Bài thu hoạch: Phục hồi chức năng cho người bệnh liệt nửa người do tai biến mạch máu não pps

PHỤC HỒI CHỨC NĂNG NGƯỜI BỆNH LIỆT NỬA NGƯỜI DO TAI BIẾN MẠCH MÁU NÃO A.Tai biến mạch máu não I.Định nghĩa: Theo tổ chức Y tế thế giới,tai biến mạch máu não TBMMN là một thiếu sót thần

BÀI THU HOẠCH

Phục hồi chức năng

cho người bệnh liệt

nửa người do tai biến

mạch máu não.

Nhóm thực hiện: Nguyễn Quang Huyền Trân Nguyễn Ngô Thị Thanh Hường

Lê Trọng Nhân

Tổ 1_YHCT06

PHỤC HỒI CHỨC NĂNG NGƯỜI BỆNH LIỆT NỬA NGƯỜI DO TAI BIẾN MẠCH MÁU NÃO

A.Tai biến mạch máu não

I.Định nghĩa:

Theo tổ chức Y tế thế giới,tai biến mạch máu não (TBMMN) là một thiếu sót thần kinh xảy ra đột ngột với các triệu chứng khu trú hơn là lan tỏa.Các triệu chứng tồn tại quá 24h hoặc tử vong trong 24h,loại trừ nguyên nhân sang chấn

II.Phân loại:

TBMMN gồm 2 loại chính :

1.Nhồi máu não hay thiếu máu não cục bộ: là tình trạng khi một mạch máu bị tắc hoặc nghẽn,khu vực nào mà mạch máu dó cung cấp bị thiếu máu và hội tử.Được phân làm 3 loại: _Cơn thiếu máu não thoáng qua:tai biến phục hồi trong 24h

_Thiếu máu não cục bộ hồi phục:tai biến phục hồi trên 24h và không để lại di chứng _Thiếu máu não cục bộ hình thành:thời gian phục hồi kéo dài,để lại di chứng hoặc tử vong

2.Chảy máu não(xuất huyết não)là máu thoát khỏi mạch máu chảy vào nhu mô não.Có thể chảy máu ở nhiều vị trí trong não như vùng bao trong,nhân xám trung ương,thùy não,than não,tiểu não.Căn cứ vào tiến triển trong 2-3 tuần đầu,chia chảy máu não thành 5 loại như sau: _Khỏi hoàn toàn trước 24h:cơn thiếu máu não thoáng qua

_Khỏi hoàn toàn trên 24h:TBMMN một phần hồi phục,hoặc thiếu máu não thoáng qua kéo dài

_Khỏi một phần với di chứng kéo dài

_Không hồi phục và nặng lên lien tục

_Tử vong

III.Dịch tễ học:

1.Tỉ lệ bệnh:

Ở các nước phát triển: TBMMN là nguyên nhân gay tuer vong đứng hang thứ bas au bệnh ung thử và bệnh tim mạch

Ở Việt Nam:miền nam theo kết quả điều tra của Bộ môn thần kinh ĐH Y Dược thành phố HCM năm 1994_1995,tỉ lệ hiện mắc là:415/100000 dân,tỉ lệ mới mắc là 162/100000 dân Các công trình của các tác giả cho thấy TBMMN đá vá đang giảm đáng kể từ 50 năm trở lại đây do kiểm soát tốt được tăng huyết áp và các yếu tố nguy cơ khác

2.Giới tính:

Tỉ lệ nam nhiều hơn nữ.Theo Hiệp hội thần kinh các nước Đông Nam Á tỉ lệ ở nam là 58%

3.Tuổi:

TBMMN xảy ra ở mọi lứa tuổi nhưng thường gặp là từ 60-80 tuổi.Tuổi trung bình thương bị

là 62 theo Hiệp hội thần kinh các nước Đông Nam Á

4.Loại tai biến:

Theo Hiệp hội thần kinh các nước Đông Nam Á thiếu máu não cục bộ chiếm

65,4%,chảy máu não 21,3%,chảy máu dưới nhện 3,1%,không rõ loại 10%

5.Di chứng:

TBMMN là một trong những bệnh để lại nhiều di chứng nhất

IV.Giải phẩu chức năng tuần hoàn động mạch não:

Não được cung cấp máu bởi bốn động mạch chính: 2 động mach cảnh trong,2 động mạch sống lưng.Mỗi bán cầu đại não được cung cấp máu bởi 2 nhánh tận của động mạch cảnh trong( ĐM não trước và ĐM não giữa) và nhánh tận của ĐM than nền(ĐM não sau) Mỗi ĐM tận trên đều có 2 khu vực tưới máu:khu vưc nông(vỏ não) và khu vục

sâu(trung tâm).Hai khu vực này độc lập với nhau,không có tuần hoàn bàng hệ,tạo nên 1 đường vành đai ranh giới dưới chất trắng gọi là vùng tới hạn,là vùng nhũn não lan tỏa

Sự bố trí mạch như trên giải thích các tai biến thiếu máu não cục bộ thuộc hệ cảnh cho triệu chứng thần kinh một bên,tổn thương hệ sống nền thường cho triệu chứng lan tỏa cả 2 bên

V.Chẩn đoán tai biến mạch máu não:

1.Chẩn đoán xác định tai biến mạch máu não:

Căn cứ vào các triệu chứng lâm sàng.Chẩn đoán TBMMN ở cộng đồng.Dựa theo tiêu

chuẩn chẩn đoán của Tổ chức Y tế Thế giới:

_Xảy ra đột ngột và nhanh,biểu hiện các thiếu sót chức năng thần kinh

_Các rối loạn chức năng náy thường là khu trú,hiếm khi lan tỏa với các triệu chứng tồn tại quá 24giờ hoặc tử vong trong vòng 24 giờ

_Các khám xét và thăm dò đã loại trừ nguyên nhân sang chấn.Các tiêu chuẩn chẩn doán này chủ yếu dựa vào lâm sang,đặc biệt là hỏi bệnh

Chẩn đoán TBMMN trong bệnh viện:

_Để chản đoán có phải TBMMN hay không các tiêu chuẩn chẩn đoán như ở cộng đồng _Để phân biệt tai biến chảy máu não và thiếu máu não cục bộ,cần áp dụng thêm tiêu chuẩn dựa váo sự tiến triển của bệnh trong 2-3 tuần đầu tiên và phân làm 5 loại như sau:

Loại 1: khỏi hoàn toàn trước 24 giờ:cơn thiếu máu não thoáng qua

Loại 2: khỏi hoang toàn trên 24 giờ: thiếu máu cục bộ 1 phần hồi phục,hoặc thiếu máu cục bộ thoáng qua kéo dài

Loại 3: khỏi một phần với di chứng kéo dài

Loại 4: không hồi phục và nặng lên liên tục

Loại 5: tử vong

Trong 5 loại trên,loại 1 và 2 thường là thiếu máu cục bộ,loại 4 và 5 hầu hết là tai biến xuất huyết.Loại 3 khó chẩn đoán,cần dựa trên nhiều xét nghiệm cận lâm sang,chụp cắt

lớp.Chung cả 5 loại nếu đột ngột nặng lên trong 3-4 ngày đầu phải nghĩ đến chảy máu não và chỉ định chụp não cắt lớp

Căn cứ vào các xét nghiệm cận lâm sàng:

_Xét nghiệm máu:bilan lipid máu,cong thức máu,thời gian đông máu…

_Dịch não tủy

_ECG,Siêu âm tim

_Siêu âm Doppler

_CT,MRI

_Chụp mạch máu xóa nền (DSA)

_Giải phẩu bệnh

2.Chẩn đoán phân biệt chảy máu não hay thiếu máu não cục bộ:

Tam chứng xuất huyết:

_Nhức đầu

_Mất ý thức

_Nôn

Không,hoặc rối loạn ý thức nhẹ

Đầy đủ,phổ biến và kéo dài(điển hình ở người trẻ,xuất huyết não-màng não)

Thời gian tiến tới toàn phát Nhanh,hoặc từng bước đỡ đi

nhanh

Nhanh(giây,phút,nặng lên liên tục trong 12 giờ đầu)

Triệu chứng thần kinh khu trú Rõ ở khu vực hệ cảnh hoặc

sống nền Không rõ,thường lan tỏa,ưu thế 1 bên

Dịch não tủy Trong(hiếm có máu vi thể) Máu không đông

Chụp cắt lớp vi tính não Vùng giảm tỷ trọng chụp sau

48 giờ đầu

ổ tăng tỷ trọng thuần nhất,phù

nề quanh ổ,dấu hiệu chèn ép,máu trong não thất

phát,bạch cầu ngoại vi tăng

3.Chẩn đoán định khu tổn thương trong TBMMN:

Thiếu máu ở đâu và do động mạch nào?

_Nhồi máu động mạch não giữa:

+ Tổn thương nhánh nông

+ Tổn thương nhánh sâu

+ Tổn thương động mạch não giữa toàn bộ

_Nhồi máu động mạch não trước

_Nhồi máu động mạch màng mạch trước

_Nhồi máu động mạch cột sống_thân nền

_Nhồi máu động mạch não sau

_Nhồi máu tiểu não

Chảy máu(xuất huyêt) ở đâu:

_Xuất huyết bao trong_nhân đậu

_Xuất huyết đồi thị

_Xuất huyết não thùy

_ Xuất huyết dưới lều

_ Xuất huyết dưới nhện

_ Xuất huyết não thất

4.Chẩn đoán nguyên nhân:

Theo Tổ chức Y tế thế giới nguyên nhân TNMMN đứng đầu là xơ vữa động mạch

sau đó là tăng huyết áp,tiếp là nghẽn ,ạch do cục máu từ tim lên não như trong hẹp van 2

lá,rối loạn nhịp tim,viêm nội tâm mạc nhiễm trùng,các bệnh gây rối loạn đông máu và một số bệnh nội khoa khác

5.Chẩn đoán phân biệt:

Với một số bệnh:Động kinh cục bộ,glocom,ngất do bệnh tim,migren có biến chứng,máu tụ dưới màng cứng,túi phình mạch cứng,nhảy máu hoặc nhồi máu trong ung thư

B.Phục hồi chức năng cho người bệnh liệt nửa người

do tai biến mạch máu não

I.Khám và lượng giá người bệnh để lập kế hoạch tập luyện phục hòi chức năng:

Người bệnh bị liệt nửa người cần được khám và lượng giá cẩn thận,chủ yếu về các rối loạn chức năng hiện có của họ.Trước khi đến để luyện tập phục hồi chức năng người bệnh thường đã được điều trị giai đoạn cấp ở các chuyên khoa khác và họ đã được chẩn đoán xác định về mặt bệnh học.Nhiệm vụ chính của bác sĩ PHCN là đánh giá những rối loạn về mặt chức năng của BN để lập chương trình và kế hoạch luyện tập cho phù hợp

Mẫu bệnh án khám và lượng giá bẹnh nhân:

Họ và tên người bệnh……… Tuổi……… Giới………

Địa chỉ:………

Nghề nghiệp:……… Thuận tay………

Chẩn đoán bệnh:………

Ngày bị bệnh:………

Ngayg bắt đầu bị liệt:……… Bên bị liệt:………

Ngày khám và lượng giá đầu tiên:………

1.Đánh giá chung về người bệnh:thể trạng,ý thức,khả năng giao tiếp ………

Tình trạng sức khỏe chung( các bệnh THA,ĐTĐ,tim amchj,nội tiết… kèm theo): ………

2.Tình trạng vận động:người bệnh có thể làm được gì và không làm được gì trong các hoạt động cơ bản sau: _Tự nằm ngửa lăn sang năm nghiêng về phía bên lành và bên liệt?

_Vận động tay chân bên liệt ở tư thế nằm?

_Nằm nghiêng sát mép giường,đưa 2 chân ra ngoài mép giường để ngồi dậy?

_Giữ thăng bằng khi ngồi tỉnh và động?

_Vận động chant ay liệt ở tư thế ngồi?

_Di chuyển ở tư thế ngồi?

_Dồn trọng lượng lần lượt sang 2 bên mông với điều chỉnh thân mình khi ngồi?

_Đứng lên khi đang ngồi trên ghế.giường hoặc xe lăn?

_Giữ thang bằng khi đứng?(tĩnh và động)?

_Vận động tay chân khi đứng?

_Đứng dồn trọng lượng lên chân liệt?

_Đi lại có người dìu?

_Đi lại với dụng cụ trợ giúp?

_Tự đi lại không cần trợ giúp?

_Đi lại trên bờ mặt bằng phẳng?

_Đi lại trên bờ mặt gồ ghề?

_Đi lên,xuống dốc,lên xuống cầu thang?

_Tự chăm sóc bản thân ăn uống,tắm rửa,vệ sinh cá nhân?

3.Tình trạng cảm giác: _Cảm giác nông?

_Cảm giác sâu?

4.Tình trạng trương lực cơ: _ trương lực cơ giảm(liệt mềm)?

_ trương lực cơ tăng(liệt cứng)?

_Phối hợp cả liệt mềm và liệt cứng?

II.Phân loại giai đoạn bệnh nhân liệt nửa người:

Theo Gowland và cộng sự(1990) đã chia quá trình phục hồi của bệnh nhân liệt nửa người làm 7 giai đoạn có những biểu hiện lâm sàng khác nhau về trương lực cơ,chức năng vận động chung,khả năng vận động của tay và chân.Tác giả đề xuất nguyên tắc và kĩ thuật tập luện bao gồm kiểm soát tue thế,tập vận động tay,vận động chân,phối hợp vân động toàn thân cho phù hợp:

Giai đoạn 1:Liệt mềm,giảm hoặc mất phản xạ căng giãn biểu hiện bằng giảm hoặc mất sức

kháng của vận động thụ động,chưa có vận động chủ động

Giai đoạn 2:Xuất hiện co cứng,biểu hiện bằng kháng cản lại vận động thụ động,chưa có vận

động chủ động nhưng nếu kích thích và tạo thuận sẽ xuất hiện vận động theo mẫu vận động nguyên thủy.mẫu vận động nguyên thủy này là rập khuôn mẫu vận động gấp và duỗi,liên quan đến các phản xạ của tủy sống và thân não

Giai đoạn 3: Co cứng đã rõ ràng,các mẫu vận động nguyên thủy đồng vận có thể xuất

hiện.Trong hầu hết các trường hợp đồng vận gấp thường trội hơn ở tay và đồng vận duỗi trội hơn ở chân

Giai đoạn 4: Co cứng giảm,mẫu đồng vận có thể bị mất nếu có vận động chủ động thay

thế,bắt đầu ở những đồng vận yếu hơn.Các vận động phối hợp kháng lại mẫu đồng vận có thể thực hiện được khi các nguồn động lực ban đầu là các thành phần mạnh của mẫu đồng

vận.Các phản xạ chỉnh thế phát triển,biến đổi và hội nhập một phần với các phản xạ của tủy sống và thân não

Giai đoạn 5: Co cứng giảm nhiều nhưng vẫn rõ khi vận động nhanh và hết tầm vận động.Các

mẫu đồng vận có thể bị đảo ngược ngay cả nếu xảy ra ở mẫu đồng vận đầu tiên khỏe

hơn.Những vận động với các thành phần yếu của cả hai mẫu đồng vận có thể thể hiện

được.Các phản xạ chỉnh thể đã hòa nhập với các phản xạ của tủy sống và thân não,các phản

xạ về thăng bằng xuất hiện và việc thực hiện các vận động chức năng khác nhau là có thể được

Giai đoạn 6: Hết co cứng,tư thế và các vận động trở lại bình thường trừ những vận động

nhanh,phức tạp

Giai đoạn 7: bình thường các vận động nhanh và phức tạp có thể thực hiện được.

III.Chương trình phục hồi chức năng vận động:

Sau khi đã khám và lượng giá người bệnh,có thể xác ddingj người bệnh ở giai đoạn nào của quá trình phục hồi sau khi đột quỵ để lập kế hoạch tập luyện phục hồi cho phù hợp Một số điểm cần lưu ý:

Cần loại bỏ các yếu tố nguy cơ gây tai biến mạch máu não, ngăn ngừa tái phát của bệnh: hút thuốc, tăng huyết áp, thói quen ăn mặn Điều trị các bệnh có thể trực tiếp hoặc gián tiếp gây tai biến mạch máu não như: tăng huyết áp, đái tháo đường, tăng mỡ máu Việc phục hồi chức năng cần toàn diện, sớm và tuỳ thuộc vào giai đoạn tiến triển của bệnh Ở giai đoạn cấp của bệnh, việc chăm sóc chiếm vị trí quan trọng, phục hồi chức năng cũng đồng thời phải tiến hành ngay Nội dung các hoạt động này bao gồm: giữ tư thế tốt và đúng để tránh cứng khớp và biến dạng khớp, tập luyện để duy trì và tăng cường sức mạnh cơ, giúp người bệnh độc lập tối đa trong sinh hoạt hàng ngày nhờ dụng cụ trợ giúp

Chương trình tập luyện phục hồi chung cho người bệnh liệt nửa người do TBMMN bao gồm:

1.Vị trí đặt giường bệnh trong phòng:

Giường bệnh được kê ở trong phòng Sao cho, phía thân bị liệt của người bệnh được hướng ra giữa phòng,không để người bệnh nằm bên liệt xác tường Như vậy, mọi tiếp xúc, tác động tới người bệnh đều đến từ phía bên liệt Điều này khiến họ vận động bên đó nhiều hơn và đỡ bỏ quên nửa thân bị liệT

2.Đặt tư thế người TBMMN:

Người bệnh cần được đặt ở tư thế đúng để giảm bớt mẫu co cứng, đề phòng biến dạng

khớp Có các tư thế đặt bệnh nhân sau:

_Nằm ngửa:Vai và hông bên liệt được kê gối mềm, khớp gối gập nhẹ; cổ chân được kê vuông góc với cẳng chân để tránh biến dạng gập bàn chân về phía lòng bàn chân

_Nằm nghiêng sang bên liệt: Vai bên liệt gập, cánh tay duỗi vuông góc với thân, thân mình nửa ngửa, chân liệt duỗi Tay lành để trên thân hoặc gối đỡ phía lưng Chân lành gập ở háng

và gối

_Nằm nghiêng sang bên lành:vai và cánh tay bên lành để tự do.Chân lành để duỗi.Thân mình vuông góc với mặt giường.Tay liệt có gối đỡ để vuông góc với thân.Chân liệt có gối đỡ ở tư thế gập háng và gối

3 Cách lăn trở người bị TBMMN

Nên hướng dẫn để người bệnh tự lăn trở, nếu khó khăn trong giai đoạn đầu

người nhà có thể hỗ trợ người bệnh lăn trở, cách hỗ trợ như sau:

_Lăn sang bên liệt:Nâng tay và chân lành lên.Đưa chân và tay lành về phía bên liệt Xoay thân mình sang bên liệt

_Lăn sang bên lành: làm các động tác theo trình tự sau đây:Cài tay lành vào tay liệt.Giúp người bệnh, gập gối và háng bên liệt.Dùng tay lành kéo tay liệt sang phía tay lành.Đẩy hông người bệnh xoay sang bên lành

_Ngồi dậy từ tư thế nằm ngửa:Người nhà ngồi bên cạnh người bệnh.Người bệnh bám hai tay vào cánh tay của người thân.Một tay người nhà quàng và đỡ vai người bệnh.Đỡ người bệnh ngồi dậy từ từ

_Ngồi dậy từ tư thế nằm nghiêng:

+Cách thứ nhất:Người bệnh nằm nghiêng về phía bên liệt, chân trên gập Người nhà ngồi phía sau người bệnh Một tay đỡ vai dưới, tay kia đỡ vai trên người bệnh.Người bệnh chống tay khoẻ để ngồi lên, trong khi người nhà nâng người bệnh nhân dậy

+Cách thứ hai:Người bệnh nằm nghiêng bên lành cạnh mép giường.Chân lành luồn dưới gót chân liệt đưa chân liệt ra ngoài mép giường.Thả cả hai chân xuống dưới cạnh

giường.Chống khuỷu tay lành lên mặt giường, duỗi tay lành để đẩy thân mình ngồi lên Khi

đó người nhà đỡ vai dưới để hỗ trợ bệnh nhân ngồi dậy

_Tay chân bên lành ở vị trí mà người bệnh cảm thấy thoải mái,dễ chịu.

4.Một số điểm cần lưu ý:

Người bệnh cần phải được thay đổi tư thế nằm thường xuyên từ 2-3 giờ một lần,đặc biệt giai đoạn cấp sau khi đột quỵ,sau đó thời gian nằm ở một tư thế có thể kéo dai hơn Không nên để bệnh nhân nắm trên mặt giường quá cứng hoặc quá mềm,nếu có điề kiện nên dung loại đệm cao su xốp,tại gia đình có thể sử dụng loại đệm cỏ.hoặc các loại chăn

cũ giặc sạch,săm xe đạp… làm đệm

Không để người bệnh tư thế nửa nằm,nửa ngồi vì ở tư thế này nguy cơ loét ở vùng cung cụt và gót chân của người bệnh tăng lên,đồng thời ở tư thế nằm này do ảnh hưởng của phản xạ trương lực cổ và phản xạ mê đạo làm tăng mẫu co cứng gây bất lợi cho vân động

Để giúp đỡ người bệnh ở các tư thế nằm đúng như trên,cần có đệm và gối khoảng 4-6 cái.Nếu gia đình không có điều kiện nên dung quần áo cũ giặt sạch để làm đệm và gối kê đỡ cho người bệnh

5.Các bài tập vận động:

1.Vân động thụ động và có trợ giúp các khớp phía bên liệt bao gồm:

Để đề phòng co cứng và biến dạng các khớp, người bệnh cần được động viên thực hiện các bài tập thụ động theo tầm vận động

_Khớp vai: gấp,duỗi,dạng,khép,xoay ra ngoài và xoay vào trong

_Khớp khuỷu: gấp,duỗi,quay sấp,xoay ngửa cẳng tay

_Khớp cổ tay: gấp,duỗi,nghiêng vào trong,nghiêng ra ngoài

_Các ngón tay: gấp,duỗi,dạng,khép,xoay vào trong,xoay ra ngoài

_Khớp gối: : gấp,duỗi

_Khớp cổ chân: gập mặt long,gập mặt mu, nghiêng vào trong,nghiêng ra ngoài

Người bệnh tự làm hoặc có người nhà giúp Bài tập này nên làm hàng ngày

2.Các bài tập vận động ở tư thế nằm:

Các bài tập chung toàn thân:

_Lăn nghiêng sang phía bên liệt

_ Lăn nghiêng sang phía bên lành

_Làm dài thân mình phía bên liệt để làm giảm co cứng

Các bài tập cho tay liệt:

_Vận động đưa vai ra phía trước

_Vận động tay liệt với sự trợ giúp của tay lành

_Gấp,duỗi vai bên liệt ở các vị trí khác nhau

Các bài tập với hông và chân:

_Tập dồn trọng lượng lên chân lành

_Tập làm cầu với hai chân,sau đó là riêng cho chân liệt

_Tập gấp duỗi chân liệt

_Tập gấp duỗi riêng khớp hang bên liệt trong khi khớp gối gấp

_Tập dạng,khép khớp hang bên liệt trong khi khớp gối gấp

_Tập gấp khớp cổ chân bên liệt về phía mu

_Tập kiểm soát vận động chân liệt

Các dụng cụ hỗ trợ người bệnh ở vị thế nằm:

 Các dụng cụ giúp người bệnh nằm ở vị thế đúng:

Phòng ngừa các thương tật thứ cấp và các di chứng cho bệnh nhân ngay sau khi đột quỵ.Một trong các di chứng thường gặp nhất là bàn chân “thuổng”,cứng khớp cổ tay,khớp vai,khớp háng,khớp các ngón tay…Ngoài gối còn có các dụng cụ dễ làm,sử dụng,thuận tiện như túi cát,ván đễ bàn chân,đệm chống loét toàn thân và cho vùng gót chân

- Đặt tư thế đúng

Nếu hầu hết thời gian người bệnh được đặt đúng tư thế sẽ hạn chế rất tốt chuyện dính khớp bên liệt Các tư thế tốt đã được mô tả ở phần trên.Nếu người bệnh cử động thường xuyên và khó giữ tư thế đúng, phải dùng nẹp chỉnh hình để cố định tư thế các chi

- Dùng nẹp chỉnh hình để duy trì tư thế đúng

Nẹp chỉnh hình là các dụng cụ để ngăn ngừa hoặc nắn chỉnh sai lệch tư thế của chi thể

Có loại nẹp nắn chỉnh khớp cổ chân gọi là nẹp dưới gối; nẹp nắn chỉnh khớp gối gọi là nẹp khớp gối Nguyên tắc sử dụng các nẹp này là đeo càng nhiều thời gian càng tốt, thường là lúc không vận động, nhưng có thể đeo cả lúc vận động như nẹp dưới gối.Đối với người bị liệt nửa người, các nẹp chỉnh hình hay dùng là:

− Nẹp dưới gối: để đề phòng bàn chân thuổng

− Nẹp cổ tay: giữ cổ tay khỏi quặp và biến dạng gập

− Đai treo cánh tay: đỡ vai khỏi xệ và bán trật khớp

Các nẹp này thường được làm từ nhựa, tre, gỗ, vải được đo theo kích thước của chân tay người bệnh Có thể tham khảo phần chế tạo và sử dụng các dụng cụ này ở phần các dụng cụ phục hồi chức năng

 Các dụng cụ trợ giúp ở tư thế nằm:

Một trong những vận động sớm nhất mà người bệnh ccanf phải tập ngay sau khi đột quỵ là vận động tay liệt với sự trợ giúp của tay lành

Với các động tác tập luyện này người bệnh cần sử dụng gậy tập và ròng rọc.những dụng cụ này và các động tác tập này cũng được sử dụng sau này khi người bệnh ở tư thế ngồi và đứng

Để giúp người bệnh ngồi dậy,ngoài phần kĩ thuật tập luyện có thể sử dụng các dụng

cụ trợ giúp khác như dây du,thang dây có khung cố định vào giường hay đơn giản là dung đoạn dây thừng buộc vào phía chân giường,tạo thành các vòng nắm để người bệnh tự kéo mình ngồi dậy

Các dụng cụ hỗ trợ người bệnh ở vị thế ngồi:

Sau khi đột quỵ,người bện bị liệt nửa người cần được ngồi dậy càng sớm càng tốt khi bệnh cảnh cụ thể và thời gian cho phép.Việc giúp người bệnh ngồi dậy sớm sẽ tránh được nhưng biến chứng thứ phát:viêm phổi ứ đọng,loét do đè ép,nhiễm trùng tieetd niệu,loãng xương…

 Dụng cụ trợ giúp người bệnh ngồi chắc chắn:

Tốt nhất là loại giường có phần dát ở phía đầu có thể nâng cao lên được,hoặc sử dụng một số gối kê đỡ.Cho dù ngồi trên giường hay trên xe lăn hay trên ghế,tay liệt của người bệnh luôn được đỡ ở tư thế nâng lên ở phía trước hay ở bên cạnh thân mình,không để cho vai bên liệt bị kéo xuống trong tình trạng bán trật khớp ở trong giai đoạn đấu sau đột quỵ hay ở giai đoạn co cứng sau này

Người bệnh tập di chuyển từ giường ra ghế,hoặc xe lăn và ngược lại.Một trong những điều quan trọng trong phần tập luyện ở vị thế ngồi và di chuyển này là các dụng cụ đó phải có chiều cao như nhau và phù hợp với chiều cao của người bệnh,nghĩa là khi người bệnh ngồi

trên giường,ghế,hoặc xe lăn thì hai chân phải đặt xát trên sàn nhà,khớp cổ chân,khơp

gối,khớp háng vuông góc

 Dụng cụ trợ giúp người bệnh tập luyện ở tư thế ngồi:

Động tác cần tập đầu tiên là tự điều chỉnh thân mình để giữ thăng bằng,chỉ sau khi người bệnh đã ngồi được chắc chắn mới tiến hành các vận động khác.Người bệnh nên được bắt đầu tập ở trên giường,hoặc ghế tựa có kê đỡ cẩn thận,sau đó tập trên ghế đẩu có tay vịn.Dụng cụ thích hợp nhất để thực hiện động tác vận động chuyển trọng lượng lần lượt sang hai bên mông là ghế bập bênh.Điều chỉnh thân mình nghĩa là khi người bệnh dồn trọng lượng lên mông bên nào thì thân mình bên đó được kéo dài ra,vai được nhô cao lên.Điều chỉnh thân mình qua hai bên và ra trước ra sau

3.Các bài tập vận động tư thế ngồi:

_Tập ngồi dậy từ tư thế nằm nghiêng phía bên liệt

_ Tập ngồi dậy từ tư thế nằm nghiêng phía bên lành

_Tập thăng bằng khi ngồi(tĩnh và động)

_Tập ngồi chuyển trọng lượng lần lượt sang hai bên mông kết hợp với điều chỉnh thân mình phù hợp

_Tập di chuyển ở tư thế ngồi

_Tập ngồi dồn trọng lượng lên tay liệt

_Tập vân động tay liệt ở tư thế ngồi

_Tập các động tác khéo léo cho bàn tay và ngón tay bên liệt bao gồm

gấp,duỗi,dạng,khép,đối chiếu các ngón

 Các dụng cụ luyện tập phục hồi chức năng của tay,bàn tay ở tư thế ngồi:

Phục hồi chức năng tay và bàn tay đòi hỏi nhiều thời gian và nhiều phương pháp khác nhau.Để dần dần làm tăng cảm giác nhận biết và khả năng vận động của bàn tay và cac ngón,các dụng cụ tập thường khác nhau về kích thước,hình thể,chất liệu và trọng lượng _Tập vận động vai tay với rong rọc đơn giản

_Tập nắm,xòe bàn tay gấp duỗi các ngón tay…

4.Ở vị thế đứng:

 Các dụng cụ giúp người bệnh đứng lên:

Muốn đứng lên như người bình thương người bệnh trước hết phải dồn trọng lượng về phía trước lên hai bên mông và hai chân rồi sau đó mới đứng lên.Có thể sử dụng một

số dụng cụ hỗ trợ sau: ghế ngồi,ghế gỗ đơn giản,xe lăn,bàn tập,giường tập…phải có chiều cao phù hợp với từng người bệnh để khi ngồi hai bàn chân được đặt sát trên nền nhad,khớp gối,khớp háng hai bên vuông góc,thân mình thẳng

 Các dụng cụ giúp người bệnh tập đứng thăng bằng:

Dụng cụ “cân tập thăng bằng” giúp người tập kiểm tra chính xác mức độ chênh lệch

về cân bằng giữa hai chân khi người bệnh tập đứng,đánh giá chính xác kết quả tập

luyện,đồng thời giúp người bệnh dễ hiểu mục đích tập và thực hiện động tác chính xác hơn.Dụng cụ bao gồm:khung tập đi hiện đại,khung tập đi đơn giản,thanh song song,nạng nách,gậy

Các bài tập vận động tư thế đứng:

_Tập dứng thăng bằng(tĩnh và động):tập đứng trên bàn nghiêng

_Tập đứng dồn trọng lượng lên chân liệt

_Tập giữ chân liệt trên bậc thang,bước chân lành lên,xuống