có viêm loét dạ day-tá trang trong suốt cuộc đời mình va nam giới hay gặp gấp 4 lần nữ giới tại Bắc Việt Nam tỷ lệ mắc bệnh ước tính 5 - 7% dân số, thường gặp 12% - 14% trong các bệnh nộ
Trang 1Bài 8 LOÉT DẠ DÀY TÁ TRÀNG MỤC TIÊU
1 Tr×nh bày ®ưîc c¬ chÕ bÖnh sinh cña loÐt d¹ day-t¸ trang theo YHH§
2 Tr×nh bày ®ưîc c¬ chÕ bÖnh sinh cña chøng vÞ qu¶n thèng theo YHCT
3 LiÖt kª và gi¶i thÝch ®ưîc c¬ chÕ t¸c dông cña c¸c dưîc phÈm dïng
trong ®iÒu trÞ loÐt d¹ day-t¸ trang
4 LiÖt kª và gi¶i thÝch ®ưîc c«ng dông cña c¸c nhãm thuèc va c«ng thøc
huyÖt dïng trong c¸c thÓ l©m sàng cña chøng vÞ qu¶n thèng
1 §ÞNH NGHÜA
LoÐt d¹ dày-t¸ trang la sù mÊt chÊt cña niªm m¹c d¹ day-t¸ trang LoÐt d¹ dày-t¸ trang la mét bÖnh kh¸ phæ biÕn, víi chõng 5 - 10% d©n sè
Trang 2có viêm loét dạ day-tá trang trong suốt cuộc đời mình va nam giới hay gặp gấp
4 lần nữ giới (tại Bắc Việt Nam tỷ lệ mắc bệnh ước tính 5 - 7% dân số), thường
gặp 12% - 14% trong các bệnh nội khoa va chiếm 16% trong tổng
số các ca
phẫu thuật trong một năm
Ngoai ra nhờ nội soi, người ta còn phát hiện khoảng 26% bệnh nhân bị
loét dạ day-tá trang ma không hề có triệu chứng đau cũng như khoảng 30 -
40% bệnh nhân có đau kiểu loét dạ day-tá trang nhưng lại không tìm thấy
ổ loét
Loét dạ dày-tá trang có những đợt tiến triển xen kẽ với những thời
kỳ ổn
định mà chu kỳ thay đổi tùy người Hang năm trung bình có
khoảng 50%
Trang 3người bị loét có đợt đau phải điều trị va trong đợt tiến triển có thể
có những
biến chứng nguy hiểm như chảy máu, thủng, hẹp va dù có phẫu thuật cấp
cứu tỷ lệ tử vong vẫn cao (khoảng 22%)
Các điều tra về dịch tễ học còn cho thấy mối liên quan giữa
loét dạ day tá trang với hội chứng Helicobacter Pylori, trong đó
khoảng 30 - 60% người bị loét tá trang va 70% người bị loét dạ dày
có sự hiện diện của HP
127
Copyright@Ministry Of Health
Sau cùng, tuy loét dạ day-tá trang không phải la một bệnh khó chữa
nhưng tỷ lệ tái phát lại rất cao, thống kê cho thấy tỷ lệ tái phát của loét tá
trang la 80% trong vòng 1 năm va loét dạ day la 50% trong vòng 5 năm
Trang 42 Cơ CHế BệNH SINH
2.1 Theo y học hiện đại
Loét dạ day - tá trang =
Yếu tố phá hủy niêm mạc ↑
Yếu tố bảo vệ niêm mạc ↓
Loét dạ day-tá trang la kết quả của sự mất cân bằng giữa
một bên la yếu tố phá hủy niêm mạc dạ day - tá trang va một bên la yếu tố bảo vệ niêm mạc dạ day - tá trang
Trong đó
ư Yếu tố phá hủy niêm mạc: HCl va pepsin
ư Yếu tố bảo vệ niêm mạc: chất nhầy, HCO3
ư Hang rao niêm mạc dạ day
Theo đó những nguyên nhân gây hoạt hoá yếu tố phá hủy niêm mạc dạ
day-tá trang có thể kể đến:
Trang 5ư Sự căng thẳng thần kinh do các stress tâm lý kéo dai gây nên trạng thái
cường phó giao cảm ma kết quả sẽ gây tăng tiết HCl va tăng co bóp cơ
trơn dạ day
ư Sự hiện diện của xoắn khuẩn Helicobacter Pylori (HP) sẽ hủy hoại tế bao
D ở niêm mạc tá trang (la tế bao tiết somatostatin có tác dụng ức chế tiết
gastrin), qua đó sẽ gây tăng tiết HCl
Ngược lại, những nguyên nhân lam suy giảm yếu tố bảo vệ niêm mạc dạ
day lại la:
ư Sự căng thẳng thần kinh do các stress tâm lý kéo dai sẽ lam các
tế bao
nhầy ở niêm mạc dạ day giảm bai tiết HCO3
ư Rượu va các thuốc giảm đau chống viêm non steroid ngoai việc thông qua
Trang 6cơ chế tái khuyếch tán ion H + còn ức chế sự tổng hợp
prostaglandin do đó
đồng thời vừa lam tăng tiết HCl vừa hủy hoại tế bao niêm mạc dạ day
cũng như lam giảm sự sinh sản tế bao niêm mạc dạ day
ư Corticoid va các dẫn xuất của nó qua cơ chế giảm tổng hợp
glucoprotein
(một thanh phần cơ bản của chất nhầy) sẽ lam giảm yếu tố bảo vệ niêm
mạc dạ day
128
Copyright@Ministry Of Health
ư Vai trò tưới máu của hệ mao mạch dạ day-tá trang đối với sự bền vững
của hang rao niêm mạc dạ day Theo đó sự xơ vữa hệ mao mạch dạ dayt
á trang (kết quả từ hiện tượng sản sinh các gốc tự do) sẽ lam cản trở sự