Toàn cầu hóa : Đầu tư Trực tiếp Nước ngoài (FDI) và nền Kinh tế Hùng mạnh của Ailen part 2 docx

Chương trình Giảng dạy Kinh tế Fulbright Toàn cầu hóa Đầu tư Trực tiếp Nước ngoài FDI và nền Kinh tế Hùng mạnh của Ailen - Frank Kennedy, Sáng lập viên của Delta Partners và thành viên

Trang 1

Chương trình Giảng dạy Kinh tế Fulbright Toàn cầu hóa

Đầu tư Trực tiếp Nước ngoài (FDI) và nền Kinh tế Hùng mạnh của Ailen

- Frank Kennedy, Sáng lập viên của Delta Partners và thành viên của ESG Khi sự phụ thuộc FDI và tính dễ bị tổn thương xuất hiện trong những bài tường

thuật của cuộc tranh luận, một số nhà bình luận lo lắng rằng sự bùng nổ này hoàn toàn là

môt thứ phẩm của sự tăng trưởng của Hoa Kỳ hơn là một hiện tượng tự lực và của địa

phương Theo họ, thành công của Ailen trong việc thu hút các công ty công nghệ cao của

Hoa Kỳ vào đầu tư tại đất nước mình trong thập niên 1990 trùng hợp với thời kỳ đầu cơ

thị trường dài nhất trong lịch sử Hoa Kỳ và những sự bùng nổ chưa từng có trong nhiều

ngành công nghiệp mục tiêu của IDA Ailen phải cõng trên lưng mình sự tăng trưởng này,

mà dẫn đến những luận điệu cho rằng con Hổ vùng Celtic tự thân là một ảo tưởng - rằng

sự tăng trưởng của Ailen chủ yếu được tạo ra từ sự cộng tác chặt chẽ với siêu quyền lực

kinh tế Hoa Kỳ

Một nhà báo đã xót thương cho sự phụ thuộc quá nhiều của Ailen:

Sự kiện rằng chúng ta quá phụ thuộc vào Hoa Kỳ là một sự thật quá rõ ràng Chúng ta hoàn toàn phụ thuộc vào nền kinh tế Hoa Kỳ và sự phụ thuộc của

chúng ta bị làm cho thêm phần tồi tệ bởi các mối liên kết Nếu Dell rút khỏi

Ailen thì các công ty nội địa phục vụ cho công ty này sẽ lâm vào tình cảnh túng

quẫn Nhiều công ty nội địa hoàn toàn phụ thuộc vào doanh nghiệp nước ngoài

để hoạt động và tồn tại.56

Các nổ lực khác nhằm giải thích cho sự bùng nổ của Ailen tập trung vào lý thuyết

bắt kịp - kết quả chắc chắn xảy ra của các chính sách kinh tế cẩn trọng sau hàng thập kỷ

quản lý tồi Tồi tệ hơn, một số người tuyên bố rằng sự bùng nổ này là sản phẩm ảo tưởng

của việc chuyển giá mờ ám Các mức thuế suất thuế doanh nghiệp thấp đã cám dỗ các

công ty đa quốc gia thổi phồng mức lợi nhuận của các chi nhánh tại Ailen của mình Điều

này thường đạt được bằng cách ghi vào sổ sách các giao dịch nội bộ với mức giá chuyển

giao mà phục vụ cho việc định vị tại Ailen một tỷ lệ phần trăm lớn trong lợi nhuận toàn

cầu của công ty.57 Một số nhà quan sát tin rằng những thông lệ này đã phóng đại các con

số về GDP của Ailen đến mức độ mà chúng hoàn toàn làm sai lệch thành quả kinh tế thực

sự của nước này Một số khác thì phản đối khi cho rằng các tốc độ tăng trưởng – trái với

với các mức sản lượng tuyệt đối - vẫn không bị ảnh hưởng bởi các vấn đề về chuyển giá

Brian Cogan của Forfás phủ nhận quan điểm cho rằng sự bùng nổ này là bịa đặt: “Việc

chuyển giá tự thân chỉ xuất hiện khi đồng tiền chảy vào và sau đó lại chảy ra Nó không

giải thích được tỷ lệ thất nghiệp giảm xuống, các mức kỹ năng gia tăng của công nhân và

các mức thu nhập cao hơn tại Ailen.”58 Mặc dù tác động của việc chuyển giá đến GDP

của Ailen rất khó lượng hóa nhưng đáng để lưu ý rằng bốn ngành công nghiệp FDI thịnh

vượng – cô đặc cola, phần mềm, dược phẩm, và máy tính - đặc biệt ở vị thế hưởng lợi từ

việc chuyển giá.59

Trang 2

Tương lai của nền Kinh tế Ailen

“ Kỷ nguyên Celtic, với tốc độ tăng trưởng hai con số đã thuộc về quá khứ Khả năng cạnh tranh đã bị xói mòn…”

- OECD Economic Outlook, tháng Mười Hai năm 2003 Khi thập niên mới ló dạng, một sự suy thoái toàn cầu, chủ yếu bị gây ra bởi cuộc

khủng hoảng tại Hoa Kỳ, đã hãm lại đà tăng trưởng của nền kinh tế Ailen lần đầu tiên

trong 11 năm IDA công bố mức tổn thất việc làm kỷ lục tại các công ty thuộc sở hữu

nước ngoài, khi số lượng nhân viên được thuê mướn trong ngành IT giảm 11% trong năm

2001 sau nhiều sự đóng cửa của các công ty danh tiếng như Motorola, Gateway và

General Semiconductors.60 Ailen phải đối mặt với sự đe dọa cạnh tranh mới từ các nước

tại Đông Âu, cũng như sức ép thường xuyên từ EU buộc Ailen phải tăng thuế suất thuế

doanh nghiệp, mà đã tăng từ mức 10% lên 12,5% vào năm 20034 (xem Bảng 12 về so

sánh các mức thuế suất thuế doanh nghiệp tại châu Âu và Bảng 13a và 13 b về so sánh

dữ liệu kinh tế) Trong khi mức thuế suất này vẫn còn thuộc loại thấp nhất châu Âu thì nó

làm dấy lên nỗi sợ hãi ám ánh về việc gia tăng thuế trong tương lai và đặt ra câu hỏi về

khả năng duy trì của mức thuế suất thấp61, một luận điểm bị từ chối quyết liệt bởi một

quan chức của Forfás, người lưu ý rằng, “Thuế có vai trò cực kỳ quan trọng, nhưng nó

không đủ cho chính mình.”62

Trớ trêu thay, sự thành công trong kinh tế của Ailen trong thập niên 1990 đã làm

xói mòn nhiều lợi thế cạnh tranh trước đây của nước này Lạm phát cao hơn khá nhiều so

với mức trung bình của EU, qua đó làm cho Ailen trờ thành quốc gia đắt đỏ thứ nhì trong

khu vực đồng euro (sau Phần Lan) và tạo ra sự sử dụng rộng khắp thuật ngữ “Ailen đắt

đỏ” của công chứng và phương tiện truyền thông đại chúng Ailen đã trở thành một nơi

làm kinh doanh đắt đỏ Ngay cả việc nhập cư đáng kể cũng không thể ngăn ngừa sự thiếu

hụt lao động, mà đến lượt mình tạo ra sự gia tăng tiền lương trong khu vực tư nhân và tạo

áp lực lên các nghiệp đoàn buộc họ phải phản ứng Những nỗi lo sợ ngày càng nhiều rằng

sự cộng tác xã hội sẽ sụp đổ khi các nghiệp đoàn mưu cầu phần mình được hưởng trong

sự thịnh vượng mới Kieran McGowan giải thích nền tảng đã thay đổi như thế nào:

“Trong thập niên 1980, mọi người có thể đồng ý về nhu cầu giảm tỷ lệ thất nghiệp Bây

giờ thì việc liệu dân chúng sẽ đặt sự thịnh vuợng của đất nước lên trên lợi ích cá nhân của

mình hay không là điều không rõ ràng.”63

IDA đã nhanh chóng bắt đầu tái định vị đất nước, qua việc sử dụng mức thuế suất

thấp, tiền lương, giáo dục và tư cách thành viên EU của Ailen như là những điểm sáng

giá IDA muốn “đưa Ailen vào số các nước đi đầu trong nền kinh tế toàn cầu… và [áp

dụng một] tầm nhìn rộng hơn về những gì tạo ra FDI, với ít sự nhấn mạnh hơn đến số

lượng việc làm và tập trung nhiều hơn vào chất lượng việc làm, các hoạt động giá trị gia

tăng cao hơn, và làm cho Ailen trở thành một trung tâm của sự cách tân và sự quản lý

chiến lược các chuỗi giá trị, hơn là việc đơn thuần chỉ là một nơi sản xuất hay dịch vụ cơ

bản.”64 Mục tiêu là giảm sự phụ thuộc của Ailen vào sự sản xuất bằng cách nhắm tới mục

tiêu về các phần còn chiếm tỷ lệ chưa tuơng xứng trong chuỗi giá trị ví dụ như nghiên cứu

và phát triển, bán hàng, và tiếp thị ESG vạch ra sự thách thức đáng kể phía trước:

Theo các tiêu chuẩn toàn cầu, phần lớn khu vực sở hữu nước ngoài vẫn còn được định vị ở một điểm tương đối thấp trong chuỗi giá trị Nghiên cứu và

phát triển, tiếp thị hay các năng lực khác mà củng cố sức mạnh cạnh tranh của

Trang 3

các doanh nghiệp này không phải là những hoạt động được thực hiện phần lớn tại

Ailen.65

Việc lôi kéo những hoạt động này khỏi tổng hành dinh của các tập đoàn không

phải là điều dễ dàng IDA tin rằng các công ty có xu hướng giữ hoạt động nghiên cứu và

phát triển (R&D) gần nước nhà và Ailen không có danh tiếng quốc tế như là một trung

tâm nghiên cứu Hơn nữa, vị trí ngoại vi của nước này tách biệt với các thị trường lớn,

làm cho việc bán hàng và tiếp thị thêm phần khó khăn

Mặc dù phải đương đầu với những thách thức như vậy, IDA đã thành công trong

việc thu hút khoảng 10% FDI của Hoa Kỳ vào châu Âu trong năm 2003.66 Một khi động

lượng đã phát triển trong một ngành, “việc bán hàng đã qua kiểm chứng” sẽ làm cho việc

thuyết phục người chơi kế tiếp chuyển đến Ailen trở nên dễ dàng hơn Đến năm 2004, 13

trong số 15 công ty dược phẩm lớn nhất, 16 trong số 20 công ty thiết bị y tế hàng đầu và 7

trong số 10 công ty thiết kế phần mềm đầu bảng đã có cơ sở tại Ailen.67

Cũng có một số thành công được đánh giá cao trong ngành công nghệ Chẳng bao

lâu trước khi cổ phần hóa vào năm 2004, Google đã thiết lập trụ sở chính ở châu Âu tại

Dublin Mặc dù chức năng phát triển sản phẩm nổi tiếng của công ty này vẫn đặt ở Thung

lũng Silicon thì văn phòng tại Ailen đã đảm nhận phần việc bán hàng và các hoạt động

trên mạng tại các thị trường EMEA Một nhà quản lý của Google giải thích sự chuyển đổi

này:

Có hai nhân tố quyết định: thuế thấp và một lực lượng lao động có thể nói được nhiều thứ tiếng Ailen cung cấp một môi trường thuế rất ưu đãi, cũng

giống như Thụy Sĩ và Hà Lan, và chúng tôi hết sức ấn tượng với số lượng ngôn

ngữ sẵn có Chúng tôi cũng có thể có được điều này tại Thụy Sĩ, nhưng với một

chi phí lao động cao hơn nhiều Chúng tôi không cảm thấy rằng mình có thể có

được cùng con số ngôn ngữ như vậy ở Hà Lan Hơn nữa, IDA đã giúp đỡ chúng

tôi rất nhiều từ đầu đến cuối.68

Cũng trong cùng thời điểm này, Wyeth, công ty dược phẩm có doanh số 16 tỷ đô

la Mỹ của Hoa Kỳ, tuyên bố các kế hoạch đầu tư 1,5 tỷ euro vào hoạt động R&D tại

Ailen, một phần được hỗ trợ bởi sự giảm thuế mới cho các khoản đầu tư R&D mà chính

phủ Ailen áp dụng trong năm 2004 Sự phát triển các cụm ngành69 và các mối liên kết

vững mạnh hơn giữa các trường đại học và doanh nghiệp được xem như đóng vai trò cốt

yếu trong việc tạo ra một môi trường R&D tốt đẹp và Quỹ Khoa học Ailen (SFI) được

hình thành trong năm 2003 nhằm khuyến khích sự hợp tác giữa giáo dục, chính phủ, và

ngành công nghiệp SFI dự tính đầu tư 652 triệu đô la Mỹ trong giai đoạn 2000-2006 cho

các nhà nghiên cứu hàn lâm và các nhóm nghiên cứu trong hai lĩnh vực: công nghệ sinh

học và công nghệ thông tin và truyền thông.70

IDA có vai trò trung tâm trong những sự phát triển này, nhưng một số nhà bình

luận nghi ngờ rằng liệu tổ chức này có tự vươn xa quá mức không Lý do tồn tại của tổ

chức này luôn luôn là tạo ra công ăn việc làm và thành công của họ vì vẩy có thể được đo

lường dễ dàng Tuy nhiên, trong một kỷ nguyên toàn dụng lao động thì trọng tâm đã

chuyển từ số lượng sang chất lượng việc làm và việc đánh giá hiệu quả hoạt động của

IDA ngày càng trở nên khó khăn hơn Hơn nữa, EU kỳ vọng là sẽ áp đặt những giới hạn

trong năm 2006 về sự trợ giúp của nhà nước cho các công ty, qua đó loại bỏ một công cụ

mà IDA có thể tùy ý sử dụng Còn gây khó khăn hơn nữa là sự gia nhập của 10 nước

thành viên mới vào EU đe dọa vị thế của Ailen như là sự lựa chọn cho căn cứ xuất khẩu

của châu Âu Chi phí thấp và lao động dồi dào của các nước này tương phản hết sức rõ rệt

Trang 4

với nước Ailen “mới” Ngay cả lợi thế về ngôn ngữ của Ailen cũng bị trung hòa bởi sự

thống trị của tiếng Anh trên toàn khu vực Đông Âu Lợi thế về thuế của Ailen cũng bị đặt

trong tầm ngắm, với sức ép từ Brussels nhằm hài hòa mức thuế doanh nghiệp trong toàn

EU

Nhìn về phía trước

Thành quả của Ailen kể từ năm 1987 là tuyệt vời nhưng sự tăng trưởng trong

tương lai được kỳ vọng là sẽ khiêm tốn hơn Một nhà kinh tế của IDA lưu ý: “Chúng ta

ném ra bốn con át chủ bài cùng một lúc trong thập niên 1990 và điều này sẽ không lặp lại

nữa – nhưng nó không cần phải xảy ra nữa.”71 Mặc dù người dân Ailen đã trở nên quen

thuộc với sự thành công kinh tế, Sean Dorgan phủ nhận rằng sự tự mãn là không thể tránh

khỏi: “Có lẽ tất cả các nước giàu có đểu trở nên béo phì và lười nhác Nhưng tôi tin rằng

chúng tôi vẫn còn đói bụng.”72

Việc xác định nguyên nhân của sự bùng nổ là rất quan trọng đối với việc duy trì

sự bùng nổ đó và tương lai của Ailen tùy thuộc vào các bài học học hỏi được từ những

năm là Con Hổ Vùng Celtic Nếu sự tăng trưởng được tạo ra bởi FDI, như ESG tin là như

vậy, thì có lẽ sự tập trung nên tiếp tục vào việc thu hút đầu tư tốt hơn từ nước ngoài

Nhưng điều gì xảy ra nếu FDI không phải là nguyên nhân chủ yếu? Liệu Ailen có quá

phụ thuộc vào người nước ngoài? Liệu những nguồn lực khan hiếm có thể được dùng tốt

hơn cho những cải cách giáo dục, cải thiện cơ sở hạ tầng hay khuyến khích các doanh

nghiệp bản địa? Các nhà hoạch định chính sách có nhiều chọn lựa để tiến về phía trước

Bảng 1a Dòng FDI vào Ailen phân theo hình thức đầu tư, 1975-2001 (triệu đô la Mỹ)

Năm 1974 1975 1980 1985 1990 1995 2000 2001

Đầu tư vào

Lợi nhuận tái đầu tư n.a n.a n.a n.a 660 2006 10819 10432

Tổng cộng 51 158 286 164 627 1446 22778 9866

Đầu tư ra

Nguồn: Lấy từ UNCTAD, cơ sở dữ liệu FDI

Trang 5

Hình 1b Ailen: Dòng vào đầu tư trực tiếp tính bằng triệu đô la Mỹ

Nguồn: Lấy từ United Nations Conference on Trade and Development (Hội nghị về Thương mại và Phát

triển của Liên Hiệp Quốc), cơ sở dữ liệu FDI

Trang 6

Hình 2 Ailen

Nguồn: CIA World Factbook, trang web của CIA,

http://www.cia.gov/cia/publications/factbook/geos/ei.html

Trang 7

Hiệu đính:

Bảng 3 Tài khoản quốc gia và các dữ liệu kinh tế khác (tỷ đô la Mỹ)

1970 1975 1980 1985 1990 1995 2000 2001 2002 2003

Chi tiêu tiêu dùng cuối cùng của hộ gia đình 14,7 17,5 22,0 22,4 26,6 31,1 45,0 47,3 48,3 n.a

Chi tiêu tính theo % của GDP

Chi tiêu tiêu dùng cuối cùng của chính phủ 21,9 25,1 25,5 23,4 18,0 16,4 13,9 14,6 15,1 n.a

GDP bình quân đầu người 7.005,3 8.327,1 9.719,7 10.590,4 13.458,1 16.463,0 24.848,4 26.035,3 27.373,1 27.932,0 Tốc độ tăng trưởng trung bình hàng năm của GDP

Các dữ liệu khác

Tỷ lệ thất nghiệp (% tổng lực lượng lao động) n.a n.a n.a 16,7 13 12,2 4,3 3,7 4,2 n.a Nguồn: Lấy từ World Development Indicators (WDI) (Chỉ số Phát triển Thế giới), World Bank (Ngân hàng Thế giới)

Lưu ý: Tất cả dữ liệu thô được lấy từ cơ sở dữ liệu WDI Chi tiêu tính theo % của GDP cũng như Thay đổi trong hàng tồn kho được tính bằng tay

Trang 8

Hiệu đính:

Bảng 4 Tài chính chính phủ, tỷ bảng Ailen

Theo tỷ lệ % của GDP

Tỷ giá hối đoái

Nguồn: Lấy từ Economist Intelligence Unit

Trang 9

Niên khóa 2005 – 2006 Bài đọc

Bảng 5 Cán cân Thanh toán, tỷ đô la Mỹ

1975 1980 1985 1990 1995 2000 2001 2002 2003 2004

NK hàng hóa: FOB -3,5 -10,5 -9,5 -19,4 -30,9 -48,5 -50,4 -50,8 -51,8 -59,2

Cán cân thương mại -0,5 -2,2 0,6 3,9 13,6 25,0 27,3 33,4 37,8 39,6

Cán cân Hàng hóa và Dịch vụ -0,5 -2,4 0,4 2,2 7,3 12,3 15,4 20,1 23,5 28,2

Cán cân Hàng hóa và Dịch vụ

Chuyển nhượng hiện tại, NIE, Có 0,5 1,4 1,3 3,1 3,0 4,1 7,4 7,7 7,2 7,0

Chuyển nhượng hiện tại, Nợ -0,1 -0,2 -0,3 -0,7 -1,2 -3,4 -7,1 -7,0 -6,6 -6,5

Tài khoản vãng lai, NIE -0,1 -2,1 -0,7 -0,4 1,7 -0,5 -0,7 -1,4 -2,1 -0,7

Tài khoản vãng lai, NIE -1,4 -23,4 -8,1 -4,0 18,9 -5,7 -7,6 -15,4 -23,1 -8,2

Hàng hóa: XK FOB 33,3 39,4 49,7 49,3 66,8 77,6 75,8 69,3 73,6 64,2

Hàng hóa: NK FOB -38,7 -50,1 -46,6 -41,0 -46,4 -51,2 -49,2 -41,8 -42,5 -38,5

Cán cân thương mại -5,3 -10,7 3,1 8,3 20,4 26,4 26,6 27,5 31,1 25,7

Tài khoản vốn

Tài khoản vốn, NIE -0,1 -2,1 -0,7 -0,4 1,7 -0,5 -0,7 -1,4 -2,1 -0,7

Đầu tư trực tiếp của Ireland ra nước

Đầu tư trực tiếp của nước ngoài vào

Ireland, NIE

0,2 0,3 0,2 0,6 1,4 25,5 9,6 29,1 26,6 13,7 Đầu tư gián tiếp, tài sản có, NIE 0,0 0,0 -0,1 -0,5 -1,1 -83,1 -111,3 -105,3 -161,3 -166,2

Đầu tư gián tiếp, tài sản nợ, NIE 0,1 0,2 1,1 0,3 0,8 77,9 89,1 68,8 106,4 135,9

Các tài sản có đầu tư khác, NIE -0,5 -0,5 0,0 -5,3 -16,6 -37,0 -21,4 -33,3 -48,9 -39,9

Các tài sản nợ đầu tư khác, NIE 0,7 2,8 -0,1 3,2 16,2 28,9 37,9 49,0 84,0 68,6

Cán cân toàn bộ 0,0 0,1 -0,4 2,6 -0,2 -8,5 0,4 -1,3 -1,2 -4,6

GDP (tỷ đô la Mỹ hiện hành) 9,1 20,9 20,4 47,3 66,5 94,8 102,4 121,4 121,7 153,7

Nguồn: Lấy từ Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), cơ sở dữ liệu Thống kê Tài chính Quốc tế và Chỉ số Phát triển

Thế giới (WDI), Ngân hàng Thế giới (World Bank)

Trang 10

Niên khóa 2005 – 2006 Bài đọc

Bảng 6 Các mối liên kết của các công ty nước ngoài trong ngành công nghiệp chế biến:

nguyên liệu thô của Ailen tính theo tỷ lệ phần trăm tổng mua nguyên liệu thô

1986 1989 1992 1995

Công nghiệp chế biên không phải là thực phẩm 16,2% 16,5% 19,2% 19,8%

Nguồn: Forfás

Lưu ý: Không tính đến Thực phẩm, Đồ uống và Thuốc lá

Bảng 7a Điều tra về tác động kinh tế của các công ty do IDA hỗ trợ (tỷ euro)

Chi tiêu trực tiếp trong nền kinh tế trong đó 11,6 14,26 14,93 14,73

Chi tiêu trực tiếp tính theo % doanh số 27,1 22,30 22,00 21,20

Nguồn: Lấy từ Điều tra Kinh doanh hàng năm về Tác động Kinh tế được thực hiện bởi Forfás và quản lý

bởi Ban Điều tra của Viện Nghiên cứu Kinh tế và Xã hội (ESRI)

Lưu ý: Cuộc điều tra này được tiến hành đối với các công ty chế tạo và dịch vụ thương mại quốc tế có từ 10

nhân viên trở lên (loại trừ các công ty IFSC) Các kết quả có thể khác biệt so với các ước lượng trước đây

do số liệu chỉnh sửa lại của các công ty và do sự khác biệt trong cơ sở những công ty trả lời từ giai đoạn của

cuộc điều tra này sang cuộc điều tra khác

Bảng 7b Nước xuất xứ của các công ty do IDA hỗ trợ, 2003

Nước xuất xứ Số lượng công ty Tổng số lao động

Nguồn: Lấy từ Điều tra Kinh doanh hàng năm về Tác động Kinh tế được thực hiện bởi Forfás và quản lý

bởi Ban Điều tra của Viện Nghiên cứu Kinh tế và Xã hội (ESRI)

Định dạng
Số trang	12
Dung lượng	436,56 KB