thời gian cảnh sắc thay đổi theo mùa, còn về không

gian thì cảnh sắc thiên nhiên có thay đổi từ nơi này đến nới

khác không ? Có sự khác nhau về thiên nhiên giữa nơi mưa

nhiều và mưa ít không ? Giữa miền Bắc và miền Nam nước ta

không ?

GV hướng dẫn HS quan sát các tranh ảnh về các cảnh quan

thiên nhiên ở Việt Nam

CH : Em có nhận xét gì về cảnh quan của môi trường nhiệt đới

gió mùa?

GV: Thiên nhiên nhiệt đới gió mùa biến đổi theo không gian

tuỳ thuộc vào lượng mưa và sự phân bố mưa trong năm với

các cảnh quan: rừng mưa XĐ , rừng nhiệt đới mưa mùa, rừng

ngập mặn, đồng cỏ cao nhiệt đới…

CH : Tại sao dân cư lại tập trung đông ở môi trường nhiệt đới

gió mùa?

2 Các đặc điểm khác của môi trường.

- Gió mùa có ảnh hưởng lớn tới cảnh sắc thiên nhiên và cuộc sống của con người

- Môi trường nhiệt đới gió mùa

là môi trường đa dạng và phong phú, có sự thay đổi theo không gian và thời gian

- Nam Á và Đông Nam Á là những khu vực thích hợp cho việc trồng cây lương thực (đặc biệt là cây lúa nước) và cây công nghiệp; đậy cũng là những khu vực sớm tập trung đông dân trên Thế giới

- GV chuẩn xác lại kiến thức bài học

- Hướng dẫn HS trả lời CH 1,2 SGK trang 25

- Chọn câu trả lời đúng nhất:

Khí hậu nhiệt đới gió mùa rất thích hợp cho việc trồng cây lương thực và cây CN nhiệt đới như:

a) Lúa mì, cây cọ c) Lúa nước, cây cao su b) Cao lương, cây ôliu d) Lúa mạch, cây chà là

V Hoạt động nối tiếp (2 phút)

– Học bài cũ và trả lời các CH trong Sgk

– Sưu tầm các tranh ảnh về thâm canh lúa nước, đốt phá rừng

– Xem trước bài 8 : “ Các hình thức canh tác trong nông nghiệp ở đới nóng”

-    -

Ngày soạn : 20/ 09/ 2013

Ngày giảng: 24/9/2013

Tiết 8 – Bài 9: HOẠT ĐỘNG SẢN XUẤT NÔNG NGHIỆP

Trang 18

- Biết được một số cây trồng, vật nuôi ở các kiểu môi trường khác nhau của đới nóng.

- Biết một số vấn đề đặt ra đối với môi trường ở đới nóng và những biện pháp nhằm BVMT trong quá trình sản xuất nông nghiệp

- Ý thức được sự cần thiết phải bảo vệ môi trường

- Các bức ảnh về xói mòn đất đai trên các sườn núi

- Bản đồ các nước trên thế giới

III Hoạt động của GV và HS :

1 Kiểm tra bài cũ: (5phút)

Nêu sự khác nhau của các hình thức canh tác nông nghiệp ở đới nóng?

2 Bài mới:

* Vào bài: GV giới thiệu bài.

* Dạy bài mới:

Yêu cầu HS nhắc lại những đặc điểm chung của khí hậu ở đới nóng

CH : Nhắc lại các kiểu môi trường trong đới nóng mà em đã được

học?

GV hướng dẫn HS nghiên cứu sgk kết hợp kiến thức đã học, thảo luận

nhóm theo phiếu học tập (5 phút)

* Nhóm 1+2: Môi trường xích đạo ẩm có những thuận lợi và khó

khăn gì đối với sản xuất nông nghiệp? Giải pháp khắc phục?

* Nhóm 3+4: Môi trường nhiệt đới và nhiệt đới gió mùa có những

thuận lợi và khó khăn gì cho sự phát triển nông nghiệp? Giải pháp

khắc phục?

Đại diện các nhóm báo cáo kết quả thảo luận, nhận xét, bổ sung

GV nhận xét,đưa bảng phụ chuẩn xác kiến thức

( Bảng phụ: Phần phụ lục )

GV hướng dẫn HS quan sát hình 9.1 và hình 9.2 sgk/ Tr.30, nêu

nguyên nhân dẫn đến xói mòn đất ở môi trường xích đạo ẩm?

CH : Tìm ví dụ để thấy ảnh hưởng của khí hậu nhiệt đới và khí hậu

nhiệt đới gió mùa đến sản xuất nông nghiệp ?

Liên hệ Việt Nam

CH : Dựa vào hiểu biết của bản thân hãy cho biết các cây lương thực

và cây hoa màu trồng chủ yếu ở đồng bằng và vùng núi nước ta?

CH : Giải thích tại sao khoai lang trồng ở đồng bằng, sắn (khoai mì)

trồng ở vùng đồi núi, lúa nước lại trồng khắp nơi ?

1 Đặc điểm sản xuất nông nghiệp

2 .Các sản phẩm nông nghiệp chủ yếu.

Trang 19

HS : Tuỳ điều kiện của đất và khí hậu

CH : Tại sao các vùng trồng lúa nước lại thường trùng với những vùng

đông dân bậc nhất của thế giới ?

CH : Vậy những loại cây lương thực phát triển tốt ở đới nóng là gì?

GV giới thiệu về cây cao lương (lúa mì, hạt bo bo) trồng nhiều ở châu

Phi, Trung Quốc, Ấn Độ

CH : Nêu tên các cây công nghiệp được trồng nhiều ở nước ta? Ở địa

phương em có những cây trồng nào?

HS trả lời, GV nhận xét, nhấn mạnh đó cũng là cây công nghiệp trồng

phổ biến ở đới nóng có giá trị xuất khẩu cao

GV yêu cầu HS nghiên cưú SGK, trình bày những vùng tập trung của

các cây công nghiệp đó

GV treo bản đồ các nước trên thế giới yêu cầu HS lên xác định vị trí

các nước và khu vực sản xuất nhiều các loại cây lương thực và cây

công nghiệp trên

Gọi HS đọc đoạn “Chăn nuôi …… dân cư”

CH : Nêu tình hình chăn nuôi ở đới nóng ? Các vật nuôi của đới nóng

được chăn nuôi ở đâu ? Vì sao ?

HS trả lời, GV hướng dẫn HS giải thích mối quan hệ giữa đặc điểm

sinh lí của vật nuôi với khí hậu và nguồn thức ăn

CH : Địa phương em thích hợp với nuôi con gì?

- Cây lương thực: lúa nước, khoai, sắn, cao lương

- Cây công nghiệp nhiệt đới rất phong phú, có giá trị kinh tế cao

- Chăn nuôi chưa phát triển bằng trồng trọt

IV Đánh giá : (3phút)

- GV khái quát lại nội dung bài học

- Những đặc điểm khí hậu đới nóng có thuận lợi và khó khăn như thế nào đối với sản xuất nông

nghiệp?

Hướng dẫn HS làm bài tập 3 và 4/ Tr.32 SGK

Bài tập 3: Yêu cầu HS phải đạt được sự mô tả hiện tượng địa lí qua tranh vẽ

- Rừng rậm nếu bị chặt hạ làm nương rẫy, nước mưa sẽ cuốn trôi lớp đất màu

- Nếu không có cây cối che phủ , đất sẽ tiếp tục bị xói mòn và cây cối không mọc lên được

Bài tập 4: HS phải nắm được:

- Cây lương thực của đới nóng và sự phân bố của chúng trên thế giới, trên các kiểu môi trường khác nhau

- Các cây công nghiệp chủ yếu của đới nóng và những vùng phân bố của chúng

- HS học bài cũ, trả lời các câu hỏi trong sgk / tr.32

- Làm bài tập 3 / tr.32 vào vở

- Tìm hiểu tại sao đới nóng là môi trường rất thuận lợi cho nông nghiệp phát triển mà nhiều quốc gia

ở đới nóng còn nghèo, còn thiếu lương thực…?

- Sưu tầm tranh ảnh tài nguyên đất, rừng bị hủy hoại do chặt phá bừa bãi

VI Phụ lục

đới gió mùa

có thể trồng gối vụ, xen canh Chủ động bố trí mùa vụ và lựa chọn cây trồng

màu dễ bị rửa trôi Xói mòn đất, lũ lụt, hạn hán

Trang 20

Biện pháp khắc phục Bảo vệ rừng và trồng rừng ở

những vùng đồi núi

Làm thuỷ lợi, trồng cây che phủ đất, phòng chống thiên tai, dịch bệnh, đảm bảo tính mùa vụ

-    -

Ngày soạn : 23/ 9/ 2013

Ngày giảng:27/9/2013

Tiết 9 - Bài 10: DÂN SỐ VÀ SỨC ÉP DÂN SỐ TỚI TÀI NGUYÊN, MÔI TRƯỜNG Ở ĐỚI

NÓNG.

1 Kiến thức: HS nắm được:

- Đới nóng vừa đông dân, vừa có sự bùng nổ dan số trong khi nền kinh tế còn đang trong quá trình phát triển, chưa đáp ứng được các nhu cầu cơ bản của người dân

- Biết được sức ép của dân số tới đời sống và các biện pháp mà các nước đang phát triển áp dụng để giảm sức ép dân số, bảo vệ tài nguyên và môi truờng

2 Kĩ năng;

- Luyện tập cách đọc, phân tích biểu đồ và sơ đồ về các mối quan hệ

- Bước đầu luyện tập cách phân tích các số liệu thống kê

3 Tư tưởng:

Giáo dục ý thức bảo vệ tài nguyên môi trường

- Bản đồ phân bố dân cư thế giới

- Biểu đồ về mối quan hệ giữa dân số và lương thực ở châu Phi từ năm 1975 đến 1990

- Các ảnh về tài nguyên và môi trường bị huỷ hoại do khai thác bừa bãi

* Kiểm tra bài cũ: (5phút)

- Môi trường xích đạo ẩm có những thuận lợi và khó khăn gì đối với sản xuất nông nghiệp? Biện pháp khắc phục ?

* Khởi động : (Giống phần mở bài trong SGK/ Tr.33)

* Bài mới :

GV treo bản đồ phân bố dân cư thế giới

GV hướng dẫn HS quan sát bản đồ phân bố dân cư thế

giới

CH : Cho biết dân cư ở đới nóng tập trung chủ yếu ở

những khu vực nào? Xác định trên bản đồ ?

CH : Nhận xét mật độ dân số ở đới nóng so với các đới

khí hậu khác ?

CH : Rút ra đặc điểm dân số ở đới nóng

HS : Dân số đông nhưng chỉ tập trung ở một vài khu

vực

CH : Dân cư tập trung đông ở những khu vực trên sẽ có

tác động như thế nào đến tài nguyên và môi trường ở

1 Dân số

- Gần 50% dân số thế giới tập trung ở đới nóng

- Dân cư chủ yếu tập trung ở Đông Nam

Á, Nam Á, Tây Phi và Đông Nam Bra-xin

Trang 21

GV yêu cầu HS quan sát H.1.4/ Tr.5 SGK

CH : Cho biết tình hình gia tăng dân số hiện nay ở đới

nóng ? Hậu quả

GV: Do đó, hiện nay việc kiểm soát tỉ lệ gia tăng dân số

đang là một trong những mối quan tâm hàng đầu của các

quốc gia ở đới nóng

* Nhóm 2 : Phân tích hình 10.1/ Tr.34 để thấy mối quan

hệ giữa sự gia tăng dân số tự nhiên quá nhanh với tình

trạng thiếu lương thực ở châu Phi ? Giải thích nguyên

nhân và nêu biện pháp khắc phục ?

* Nhóm 3 : Nêu sức ép dân số tới môi trường ở đới

nóng ?

- Nhận xét mối tương quan giữa dân số và diện tích rừng

ở khu vực Đông Nam Á? Giải thích nguyên nhân?

- Nêu một vài dẫn chứng để thấy rõ sự khai thác rừng

quá mức sẽ có tác động xấu tới môi trường ? Liên hệ

Việt Nam ?

* Nhóm 4 : Nêu sức ép dân số tới nền kinh tế - xã hội.

Đại diện các nhóm lần lượt báo cáo kết quả, bổ sung

GV nhận xét, chốt nội dung chính

CH : Từ những phân tích trên, em hãy nêu những tác

động của sức ép dân số tới tài nguyên, môi trường và

chất lượng cuộc sống của người dân? Lấy ví dụ?

CH : Để giảm sức ép trên, các nước ở đới nóng có

những giải pháp tích cực nào?

HS trả lời, GV nhận xét, chốt ý

- Dân số tăng quá nhanh → bùng nổ dân

số Tác động tiêu cực tới tài nguyên, môi trường và việc phát triển kinh tế

2 Sức ép của dân số tới tài nguyên, môi trường.

Dân số tăng quá nhanh → Hậu quả :

- Tài nguyên bị khai thác kiệt quệ

- Môi trường bị huỷ hoại

- Chất lượng cuộc sống của người dân thấp

* Biện pháp: Việc giảm tỉ lệ gia tăng dân

số, phát triển kinh tế, nâng cao đời sống người dân ở đới nóng sẽ có tác động tích cực tới tài nguyên và môi trường

d) Ngừng khai thác các loại tài nguyên

V Hoạt động nối tiếp : ( 2 phút )

- HS học bài cũ, làm bài tập 2 /tr.35 vào vở

- Chuẩn bị bài 11 “ Di dân và sự bùng nổ đô thị ở đới nóng”

- Sưu tầm tranh ảnh về các thành phố sạnh đẹp và các khu nhà ổ chuột

Trang 22

-    -

Ngày soạn : 29/9/2013

Ngày giảng: 1/10/2013

Tiết 10 - Bài 11: DI DÂN VÀ SỰ BÙNG NỔ ĐÔ THỊ Ở ĐỚI NÓNG.

- Nguyên nhân của di dân và đô thị hoá ở đới nóng

- Nguyên nhân hình thành và những vấn đề đang đặt ra cho các đô thị, siêu đô thị ở đới nóng

2 Kĩ năng:

- Bước đầu luyện tập cách phân tích các sự vật, hiện tượng địa lí (các nguyên nhân di dân)

- Củng cố các kĩ năng đọc và phân tích ảnh địa lí, lược đồ địa lí và biểu đồ hình cột

- Bản đồ phân bố dân cư và đô thị thế giới

- Các ảnh về đô thị hiện đại ở Đông Nam Á đã được đô thị hoá có kế hoạch, các ảnh về hậu quả đô thị hoá ở đới nóng

* Kiểm tra bài cũ: (5phút)

- Hậu quả của việc gia tăng dân số quá nhanh ở đới nóng? Biện pháp khắc phục

- Vẽ sơ đồ thể hiện tác động tiêu cực của việc gia tăng dân số quá nhanh ở đới nóng đối với tài nguyên, môi trường?

* Bài mới:

Gọi HS đọc thuật ngữ “Di dân” trang 186 SGK GV nhắc lại tình

hình gia tăng dân số quá nhanh dẫn tới việc cần phải di chuyển để

tìm việc làm, tìm đất canh tác…

GV yêu cầu HS đọc thầm “Di dân… Tây Nam Á

CH : Nêu nguyên nhân của di dân trong đới nóng? Tình trạng di

dân đó thể hiện như thế nào?

CH : Em có nhận xét như thế nào về tình trạng di dân trong đới

nóng?

CH : Tại sao di dân ở đới nóng diễn ra rất đa dạng và phức tạp

HS : - Đa dạng: Nhiều hình thức, nhiều nguyên nhân di dân

- Phức tạp: Nguyên nhân tích cực, tiêu cực

tế - xã hội

Trang 23

Đại diện nhóm 1 báo cáo kết quả, bổ sung

GV nhận xét, lấy dẫn chứng để giúp HS nhận rõ vấn đề đó vẫn xảy

ra trên thế giới

Hình 29.2/ SGK/ Tr92 di dân tự do

Đại diện nhóm 2 trình bày kết quả thảo luận

CH : Ví dụ về hình thức di dân tích cực ở Việt Nam?

CH : Biện pháp di dân tích cực có tác động đến kinh tế - xã hội

như thế nào? (Giải quyết vấn đề gì?)

CH : Tình hình đô thị hoá ở đới nóng diễn ra như thế nào?

Yêu cầu HS xác định các siêu đô thị ở đới nóng

CH : Châu lục nào có nhiều siêu đô thị nhất?

GV hướng dẫn HS làm bài tập 3/38

CH: Từ số liệu ở bài tập 3/ Tr.38, rút ra nhận xét về vấn đề đô thị

hoá ở đới nóng?

CH : Tốc độ đó được biểu thị như thế nào?

HS : Tỉ lệ dân thành thị tăng nhanh và số siêu đô thị ngày càng

nhiều

Hướng dẫn HS quan sát hình 11.1 và 11.2/ Tr.37

CH : Miêu tả nội dung 2 bức ảnh?

CH : Ảnh nào là đô thị hoá có kế hoạch ? Ảnh nào là đô thị hoá

không có kế hoạch?

CH : So sánh và nêu những biểu hiện tích cực, tiêu cực đối với sự

phát triển kinh tế - xã hội của việc đô thị hoá có kế hoạc và đô thị

hoá không có kế hoạch

HS : Đô thị hoá có kế hoạch: cuộc sống người dân ổn định, thu

nhập cao, đủ tiện nghi, môi trường đô thị xanh sạch; Đô thị hoá

không có kế hoạch: khu nhà ổ chuột …

CH : Đô thị hoá tự phát ở đới nóng nói chung và ở Ấn Độ nói

riêng dẫn đến hậu quả gì?

HS : Ô nhiễm môi trường, huỷ hoại cảnh quan, ùn tắt giao thông,

tệ nạn xã hội, thất nghiệp…

CH : Giải pháp gì đối với việc đô thị hoá ở đới nóng và ở Việt

Nam?

CH : Bản thân của mỗi HS cần có nhiệm vụ gì để xây dựng cảnh

quan đô thị và cảnh quan trường văn hoá?

- Cần sử dụng biện pháp di dân

có tổ chức, có kế hoạch mới giải quyết được sức ép về dân

số, nâng cao đời sống nhân dân

và phát triển kinh tế - xã hội

- Ngày nay, nhiều nước ở đới nóng đã tiến hành đô thị hóa gắn liền nới phát triển kinh tế

và phân bố dân cư hợp lí

IV.Đánh giá : ( 3 phút )

- GV chuẩn xác kiến thức bài học

- Chọn đáp án em cho là đúng nhất :

Đô thị hóa là :

a) Quá trình nâng cấp cấu trúc hạ tầng của thành phố

b) Quá trình biến đổi nông thôn thành thành thị

c) Quá trình mở rộng thành phố về cả diện tích và dân số

Trang 24

d) Quá trình biến đổi về phân bố các lực lượng sản xuất, bố trí dân cư, những vùng khơng phải đơ thị thành đơ thị.

V Hoạt động nối tiếp : ( 2 phút )

- Làm BT 2 và 3 sgk / tr.38

- Học bài cũ, chuẩn bị bài mới “ Thực hành : Nhận biết đặc điểm mơi trường đới nĩng”

- Ơn lại đặc điểm của 3 kiểu khí hậu trong mơi trường đới nĩng

-    -

Tiết 11 - Bài 12 : THỰC HÀNH NHẬN BIẾT ĐẶC ĐIỂM MƠI TRƯỜNG ĐỚI NĨNG Ngày soạn : 30/09/2013

1.Kiến thức:-Củng cố kiến thức về các kiểu khí hậu xích đạo ẩm, nhiệt đới và nhiệt đới giĩ mùa.

- Đặc điểm của các kiểu mơi trường ở đới nĩng

2 Kĩ năng:

- Rèn luyện các kĩ năng đã học, củng cố và nâng cao thêm một bước các kĩ năng sau:

+ Kĩ năng nhận biết các mơi trường của đới nĩng qua ảnh địa lí và qua biểu đồ nhiệt độ và lượng mưa + Kĩ năng phân tích mối quan hệ giữa chế độ mưa và chế độ nước của sơng ngịi, giữa khí hậu và mơi trường

3 Thái độ: Giáo dục ý thức bảo vệ mơi trường, kĩ năng sống

II Phương pháp và kĩ thuật dạy học:

1 Kiểm tra bài cũ: (5phút )

Nêu những nguyên nhân dẫn đến làn sĩng di dân ở đới nĩng? Nguyên nhân nào là tích cực, nguyên nhân nào là tiêu cực ?

* Khởi động : Giúp cho HS nhận biết đúng đặc điểm mơi trường đới nĩng đã học

Trang 25

GV hướng dẫn HS các bước quan sát ảnh:

- Mơ tả quang cảnh trong bức ảnh

- Chủ đề của ảnh phù hợp với đặc điểm của mơi

trường nào ở đới nĩng

- Xác định tên của mơi trường trong ảnh

GV chia lớp làm 3 nhĩm, mỗi nhĩm phân tích 1 ảnh,

sau đĩ đại diện từng nhĩm báo cáo kết quả, GV nhận

- Bước 1: HS tìm hiểu, phân tích xác định

các biểu đồ nhiệt độ và lượng mưa nào

thuộc đới nĩng và loại bỏ biểu đồ khơng

thuộc đới nĩng bằng phương pháp loại trừ

- Bước 2: yêu cầu HS phân tích biểu đồ khí

hậu B

HS : Nhiệt độ quanh năm >250C, lượng

mưa trung bình 1500 mm, mưa nhiều vào

muà hè

CH : Đĩ là đặc điểm khí hậu gì?

Bài tập 4 :

+ Biểu đồ A: Cĩ nhiều tháng nhiệt độ xuống thấp dưới

150C vào mùa hạ nhưng lại là mùa mưa  Khơng phải là đới nĩng (loại bỏ)

+ Biểu đồ B: Nĩng quanh năm trên 200C và cĩ 2 lần nhiệt độ lên cao trong năm, mưa nhiều vào mùa hạ  Đúng là đới nĩng

+ Biểu đồ C: Nhiệt độ tháng cao nhất vào mùa hạ khơng quá 200, mùa đơng ấm áp khơng xuống dưới quá 50C, mưa quanh năm  Khơng phải là đới nĩng (loại bỏ) + Biểu đồ D: Cĩ mùa đơng lạnh dưới -50C  Khơng phải là đới nĩng (loại bỏ)

+ Biểu đồ E: Cĩ mùa hạ nĩng trên 250C, mùa đơng mát dưới 150C, mưa rất ít và mưa vào thu đơng  Khơng phải là đới nĩng (loại bỏ)

Biểu đồ B là biểu đồ khí hậu nhiệt đới giĩ mùa thuộc mơi trường đới nĩng

3 Đánh giá : ( 3 phút )

- GV thu bài thực hành và nhận xét tiết thực hành.

- CH : trình bày đặc điểm khí hậu các loại mơi trường thuộc đới nĩng ?

- 4 Hoạt động nối tiếp : ( 2 phút )

- Ơn lại ranh giới và đặc điểm của đới nĩng

- Trả lời các CH trong SGK từ bài 5 →12

- Chuẩn bị tiết ơn tập

V Rút kinh nghiêm:

-    -

Tiết 12 : ƠN TẬP

Ngày soạn : 5 / 10 / 2013

I / Mục tiêu : giúp HS

Trang 26

1 Kiến thức : Ôn tập lại toàn bộ kiến thức chương I – Phần Hai cho các em và qua đó đánh giá lại

quá trình tiếp thu tri thức cho HS

2 Kĩ năng : Tổng hợp, rèn luyện kĩ năng đọc lược đồ.

3 Thái độ : Giáo dục ý thức bảo vệ tài nguyên thiên nhiên, môi trường cho HS

- Hoạt động nhóm – cá nhân

- Kĩ thuật động não, cuốn chiếu

III/ Chuẩn bị của GV và HS :

1.GV:Lược đồ các kiểu môi trường địa lí

- Bản đồ kinh tế thế giới

2 HS: SGK, Tập BĐ địa lí 7, vở ghi

IV Tiến trình lên lớp

1* Kiểm tra bài cũ : (5 phút)

- Trình bày đặc điểm chung của khí hậu đới nóng ?

* Khởi động : Nhằm củng cố lại kiến thức của HS chuẩn bị cho bài kiểm tra 1 tiết.

*2 Bài mới

* Hoạt động 1: 1 / Các môi trường thuộc đới nóng

Hoạt động 1: Nhóm / Cả lớp ( 10 phút )

CH : Quan sát H 5.1, sgk / tr.16, hãy :

- Xác định vị trí, giới hạn đới nóng ?

- Xác định vị trí các kiểu môi trường thuộc đới nóng ?

GV chia lớp thành 3 nhóm thảo luận ( 2 phút )

CH : - N1 : Trình bày đặc điểm môi trường xích đạo ẩm ?

- N2 : Trình bày đặc điểm môi trường nhiệt đới ?

- N3 : Trình bày đặc điểm môi trường nhiệt đới gió mùa ?

HS nhớ lại kiến thức và trình bày, các nhóm khác nhận xét, bổ

sung

CH : Rút ra đặc điểm chung của mội trường đới nóng ?

CH : Nêu các loại nông sản chính ở đới nóng ? Xác định trên bản

đồ thế giới, các nước và các khu vực ở đới nóng sản xuất nhiều

c / Môi trường nhiệt đới gió mùa : nhiệt độ, lượng mưa thay đổi theo mùa gió, thời tiết diễn biến thất thường

→ Đặc điểm khí hậu chung của đới nóng : nắng nóng quanh năm và mưa nhiều

*Hoạt động 2: 2 / Hoạt động sản xuất nông nghiệp ở đới nóng :

HS tiến hành thảo luận và trình bày kết quả trước

lớp, các nhóm nhận xét, bổ sung cho nhau

Trang 27

Hoạt động của GV và HS Nội dung chính

Hoạt động 3 : Cá nhân / Cả lớp( 7 phút )

CH : Vì sao nguồn tài nguyên thiên nhiên của các nước thuộc

đới nóng ngày càng cạn kiệt ?

- Vẽ sơ đồ thể hiện tác động tiêu cực của việc gia tăng dân

số quá nhanh ở đới nóng đối với tài nguyên, môi trường

CH : Đọc bảng số liệu trang 34, sgk Nhận xét về tương quan

giữa dân số và diện tích rừng ở khu vực Đông Nam Á

- Để bảo vệ tài nguyên và môi trường chúng ta cần có

*Hoạt động 4: 4/ Di dân và sự bùng nổ đô thị ở đới nóng

Hoạt động 4: Cá nhân / Cặp ( 10 phút )

CH : Trình bày những nguyên nhân di dân ở đới

nóng ?

CH : Nêu những tác động xấu tới môi trường do

quá trình đô thị hóa ở đới nóng gây ra ?

/4 Di dân và sự bùng nổ đô thị ở đới nóng

- Đới nóng là nơi có sự di dân lớn và tốc độ đô thị hóa cao → Tác động xấu tới tài nguyên, môi trường và đời sống xã hội

- GV chuẩn xác lại toàn bộ kiến thức trọng tâm toàn chương I

- Vẽ biểu đồ thể hiện dân số và diện tích rừng ờ khu vực Đông Nam Á theo số liệu sau :

Năm Dân số ( triệu người ) Diện tích rừng ( triệu ha )

- GV hướng dẫn HS tập làm quen với cách vẽ biểu đồ hình cột đôi theo từng bước

4 Hoạt động nối tiếp :( 2 phút )

- GV yêu cầu HS vẽ biểu đồ vào vở

- Nhắc nhở HS ôn tập kĩ các kiến thức trọng tâm từ bài 5 → 12, trả lời các CH trong SGK

- Chuẩn bị tiết kiểm tra 1 tiết

-    -

Tiết 13 : KIỂM TRA 1 TIẾT

Trang 28

Ngày soạn : 5 / 10/2013 1.Mục tiêu kiểm tra:

- Kiểm tra đánh giá kết quả họ tập của HS nhằm điều chỉnh ND và PP dạy học và giúp đỡ HS kịp thời

- Kiểm tra kiến thức kĩ năng ở những nội dung thành phần nhân văn của môi trường và môi trường đới nóng

(1 câu TNKQ(3))

Trình bày và giải thích ở mức độ đơn giản sự phân

bố dân cư không đồng đều trên thế giới

(1 câu TL(3))

Môi trường đới

- Trình bày được những vấn đề di dân, sự bùng nổ

đô thị ở đới nóng; nguyên nhân và hậu quả

(1 câu TL(2))

- Những thuận lợi và khó khăn của điều kiện tự nhiên đối với sản xuất nông nghiệp ở đới nóng(1 câu TL(1))

Các sản phẩm nông nghiệp quan trọng ở đới nóng (1 câu TNKQ(6))

- Nhận biết môi trường qua biểu đồ(1 câu TNKQ(4))

I Trắc nghiệm: Khoanh tròn vào chữ cái ở đầu câu trả lời đúng nhất trong các câu sau:

Câu 1 Sự bùng nổ dân số từ những năm 50 của thế kỉ XX diễn ra ở các nước thuộc

Trang 29

Câu 2 Vị trí của môi trường xích đạo ẩm?

Câu 3 Để nhận biết sự khác nhau giữa các chủng tộc người ta căn cứ vào

Câu 4 Xác định biểu đồ nhiệt độ và lượng mưa thuộc môi trường nhiệt đới gió mùa?

A B C D

Câu 5 Vị trí của môi trường nhiệt đới gió mùa nằm ở:

Câu 6 Cây lương thực quan trọng nhất ở vùng nhiệt đới gió mùa là:

II Tự luận:( Trả lời ở mặt sau tờ giấy này)

Câu 1 Nêu những thuận lợi và khó khăn của điều kiện tự nhiên đối với sản xuất nông nghiệp ở đới nóng? ( 2đ)

Câu 2 Trình bày nguyên nhân của làn sóng di dân ở đới nóng? (2đ)

Câu 3 Dựa vào lược đồ phân bố dân cư trên thế giới hãy trả lời các câu hỏi sau:

a Xác định những khu vực tập trung đông dân? (1đ)

b Xác định hai khu vực có mật độ dân số cao nhất? (1đ)

c Giải thích vì sao dân cư trên thế giới phân bố không đều? (1đ)

H2.1 Lược đồ phân dân cư thế giới

Trang 30

1 - Thuận lợi : nhiệt độ, độ ẩm cao, lượng mưa lớn nên có thể sản xuất quanh

năm, xen canh, tăng vụ

- Khó khăn : đất dễ bị thoái hóa ; nhiều sâu bệnh, khô hạn, bão lũ

1đ 1đ

2 * Nguyên nhân: Đa dạng, phức tạp

- Di dân tự do + Do dân đông, tăng nhanh, kinh tế chậm phát triển Đời sống khó khăn, thiếu việc làm…

+ Do thiên tai( Hạn hán, bảo lụt…) Do chiến tranh, xung đột

- Di dân có kế hoạch+ Nhằm phát triển kinh tế-xã hội ở các vùng núi, ven biển)

+ Do yêu cầu phát triển CN, Nông nghiệp, DV.

1đ

0,5đ 0,5đ

1đ

0,5đ 0,5đ

- Dân cư phân bố không đều trên thế giới

- Nhũng nới có diều kiện sinh sống thuận lợi như đồng bằng,đô thị hoặc nhữn nới có khía hậu thuận lợi như mưa nắng thuận hóa thì dân cư tập trung đông đúc

- Những nơi có điều kiện sinh sống khó khăn như vùng sâu vùng xa giao thông đi lại khó khăn, vùng khí hậu khắc nghiệt như vùng cực, hoang mạc dân cư thưa thớt

0,5đ 0,5đ

Trang 31

CHƯƠNG 2 : MÔI TRƯỜNG ĐỚI ÔN HOÀ HOẠT ĐỘNG KINH TẾ CỦA CON

NGƯỜI Ở ĐỚI ÔN HOÀ

Tiết 14 - Bài 13: MƠI TRƯỜNG ĐỚI ƠN HỒ

Ngày soạn : 12 / 10 / 2012

- HS nắm được 2 đặc điểm cơ bản của mơi trường đới ơn hồ

+ Tính chất trung gian của khí hậu với thời tiết thất thường

+ Tính đa dạng của thiên nhiên theo thời gian và khơng gian

- Hiểu và phân biệt được sự khác nhau giữa các kiểu khí hậu của đới ơn hồ qua biểu đồ khí hậu

- Thấy được sự thay đổi của nhiệt độ, lượng mưa khác nhau cĩ ảnh hưởng đến sự phân bố các kiểu rừng ở đới ơn hồ

2 Kĩ năng:

Tiếp tục củng cố thêm kĩ năng đọc, phân tích ảnh và bản đồ địa lí, bồi dưỡng kĩ năng nhận biết các kiểu khí hậu ơn hồ qua biểu đồ và tranh ảnh

3 Thái độ : giáo dục lịng yêu thiên nhiên, ý thức BVMT

- Hoạt động nhĩm – cá nhân

- Kĩ thuật động não, 1 phút

III- Chuẩn bị của giáo viên và học sinh :

1.GV:

- Bản đồ các mơi trường địa lí trên thế giới

- Tranh ảnh các cảnh quan ở mơi trường đới ơn hồ

2.HS: SGK, vở ghi, tập bản đồ 7

1.* Kiểm tra bài cũ: (5 phút)

GV trả bài kiểm tra 1 tiết, nhận xét bài làm của HS

* Khởi động: (Giống phần mở bài trong SGK/ Tr.42)

Yêu cầu 1 HS lên xác định vị trí đới ơn hồ

CH : - Đới ơn hịa nằm giữa hai đới nào ?

- Xác định giới hạn vĩ độ ?

- So sánh diện tích đất nổi ở cả 2 bán cầu của đới ơn hồ ?

→ Đới ơn hịa nằm ở vị trí như thế nào so với đới nĩng và đới lạnh ?

GV hướng dẫn HS đọc bảng số liệu Tr.42 SGK

CH : Phân tích bảng số liệu để thấy tính chất trung gian của đới ơn hồ ?

HS trả lời, GV nhận xét, kết luận

GV hướng dẫn HS quan sát luợc đồ hình 13.1/ Tr.43, sgk, Xác định các kí

hiệu trên lược đồ

GV tổ chức cho HS thảo luận nhĩm ( 3 phút )

CH : Dựa vào lược đồ, phân tích nguyên nhân gây ra thời tiết thất thường ở

* Vị trí : - Nằm giữa

đới nĩng và đới lạnh

- Nằm ở khoảng giữa chí tuyến và vịng cực

ở cả 2 bán cầu

1 Khí hậu:

Trang 32

đới ôn hoà?

N 1 : Tìm các khối khí di chuyển tới đới ôn hòa, ảnh hưởng của các khối khí

này ?

N 2 : Ở đấy có các loại gió và dòng hải lưu gì ? Ảnh hưởng của chúng đến

khí hậu như thế nào ?

→ Thời tiết đới ôn hòa có đặc điểm gì nổi bật ?

GV chốt lại nguyên nhân, tính chất thất thường của thời tiết đới ôn hòa là do

:

- Vị trí trung gian giữa lục địa và đại dương (khối khí ẩm ướt hải dương

và khối khí khô lạnh lục địa)

- Vị trí trung gian giữa đới nóng và đới lạnh :

+ Khối khí nóng tràn về làm nhiệt độ tăng rất cao và rất khô, dễ gây cháy ở

nhiều nơi

+ Khối khí lạnh tràn về làm cho nhiệt độ xuống đột ngột dưới 00C, gió

mạnh, tuyết rơi rất dày

?

- Mang tính chất trung gian giữa khí hậu đới nóng và khí hậu đới lạnh

- Thời tiết thay đổi thất thường

*Hoạt động 2; 2 Sự phân hoá của môi trường

Hoạt động 2: Nhóm / Cả lớp( 19 phút )

CH : Thời tiết ở nước ta có mấy mùa ? ( 2 mùa : mùa mưa, mùa khô )

GV cho HS quan sát ảnh 4 mùa ở đới ôn hòa.

CH : Nhận xét sự thay đổi cảnh sắc thiên nhiên của đới ôn hòa theo thời

gian trong năm ? ( thời tiết biến đổi theo 4 mùa )

GV tổ chức cho HS thảo luận về đặc điểm thiên nhiên 4 mùa Mỗi nhóm

thảo luận 1 mùa theo gợi ý :

- Thời gian từng mùa ?

- Đặc điểm thời tiết từng mùa ?

- Đặc điểm cây cối từng mùa ?

HS tiến hành thảo luận, trình bày kết quả trước lớp, các nhóm nhận xét, bổ

sung

GV chuẩn xác kiến thức

Tháng 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12

Thời tiết Trời lạnh, có

tuyết rơi

Nắng ấm, tuyết tan

Nắng nóng, mưa nhiều

ra hoa Quả chín Lá khô vàng và rơi rụng

GV yêu cầu HS quân sát H.13.1/ Tr.43 SGK

Yêu cầu HS quan sát và xác định các kiểu môi trường trong đới ôn hoà ( vị

trí gần hay xa biển ? Gần cực hay chí tuyến ? )

CH : Quan sát các dòng biển nóng và gió Tây ôn đới, cho biết chúng có vai

trò, vị trí gì đối với khí hậu ở đới ôn hòa ? ( nơi có dòng biển nóng chạy

2 Sự phân hoá của môi trường

- Thiên nhiên đới ôn hoà

có sự thay đổi theo 4 mùa: Xuân- Hạ- Thu- Đông

Trang 33

qua nơi đó có khí hậu ôn đới hải dương ).

GV cho HS đọc và so sánh các biểu đồ nhiệt độ và lượng mưa / tr.44, sgk

GV chia lớp làm 6 nhóm thảo luận (3 phút) phân tích các biểu đồ nhiệt độ

và lượng mưa của các kiểu khí hậu trong đới ôn hoà và xác định các thảm

thực vật tương ứng với từng kiểu khí hậu đó?

* Nhóm 1& 2: Biểu đồ 1

* Nhóm 3& 4: Biểu đồ 2

* Nhóm 5& 6 : Biểu đồ 3

HS tiến hành thảo luận, trình bày kết quả trên bảng phụ.

GV chú ý cho HS xác định đặc điểm các kiểu môi trường dựa vào :

- Đới nóng : nhiệt độ tháng nóng nhất và thấp nhất, chênh lệch nhiệt độ

trong năm và sự phân bố lượng mưa trong năm

- Đới ôn hòa chú ý nhiệt độ mùa Đông (tháng 1) và nhiệt độ mùa hạ

(tháng 7)

Đại diện các nhóm báo cáo kết quả thảo luận, GV nhận xét, treo bảng phụ

chuẩn xác kiến thức ( phụ lục)

GV hướng dẫn HS quan sát các H 13.2; 13.3; 13.4/ Tr.44 SGK và đối chiếu

với các biểu đồ nhiệt độ lượng mưa tương ứng

CH : Vận dụng kiến thức đã học, giải thích :

- Vì sao ở môi trường ôn đới hải dương lại có nhiều rừng lá rộng ?

- Vì sao ở môi trường ôn đới lục địa lại có rừng lá kim?

- Vì sao ở môi trương địa trung hải lại có rừng cây bụi gai ?

HS : do tác động của lượng mưa và nhiệt độ về mùa đông đến giới thực

vật

GV giải thích nguyên nhân hình thành rừng hỗn giao, thảo nguyên.

GV cho HS quan sát cây rừng ở 3 ảnh

CH : Em có nhận xét gì về rừng ở môi trường ôn đới so với rừng ở môi

trường đới nóng ?

HS : Rừng cây ôn đới thuần một vài loài cây và không rậm rạp như rừng ở

đới nóng

GV chia lớp làm 2 nhóm, yêu cầu HS quan sát lược đồ thảo luận (2 phút)

* Nhóm 1: Ở đại lục châu Á và Bắc Mĩ, từ bắc xuống nam có các kiểu môi

trường nào? Thảm thực vật thay đổi như thế nào?

* Nhóm 2: Ở đại lục châu Á và Bắc Mĩ, từ tây sang đông có các kiểu môi

trường nào? Thảm thực vật thay đổi như thế nào ?

Đại diện các nhóm lần lượt báo cáo kết quả ,nhận xét bổ sung

CH : Nhận xét chung về sự phân hoá của môi trường đới ôn hoà

- Thiên nhiên đới ôn hoà

có sự thay đổi theo không gian từ bắc xuống nam và từ tây sang đông

- GV chuẩn xác lại toàn bộ kiến thức nội dung bài học

- Cho HS trả lời CH 1,2 SGK trang 45

- Chọn đáp án đúng nhất cho CH sau :

Thời tiết thay đổi thất thường ở đới ôn hòa được biểu hiện :

a ) Nhiệt độ tăng, giảm đột ngột trong vài giờ

b ) Nhiệt độ thay đổi theo mùa

c ) Nhiệt độ thay đổi từ Bắc xuống Nam

d ) Nhiệt độ thay đổi từ Đông sang Tây

4 Ho ạt động nối tiếp : ( 2 phút )

Trang 34

- HS học bài cũ

- Xem trước bài mới “ Hoạt động nông nghiệp ở đới ôn hòa”

- Chuẩn bị tranh, ảnh về hoạt động sản xuất nông nghiệp ở đới ôn hòa

- Tìm tài liệu về sản xuất chuyên môn hóa cao ở các nước kinh tế phát triển

- Mùa đông không lạnh lắm

- Mưa quanh năm

ôn đới lục địa

( Mat-xcơ-va

- Mùa đông lạnh có tuyết rơi,

- Mùa hạ nóng, mưa nhiều

Địa Trung Hải

- HS hiểu được cách sử dụng đất nông nghiệp ở đới ôn hoà

- Biết được nền nông nghiệp đới ôn hoà đã tạo ra được một khối lượng lớn nông sản có chất lượng cao đáp ứng cho tiêu dùng, cho công nghiệp chế biến và cho xuất khẩu, khắc phục những bất lợi về thời tiết, khí hậu gây ra cho nông nghiệp

- Biết 2 hình thức tổ chức sản xuất nông nghiệp chính: Theo hộ gia đình và theo trang trại ở đới ôn hoà

2 Kĩ năng:

- Củng cố kĩ năng phân tích thông tin từ ảnh địa lí

- Rèn luyện tư duy tổng hợp địa lí

3 Thái độ: Giáo dục lòng yêu lao động sáng tạo, ý thức BVMT

- Hoạt động nhóm – cá nhân

- Kĩ thuật động não, mảnh ghép

III- Chuẩn bị của giáo viên và học sinh :

1.GV:

- Tranh ảnh về sản xuất chuyên môn hoá ở đới ôn hoà

- Tranh ảnh về sản xuất ở đới ôn hoà

- Bản đồ nông nghiệp của Thế giới

2.HS: SGK, Vở ghi, tập bản đò 7

IV Tiến trình lên lớp :

1 Kiểm tra bài cũ: (5phút)

- Tính chất trung gian của khí hậu và của thời tiết ở đới ôn hoà thể hiện như thế nào?

Trang 35

- Trình bày sự phân hoá của môi trường đới ôn hoà

* Khởi động (Giống phần mở bài trong SGK/ Tr46)

2 Bài mới:

* Hoạt động 1: 1 Nền nông nghiệp tiên tiến

GV: Trình độ sản xuất tiên tiến và sử dụng những dịch vụ nông nghiệp

cho sản lượng lớn, hiệu quả cao, do sử dung máy móc, phân bón Các hóa

chất kích thích tăng trưởng, rất chú ý đến giống cây, vật nuôi mới có năng

suất cao

GV yêu cầu, hướng dẫn HS quan sát hình 14.1 và 14.2/ Tr.46

SGK

CH : Miêu tả 2 ảnh cho biết 2 ảnh tương ứng với hình thức canh tác nào ?

So sánh sự khác nhau về quy mô diện tích và trình độ cơ giới hoá ở 2 ảnh?

HS : Trình độ cơ giới hoá ở trang trại cao hơn ở các hộ gia đình…

- H.14.1 : Canh tác theo kiểu hộ gia đình ở I-ta-li-a

- H.14.2 : quanh cảnh trang trại ở Hoa Kì

CH : Tại sao để phát triển nông nghiệp ở đới ôn hoà, con người phải khắc

phục những khó khăn do thời tiết và khí hậu gây ra?

HS : Thời tiết biến động khác thường, khí hậu có mùa đông lạnh

GV tổ chức cho HS thảo luận nhóm ( 3 phút ):

N 1: Dựa vào ảnh 14.3, 14.4 và 14.5/ Tr.47 nêu 1 số biện pháp khoa học

kĩ thuật được áp dụng để khắc phục lượng mưa ít và khó khăn về thời tiết

ở đới ôn hoà ?

(Hệ thống thuỷ lợi hoàn chỉnh, tưới nước tự động, tiết kiệm nước, phun

sương tự động tưới nước ẩm…)

→ Từ đây liện hệ thực tế ở Việt Nam để thấy nền nông nghiệp ở nước ta

đang từng bước phát triển ?

N 2 : Cho biết cách khắc phục hiệu quả những bất lợi do thời tiết, khí hậu

mang lại cho nông nghiệp như thế nào?

N 3: Trình bày các biện pháp được áp dụng trong sản xuất ở đới ôn hòa để

có 1 lượng nông sản lớn, chất lượng cao và đồng đều?

HS trả lời, GV nhận xét

GV bổ sung, nêu cụ thể các biện pháp được áp dụng trong nông nghiệp ở

đới ôn hoà như tạo giống bò cho nhiều sữa, giống hoa hồng đen ở Hà Lan,

giống lợc nhiều nạc ít mỡ ở Tây Âu, chăn nuôi bò theo kiểu công nghiệp

(Hướng dẫn HS khai thác hình 14.6/ Tr.48 SGK)

1 Nền nông nghiệp tiên tiến

- Có 2 hình thức tổ chức sản xuất nông nhiệp :

Hộ gia đình Trang trại

- Tổ chứa sản xuất nông nghiệp qui mô lớn theo kiểu công nghiệp

- Chuyên môn hoá sản xuất

- Áp dụng rộng rãi các thành tựu kĩ thuật tiên tiến, đặc biệt là tuyển chọn và lai tạo giống cây trồng và vật nuôi

*Hoạt động 2; 2 Các sản phẩm nông nghiệp chủ yếu

Trang 36

Hoạt động của GV và HS Nội dung chính

Hoạt động 2: Nhóm / Cả lớp ( 15 phút )

GV yêu cầu HS nhắc lại tên các kiểu môi trường và đặc điểm khí hậu của

các kiểu môi trường trong đới ôn hòa

GV bổ sung đặc điểm khí hậu môi trường cận nhiệt đới gió mùa (Mùa

đông ấm và khô, mùa hạ nóng ẩm), hoang mạc (rất nóng và khô)

GV yêu cầu HS thảo luận theo bàn (5 phút) theo nội dung phiếu học tập :

CH : Nêu các sản phẩm nông nghiệp chủ yếu ở từng kiểu môi trường

trong đới ôn hoà?

Đại diện các nhóm báo cáo về đặc điểm khí hậu và các sản phẩm nông

nghiệp chủ yếu vào bảng phụ

Môi trường Đặc điểm khí hậu Nông sản chủ yếu

Cận nhiệt đới gió

mùa - Mùa đông ấm, khô

- Mùa hạ nóng, ẩm

- Lúa nước, đậu tương, bông, hoa quả vùng nhiệt đới

Hoang mạc ôn

đới

- Rất nóng, khô, khắc nghiệt

- Chăn nuôi cừu

Địa Trung Hải -Nắng quanh năm

- Hè nóng, khô

- Mưa mùa thu, đông

- Nho và sx rượu vang

- Cam, chanh, ô liu…

Ôn đới hải

dương

- Mưa quanh năm

- Mùa hạ mát, mùa đông ấm

- Lúa mì, củ cải đường, hoa quả, chăn nuôi bò

Ôn đới lục địa - Mùa đông lạnh

- Mùa hạ nóng, có mưa

- Lúa mì, đại mạnh

- Thảo nguyên đất đen: chăn nuôi gia súc, trồng khoai tây, ngô

Ôn đới lạnh - Lạnh rét mùa

đông

- Mùa hè mát, có mưa

- Lúa mạch đen, khoai tây

- Chăn nuôi hươu Bắc cực

GV nhận xét, chuẩn xác kiến thức trong bảng phụ

CH: Từ bảng trên, em có nhận xét gì về số lượng sản phẩm, cách

khai thác sử dụng môi trường tự nhiên trong sản xuất nông

nghiệp?

GV hướng dẫn HS đọc, khai thác tìm hiểu chăn nuôi bò theo kiểu

công nghiệp hiện đại H 14.6, SGK / tr.48

CH : Tại sao sản phẩm nông nghiệp của mỗi kiểu môi trường lại khác

nhau?

2 Các sản phẩm nông nghiệp chủ yếu

- Sản phẩm nông nghiệp đới ôn hoà rất đa dạng

- Sản phẩm nông nghiệp chủ yếu của từng kiểu môi trường đều khác nhau

3

Đánh giá : ( 4 phút )

- Cho HS xác định trên bản đồ các vùng khí hậu đới ôn hòa và nêu một số loài động – thực vật điển hình với kiểu khí hậu đó

- Để sản xuất ra khối lượng nông sản lớn, có giá trị cao, nền nông nghiệp tiên tiến ở đới ôn hòa đã áp dụng những biện pháp gì?

Trang 37

- 4 Ho ạt động nố tiếp : ( 2 phút )

- HS học bài cũ, trả lời các CH trong SGk

- Xem trước bài “ Hoạt động cơng nghiệp ở đới ơn hịa” và trả lời các CH sau:

+ Các ngành cơng nghiệp chủ yếu ở đới ơn hịa?

+ Cảnh quan cơng nghiệp ở đới ơn hịa được biểu hiện như thế nào?

- Nền cơng nghiệp ở các nước ơn đới là nền cơng nghiệp hiện đại thể hiện trong cơng nghiệp chế biến

- Biết và phân biệt được các cảnh quan cơng nghiệp phổ biến ở đới ơn hồ: khu cơng nghiệp, trung tâm cơng nghiệp và vùng cơng nghiệp

- Hiểu được nền cơng nghiệp hiện đạicùng với các cảnh quan cơng nghiệp hĩa cĩ thể gây nên sự ơ nhiễm MT do các chất thải cơng nghiệp

2 Kĩ năng:

- Rèn kĩ năng phân tích bố cục một ảnh địa lí

- Phân tích ảnh địa lí về hoạt động sản xuất cơng nghiệp với MT ở đới ơn hịa

3 Thái độ : Khơng ủng hộ các hoạt động kinh tế cĩ ảnh hưởng xấu đến mơi trường.

- Lược đồ phân bố cơng nghiệp ở đới ơn hồ hoặc lược đồ phân bố cơng nghiệp ở Bắc Mĩ và châu Âu

- Tranh ảnh về cảnh quan cơng nghiệp ở các nước (cho HS sưu tầm)

2.HS: sGK, vở ghi, tập bản đồ7, một số trang ảnh

1* Kiểm tra bài cũ: (5phút)

- Để sản xuất ra khối lượng nơng sản lớn, cĩ giá trị cao, nền nơng nghiệp tiên tiến ở đới ơn hồ đã áp dụng những biện pháp nào ?

2 Bài mới:

* Hoạt động 1; 1 Nền cơng nghiệp hiện đại, cĩ cơ cấu đa dạng.

Trang 38

Hoạt động của GV và HS Nội dung chính Hoạt động 1: Nhóm (20 phút)

GV : Có 2 cách phân loại các nghành công nghiệp:

+ Công nghiệp nặng và công nghiệp nhẹ

+ Công nghiệp khai thác và công nghiệp chế biến

CH: Hãy cho biết các nước ở đới ôn hòa bước vào cuộc cánh mạng công

nghiệp từ thời gian nào? Từ đó đến nay nền công nghiệp đã phát triền như

thế nào?

GV tổ chức cho HS thảo luận nhóm (5 phút) Các nhóm tiến hành thảo luận

và trình bày kết quả trước lớp

* N1: Công nghiệp khai thác là gì? Công nghiệp khai thác phát triển ở

những nơi nào?

HS: Công nghiệp khai thác là nghành công nghiệp lấy trực tiếp các nguyên,

nhiên liệu từ tự nhiên để cung cấp cho các ngành công nghiệp chế biến

Ngành công nghiệp này phát triển mạnh ở những vùng có nhiều tài nguyên

thiên nhiên: khoáng sản, rừng… như U-ran-, Xi-bia…

* N2: Công nghiệp chế biến là gì? Vì sao lại nói ngành công nghiệp chế

biến ở đới ôn hòa hết sức đa dạng?

HS: Công nghiệp chế biến là ngành công nghiệp có vai trò biến đổi các

nguyên, nhiên liệu thành các sản phẩm cung cấp cho thị trường Đây là

ngành công nghiệp có rất nhiều ngành sản xuất, từ các ngành truyền thống

(luyện kim, cơ khí,…) đến các ngành có hàm lượng trí tuệ cao, còn gọi là

ngành công nghệ cao (điện tử, viễn thông, hàng không vũ trụ,…)

* N3: Cho biết đặc điểm của công nghiệp chế biến ở đới ôn hòa?

HS: - Rất đa dạng, có rất nhiều ngành sản xuất khác nhau, từ sản xuất ra

nguyên liệu đến các sản phẩm tiêu dùng hằng ngày và các loại máy móc từ

đơn giản đến tinh vi, tự động hóa

- Phần lớn nguyên, nhiên liệu đều nhập từ các nước đới nóng

- Phân bố sản xuất chủ yếu ở các cảng sông, cảng biển (để tiện nhập nguyên

liệu và xuất sản phẩm làm ra) hoặc các đô thị lớn (có nguồn tiêu thụ lớn)

* N4: - Vai trò của công nghiệp đới ôn hòa đối với thế giới như thế nào?

- Kể tên và tìm trên lược đồ những nước có nền công nghiệp có vai trò

hàng đầu thế giới?

HS: Hoa Kì, Nhật Bản, Đức, Nga, Anh, Pháp, Ca-na-đa

1 Nền công nghiệp hiện đại, có cơ cấu

đa dạng.

- Đới ôn hoà là nơi có nền công nghiệp phát triển rất sớm, cách đây khoáng 250 năm

- Gồm : + Công nghiệp khai thác: phát triển ở những nơi tập trung nhiều khoáng sản

+ Công nghiệp chế biến: là thế mạnh nổi bật và hết sức đa dạng, từ các ngành truyền thống đến các ngành hiện đại

- ¾ sản phẩm công nghiệp của thế giới là

do đới ôn hòa cung cấp

Hoạt động 2; Cảnh quan công nghiệp.

Hoạt động 2 : Cá nhân / Nhóm (15 phút)

GV cho HS đọc thuật ngữ “cảnh quan công nghiệp hóa”, SGK /

tr.186

GV cho HS quan sát H 15.1 và 15.2/ Tr.51 SGK giải thích thêm: Đây

là môi trường nhân tạo, được hình thành nên trong quá trình công

2 Cảnh quan công nghiệp.

Cảnh quan công nghiệp phổ

Trang 39

nghiệp hĩa, được đặc trưng bởi các cơng trình (nhà cửa, nhà máy, cửa

hàng…) đan xen với các tuyến đường (đường bộ - thủy - sắt - ống,

sân bay, bến cảng, nhà ga…) luơn hiện ra trước mắt chúng ta

CH: Các cảnh quan cơng nghiệp ở đới ơn hịa phát triển như thế nào?

Biểu hiện ra sao?

GV tổ chức cho HS thảo luận nhĩm (3 phút) Các nhĩm tiến hành

thảo luận, trình bày kết quả trước lớp

* N1: Khu cơng nghiệp là gì? Lợi ích kinh tế của việc thành lập

khu cơng nghiệp? (dễ hợp tác trong sản xuất, giảm chi phí vận

chuyển)

* N2: Trung tâm cơng nghiệp là gì? Các trung tâm cơng nghiệp

thường phân bố ở đâu và cĩ đặc điểm gì? (Các trung tâm cơng nghiệp

thường là các thành phố cơng nghiệp, cĩ nhiều ngành sản phẩm đa

dạng)

* N3: Vùng cơng nghiệp là gì? Quy mơ? Đới ơn hịa cĩ những

vùng cơng nghiệp lớn nào nổi tiếng trên Thế giới?

CH: Quan sát H 15.3, SGK / tr.51, nhận xét sự phân bố các Trung

tâm cơng nghiệp chính ở đới ơn hịa?

GV cho HS quan sát H 15.3/ Tr.51 SGK để chỉ ra các trung tâm cơng

nghiệp, các vùng cơng nghiệp lớn giúp HS phân biệt được thế nào là

trung tâm cơng nghiệp, thế nào là vùng cơng nghiệp

Yêu cầu HS xác định trên lược đồ phân bố cơng nghiệp ở đới ơn hồ

các trung tâm cơng nghiệp, các vùng cơng nghiệp

GV cho HS quan sát H 15.1 và 15.2, SGK / tr.51: Hãy giới thiệu nội

dung 2 hình ?

HS: - H 15.1 là một khu cơng nghiệp hĩa dầu với các nhà máy khác

nhau nằm san sát bên nhau, với các đường cao tốc cĩ giao lộ nhiều

tầng để vận chuyển nguyên liệu, hàng hĩa

- H 15.2 là một cơ sở cơng nghiệp cĩ cơng nghệ cao ở châu Ấu,

nằm giữa cánh đồng, cĩ thảm cỏ, cây xanh bao quanh

CH: Cho biết trong 2 khu cơng nghiệp này, khu nào cĩ khả năng gây

ơ nhiễm cho mơi trường nhiều nhất, vì sao?

 GV bổ sung: Xu thế ngày nay của thế giới là xây dựng các “khu

cơng nghiệp xanh kiểu mới” thay thế cho các khu cơng nghiệp trước

đây gây ơ nhiễm mơi trường

GV liên hệ cảnh quan cơng nghiệp ở Tp Hồ Chí Minh, Biên Hịa:

Khu cơng nghiệp Tân Tạo, Tân Bình, Biên Hịa 1, 2…

Trung tâm cơng nghiệp: Tp Hồ Chí Minh

Vùng cơng nghiệp Đơng Nam Bộ hiện đang được hình thành

biến khắp nơi: nhà máy cơng nghiệp (cơ sở cơng nghiệp)  khu cơng nghiệp t rung tâm cơng nghiệp  vùng cơng nghiệp

- Cảnh quan cơng nghiệp là niềm tự hào xủa các quốc gia thuộc đới ơn hịa nhưng cũng là nơi tập trung nguồn gây ô nhiễm mơi trường

3 Đánh giá : ( 4 phút)

- Trình bày các ngành cơng nghiệp chủ yếu ở đới ơn hịa?

- Cảnh quan cơng nghiệp ở đới ơn hịa biểu hiện như thế nào?

- GV hướng dẫn HS làm BT 3, SGK / tr.52

- Chọn câu trả lời đúng: Các nhà máy cĩ liên quan với nhau, tập trung gần nhau thành khu cơng nghiệp khơng nhằm:

A Tận dụng cơ sở hạ tầng

Trang 40

B Tận dung lực lượng lao động

C Dễ dàng trao đổi thành phẩm

D Giảm chi phí vận chuyển

4 Hoạt động nối tiếp : (2 phút)

- HS học bài cũ, làm BT 3, SGK / tr 53

- Về nhà sưu tầm ành : một số đô thị lớn ở các nước phát triển ở đới ôn hòa

- Ảnh: Khu dân nghèo, ô nhiễm môi trường, cành người thất nghiệp

- Xem trước bài “Đô thị hóa ở đới ôn

- Hiểu được sự phát triển, mở rộng quá nhanh của các đô thị đã gây ra những hậu quả xấu đối với MT ở đới ôn hòa và cách giải quyết

2 Kĩ năng:

- Rèn luyện kĩ năng phân tích ảnh địa lí về ô nhiễm không khí, ô nhiễm nước ở đô thị

3 Thái độ : Ủng hộ các biện pháp, chủ trương nhằm hạn chế sức ép của các đô thị tới MT.

- Hoạt động nhóm – cá nhân/cặp

- Kĩ thuật động não, 1 phút, Mãnh ghép

III- Chuẩn bị của giáo viên và học sinh

1.GV:

- Lược đồ các siêu đô thị trên thế giới (hình 3.3 phóng to)

- Tranh ảnh về các đô thị lớn ở đới ôn hoà

- Ảnh về người thất nghiệp, khu dân nghèo

2.HS: SGK, vở ghi, tập bản đồ7, một số trang ảnh

IV Hoạt động của GV và HS :

*1 Kiểm tra bài cũ: (5phút)

- Trình bày các ngành công nghiệp chủ yếu ở đới ôn hoà

- Cảnh quan công nghiệp ở đới ôn hoà biểu hiện như thế nào?

* 2 Bài mới:

* Hoạt động 1: 1 Đô thị hoá ở mức độ cao

Định dạng
Số trang	163
Dung lượng	8,53 MB