Tìm hiểu lịch sử địa phương - Chùa Linh Mụ (Thiên Mụ) pptx

Với lịch sử lâu ật, kiến trúc độc đáo, nơi đây đã và ến ột danh thắng nổi tiếng ở ơng Nhi đang tr thành đi m đ n ph bi n c a khách du l ch trong và ngồi n ở ểm đến phổ biến của khách du

Võ Cao Ti n ến

Nguy n Vi t Kỳ Long ễn Viết Kỳ Long ến

Ph m Th Ph ạm Thị Phương Nhi ị Phương Nhi ương Nhi ng Nhi

Tr n Thanh Th y ần Thanh Thủy ủy

Nguy n Thanh Th ễn Viết Kỳ Long ư

Tr n Di m Quỳnh Anh ần Thanh Thủy ễn Viết Kỳ Long

Võ Văn Qu c C ốc Cường ường ng

Lê Xuân Nam

Lời nói đầu hùa Linh M (cịn g i là Thiên M ) là m t danh th ng n i ti ng ụ (cịn gọi là Thiên Mụ) là một danh thắng nổi tiếng ở ọi là Thiên Mụ) là một danh thắng nổi tiếng ở ụ (cịn gọi là Thiên Mụ) là một danh thắng nổi tiếng ở ột danh thắng nổi tiếng ở ắng nổi tiếng ở ổi tiếng ở ến ở

Th a Thiên Hu nĩi riêng và Vi t Nam nĩi chung V i l ch s lâu ừa Thiên Huế nĩi riêng và ở Việt Nam nĩi chung Với lịch sử lâu ến ở ệt Nam nĩi chung Với lịch sử lâu ới lịch sử lâu ị Phương Nhi ử lâu

đ i và nh ng giá tr ngh thu t, ki n trúc đ c đáo, n i đây đã và ờng ững giá trị nghệ thuật, kiến trúc độc đáo, nơi đây đã và ị Phương Nhi ệt Nam nĩi chung Với lịch sử lâu ật, kiến trúc độc đáo, nơi đây đã và ến ột danh thắng nổi tiếng ở ơng Nhi đang tr thành đi m đ n ph bi n c a khách du l ch trong và ngồi n ở ểm đến phổ biến của khách du lịch trong và ngồi nước, ến ổi tiếng ở ến ủy ị Phương Nhi ưới lịch sử lâu c,

đ ng th i gi m t vai trị vơ cùng quan tr ng trong đ i s ng tinh th n c a ờng ững giá trị nghệ thuật, kiến trúc độc đáo, nơi đây đã và ột danh thắng nổi tiếng ở ọi là Thiên Mụ) là một danh thắng nổi tiếng ở ờng ốc Cường ần Thanh Thủy ủy

ng ường i dân x Hu V y chùa Thiên M đ ứ Huế Vậy chùa Thiên Mụ được xây dựng từ bao giờ, chùa đã ến ật, kiến trúc độc đáo, nơi đây đã và ụ (cịn gọi là Thiên Mụ) là một danh thắng nổi tiếng ở ược xây dựng từ bao giờ, chùa đã c xây d ng t bao gi , chùa đã ựng từ bao giờ, chùa đã ừa Thiên Huế nĩi riêng và ở Việt Nam nĩi chung Với lịch sử lâu ờng

tr i qua nh ng bi n c l ch s nào, ki n trúc và đ c đi m c a chùa cĩ gì ững giá trị nghệ thuật, kiến trúc độc đáo, nơi đây đã và ến ốc Cường ị Phương Nhi ử lâu ến ặc điểm của chùa cĩ gì ểm đến phổ biến của khách du lịch trong và ngồi nước, ủy

đ c bi t Trong ti u lu n này, chúng tơi sẽ c g ng đ a đ n cho các b n ặc điểm của chùa cĩ gì ệt Nam nĩi chung Với lịch sử lâu ều luận này, chúng tơi sẽ cố gắng đưa đến cho các bạn ật, kiến trúc độc đáo, nơi đây đã và ốc Cường ắng nổi tiếng ở ư ến ạm Thị Phương Nhi

ph n nào nh ng ki n th c v di tích này, trong th i gian ng n và kh năng ần Thanh Thủy ững giá trị nghệ thuật, kiến trúc độc đáo, nơi đây đã và ến ứ Huế Vậy chùa Thiên Mụ được xây dựng từ bao giờ, chùa đã ều luận này, chúng tơi sẽ cố gắng đưa đến cho các bạn ờng ắng nổi tiếng ở

h n ch , vi c chuy n t i th t đ y đ và chi ti t ph n n i dung khơng ph i ạm Thị Phương Nhi ến ệt Nam nĩi chung Với lịch sử lâu ểm đến phổ biến của khách du lịch trong và ngồi nước, ật, kiến trúc độc đáo, nơi đây đã và ần Thanh Thủy ủy ến ần Thanh Thủy ột danh thắng nổi tiếng ở

là d , vì v y, chúng tơi r t mong nh n đ ễn Viết Kỳ Long ật, kiến trúc độc đáo, nơi đây đã và ất mong nhận được sự đĩng gĩp ý kiến về hình thức ật, kiến trúc độc đáo, nơi đây đã và ược xây dựng từ bao giờ, chùa đã ựng từ bao giờ, chùa đã c s đĩng gĩp ý ki n v hình th c ến ều luận này, chúng tơi sẽ cố gắng đưa đến cho các bạn ứ Huế Vậy chùa Thiên Mụ được xây dựng từ bao giờ, chùa đã

và n i dung c a ti u lu n này ột danh thắng nổi tiếng ở ủy ểm đến phổ biến của khách du lịch trong và ngồi nước, ật, kiến trúc độc đáo, nơi đây đã và

C

Xin chân thành c m n s theo dõi c a quý v và các b n ơng Nhi ựng từ bao giờ, chùa đã ủy ị Phương Nhi ạm Thị Phương Nhi



“Gió đưa cành trúc la đà Tiếng chuông Linh Mụ, canh gà Thọ Xương.”

Câu ca dao từ bao đời đã để lại trong lòng người dân Huế và du khách đến Huếhình ảnh một cảnh chùa thơ mộng

Chùa tọa lạc trên đồi Hà Khê, thuộc xã Hương Long, thành phố Huế

Trong Ô Châu cận lục viết đời Mạc, đã thấy ghi chép chùa Linh Mụ được ChúaNguyễn Hoàng cho tái thiết vào đầu thế kỷ XVII Theo truyền thuyết, năm Tân Sửu(1601), Đoan Quốc Công Nguyễn Hoàng nhân đi du ngoạn núi non sông biển, khi đặtchân đến đây, thấy phong cảnh tuyệt đẹp, địa thế thật tốt Vua nghe kể có ngườitrông thấy một bà già đầu tóc bạc phơ, mặc áo đỏ quần xanh ngồi chơi ở đỉnh gò mànói : "Rồi đây sẽ có chân Chúa đến dựng lại chùa ở nơi này để tụ linh khí mà làm bềncho long mạch" Nói xong, người đàn bà biến mất Từ đó, dân chúng gọi tên núi làThiên Mụ sơn, và Chúa Nguyễn Hoàng cho dựng lại chùa, viết biển đề "Thiên Mụ Tự"(đến đời vua Tự Đức, chùa được đổi tên là Linh Mụ Tự)

Ban đầu chùa còn đơn sơ, chưa có những công trình kiến trúc và mỹ thuật nổitiếng Năm 1665, Chúa Nguyễn Phúc Tần cho trùng tu chùa, qui mô kiến trúc cònnhỏ

Lịch sử

Năm 1695, Thiền sư Thạch Liêm tức Thích Đại Sán, người Chiết Tây, TrungQuốc, thuộc phái Tào Động, được Chúa Nguyễn mời sang Việt Nam lập đại giới đàn.Ngài là một danh nhân đời nhà Thanh, đã được Chúa Nguyễn Phúc Chu mời làm trụtrì chùa Thiên Mụ Tháng 7 năm 1696, trước khi trở về Trung Quốc, Ngài đã truyềngiới Bồ-tát cho Chúa Nguyễn Phúc Chu, ban đạo hiệu là Thiên Túng Đạo nhân, nốipháp đời thứ 30 Tào Động chánh tông Từ chùa Thiên Mụ và chùa Khánh Vân (Huế),Ngài có công truyền bá Thiền phái Tào Động ở đàng Trong.

Năm 1710, Chúa Nguyễn Phúc Chu cho đúc quả đại hồng chung nặng 3285 cân,

là một tác phẩm mỹ thuật quí giá Tiếng chuông chùa từ đấy đã an nhiên trong lòngngười dân xứ Huế, đã đi vào thơ ca

Thiên Mụ chung thanh

Cao cương cổ sát trấn tiền xuyên Nguyệt tướng thường viên tự tại thiên.

Bách bát hồng thanh tiêu bách kết Tam thiên thế giới tỉnh tam duyên.

Tăng hoằng ngọ nhật u minh cảm Liêu lượng dần tiêu đạo vị huyền Phật tích Thánh công thùy hải vũ Thiện nhân tăng quả phổ cai diên.

(Thiệu Trị ngự đề)

Nghĩa là :

Tiếng chuông chùa Thiên Mụ

Gò cao chùa cổ bên sông,

An nhiên nguyệt tướng mặt vòng tròn gương.

Niệm tan phiền não sầu thương,

Ba ngàn thế giới tỉnh đường ba sinh.

Chuông rền cảm giới u minh, Ban mai tiếng tụng hiển linh đạo huyền.

Thánh công Phật tích lưu truyền, Nhân lành quả tốt khắp miền nước non.

(Nguyễn Quảng Tuân dịch)

Năm 1714, Chúa Nguyễn Phúc Chu lại tiếp tục cho xây dựng thêm nhiều côngtrình huy hoàng, tráng lệ Đó là lần trùng tu qui mô nhất gồm : cổng tam quan, điệnThiên vương, điện Ngọc Hoàng, điện Thập Vương, nhà thuyết pháp, lầu Tàng kinh,lầu chuông, lầu trống, nhà Vân Thủy, nhà thiền, điện Đại Bi, điện Dược sư, tăngphòng Chúa lại cho mở an cư kiết hạ trong vườn Tỳ Da suốt 3 tháng, và cho người

sang Trung Quốc thỉnh Tam Tạng kinh Luật, Luận Đại thừa hơn một ngàn bộ đem vềlưu giữ tại chùa.

Vào đầu thế kỷ XIX, các vua nhà Nguyễn như Gia Long, Minh Mạng đã cho trùng

tu, sửa sang chùa Giữa là điện Đại Hùng, phía sau là điện Di-lặc, điện Quan Âm vàTàng Kinh Hai bên là điện Đại Hùng và điện Thập Vương

Đến năm 1844, vua Thiệu Trị cho dựng tháp Từ Nhân (về sau đổi tên là thápPhước Duyên), bảy tầng, bằng gạch, mỗi tầng thờ một pho tượng Phật Đã 150 nămqua, tháp Phước Duyên ngày ngày soi bóng xuống dòng sông Hương , gây nhiều cảmxúc khó tả cho biết bao du khách đến với cố đô Trước tháp, vua cho dựng đìnhHương Nguyện ba gian, sườn bằng gỗ chạm khắc tinh xảo Hai bên, dựng hai nhà biaghi kiến trúc tháp Phước Duyên, đình Hương Nguyên và nhiều bài thơ của vua ThiệuTrị

Qua đầu thế kỷ XX, chùa bị hư hỏng nặng do cơn bão năm Giáp Thìn (1904) VuaThành Thái đã cho trùng tu chùa vào năm 1907 và cho đến ngày nay, qua công laocủa Hòa thượng Thích Đôn Hậu cùng nhiều Tăng, Ni, Phật tử, du khách xa gần, ngồichùa cổ Thiên Mụ được xây dựng lại, tuy không còn qui mô to lớn như trước, nhưngvẫn trang nghiêm, hùng tráng

Du khách đến chùa không quên đến bên trái tháp Phước Duyên, xem bài minh ở tấm bia được dựng vào năm 1715, thời Chúa Nguyễn Phúc Chu, ca ngợi ngôi danh lam cổ

tự bậc nhất này

Phía Nam nước Việt chừ, núi sông đẹp đẽ,

Ngôi chùa hùng tráng chừ, cửa Thiền nắng chiếu,

Tánh vốn trong sạch chừ, nước chảy róc rách,

Đất nước an ổn chừ, bốn cảnh thanh nhàn.

Với bất cứ ai, bất cứ du khách nào đã từng đặt chân đến Huế cũng không thể nào quên được vẻ đẹp yêu kiều, mơ mộng của vùng đất cố đô linh thiêng này Cố đô Huế được biết đến như một trung tâm văn hóa du lịch lớn của Việt Nam với rất nhiều những di tích lịch sử, danh lam thắng cảnh nổi tiếng Mỗi công trình với một nét độc đáo riêng biệt là minh chứng cho từng thời kì khác nhau mà lịch sử dân tộc đã trải qua Đặc biệt, chùa Thiên Mụ, với lối kiến trúc độc đáo, vị trí thuận lợi đã xâm chiếm tình cảm của biết bao du khách đến Huế.

Toàn bộ các công trình kiến trúc của chùa đều nằm trên một ngọn đồi có bề mặt hình chữ nhật (280X100cm) chạy theo hướng bắc nam Chùa lại được bao bọc bởi khuôn tường thành xây bằng đá mang hình dạng một con rùa thò đầu xuống để uống nước sông Hương Vào thời cực thịnh của chùa, mặt độ kiến trúc nơi đây thật dày đặc, vì mấy chục công trình Ngay từ bấy giờ các nhà qui hoạch đã chia khuôn viên chùa ra làm hai khu vực, cách biệt nhau bởi cửa tam quan: khu vực ở trước có mặt bằng như cái đầu rùa, là nơi xây dựng những công trình kiến trúc mang tính kỷ niệm như bia đá, chuông đồng và khu vực ở sau, thân rùa, dành để xây cất các điện thờ Phật và các nhà tăng, nơi các nhà s ăn ở tu hành, tụng niệm Dưới thời chúa Nnguyễn Phúc Chu (1715) mật độ kiến trúc ở phần sau dày hơn ở phần trước, nhưng

từ thời vua Thiệu Trị (1846) và nhất là thời Thành Thái (1904), thì ngược lại vì phần sau bị hư hại nhiều, phần trước xây dựng thêm

Một tác phẩm nghệ thuật bằng đồng là

chiếc chuông cao 2,5m, đường kính 1,4m, nặng

2.025kg Mặt trên quả chuông có 8 chữ Thọ khắc

theo lối chữ triện, ở giữa thân chuông chia làm 4

khoảng, khắc bài viết của chúa Nguyễn Phúc Chu

và chạm nổi những hình ảnh long, vân, nhật, tinh,

ở phần dưới khắc hình bát quái và thủy ba.

Tính số lượng thì chùa Thiên Mụ có tất cả năm

tấm bia Trừ tấm bia của Thành Thái chẳng có nội

dung gì quan trọng, còn lại bốn tấm điều

có hình dáng chạm trổ công phu, qui mô bề thế, lời văn trên

Đặc điểm

bia khá dài đáng được chúng ta lưu ý Theo thứ tự thời gian ta có thể liệt kê như sau:

1 Bài Minh ký ghi việc tu tạo chùa Thiên Mụ ở Thuận Hóa của quốc chúa Nguyễn Phúc Chu pháp danh Hưng Long, hiệu Thiên Túng đạo nhân thuộc dòng Đổng Thượng Chánh Tông đời thứ 30 do Nguyễn Phúc Chu viết vào cuối mùa đông năm Ất Mùi niên hiệu Vĩnh Thịnh thứ 11 (1715) Bia thời chúa Nguyễn Phúc Chu là tấm bia đá thanh khá lớn, cao 2,6m, rộng 1,25m, dựng trên lưng một con rùa bằng đá cẩm thạch dài 2,2m, rộng 1,6m, đều được khắc chạm uyển chuyển, tinh vi.

2 Bài Bia tháp Phước Duyên chùa Thiên Mụ của Thiệu Trị viết vào tháng tư niên hiệu Thiệu Trị thứ 6 (1846).

3 Bài Tiếng chuông Thiên Mụ của Thiệu Trị viết vào tháng tư niên hiệu Thiệu Trị thứ 6 (1846).

4 Bài Nhân đến thăm tháp Phước Duyên chùa Thiên Mụ bỗng làm được bài thơ của Khải Định viết vào ngày 27 tháng 11 niên hiệu Khải Định thứ tư (1919).

Điện Đại Hùng: Đây là ngôi chính điện trong chùa, kiến trúc kiểu Trùng thiền điệp ốc Đền

được phục chế năm 1959, các cột kèo, lăng, bệ được xây dựng bằng bê tông bên ngoài một lớp sơn giả gỗ Trong điện thờ tượng phật Di Lặc Phật có tai to để nghe những chuyện khổ của thiên hạ, bụng to để bao dung những chuyện khổ dung trong thiên hạ, miệng rộng hay cười những chuyện khó cười trong thiên hạ

Ở bức hoành phi trên cao có 4 chữ “ Linh Thửu Cao Phong”

do chúa Nguyễn Phúc Chu ngự đề năm 1714, ngoài ra trong điện còn treo một cái khánh đồng khá lớn chạm hình nhật nguyệt, tinh tú và khắc những dòng chữ cho biết khánh này do một vị quan người Quảng Trị

là Trần Đình ân thuê đúc năm 1677 để cúng cho chùa Người ta so sánh nơi chùa tọa lạc giống như đồi Linh Thửu ở đất Ấn Độ, nơi đất Phật đắc đạo

Qua khỏi nơi thờ tượng Di Lạc, ở bên trong người ta thờ Tam Thế Phật ở chính giữa, hai bên là Văn Thù Bồ Tát và Phổ Hiền

Ở cửa có bằng công nhận di tích văn hóa vào tháng 10/1993 Chùa đã được UNESCO công nhận di sản văn hóa thế giới cùng kinh thành Huế

Đi theo lối bên hông điện ra phía sau vườn là nhà trưng bày những hỉnh ảnh

và chiếc xe của hòa thượng Thích Quảng Đức, người tự thiêu vào năm 1963 để chống chế độ đàn áp Phật giáo.

Bia cổ (1715)

Sau nữa là mộ tháp của hòa

thượng Thích Đôn Hậu, người trụ trì

tại tại đây Ông là phó chủ tịch hội

phật giáo yêu nước trong thời kỳ

chống Mỹ, người có công trong công

cuộc chấn hưng Phật Giáo ở Huế

cũng như ở Việt Nam Năm 1959, tại

chùa Từ Đàm đã diễn ra Đại Hội

Thống Nhất Phật Giáo Việt Nam Năm 1963, tại Sài Gòn đã nổ ra phong trào chống chính quyền Diệm đàn áp Phật Giáo Ngôi tháp này xây dựng vào năm 1987 Năm 1992 ông mất Phía sau tường rào là một con rạch nhỏ Chuyện kể rằng ngày xưa Cao Biền (Thời Đường, Trung Quốc) đã từng đến đây khảo sát và cho rằng nơi đây là đầu rồng linh thiêng nên đã cho đào con rạch này để cách đứt long mạch, làm mật thiêng vùng đất này Nhà Nguyễn lo sợ nên cho xây một con rùa ở gần đấy để yểm lại

Sau lưng điện Đại Hùng, ngày xưa (khi Gia Long kiến thiết lại chùa năm 1815) là tòa điện Di Lặc Với dấu tích nề điện hiện còn lưu dấu, thì điện Di Lặc cũng là một tòa điện rất đồ

sộ như điện Đại Hùng Năm 1904 chù bị cơn bão lớn tràn qua, có thể điện Di Lặc bị sập đổ trong con bão này, cùng với đình Hương Nguyện Tuy nhiên, người ta đem toàn bộ bộ khung sườn của Hương Nguyện đình về phía sau, dựng tại đúng ở vị trí trung tâm nền điện Di Lặc

cũ một tòa điện thờ Quan Công, tức là điện Địa Tạng ngày nay chúng ta thấy.

Hiện tại, khoảng đất trống sau lưng điện Đại Hùng, trước mặt điện Địa Tạng, nhà chùa

đã sửa sang lại thành hai mảnh vườn cây ăn quả, và đặt nhiều những chậu cây cảnh.

Điện Địa Tạng ở phía sau lưng điện Đại Hùng, cách một khoảng sân rộng với nhiều cây cảnh Dấu vết nền cũ của điện Di Lặc rất rộng, điện Địa Tạng nằm lọt trong nền này.

Con đường bên trái điện Đại Hùng đi về phía trong chùa.

Nguyên khi xưa, điện này được để thờ Quan Công (từ năm 1907) - một đều khá thường thấy ở các chùa Việt ngày trước, do ảnh hưởng của Phật giáo Trung Quốc, và cho đến nay, các chùa lớn ở Huế vẫn còn có thờ Quan Công Theo truyền thuyết, sau khi chết, Quan Công hiển thánh, biết việc âm dương, việc tốt xấu trong tương lai, vì thế mặc dù chùa

là nơi thờ Phật, nhưng trong điện thờ Quan Công, người ta còn thờ cả một bộ thẻ xăm, thậm chí sư ở chùa làm luôn việc đoán xăm cho người đến cầu xăm Người ta lại bày cả những ngựa gỗ, voi gỗ, lọng, các vũ khí thời xưa bằng gỗ, biến điệ thờ Quan Công mang đầy tính mê tín dị đoan Chính vì điều thái quá ấy, trong khoảng thời gian từ 1954 đến 1958, trong dịp đại trùng tu chùa, Hòa thượng Thích Đôn Hậu khi đó đã đưa toàn bộ tượng Quan Công cùng với các ngựa gỗ, lọng, ra khỏi chùa Thiên Mụ, tòa điện sau khi sửa sang, dùng thờ Địa Tạng.

Đình Hương Nguyên cũ là một trong những công trình kiến trúc bằng gỗ rất

đặc biệt của thời vua Thiệu Trị (1841-1847), hiện chỉ bảo lưu được bộ sườn Đình Hương Nguyên được xây trước mặt tháp Phước Duyên Trong trận bão năm Thìn (1904), đình bị đổ Để cho không gian tại đây được thoáng, sau đó người ta đã đem ngôi đình cũ vào dựng lại tại nền điện Di Lặc xưa để thờ Đức Địa Tạng Đây là nguyên mẫu một ngôi nhà tứ giác độc đáo của 150 năm trước Đứng trong nhà nhìn lên, chúng ta thấy hình bát quái được cấu trúc khéo léo ở nóc Có một số thơ chữ Hán được khảm nổi trên panô trang trí ở các liên ba.

Nói về tháp Phước Duyên, đây là một biểu tượng nổi tiếng gắn liền với chùa

Thiên Mụ Đây còn được gọi là Phước Duyên Bửu Tháp; Tháp hình bát giác cao 7 tầng (21m) dưới lớn trên nhỏ Số 7 là con số linh của đạo phật Hệ thống bậc cấp trước chùa cũng tính theo số 7 Trong tháp có hệ thống bậc thang xây cuốn từ dưới lên trên, chỉ trừ giữa tầng thứ 6 và tầng thứ 7 là phải dùng cái thang di động bằng gỗ

và cái cửa với chìa khoá đặc biệt, vì ở tầng trên cùng này xưa kia có thơ tượng Phật bằng vàng.

Tầng sáu thờ đức Phật Ca Diếp (Kassapa)

Tầng bảy thờ đức Thích Ca Mâu Ni, Tây

Phương Cực Lạc Pháp Vương Còn có tôn giả

Ca Diếp và A Nan thờ bên cạnh

Qua nhiều đợt trùng tu lớn nhỏ, ngoài những

công trình kiến trúc như tháp Phước Duyên, điện

Đại Hùng, điện Địa Tạng, điện Quan Âm cùng bia

đá, chuông đồng, chùa Thiên Mụ ngày nay còn là

nơi có nhiều cổ vật quí giá không chỉ về mặt lịch sử

mà còn cả về nghệ thuật Những bức tượng Hộ Pháp, tượng Thập Vương, tượng Phật Di Lặc, tượng Tam Thế Phật hay những hoành phi, câu đối ở đây đều ghi dấu những thời kỳ lịch sử vàng son của chùa Thiên Mụ.

Trong khuôn viên chùa là một vườn hoa được chăm sóc vun trồng hàng ngày.

ở đó, hòn non bộ của vị tổ nghề hát tuồng Việt Nam Đào Tấn được đặt gần chiếc xe ô

tô - di vật của cố Hòa thượng Thích Quảng Đức để lại trước khi châm lửa tự thiêu phản đối chính sách đàn áp Phật giáo của chế độ Ngô Đình Diệm năm 1963.

Cuối khu vườn là khu mộ tháp của cố Hòa thượng Thích Đôn Hậu, vị trụ trì nổi tiếng của chùa Thiên Mụ, người đã cống hiến cả cuộc đời mình cho những hoạt động ích đạo giúp đời.

Chùa Thiên Mụ bảo lưu được một số văn vật quí báu lâu đời của Phật giáo Thiên nhiên và kiến trúc ở đây hài hoàvới nhau đến mức hoàn chỉnh Với kiến trúc uy nghiêm cổ kính, với cảnh trí thành thoát nên thơ, chùa Thiên Mụ có thể xem là một danh lam thắng cảnh tuyệt vời của đất nước.

Chiếc xe ô tô - di vật của cố Hòa thượng Thích Quảng Đức Dòng sông Hương thanh khiết uốn mình trước chùa như để rửa sạch bụi đời cho tâm hồn và thể xác những người tìm về cửa Phật Tiếng chuông chùa như linh hồn của Huế, vang vọng mãi theo dòng nước sông Hương và đọng mãi trong lòng mỗi du khách phương xa khi đến Huế Những cảm nhận kỳ diệu ấy chỉ có được mỗi khi đến với chùa Thiên Mụ, nơi không chỉ là niềm tự hào của người Huế mà còn là ngôi quốc tự nổi tiếng của đất nước ta.

Nói đến chùa Linh Mụ là nói đến những giá trị lâu đời và vô giá cả về lịch sử và văn hóa

Phần đông sinh ra và lớn lên ở Huế, chúng tôi đã biết nhiều về chùa Thiên Mụ và cũng không ít lần đến đây từ trước Có lẽ chùa Thiên Mụ từ lâu đã là một phần tình cảm và tâm linh không thể tách rời trong tâm thức của mỗi người Huế

Chùa xưa, người cũ vạn đời Đất thiêng liêng dựng khoảng trời thiêng liêng Chuông sương tỉnh giấc trăm miền Tháp khuya nguyệt bạch an nhiên mấy từng

Nói chùa Thiên Mụ đẹp và nên thơ là chưa đủ!

Nói chùa cổ kính, an nhiên và trầm mặc cũng chưa đủ!

Có người đã nhận xét Thiên Mụ là một bài thơ Thiền lồng lộng giữa không gian mây nước, giữa khói sương, giữa mênh mang dâu bể và lòng người Là bài kinh vô ngôn, tuy không nói một chữ, mà đã làm lắng đọng trăm ngàn xôn xao của cuộc thế; và, gợi nhắc vô biên cho con người hướng đến điều chân, lẽ thiện

Với nét đẹp như huyền thoại, với bề dày lịch sử ngót nửa thiên niên kỷ với nhiều thăngtrầm, đổi thay của thời cuộc, chùa Thiên Mụ như lắng lại, để điềm nhiên chiêm nghiệm cuộcsống, để người người đến đây tìm chút thanh tịnh cho tâm hồn Thửa bé trong trí nhớ của tôi chùa rất rộng lớn, mỗi góc mỗi nơi đều ẩn chứa một ánh lung linh của cổ tích, rồi theo thời gian, hình như chùa cứ nhỏ dần đi, các hào quang của tưởng tượng cũng phai dần, dường như tôi đã không còn giữ được ánh nhìn hồn nhiên thửa đó? Tuy nhiên khi nghe cô bạn đi cùng chắp tay "A Di Đà Phật, thưa thầy, " trước mỗi câu nói, nhìn lên ngọn tháp Phước Duyên, dù không phải là Phật tử, nhưng tôi bỗng thấy tâm hồn thanh thản lạ kỳ, phải chăng đối với mỗi người Huế, dù ít hay nhiều, đều ẩn chứa trong tâm hồn một góc tâm linh nhỏ bé, nơi chữ Không được giác ngộ?

Lại nói đến nét kiến trúc của chùa, đấy là phong cách phật giáo hòa quyện với phong cách cung đình xứ Huế, Linh Mụ là tài liệu ghi chép sống động và thực tế nhất về sự phát triển của phong cách kiến trúc phật giáo ở xứ đàng Trong Nói chung hơn, những nét ấy còn đại diện cho nét hoàng kim của phật giáo Việt Nam và thế giới Người dân Huế lấy làm tự hào thay khi quê hương mình khẳng định cùng thế giới biết bao giá trị văn hóa, mà chùa Linh Mụ là một trong những giá trị ấy

Đóng góp cho ngành du lịch tỉnh nhà, lượng khách đến thăm chùa Linh Mụ ngày một tăng, đa phần là khách nước ngoài và du khách ngoại tỉnh, đối với họ, ngôi chùa như một điểm đến tinh tế và tao nhã, là nơi hội tụ tinh hoa Huế Nắm bắt được tiềm năng đó, nhiều công ty lữ hành địa phương đã mở các chuyển thăm quan, thưởng ngoạn chùa Linh Mụ, góp

“Chùa Linh Mụ gắn liền với Huế như hai mà một Ngôi chùa như là máu thịt của Huế,

là biểu trưng của Huế, là hồn của Huế, là Huế Ngôi chùa trầm nhiên, tự tại trong lòng người dân Huế, tự nhiên như cơm ăn áo mặc Cho nên đôi lúc, người dân Huế đã quên, đã nhớ ngôi chùa như chuyện thường ngày tưởng như không có một chút gì xao động trong cõi lòng Nhưng không, trong tiềm thức của người con dân Huế, ngôi chùa đã và đang sống âm thầm, mãnh liệt, là nguồn năng lực cho mỗi con tim khi mỗi người dân Huế trở về với Huế trong cuộc sống thường ngày,hay trở về với Huế trong tâm tưởng của những người con Huế

xa nhà.”