NGOạI NHâN phong han, phong nhiệt NGUYêN NHâN KHáC bất nội ngoại nhân Chính khí suy Huyết ứ Khí huyết không thông ở lạc mạch vùng đầu, mặt KHẩU NHãN OA Ta, NUY CHứNG, TRúNG PHONG Copyrig
Trang 1ư Liệt toan bộ cơ mặt một bên, mất nếp nhăn trán, mất nếp má mũi; ảnh
hưởng đến tiếng nói, ăn uống
ư Mắt nhắm không kín: Charles - Bell (+)
ư Mặt trở nên trơ cứng, mặt bị lệch về bên lanh
ư Mất vị giác 2/3 trước lưỡi
NGOạI NHâN
(phong han, phong nhiệt)
NGUYêN NHâN KHáC
(bất nội ngoại nhân)
Chính khí suy Huyết ứ
Khí huyết không thông ở lạc mạch vùng đầu, mặt
KHẩU NHãN OA Ta, NUY CHứNG,
TRúNG PHONG
Copyright@Ministry Of Health
Trang 2ư Mất những phản xạ có sự tham gia của cơ vòng quanh mắt như phản xạ
giác mạc (cảm giác của giác mạc vẫn giữ nguyên)
3.2 Theo y học cổ truyền
Dựa vao nguyên nhân va cơ chế gây bệnh nêu trên, YHCT xếp thanh 3
thể bệnh chủ yếu sau đây
3.2.1 Phong han phạm kinh lạc
Thể bệnh lâm sang thường xuất hiện trong những trường hợp liệt mặt do
lạnh
Triệu chứng như trên (phần YHHĐ), kèm theo người gai lạnh, sợ lạnh
Hoan cảnh khởi phát bệnh ít nhiều có liên quan đến yếu tố thời tiết lạnh
như sau khi gặp mưa, mùa lạnh…, rêu lưỡi trắng mỏng, mạch phù
3.2.2 Phong nhiệt phạm kinh lạc
Trang 3ThÓ bÖnh l©m sang thưêng xuÊt hiÖn trong nh÷ng trưêng hîp liÖt mÆt do
nguyªn nh©n viªm nhiÔm
TriÖu chøng như trªn (phÇn YHH§), kÌm theo ngưêi sèt, sî giã,
sî nãng,
rªu lưìi tr¾ng day, m¹ch phï s¸c
3.2.3 HuyÕt ø ë kinh l¹c
ThÓ bÖnh l©m sang thưêng xuÊt hiÖn trong nh÷ng trưêng hîp liÖt mÆt do
nguyªn nh©n chÊn thư¬ng hoÆc khèi cho¸n chç
TriÖu chøng như trªn (phÇn YHH§) va lu«n cã kÌm dÊu ®au, xuÊt hiÖn
sau mét chÊn thư¬ng hoÆc sau mæ vïng ham mÆt - xư¬ng chòm
4 CHÈN §O¸N PH©N BIÖT
CÇn chÈn ®o¸n ph©n biÖt víi nh÷ng trưêng hîp liÖt mÆt ngo¹i biªn thø
ph¸t sau:
Trang 4ư Chấn thương sọ não: có tiền căn chấn thương đầu, có chảy máu
ở tai cùng
bên liệt
ư Di chứng sau giải phẫu vùng ham mặt - xương chũm
ư Zona hạch gối: kèm đau nhức trong tai va nửa bên mặt, xuất hiện các nốt
nước nhỏ ở vùng Ram say - Hunt
ư U tuyến mang tai: khối u vùng tuyến mang tai, không mất vị giác 2/3
trước lưỡi
ư U dây thần kinh số 8: dấu tổn thương thính giác va tiền đình, không mất
vị giác 2/3 trước lưỡi
423
Copyright@Ministry Of Health
ư Viêm dây thần kinh trong hội chứng Guillain - Barré: thường liệt mặt cả
Trang 52 bên, kèm những triệu chứng dị cảm của viêm đa dây thần kinh, rối
loạn dịch não tủy
5 ĐIềU TRị
Do cơ chế gây bệnh chưa rõ nên việc điều trị chủ yếu la giải quyết triệu
chứng
5.1 Điều trị bằng thuốc
5.1.1 Thể phong han phạm kinh lạc
ư Pháp trị: khu phong, tán han, hoạt lạc; hoạt huyết, hanh khí
ư Bai thuốc sử dụng:
Ké đầu ngựa 12g Tang ký sinh 12g
Quế chi 8g Bạch chỉ 8g
Kê huyết đằng 12g Ngưu tất 12g
Uất kim 8g Trần bì 8g
Hương phụ 8g
Trang 65.1.2 ThÓ phong nhiÖt ph¹m kinh l¹c
ư Ph¸p trÞ:
+ Khu phong, thanh nhiÖt, ho¹t huyÕt (khi cã sèt) + Khu phong, bæ huyÕt, ho¹t l¹c (khi hÕt sèt)
ư Bai thuèc sö dông:
Kim ng©n hoa 16g Bå c«ng anh 16g
Thæ phôc linh 12g KÐ ®Çu ngùa 12g
Xuyªn khung 12g §an s©m 12g
Ngưu tÊt 12g
5.1.3 ThÓ huyÕt ø kinh l¹c
ư Ph¸p trÞ: ho¹t huyÕt, hanh khÝ
ư Bai thuèc sö dông:
Xuyªn khung 12g §an s©m 12g
Ngưu tÊt 12g T« méc 8g
UÊt kim 8g ChØ x¸c 6g
TrÇn b× 6g Hư¬ng phô 6g
Trang 7424
Copyright@Ministry Of Health
5.2 Điều trị bằng châm cứu
Có thể nói phần lớn những trường hợp liệt mặt ngoại biên chỉ cần
áp
dụng phương pháp trị liệu bằng châm cứu, xoa bóp va tập luyện cơ
đã đạt kết
quả cao
ư Công thức huyệt gồm:
+ Toản trúc, ấn đường, thái dương, dương bạch, nghinh hương, giáp xa,
hạ quan, địa thương Đây la những huyệt tại chỗ trên mặt (thay đổi theo ngay)
+ ế phong, phong trì: khu phong
+ Hợp cốc bên đối diện
ư Kỹ thuật:
+ Phần lớn la ôn châm (vì đa số trường hợp liệt mặt la do lạnh) Ôn