biện pháp quản lý hoạt động tổ chuyên môn của hiệu trưởng các trường thcs huyện vân đồn, tỉnh quảng ninh

NGUYỄN THỊ THU HÀ BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TỔ CHUYÊN MÔN CỦA HIỆU TRƯỞNG TRƯỜNG THCS HUYỆN VÂN ĐỒN TỈNH QUẢNG NINH LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC Thái Nguyên- năm 2010... Số

Trang 1

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu - Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn

………

NGUYỄN THỊ THU HÀ

BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TỔ CHUYÊN MÔN CỦA HIỆU

TRƯỞNG TRƯỜNG THCS HUYỆN VÂN ĐỒN

TỈNH QUẢNG NINH

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Thái Nguyên- năm 2010

Trang 2

………

NGUYỄN THỊ THU HÀ

BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TỔ CHUYÊN MÔN CỦA HIỆU

TRƯỞNG TRƯỜNG THCS HUYỆN VÂN ĐỒN

TỈNH QUẢNG NINH

Mã số: 60.14.05

luËn v¨n th¹c sÜ Khoa häc gi¸o dôc

Thái Nguyên - Năm 2010

Trang 3

Tác giả luận văn chân thành cảm ơn Ban giám hiệu, Khoa sau đại học

trường Đại học Sư phạm-Đại học Thái Nguyên, phòng Giáo dục và Đào tạo huyện Vân Đồn đã cho phép, tạo điều kiện thuận lợi để tác giả hoàn thành chương trình Cao học Quản lý giáo dục và hoàn thành luận văn này

Tác giả bày tỏ lòng tri ân đến Quý thầy, cô đã tận tình truyền đạt kiến thức, kỹ năng, kinh nghiệm và hướng dẫn cách thức nghiên cứu, tìm kiếm tri thức khoa học

Trong quá trình khảo sát, nghiên cứu đề tài, tác giả đã nhận được sự hỗ trợ tận tình của lãnh đạo phòng Giáo dục và Đào tạo huyện Vân Đồn, trường THCS Thị trấn Cái Rồng, trường THCS Đông Xá, trường THCS Hạ Long, trường THCS Đoàn Kết đã cung cấp thông tin, tạo điều kiện cho tác giả tiến hành khảo sát thực tế, thu thập tài liệu

Đặc biệt, tác giả xin gửi đến TS Nguyễn Thị Tuyết Mai lòng biết ơn sâu sắc về sự hướng dẫn tận tình, chu đáo và hiệu quả

Xin chân thành cảm ơn!

Tác giả

Nguyễn Thị Thu Hà

Trang 4

MỤC LỤC

Mở đầu……… 6

Chương 1.CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TỔ CHUYÊN MÔN CỦA HIỆU TRƯỞNG Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ………… 13

1.1.Khái quát lịch sử nghiên cứu vấn đề……… 13

1.2 Một số khái niệm……… 17

1.2.1.Khái niệm quản lý, biện pháp quản lý……… 17

1.2.2.Quản lý nhà trường……… 25

1.2.3.Tổ chuyên môn, hoạt động của tổ chuyên môn……… 29

1.2.4 Trách nhiệm, quyền hạn của hiệu trưởng, tổ trưởng đối với

hoạt động tổ chuyên môn……… 31

1.2.5 Quản lý hoạt động tổ chuyên môn của hiệu trưởng………… 36

1.3.Nội dung quản lý hoạt động tổ chuyên môn……… 38

1.3.1 Chỉ đạo lập kế hoạch tổ chuyên môn trong năm học…… 38

1.3.2 Chỉ đạo, tổ chức thực hiện các hoạt động của tổ chuyên môn…… 38

1.3.3 Kiểm tra, đánh giá các hoạt động chuyên môn……… 44

1.3.4 Các biện pháp hỗ trợ nhằm góp phần nâng cao chất lượng hoạt động tổ chuyên môn……… 46

1.4 Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý hoạt động tổ chuyên môn…… 47

1.4.1.Trình độ, năng lực quản lý của hiệu trưởng……… 47

1.4.2.Năng lực chuyên môn của tổ trưởng……… 49

1.4.3 Điều kiện cơ sở vật chất của nhà trường……… 50

1.4.4.Công tác quản lý, chỉ đạo của phòng Giáo dục và Đào tạo 51

Kết luận chương 1……… 53

Chương 2.THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG CỦA TỔ CHUYÊN MÔN CỦA HIỆU TRƯỞNG Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ HUYỆN VÂN ĐỒN, TỈNH QUẢNG NINH……… 54

2.1.Khái quát về tình hình giáo dục huyện Vân Đồn, tỉnh Quảng Ninh 54 2.1.1.Một số đặc điểm tự nhiên, xã hội……… 54

Trang 5

2.1.2 Tình hình phát triển giáo dục……… 2.1.3 Các mục tiêu và nhiệm vụ cụ thể………

2.2.2 Năng lực quản lý của tổ trưởng chuyên môn, khả năng tham

gia các hoạt động của giáo viên trong tổ……… 61

2.2.3 Thực trạng chất lượng các hoạt động của tổ chuyên môn các

trường THCS huyện Vân Đồn, tỉnh Quảng Ninh……… 62

2.2.4 Thực trạng cơ sở vật chất các trường THCS phục vụ cho

hoạt động chuyên môn của giáo viên……… 67

2.3 Quản lý hoạt động tổ chuyên môn của hiệu trưởng các trường

THCS huyện Vân Đồn, tỉnh Quảng Ninh hiện nay……… 68

2.3.1 Khái quát về chất lượng quản lý hoạt động tổ chuyên môn

của hiệu trưởng các trường THCS huyện Vân Đồn……… 68

2.3.2 Nhận thức của cán bộ quản lý và viên về tầm quan trọng của

quản lý hoạt động tổ chuyên môn……… 69

2.3.3 Thực trạng công tác chỉ đạo xây dựng kế hoạch hoạt động

của tổ chuyên môn ……… 71

2.3.4 Thực trạng công tác quản lý, điều hành hoạt động tổ chuyên môn của Hiệu trưởng theo các văn bản quy định của phòng Giáo dục

2.3.5 Thực trạng các biện pháp quản lý hoạt động tổ chuyên môn

của hiệu trưởng……… 73

2.3.6 Một số vấn đề trong công tác quản lý hoạt động tổ chuyên môn

của hiệu trưởng trường THCS huyện Vân Đồn, tỉnh Quảng Ninh……… 83 Kết luận chương 2……… 86

CHUYÊN MÔN CỦA HIỆU TRƯỞNG TRƯỜNG THCS HUYỆN VÂN

Trang 6

3.1.Mục tiêu, phương hướng hoạt động của tổ chuyên môn trong năm

học 2010-2011……… 87

3.2.Nguyên tắc đề xuất các biện pháp quản lý……… 88

3.2.1.Căn cứ vào mục tiêu chiến lược và giải pháp phát triển giáo dục đào tạo đến 2020 ……… 88

3.2.2 Đảm bảo quy chế quản lý của Bộ Giáo dục và Đào tạo… 90

3.2.3 Phù hợp với mục tiêu chiến lược của ngành giáo dục huyện Vân Đồn……… 91

3.2.4 Phù hợp với tình hình thực tế ở địa phương……… 92

3.2.5.Đảm bảo tính đồng bộ, tính thực tiễn, tính kế thừa, tính khả thi 93

3.3 Các biện pháp quản lý hoạt động tổ chuyên môn của hiệu trưởng các trường THCS huyện Vân Đồn, tỉnh Quảng Ninh………… 96

3.3.1 Nâng cao nhận thức cho cán bộ giáo viên về tầm quan trọng và tác dụng thiết thực của hoạt động tổ chuyên môn……… 96

3.3.2 Quản lý việc xây dựng kế hoạch hoạt động của tổ chuyên môn 99 3.3.3 Quản lý nề nếp, nội dung sinh hoạt tổ chuyên môn………… 102

3.3.4 Kiểm tra các hoạt động của tổ chuyên môn……… 104

3.3.5 Quản lý việc kiểm tra, đánh giá học sinh……… 106

3.3.6 Kiểm tra việc thực hiện chương trình giảng dạy……… 108

3.3.7 Quản lý việc sử dụng thiết bị dạy học của giáo viên………… 109

3.3.8 Chỉ đạo công tác tự bồi dưỡng của giáo viên……… 111

3.3.9 Mối quan hệ giữa các biện pháp……… 113

3.4 Khảo nghiệm tính khả thi của các biện pháp đề xuất……… 113

3.4.1 Các bước tiến hành khảo nghiệm……… 113

3.4.2 Kết quả khảo nghiệm……… 115

kết luận chương 3……… 119

Kết luận và kiến nghị……… 120

Danh mục tài liệu tham khảo……… 124

Phụ lục………

Trang 7

DANH MỤC NHỮNG CHỮ VIẾT TẮT

Trang 8

DANH MỤC CÁC BẢNG, BIỂU ĐỒ VÀ SƠ ĐỒ

Bảng 2.1 Số liệu thống kê bậc học THCS từ năm 2005 đến 2010…… 56 Bảng 2.2.Kết quả xếp loại học lực,hạnh kiểm của học sinh 4 trường THCS……… 56 Bảng 2.3 Số liệu học sinh đỗ tốt nghiệp và thi học sinh giỏi của 4 trường THCS ……… 57 Bảng 2.4 Số lượng giáo viên và tổ chuyên môn của 4 trường THCS 58 Bảng 2.5 Thống kê xếp loại giờ dạy và hồ sơ chuyên môn của 4 trường THCS (Số liệu kiểm tra, giám định của phòng Giáo dục)…… 66 Bảng 2.6 Thực trạng nhận thức về tầm quan trọng của quản lý hoạt động tổ chuyên môn……… 69 Bảng 2.7.Vai trò quản lý hoạt động tổ chuyên môn của hiệu trưởng 70 Bảng 2.8.Công tác chỉ đạo xây dựng kế hoạch hoạt động của tổ chuyên môn……… 71 Bảng 2.9.Nhận thức mức độ cần thiết các biện pháp quản lý hoạt động tổ chuyên môn……… 75 Bảng 2.10.Mức độ thực hiện các biện pháp quản lý hoạt động tổ chuyên môn……… 77 Bảng 2.11 Mức độ tác dụng của các biện pháp quản lý hoạt động tổ chuyên môn……… 80 Bảng 3.1 Tính cấp thiết, khả thi của các biện pháp quản lý hoạt động của tổ chuyên môn……… 115 Biểu đồ 2.1 Sự tương quan giữa mức độ cần thiết và mức độ thực hiện các biện pháp quản lý hoạt động tổ chuyên môn……… 80 Biểu đồ 2.2 Sự tương quan giữa mức độ cần thiết và mức độ tác dụng các biện pháp quản lý hoạt động tổ chuyên môn……… 83 Biểu đồ 3.1 Tương quan giữa mức độ cấp thiết và tính khả thi của các biện pháp quản lý hoạt động tổ chuyên môn……… 118

Sơ đồ 1.1.Chức năng quản lý……… 22

Sơ đồ 1.2.Quản lý hoạt động tổ chuyên môn trong trường THCS…… 37

Trang 9

Sơ đồ 3.1 Các bước xây dựng và thực hiện kế hoạch ……… 100

MỞ ĐẦU

1.Lý do chọn đề tài

Thế kỷ XXI, thế kỷ của khoa học công nghệ, thế kỷ của trí tuệ và cạnh tranh thị trường, thế kỷ của bùng nổ thông tin trong đó tri thức chiếm vị trí vai trò vô cùng quan trọng Hiện nay, cách mạng khoa học công nghệ phát triển nhanh, kinh tế tri thức có vai trò ngày càng nổi bật trong quá trình phát triển lực lượng sản xuất Trong bối cảnh đó, giáo dục trở thành nhân tố đối với sự phát triển kinh tế xã hội

Việt nam bước vào thế kỷ XXI với mục tiêu phấn đấu: “Dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh” Trong thời kỳ hội nhập để phát triển kinh tế xã hội, vấn đề quan trọng hàng đầu là sự phát triển nguồn lực con người Nghị quyết Đại hội Đảng Cộng Sản Việt Nam khóa IX đã nêu rõ: “Phát triển giáo dục và đào tạo là một trong những động lực quan trọng nhất thúc đẩy sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá (CNH-HĐH), là điều kiện tiên quyết để phát triển nguồn lực con người, yếu tố cơ bản để phát triển

xã hội, tăng trưởng kinh tế nhanh và bền vững”[15]

Giáo dục có vị trí và vai trò vô cùng quan trọng đối với công cuộc cải tạo và phát triển kinh tế xã hội của đất nước Đặc biệt giáo dục là nhân tố quyết định chất lượng nguồn nhân lực Giáo dục có thể đào tạo nguồn nhân lực với trình độ trí tuệ ngang tầm thời đại, tích lũy nguồn chất xám đủ để luôn đổi mới sản xuất, nâng cao năng suất lao động, phát triển các hoạt động dịch vụ … Vì vậy, việc đầu tư cho giáo dục để nâng cao trình độ dân trí, phát triển nguồn nhân lực cần được ưu tiên hàng đầu

Giáo dục là một lĩnh vực rất quan trọng của đời sống, liên quan đến hầu hết các lĩnh vực khác nhau của đời sống xã hội Vì vậy, Đảng ta rất quan

Trang 10

tâm, chú trọng phát triển giáo dục đào tạo Diễn văn khai mạc Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X của Đảng đã nêu rõ: Phấn đấu để giáo dục đào tạo cùng với khoa học công nghệ thực sự là quốc sách hàng đầu, thông qua việc đổi mới toàn diện giáo dục và đào tạo, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, chấn hưng nền giáo dục Việt Nam

Để giáo dục thực hiện đựơc sứ mạng của mình thì trước hết cần nâng cao chất lượng giáo dục đào tạo Quan điểm chỉ đạo của Đảng đối với giáo dục đào tạo là tiếp tục nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, đổi mới nội dung, phương pháp dạy và học, hệ thống trường lớp, hệ thống quản lý giáo dục; thực hiện chuẩn hóa, hiện đại hóa, xã hội hóa giáo dục; nâng cao chất lượng, hiệu quả giáo dục Chất lượng giáo dục phụ thuộc rất nhiều vào hoạt động dạy và học, phụ thuộc vào phương pháp giáo dục đào tạo, các hoạt động

và phương pháp quản lý giáo dục và nhiều yếu tố khác Như vậy, đổi mới quản lý giáo dục là một trong các biện pháp nâng cao chất lượng giáo dục đào tạo

Trong những năm qua, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã có những chỉ đạo đổi mới công tác quản lý trường học như: đổi mới hệ thống quản lý giáo dục, nội dung, phương pháp và hình thức quản lý giáo dục bước đầu đã có những tác động tích cực đáng kể đến chất lượng giáo dục; đổi mới quản lý các hoạt động của trường phổ thông nói chung, trong trường THCS(THCS) nói riêng

đã có tác động trực tiếp đến chất lượng giảng dạy và học tập, quyết định đến chất lượng giáo dục và đào tạo của nhà trường

Trong nhà trường, đội ngũ giáo viên là lực lượng chủ chốt tham gia các hoạt động giáo dục Giáo viên trong trường THCS được tổ chức thành tổ chuyên môn theo môn học hoặc theo nhóm môn học Tổ chuyên môn là mắt xích quan trọng trong cơ cấu tổ chức của nhà trường Hoạt động của các tổ chuyên môn quyết định trực tiếp đến sự phát triển của nhà trường và chất lượng dạy học của thầy và trò

Trang 11

Qua hoạt động của tổ chuyên môn, nhà trường bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ cho giáo viên, nâng cao chất lượng giảng dạy cụ thể như: xác định đúng trọng tâm chương trình môn dạy, bài dạy; bồi dưỡng phương pháp giảng dạy và đổi mới phương pháp giảng dạy đáp ứng yêu cầu đổi mới của nội dung, chương trình; bồi dưỡng cho giáo viên về kỹ thuật, kỹ năng trong việc ứng dụng công nghệ thông tin, sử dụng thiết bị hiện đại vào giảng dạy; bồi dưỡng nghiệp vụ kiểm tra, đánh giá theo chuẩn đối với cả giáo viên và học sinh Tổ chuyên môn tham mưu cho nhà trường xây dựng kế hoạch tổ chức các hoạt động ngoại khóa cho học sinh Hoạt động này vừa có ý nghĩa giáo dục đạo đức, vừa giúp học sinh giao lưu trao đổi kiến thức để đáp ứng mục tiêu giáo dục toàn diện trong nhà trường

Chất lượng chuyên môn của trường THCS phụ thuộc rất nhiều vào trình độ quản lý của hiệu trưởng đối với các tổ chuyên môn, đối với giáo viên

và học sinh Để các tổ chuyên môn hoạt động có chất lượng và hiệu quả thì hiệu trưởng phải có năng lực quản lý, điều hành thông qua phó hiệu trưởng, các tổ trưởng chuyên môn, đồng thời trực tiếp đến từng giáo viên Hiệu trưởng phải nắm vững chương trình môn học, phương pháp đặc trưng của từng môn học, để chỉ đạo tổ chuyên môn thực hiện

Để nâng cao chất lượng hoạt động của tổ chuyên môn trong trường THCS, để hoạt động của tổ chuyên môn phù hợp với điều kiện thực tế của nhà trường, đáp ứng được yêu cầu đổi mới dạy học thì hiệu trưởng cần phải

có chỉ đạo kịp thời, có biện pháp quản lý nội dung và hình thức hoạt động của

tổ chuyên môn một cách hợp lý Quản lý hoạt động của tổ chuyên môn là một trong những nhiệm vụ quan trọng của hiệu trưởng trường THCS Đề ra những biện pháp quản lý tốt sẽ góp phần tháo gỡ những hạn chế về chất lượng hoạt động của tổ chuyên môn

Vân Đồn là một huyện miền núi hải đảo của tỉnh Quảng Ninh thuộc vùng đông bắc của Tổ Quốc Đến nay, Vân Đồn đã có nhiều thay đổi và đang

Trang 12

trong giai đọan được đầu tư phát triển Giao thông đã thuận lợi hơn trước, có cầu nối liền huyện đảo với đất liền, hệ thống điện-đường-trường-trạm đã được đầu tư cải tạo tương đối khang trang Kinh tế huyện đảo trong vài năm trở lại đây đã phát triển, đời sống được nâng lên, thông tin, văn hóa được cập nhật và được nhân dân quan tâm nhiều hơn Đặc biệt là mặt bằng dân trí đã

có những bước tiến đáng kể Huyện Vân Đồn đạt chuẩn PCGD THCS năm

2005 Đây là những thuận lợi tạo đà cho giáo dục huyện Vân Đồn phát triển

Trong 5 năm trở lại đây, chất lượng giáo dục của huyện Vân Đồn đã có những thay đổi rõ rệt Hàng năm có học sinh đạt giải cấp tỉnh, tham gia thi quốc gia, có giáo viên đạt giáo viên dạy giỏi cấp tỉnh, kết quả giáo dục toàn diện được nâng cao dần Tham quan các huyện thị trong tỉnh để học hỏi kinh nghiệm, so sánh đối chiếu với huyện Vân Đồn thì thấy rằng Vân Đồn còn một số hạn chế cần khắc phục Đặc biệt là những hạn chế về hoạt động của tổ chuyên môn trong trường THCS Mặc dù đã có những chỉ đạo đổi mới về nội dung hình thức hoạt động tổ chuyên môn nhưng hầu hết các tổ chuyên môn

tổ chức các hoạt động còn nặng về hình thức hơn nội dung, đảm bảo số lượng hơn chất lượng vì thế mà hiệu quả hoạt động chưa cao

Qua gần 20 năm làm công tác giảng dạy và quản lý ở trường THCS Thị trấn Cái Rồng và công tác tại phòng GD&ĐT huyện Vân Đồn –Tỉnh Quảng Ninh, bản thân tôi thấy rõ vai trò quan trọng của hiệu trưởng đối với hoạt động của các tổ chuyên môn trong việc nâng cao chất lượng giáo dục trong nhà trường Chính vì vậy, việc nghiên cứu thực trạng hoạt động tổ chuyên môn của các trường THCS huyện Vân Đồn-Tỉnh Quảng Ninh nhằm

đề ra các biện pháp quản lý phù hợp với yêu cầu của giáo dục trong thời kỳ đổi mới là vấn đề cấp thiết sớm được nghiên cứu và làm sáng tỏ

Từ cơ sở lý luận và thực tiễn trên, tôi chọn vấn đề: “Biện pháp quản lý hoạt động tổ chuyên môn của hiệu trưởng các trường THCS huyện Vân Đồn, tỉnh Quảng Ninh” để nghiên cứu với hy vọng góp phần vào việc quản lý

Trang 13

nhằm nâng cao chất lượng dạy và học ở các trường THCS huyện Vân Đồn đáp ứng yêu cầu của xã hội

2.Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực trạng quản lý hoạt động của tổ chuyên môn của hiệu trưởng các trường THCS huyện Vân Đồn, tỉnh Quảng Ninh, đề xuất một số biện pháp quản lý nhằm góp phần nâng cao chất lượng hoạt động của tổ chuyên môn ở các trường này

3.Khách thể và đối tượng nghiên cứu

3.1.Khách thể nghiên cứu

Quản lý hoạt động của tổ chuyên môn trong trường THCS

3.2.Đối tượng nghiên cứu

Biện pháp quản lý hoạt động của tổ chuyên môn của hiệu trưởng trường THCS

4.Giả thuyết khoa học

Chất lượng hoạt động của tổ chuyên môn ở các trường THCS huyện Vân Đồn hiện nay đã từng bước được nâng cao, song còn có những hạn chế nhất định Có nhiều nguyên nhân dẫn đến thực trạng này, một trong các nguyên nhân cơ bản đó là do các biện pháp quản lý của hiệu trưởng chưa phù hợp Nếu xây dựng được các biện pháp quản lý của hiệu trưởng đồng bộ, phù hợp thì sẽ nâng cao chất lượng hoạt động tổ chuyên môn ở các trường THCS huyện Vân Đồn

5.Nhiệm vụ nghiên cứu

5.1.Nghiên cứu một số vấn đề lý luận về hoạt động của tổ chuyên môn và quản lý hoạt động tổ chuyên môn của hiệu trưởng trường THCS

5.2.Khảo sát, đánh giá thực trạng hoạt động của tổ chuyên môn ở các trường THCS huyện Vân Đồn, các biện pháp quản lý của hiệu trưởng các trường này

Trang 14

5.3.Đề xuất một số biện pháp quản lý hoạt động tổ chuyên môn của hiệu trưởng nhằm nâng cao chất lượng hoạt động của tổ chuyên môn ở các trường THCS huyện Vân Đồn

6 Phạm vi nghiên cứu

Đề tài này chỉ tập trung nghiên cứu thực trạng các biện pháp quản lý hoạt động tổ chuyên môn của hiệu trưởng bốn trường THCS huyện Vân Đồn, tỉnh Quảng Ninh trong thời gian 5 năm từ năm học 2005-2006 đến nay

7.Phương pháp nghiên cứu

7.1 Phương pháp nghiên cứu lý luận

Phân tích, tổng hợp, hệ thống hóa các tài liệu có liên quan làm cơ sở lý luận cho đề tài

7.2 Phương pháp nghiên cứu thực tiễn

7.2.1.Phương pháp điều tra viết

Trưng cầu ý kiến của hiệu trưởng, tổ trưởng chuyên môn, giáo viên về thực trạng hoạt động tổ chuyên môn, việc quản lý chỉ đạo hoạt động chuyên môn của hiệu trưởng các trường THCS trong phạm vi nghiên cứu

7.2.2.Phương pháp quan sát

Quan sát để biết được nội dung và hình thức các hoạt động của tổ chuyên môn như: Dự giờ, thăm lớp, dự hội nghị chuyên đề, hội thảo, ngoại khóa nắm bắt được các biện pháp quản lý hoạt động tổ chuyên môn mà hiệu trưởng các trường THCS đã dùng Sơ bộ đánh giá chất lượng hoạt động

và tính hiệu quả của các biện pháp đó

7.2.3.Phương pháp phỏng vấn

Phỏng vấn hiệu trưởng các trường THCS, phó hiệu trưởng phụ trách chuyên môn, tổ trưởng các tổ chuyên môn, giáo viên các trường để làm rõ thêm thực trạng quản lý hoạt động tổ chuyên môn của hiệu trưởng

7.2.4.Phương pháp hỏi ý kiến chuyên gia

Trang 15

Trao đổi và tham khảo ý kiến chuyên gia để đánh giá thực trạng công tác quản lý hoạt động tổ chuyên môn và tư vấn các biện pháp quản lý của hiệu trưởng trường THCS huyện Vân Đồn đảm bảo tính khả thi và hiệu quả

7.2.5.Phương pháp tổng kết thực tiễn

Tổng kết các kết quả thu được từ thực tiễn để đề xuất các biện pháp quản lý, khẳng định tính cấp thiết và khả thi của các biện pháp quản lý hoạt động tổ chuyên môn của hiệu trưởng trường THCS huyện Vân Đồn

7.3.Phương pháp thống kê toán học

Sử dụng phương pháp thống kê toán học để xử lý, phân tích các số liệu

từ các phiếu thu được, mô tả, suy luận và kiểm định tính ý nghĩa cũng như mối tương quan giữa các yếu tố trong quá trình nghiên cứu

8 Cấu trúc của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, luận văn được trình bày trong 3 chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận của việc quản lý và nâng cao chất lượng hoạt

động tổ chuyên môn của hiệu trưởng trường trung học cơ sở

Chương 2: Thực trạng công tác quản lý hoạt động tổ chuyên môn của

hiệu trưởng các trường THCShuyện Vân Đồn – Quảng Ninh

Chương 3: Đề xuất biện pháp quản lý hoạt động tổ chuyên môn của

hiệu trưởng trường THCS huyện Vân Đồn, tỉnh Quảng Ninh

Trang 16

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TỔ CHUYÊN MÔN CỦA HIỆU TRƯỞNG Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ

1.1 Khái quát lịch sử nghiên cứu vấn đề

Nghiên cứu về quản lý hoạt động của tổ chuyên môn của người hiệu trưởng không phải là vấn đề mới mà là vấn đề đã được nghiên cứu có cơ sở pháp lý và cơ sở lý luận từ quan điểm chỉ đạo của Đảng và Nhà nước về công tác tổ chức cán bộ, công tác xây dựng phát triển đội ngũ Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ X của Đảng Cộng sản Việt Nam đã khẳng định cần phải xây dựng đội ngũ cán bộ đồng bộ, có cơ cấu hợp lý, chất lượng tốt, nhất là đội ngũ cán bộ lãnh đạo kế tiếp vững vàng Có cơ chế, chính sách đảm bảo phát hiện, đánh giá, tuyển chọn, đào tạo, bồi dưỡng, trọng dụng và đãi ngộ xứng đáng những người có đức, có tài…

Mục tiêu của nền giáo dục hiện nay không chỉ là giáo dục và đào tạo ra thế hệ tương lai có kiến thức, mà các thế hệ “ra lò” từ giáo dục phải được đào tạo toàn diện cả về đức-trí-thể-mĩ, có kĩ năng sống, thích ứng tốt với hoàn cảnh và đặc biệt là linh hoạt, mềm dẻo, sáng tạo trong ứng xử và giải quyết các vấn đề Để làm tốt nhiệm vụ đó thì các nhà quản lý phải tìm ra các giải pháp nâng cao chất lượng dạy và học trong nhà trường, đổi mới công tác quản lý trong nhà trường trong đó có quản lý hoạt động tổ chuyên môn Cải tiến nâng cao chất lượng quản lý hoạt động đối với tổ chuyên môn để thông qua đó tác động tích cực vào quá trình nâng cao chất lượng giáo dục

Quản lý hoạt động chuyên môn để nâng cao chất lượng dạy học trong các nhà trường nói chung là một vấn đề rất cần thiết và được nhiều người quan tâm Trong quá trình nghiên cứu, các nhà nghiên cứu đứng trên các góc

độ khác nhau để tìm ra các biện pháp quản lý chuyên môn nhưng đều có mục

Trang 17

đích chung là nâng cao chất lượng dạy học trong các nhà trường Có thể kể ra nhiều công trình nghiên cứu gần với đề tài theo các nhóm sau đây:

Nhóm1: Các công trình nghiên cứu biện pháp quản lý hoạt động dạy

học cấp phổ thông(Tiểu học, THCS, THPT)

Đây là hướng nghiên cứu mà thực trạng có thể được đánh giá một cách

rõ ràng và việc xác định nguyên nhân của những hạn chế hầu như không gặp khó khăn, nên các tác giả tập trung nghiên cứu theo hướng này nhiều nhất Các

đề tài nghiên cứu theo hướng này có những đặc điểm cơ bản như sau:

+ Chủ thể quản lý hoạt động dạy học được đề cập đến trong các công trình nhiều nhất là hiệu trưởng các trường phổ thông, tiếp đến là trưởng, phó các phòng Giáo dục và Đào tạo, phòng Giáo dục trung học của sở Giáo dục và đào tạo

+ Có thể tìm thấy trong các đề tài này những đánh giá thực trạng rất sát thực về việc quản lý hoạt động dạy học của các nhà trường phổ thông Từ những đánh giá đó các tác giả cũng đã cơ bản tìm ra nguyên nhân của những hạn chế trong công tác quản lý Tham khảo các công trình này ít, nhiều cũng thấy quản lý hoạt động dạy học của một nhà trường, trực tiếp hơn nữa là quản

lý hoạt động dạy học của tổ chuyên môn và của giáo viên chính là một mảng công việc của quản lý hoạt động tổ chuyên môn trong nhà trường

+ Các công trình đã đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động dạy học có tính hiệu quả cao Nếu nghiên cứu biện pháp quản lý hoạt động dạy học của tổ chuyên môn có thể dựa vào đó để đề xuất tiếp các biện pháp mang tính đồng

bộ và phù hợp Đi theo hướng nghiên cứu này có thể kể đến các công trình như:

1 Phạm Thị Lan Hương: Biện pháp quản lý hoạt động dạy học của hiệu trưởng các trường Tiểu học huyện Tam Đảo-Vĩnh Phúc, 2006

2 Bùi Thị Thanh Thi: Biện pháp quản lý hoạt động dạy học của hiệu trưởng các trường THCS huyện Yên Lập -tỉnh Phú Thọ, 2007

Trang 18

3 Nguyễn Đức Lợi: Một số biện pháp quản lý hoạt động dạy học của hiệu trưởng trường THPT ở huyện Đồng Hỷ tỉnh Thái Nguyên, 2007

Nhóm 2: Các công trình nghiên cứu biện pháp quản lý chuyên môn ở

các trường phổ thông

Quản lý chuyên môn ở các trường phổ thông là quản lý nhiều nội dung, nhiều mảng hoạt động Vì vậy, đây là hướng nghiên cứu rộng hơn và gần gũi với đề tài quản lý hoạt động tổ chuyên môn hơn Các công trình nghiên cứu theo hướng này đã bám sát nội dung và phương pháp quản lý chuyên môn của trường phổ thông để nghiên cứu thực trạng và đánh giá thực trạng theo từng nội dung đó Về cơ bản, các công trình đã tìm ra các biện pháp quản lý chuyên môn hiệu quả, khắc phục được những khó khăn về cơ sở vật chất, đội ngũ, tài chính Theo hướng nghiên cứu này, có công trình đề cập đến quản lý hoạt động của tổ chuyên môn là một nội dung quản lý chuyên môn của hiệu trưởng Tuy nhiên, việc đề xuất các biện pháp mang tính đổi mới về nội dung và hình thức quản lý chuyên môn các nhà trường phổ thông chưa được thể hiện rõ nét

Tham khảo các công trình theo hướng này có thể kế thừa ý tưởng hay trong chỉ đạo thực hiện các hoạt động chuyên môn của hiệu trưởng, đặc biệt là các khâu kiểm tra, đánh giá việc thực hiện các hoạt động đó Có thể kể đến các công trình tiêu biểu theo hướng nghiên cứu này:

1 Phạm Khánh Tường: Một số biện pháp quản lý chuyên môn của hiệu trưởng đối với giáo viên mới vào nghề của một số trường THPT ở Hải Phòng,

2003

2 Nguyễn Nho Hòa: Một số biện pháp quản lý hoạt động chuyên môn của Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Bắc Ninh đối với các trường THPT ngoài công lập, 2004

3 Phạm Văn Kính: Một số biện pháp quản lý chuyên môn của hiệu trưởng nhằm nâng cao chất lượng dạy học ở trường THPT chuyên Hạ Long tỉnh Quảng Ninh, 2004

Trang 19

Nhóm 3: Nghiên cứu các biện pháp quản lý hoạt động tổ chuyên môn

của hiệu trưởng các trường phổ thông

Hướng nghiên cứu này có rất ít tác giả nghiên cứu Hoạt động tổ chuyên môn được hiệu trưởng chỉ đạo thông qua tổ trưởng của tổ chuyên môn Nếu không quan tâm hay chú trọng nhiều thì có thể nhầm tưởng rằng biện pháp quản lý hoạt động tổ chuyên môn được thể hiện ở biện pháp quản lý chuyên

động tổ chuyên môn của hiệu trưởng các trường THPT huyện Văn Chấn tỉnh Yên Bái ” đã đề cập trực tiếp hướng nghiên cứu này Tác giả đánh giá thực trạng sát thực, được minh chứng thuyết phục bằng số liệu thống kê cụ thể Đã nghiên cứu rất kỹ nội dung quản lý hoạt động tổ chuyên môn của trường THPT, căn cứ vào tình hình thực tế của trường THPT Văn Chấn để đề xuất biệc pháp quản lý tổ chuyên môn một cách phù hợp Hoạt động tổ chuyên môn của cấp THPT khác với cấp THCS nhưng các hoạt động của tổ chuyên môn theo quy định về cơ bản giống nhau Vì vậy, mặc dù đề tài này nghiên cứu áp dụng cho cấp THPT nhưng cũng có thể chọn lọc một số nội dung để

kế thừa nghiên cứu các biện pháp quản lý đối với cấp THCS

việc không ngừng nâng cao chất lượng và hiệu quả giáo dục phổ thông là vô cùng cần thiết Phần lớn các nghiên cứu đề cập đến việc quản lý của hiệu trưởng về hoạt động dạy học và các hoạt động chuyên môn của giáo viên nhằm nâng cao chất lượng giáo dục trong các nhà trường, mỗi đề tài nghiên cứu trên một phạm vi, thời gian khác nhau, đối tượng giáo viên và học sinh các cấp học khác nhau Các nghiên cứu đã làm rõ nguyên nhân dẫn đến thực trạng việc quản lý hoạt động chuyên môn trong nhà trường của Hiệu trưởng để từ đó đề xuất các biện pháp quản lý hiệu quả

Trên thực tế, ở các nhà trường phổ thông thì tổ chuyên môn trực tiếp quản lý các hoạt động của giáo viên, hiệu trưởng quản lý hoạt động chuyên

Trang 20

môn thông qua chỉ đạo các tổ thực hiện các nhiệm vụ chuyên môn Vì vậy, muốn quản lý chuyên môn tốt thì hiệu trưởng cần có biện pháp quản lý hoạt động các tổ chuyên môn tốt, đảm bảo chất lượng

Nhìn khái quát có thể rút ra một số nhận xét chính đối với các công trình nghiên cứu thuộc cả 3 nhóm như sau:

Một là, các công trình nghiên cứu cơ bản đi sâu vào vấn đề quản lý hoạt động dạy học, quản lý chuyên môn trong các nhà trường phổ thông Quản lý hoạt động tổ chuyên môn trong trường phổ thông được nghiên cứu rất ít Đặc biệt quản lý hoạt động tổ chuyên môn trong các trường THCS hầu như chưa có công trình nào nghiên cứu

Hai là, quản lý hoạt động chuyên môn cũng chủ yếu xoáy sâu vào quản

lý các hoạt động dạy và học trong nhà trường Các hoạt động chuyên môn khác chưa được quan tâm nhiều

Ba là, quản lý hoạt động chuyên môn hay hoạt động dạy học chưa được nghiên cứu theo hướng hiệu trưởng quản lý hoạt động tổ chuyên môn thông qua chỉ đạo tổ trưởng các tổ chuyên môn

Vì vậy, đề tài: “Biện pháp quản lý hoạt động tổ chuyên môn của hiệu trưởng trường THCS huyện Vân Đồn, tỉnh Quảng Ninh” sẽ nghiên cứu, đánh giá thực trạng các biện pháp quản lý hoạt động tổ chuyên môn đã được áp dụng ở Huyện Vân Đồn, đề xuất các biện pháp phù hợp nhằm nâng cao chất lượng hoạt động tổ chuyên môn các trường THCS

1.2.Một số khái niệm

1.2.1.Khái niệm quản lý, biện pháp quản lý

1.2.1.1 Khái niệm quản lý

Quản lý là một phạm trù xã hội, tồn tại khách quan và là một tất yếu của lịch sử Khi xã hội cần có sự chỉ huy, điều hành, phân công, hợp tác, kiểm tra, điều chỉnh trong lao động để đạt năng suất cao, lúc đó cần vai trò của người đứng đầu Đây chính là yêu cầu tất yếu để quản lý ra đời Ở mỗi giai đoạn lịch

Trang 21

sử khác nhau, hình thái xã hội khác nhau sẽ có những hình thức quản lý khác nhau Trong mọi thời đại, vai trò của quản lý trong sự ổn định và phát triển xã hội đều được coi trọng

Khoa học quản lý là một lĩnh vực lao động trí tuệ và thực tiễn phức tạp nhằm điều khiển lao động, thúc đẩy sự phát triển của xã hội trên tất cả mọi bình diện Khoa học quản lý luôn gắn với tiến trình phát triển của xã hội, luôn mang tính lịch sử, tính giai cấp, tính dân tộc

Có thể tiếp cận khái niệm quản lý theo nhiều cách khác nhau

Theo cách tiếp cận hệ thống thì quản lý là sự tác động của chủ thể quản

lý đến khách thể quản lý (hay là đối tượng quản lý) nhằm tổ chức, phối hợp hoạt động của con người trong quá trình sản xuất- xã hội để đạt được mục đích đã định

Theo góc độ tổ chức thì quản lý là cai quản, chỉ huy, lãnh đạo, chỉ đạo, kiểm tra

Theo góc độ điều khiển thì quản lý là lái, điều khiển, điều chỉnh

Theo từ điển tiếng Việt thông dụng (NXB Giáo dục, 1998) thì quản lý

là tổ chức điều khiển hoạt động của một đơn vị cơ quan

Trong quá trình xây dựng lý luận về quản lý, khái niệm quản lý được nhiều nhà lý luận đưa ra.Tùy thuộc vào lĩnh vực hoạt động nghiên cứu của mỗi người mà khái niệm quản lý được diễn đạt theo các cách khác nhau Tuy nhiên, tựu chung lại thì các khái niệm nêu rõ được bản chất của quản lý

Quan niệm của các tác giả nước ngoài về quản lý:

Theo FW.Tay lor thì quản lý là biết chính xác điều muốn người khác làm và sau đó thấy rằng họ đã hoàn thành công việc một cách tốt nhất và rẻ nhất

Theo H.Koontz: “Quản lý là một hoạt động thiết yếu, nó đảm bảo phối

hợp những nỗ lực hoạt động cá nhân nhằm đạt được mục đích của nhóm Mục tiêu của nhà quản lý là hình thành một môi trường mà con người có thể

Trang 22

đạt được các mục đích của nó với thời gian, tiền bạc, vật chất và sự bất mãn

cá nhân ít nhất Với tư cách thực hành thì quản lý là một nghệ thuật, còn với kiến thức thì quản lý là một khoa học” [33, tr33]

Các-Mác coi quản lý là một đặc điểm vốn có, bất biến về mặt lịch sử

của đời sống xã hội Theo ông thì: “Bất cứ lao động trực tiếp hay lao động

chung nào mà tiến hành trên một qui mô khá lớn đều yêu cầu phải có một sự chỉ đạo để điều hòa những hoạt động cá nhân Sự chỉ đạo đó phải là những chức năng chung, tức là những chức năng phát sinh từ sự khác nhau giữa sự vận động chung của cơ thể sản xuất với những vận động cá nhân của những khí quan độc lập hợp thành cơ thể sản xuất đó Một nhạc sĩ độc tấu tự điều khiển lấy mình, nhưng một dàn nhạc thì cần phải có nhạc trưởng” [38] Theo

Các-Mác thì quản lý là loại lao động sẽ điều khiển mọi quá trình lao động phát triển xã hội

Fredech Viliam Taylor (Mỹ), MaxWebber (Đức) lại khẳng định: Quản

lý là khoa học đồng thời là một nghệ thuật thúc đẩy sự phát triển của xã hội

Cyril Odonnell và Heinz Weihrich đều cho rằng: “Quản lý là hoạt

động đảm bảo sự phối hợp giữa nỗ lực các cá nhân nhằm đảm bảo mục tiêu quản lý trong điều kiện chi phí thời gian, công sức, tài lực, vật lực ít nhất đạt được kết quả cao nhất” [33]

Nếu xét đến cùng và có thể hiểu quản lý chính là quản lý con người thì

theo Afanaxev: “Quản lý con người có nghĩa là tác động đến anh ta, sao cho

hành vi, công việc và hoạt động của anh ta đáp ứng những yêu cầu của xã hội, tập thể, để những cái đó có lợi cho cả tập thể và cá nhân, thúc đẩy sự tiến bộ của xã hội lẫn cá nhân” [1]

Tiếp cận khái niệm quản lý của các tác giả nước ngoài có thể thấy rõ bản chất của quản lý Tuỳ thuộc vào hướng nghiên cứu mà các tác giả có những cách diễn đạt khác nhau về khái niệm quản lý Quản lý là một khoa

Trang 23

học đang được quan tâm nghiên cứu cho nên các tác giả trong nước cũng đưa

ra những khái niệm về quản lý:

Xét về mặt ngôn ngữ thì: “Quản lý” là từ ghép Hán Việt với nghĩa là trông coi, chăm sóc, sửa sang làm cho nó ổn định và phát triển Theo từ điển

Tiếng Việt -Viện Ngôn ngữ học định nghĩa: “Quản lý là trông coi, giữ gìn

theo những yêu cầu nhất định Là tổ chức và điều khiển các hoạt động theo những yêu cầu nhất định”[49]

Giáo trình quản lý hành chính nhà nước của Học viện Hành chính quốc

gia chỉ rõ: “Quản lý là sự tác động chỉ huy, điều khiển các quá trình xã hội và

hành vi hoạt động của con người để chúng phát triển phù hợp với quy luật, đạt tới mục đích đã đề ra và đúng ý chí của người quản lý”[20]

Theo tác giả Trần Kiểm: “Quản lý một hệ thống xã hội là tác động có

mục đích đế tập thể người-thành viên của hệ nhằm làm cho hệ vận hành thuận lợi và đạt tới mục đích dự kiến”[30]

Theo Đặng Vũ Hoạt và Hà Thế Ngữ thì:“Quản lý là một quá trình

định hướng, quá trình có mục tiêu, quản lý một hệ thống nhằm đạt được những mục tiêu nhất định” [41,tr17]

Tác giả Trần Quốc Thành cho rằng: “Quản lý là sự tác động của chủ

thể quản lý để chỉ huy, điều khiển, hướng dẫn các quá trình xã hội, hành vi

và hoạt động của con người nhằm đạt được mục đích, đúng với ý chí nhà quản lý, phù hợp với quy luật khách quan” [51]

Tóm lại, các định nghĩa nêu trên đều diễn đạt được nét đặc trưng cơ bản của quản lý đó là những tác động có tính hướng đích; được tiến hành trong một tổ chức hay một nhóm xã hội và hoạt động quản lý là những tác động phối hợp tích cực của các cá nhân nhằm thực hiện mục tiêu của tổ chức

Chúng tôi sử dụng khái niệm sau đây làm khái niệm công cụ: Quản lý

là sự tác động có mục đích có kế hoạch của chủ thể quản lý để chỉ huy, điều khiển, hướng dẫn các quá trình xã hội, hành vi và hoạt động của con người

Trang 24

nhằm đạt được mục tiêu và ý chí của nhà quản lý đề ra, phù hợp với quy luật khách quan

Quản lý là một dạng lao động đặc biệt, nó có các chức năng sau đây:

+ Chức năng lập kế hoạch

Kế hoạch được hiểu là tập hợp những mục tiêu cơ bản được sắp xếp theo một trình tự nhất định, với chương trình hành động cụ thể để đạt được các mục tiêu đã xác định Kế hoạch được đặt ra xuất phát từ đặc điểm tình hình cụ thể của tổ chức và những mục tiêu định sẵn mà tổ chức có thể hướng tới để đạt được mong muốn

+ Chức năng tổ chức

Là việc sắp xếp, bố trí một cách khoa học những nguồn lực của hệ thống thành một hệ toàn vẹn nhằm đảm bảo cho chúng tương tác với nhau để đạt được mục tiêu của hệ thống một cách tối ưu

+ Chức năng chỉ đạo

Chức năng này nhằm điều hành, điều chỉnh hoạt động của hệ thống nhằm thực hiện đúng kế hoạch Trong quá trình chỉ đạo, người quản lý phải bám sát các hoạt động của hệ thống, kịp thời uốn nắn, sửa chữa những sai sót nhằm giữ vững mục tiêu kế hoạch đề ra

+ Chức năng kiểm tra

Chủ thể quản lý phải thu thập những thông tin từ đối tượng quản lý để xem xét, đánh giá, kịp thời phát hiện những sai sót để điều chỉnh Đồng thời tìm ra những nguyên nhân của thành công và thất bại để rút ra bài học kinh nghiệm trong quá trình quản lý tiếp theo

Tổng hợp 4 chức năng trên sẽ tạo nên nội dung của quá trình quản lý, các chức năng có thể diễn ra đồng thời, có thể diễn ra độc lập với nhau hoặc

có thể kết hợp với việc thực hiện các chức năng khác Tuy nhiên, trong quá trình quản lý người quản lý phải thực hiện một dãy chức năng kế tiếp nhau một cách lôgic Bắt đầu từ việc xác định mục tiêu và nhiệm vụ quản lý cho

Trang 25

đến khi kiểm tra kết quả và tổng kết quá trình quản lý Mỗi quá trình quản lý xảy ra trong một thời gian cụ thể của một chu trình quản lý nhất định

Ta có thể biểu diễn chu trình quản lý theo sơ đồ 1.1:

Sơ đồ 1.1 Chức năng quản lý

Quản lý là một nghề, một khoa học và là một nghệ thuật Vì vậy, lao động quản lý là lao động cần sự kết hợp hài hòa giữa khoa học chuyên ngành

và nghệ thuật quản lý Đối tượng của quản lý là con người cho nên khi thực hiện lao động quản lý nhà quản lý phải biết kết hợp hài hòa các yếu tố kinh tế, tâm lý, giáo dục, tổ chức trong điều hành công việc của mình Các nhà quản

lý cũng cần tuân thủ tốt các nguyên tắc quản lý

Trang 26

Đảng Cộng sản Việt Nam là Đảng cầm quyền vì vậy trong quá trình quản lý các nhà quản lý phải luôn bám sát chủ trương đường lối của Đảng trong quá trình hoạt động Nói một cách khác trong suốt chu trình quản lý thì phải lấy đường lối của Đảng làm kim chỉ nam cho mọi hoạt động của hệ thống Nền tảng để các nhà quản lý chỉ đạo hoạt động của hệ thống là chủ nghĩa Mác- Lê Nin và tư tưởng Hồ Chí Minh Đây là sợi chỉ đỏ xuyên suốt chu trình quản lý của tất cả các cơ sở đảm bảo cho hoạt động quản lý đi đúng mục tiêu

+ Nguyên tắc tập trung dân chủ

Đây là nguyên tắc quan trọng tạo khả năng quản lý một cách khoa học

có sự kết hợp chặt chẽ của cơ quan quyền lực với sức mạnh của quần chúng trong việc thực hiện mục tiêu quản lý

Tập trung trong quản lý được hiểu là toàn bộ mọi hoạt động của hệ thống được quyết định, chỉ đạo bởi cơ quan quyền lực cao nhất của hệ thống Dân chủ trong quản lý được hiểu là phát huy cao độ quyền làm chủ của mọi thành viên trong tổ chức, huy động tối đa trí lực của họ để tham gia xây dựng

hệ thống Dân chủ phải được thể hiện ở chỗ mọi thành viên trong hệ thống đều có quyền tham gia, bàn bạc, góp ý kiến của mình vào mục tiêu kế hoạch hành động của hệ thống trước khi thực hiện Do đó nhà quản lý phải thông qua quần chúng để trưng cầu ý kiến của họ về toàn bộ mục tiêu kế hoạch của

Trang 27

Các mục tiêu và giải pháp họ đề ra chính là mục tiêu giải pháp của cả

hệ thống và mọi thành viên trong hệ thống đều phải thực hiện theo Vì vậy các nhà quản lý cần phải phát huy nguyên tắc tập trung dân chủ trong quá trình quản lý của mình

+ Nguyên tắc đảm bảo tính khoa học và thực tiễn

Nguyên tắc này đòi hỏi người quản lý phải biết vận dụng hài hòa lý thuyết vào thực tiễn, phải biết quy luật hoạt động của hệ thống để áp dụng vào thực tiễn cho phù hợp Lý luận soi đường dẫn lối cho thực tiễn, nhưng thực tiễn là nơi kiểm nghiệm của lý luận

+ Nguyên tắc đảm bảo tính thiết thực, cụ thể

Nguyên tắc này bắt buộc người quản lý phải quan tâm đến hiệu quả quản lý không lãng phí các nguồn lực, không chạy theo hình thức nghĩa là quản lý phải có mục tiêu cụ thể, không chung chung

+ Nguyên tắc đảm bảo kết hợp hài hòa 3 lợi ích cá nhân, tập thể, xã hội

Người quản lý phải chú ý thỏa đáng 3 lợi ích cá nhân, tập thể, xã hội trong quá trình quản lý Thỏa đáng lợi ích cá nhân để tạo động lực cho người lao động, đảm bảo lợi ích tập thể để tạo sự đoàn kết trong tập thể và thu hút người lao động gắn bó trách nhiệm với tập thể, đảm bảo lợi ích xã hội để tạo

ra sự công bằng xã hội phát triển các phúc lợi xã hội

1.2.1.2.Biện pháp quản lý

Biện pháp là cách làm, cách thức tiến hành, cách giải quyết một vấn đề

cụ thể Biện pháp quản lý là cách thức chủ thể quản lý tiến hành sử dụng các công cụ quản lý tác động vào việc thực hiện từng khâu của chức năng quản lý trong mỗi quá trình quản lý nhằm tạo nên sức mạnh, tạo ra năng lực thực hiện mục tiêu quản lý

Biện pháp quản lý hoạt động tổ chuyên môn ở trường THCS là các thao tác, hành động quản lý ở bậc THCS của chủ thể quản lý đến đối tượng

Trang 28

quản lý nhằm thực hiện các hoạt động chuyên môn của tổ khối chuyên môn Đây là các hoạt động được quy định cụ thể trong luật giáo dục, trong điều lệ trường phổ thông và trong các văn bản dưới luật của Bộ và Sở

Các biện pháp quản lý hoạt động tổ chuyên môn được thực hiện song song với các hoạt động chuyên môn của tổ khối, là sự hỗ trợ tích cực trong việc nâng cao chất lượng hoạt động tổ khối chuyên môn, gián tiếp góp phần nâng cao chất lượng giáo dục của nhà trường

1.2.2.Quản lý nhà trường

Xét trên bình diện vi mô, quản lý giáo dục trong phạm vi nhà trường

có thể xem là đồng nghĩa với quản lý nhà trường Trường học là tổ chức giáo dục, là đơn vị cấu trúc cơ sở của hệ thống giáo dục quốc dân Do vậy, xét về bản chất trường học là tổ chức mang tính nhà nước-xã hội-sư phạm thể hiện bản chất giai cấp, bản chất xã hội và bản chất sư phạm, cho nên một cách

khác có thể hiểu “Quản lý trường học là thực hiện đường lối giáo dục của

Đảng trong phạm vi trách nhiệm của mình, tức là đưa nhà trường vận hành theo nguyên lý giáo dục, để tiến tới mục tiêu giáo dục, mục tiêu đào tạo đối với ngành giáo dục, với thế hệ trẻ và với từng học sinh ”.[28]

Mặt khác, quản lý trường học về bản chất là quản lý con người Điều

đó tạo ra cho các chủ thể (người dạy và người học) trong nhà trường một sự liên kết chặt chẽ Trong nhà trường, giáo viên và học sinh vừa là đối tượng, vừa là chủ thể quản lý Với tư cách là đối tượng quản lý, họ chịu tác động của chủ thể quản lý (hiệu trưởng) Với tư cách là chủ thể quản lý, họ là người tham gia chủ động, tích cực vào hoạt động quản lý chung và biến nhà trường thành hệ tự quản lý Cho nên, quản lý nhà trường không chỉ là trách nhiệm riêng của người hiệu trưởng, mà là trách nhiệm chung của tất cả các thành viên trong nhà trường

Trang 29

Quản lý nhà trường chính là quản lý giáo dục trong phạm vi hẹp đó là nhà trường Vì vậy, quản lý nhà trường cũng phải đảm bảo các nguyên tắc quản lý giáo dục

* Các nguyên tắc quản lý giáo dục

Quản lý giáo dục là một trong lĩnh vực của khoa học quản lý nên nó có đầy đủ các nguyên tắc giống như các nguyên tắc của khoa học quản lý đó là:

+ Nguyên tắc đảm bảo sự lãnh đạo toàn diện và tuyệt đối của Đảng trong giáo dục

+ Nguyên tắc tập trung dân chủ

+ Nguyên tắc đảm bảo tính khoa học và thực tiễn

+ Nguyên tắc đảm bảo tính thiết thực cụ thể

+ Nguyên tắc đảm bảo kết hợp hài hòa 3 lợi ích cá nhân, tập thể, xã hội Chúng ta đã biết sản phẩm giáo dục là con người với nhân cách được hình thành và phát triển hướng đến đích hoàn thiện, do vậy quá trình giáo dục phải diễn ra trong thời gian dài và có nhiều lực lượng tham gia Vì vậy trong quá trình quản lý giáo dục còn có những nguyên tắc đặc thù riêng đó là:

+ Tính kế thừa

+ Nhà nước và nhân dân cùng chăm lo cho sự nghiệp giáo dục

+ Kết hợp hài hòa quyền lợi và nghĩa vụ với động viên tinh thần chăm

lo đời sống giáo viên và cán bộ giáo dục

Tuy nhiên, mối quan hệ giữa con người với con người có những nét đặc thù riêng do đó trong quá trình quản lý giáo dục, nhà quản lý phải khéo léo vận dụng các nguyên tắc trên một cách hài hòa hợp lý Có như vậy mới phát huy được sức mạnh của hệ thống trong quá trình quản lý

* Quản lý nhà trường là quản lý những nội dung sau:

+ Quản lý chất lượng dạy học

Quản lý chất lượng dạy học là nội dung cơ bản nhất và trọng tâm nhất của quản lý nhà trường Hoạt động chủ yếu của trường phổ thông nói chung

Trang 30

và trường THCS nói riêng là hoạt động dạy học Nhà trường là nơi tổ chức hoạt động dạy của giáo viên và hoạt động học của học sinh Hoạt động dạy

và học phải đáp ứng yêu cầu đổi mới theo từng giai đoạn, không phải là quy trình lặp đơn thuần Cùng với sự phát triển của xã hội, yêu cầu chất lượng dạy học cũng thay đổi theo Chất lượng dạy học là một trong những yếu tố quyết định đến chất lượng giáo dục

Quản lý chất lượng dạy học là quản lý các hoạt động như: Quản lý chất lượng bài soạn; quản lý chất lượng giờ dạy, Chỉ đạo và quản lý ra đề thi, đề kiểm tra; quản lý hoạt động ngoại khóa hỗ trợ cho chuyên môn; quản lý về kiểm tra đánh giá học sinh Trong các hoạt động này việc quản lý chất lượng bài soạn và chất lượng giờ dạy là quan trọng nhất

+ Quản lý chất lượng giáo dục

Quản lý chất lượng giáo dục giúp cho quá trình giáo dục trong nhà trường đạt mục tiêu giáo dục đó là giáo dục toàn diện đối với học sinh Các hoạt động giáo dục bao gồm: tuyên truyền giáo dục đạo đức học sinh; các hoạt động phong trào của nhà trường; các hoạt động giáo dục truyền thống; các hoạt động của Đoàn, Đội; Phối hợp, tham gia các hoạt động xã hội của địa phương như mít tinh, vệ sinh môi trường, văn nghệ, thể dục thể thao…

Thông qua các hoạt động giáo dục, học sinh được phát triển nhân cách một cách toàn diện, được học kỹ năng sống, kỹ năng ứng xử, phát huy hết khả năng, năng lực trong các hoạt động xã hội và đặc biệt có thể phát huy năng khiếu, sở trường của mình nếu có

Sản phẩm của nhà trường là đào tạo ra cong người có tri thức khoa học, biết ứng dụng tri thức đó vào thực tiễn cuộc sống để đương đầu với mọi khó khăn, thách thức Chính vì vậy, việc quản lý chất lượng giáo dục luôn song hành với quản lý chất lượng dạy học

+ Quản lý đội ngũ

Trang 31

Đội ngũ chính là nguồn nhân lực, là lực lượng chính tham gia trực tiếp trong hoạt động dạy học và giáo dục Để thực hiện có chất lượng các hoạt động đó thì đội ngũ phải đủ về số lượng và đảm bảo đáp ứng về mặt chất lượng Số lượng đủ đảm bảo cho hoạt động dạy học và giáo dục diễn ra đúng

kế hoạch Chất lượng đội ngũ quyết định trực tiếp đến chất lượng dạy học và giáo dục Việc quản lý đội ngũ trong các nhà trường không phải cứ có đủ số lượng cán bộ, giáo viên, phân công đảm nhiệm hết khối lượng công việc là được mà vấn đề cơ bản là đội ngũ đó có đủ trình độ để đảm nhiệm các công việc đó không Nhà quản lý có sắp xếp công việc phù hợp với khả năng, năng lực và sở trường của từng cá nhân hay không Nếu hiệu trưởng có biện pháp quản lý tốt đội ngũ sẽ tạo ra rất nhiều thuận lợi cho các nội dung quản lý khác trong quy trình quản lý nhà trường của mình

+ Quản lý cơ sở vật chất, tài chính

Cơ sở vật chất, tài chính là yếu tố cần thiết và hỗ trợ rất nhiều cho các hoạt động giáo dục và dạy học Đôi khi nó còn là yếu tố quyết định đến việc thực hiện và chất lượng của các hoạt động đó Với yêu cầu đổi mới nội dung, chương trình dạy học, đổi mới phương pháp dạy học, đổi mới về quản lý thì

cơ sở vật chất, tài chính là điều kiện cần thiết để thực hiện mục tiêu giáo dục

Việc quản lý cơ sở vật chất, tài chính của các nhà trường chính là quản

lý điều kiện thực hiện các hoạt động giáo dục và dạy học Ngoài việc quản lý

cơ sở vật chất, tài chính được cấp theo quy định, nhà quản lý cần phải biết cách huy động nguồn tài chính từ công tác xã hội hoá giáo dục, sự ủng hộ của các tập thể cá nhân quan tâm đến giáo dục

Tóm lại, bốn nội dung cơ bản của quản lý nhà trường nêu trên có mối quan hệ biện chứng, tác động qua lại với nhau Tựu chung lại, quản lý các nội dung trên chính là để quản lý hoạt động chuyên môn của một nhà trường Hơn nữa nội dung quản lý nhà trường là quản lý hoạt động dạy học Hiệu trưởng nhà trường không thể quản lý trực tiếp hoạt động dạy học của giáo

Trang 32

viên Vì vậy, quản lý hoạt động dạy học phải được thực hiện thông qua tổ trưởng tổ khối chuyên môn đến giáo viên Hay nói cách khác, để nâng cao chất lượng hoạt động dạy học phải quản lý chuyên môn thông qua quản lý hoạt động tổ chuyên môn một cách hiệu quả

1.2.3 Tổ chuyên môn, hoạt động của tổ chuyên môn

tổ trưởng và một hoặc hai tổ phó chịu sự quản lý của hiệu trưởng, do hiệu trưởng bổ nhiệm và giao nhiệm vụ vào đầu năm học Trong các nhà trường tổ chuyên môn được kiện toàn sau mỗi năm học, căn cứ vào tình hình cụ thể của

nhà trường mà hiệu trưởng quyết định tổ chuyên môn cho phù hợp

2 Tổ chuyên môn có những nhiệm vụ sau:

a Xây dựng kế hoạch hoạt động chung của tổ, hướng dẫn xây dựng và quản lý kế hoạch cá nhân của tổ viên theo kế hoạch giáo dục, phân phối chương trình môn học của Bộ giáo dục và đào tạo và kế hoạch năm học của nhà trường

b Tổ chức bồi dưỡng chuyên môn và nghiệp vụ, tham gia đánh giá xếp loại các thành viên của tổ theo quy định của bộ giáo dục và đào tạo

c Đề xuất khen thưởng, kỷ luật đối với giáo viên

3 Tổ chuyên môn sinh hoạt 2 tuần một lần” [19]

Tổ chuyên môn là nơi thực hiện mọi chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng, Nhà nước và các quy định của Bộ Giáo dục, Sở Giáo dục, địa phương và của nhà trường về giáo dục

Trang 33

Cơ cấu tổ chuyên môn tốt nhất là gồm những giáo viên có cùng chuyên môn Nếu số giáo viên quá ít, có thể ghép tổ chuyên môn song phải chú ý tới những môn gần nhau về kiến thức như các môn tự nhiên, các môn xã hội Tổ chuyên môn cần có kế hoạch hoạt động từ đầu năm học, khi lập kế hoạch cần căn cứ vào kế hoạch hoạt động của nhà trường, lưu ý tính khả thi, thời gian biểu sinh hoạt chuyên môn sắp xếp tạo điều kiện cho số thành viên trong tổ tham gia đông nhất

Như vậy, với chức năng và nhiệm vụ trên cho thấy tổ chuyên môn là

tế bào rất quan trọng trong quá trình hoạt động giáo dục của nhà trường Vì vậy, hiệu trưởng quản lý tốt được tổ chuyên môn thì sẽ nâng cao được chất

lượng dạy và học trong nhà trường

1.2.3.2 Hoạt động của tổ chuyên môn

Hoạt động chuyên môn là hoạt động quan trọng nhất trong các nhà trường, hoạt động này có vai trò quyết định đến chất lượng của nhà trường Hoạt động của tổ chuyên môn hàng năm phải bám sát nội dung, chương trình dạy học theo quy định của Bộ Giáo dục, Sở Giáo dục, phòng Giáo dục và của nhà trường

Hoạt động của tổ chuyên môn trong trường học bao gồm:

+ Tổ chức hoạt động giảng dạy của giáo viên ở trên lớp theo phân phối chương trình của Bộ Giáo dục

+ Tổ chức các hoạt động bồi dưỡng nâng cao năng lực cho học sinh khá và giỏi (ôn thi học sinh giỏi thi cấp tỉnh) và phụ đạo học sinh yếu, kém theo quy định của Bộ, Sở và nhà trường

+ Tổ chức các hoạt động đổi mới phương pháp dạy học để nâng cao chất lượng dạy và học trong nhà trường

+ Tổ chức và theo dõi đánh giá hoạt động tự học tự bồi dưỡng hoặc chia sẻ, trao đổi kinh nghiệm trong sinh hoạt chuyên môn, thường xuyên hoặc theo dõi định kì

Trang 34

+ Tổ chức các hoạt động thao giảng, thi giáo viên giỏi cấp tổ, tuyển chọn những giáo viên có chuyên môn tốt nhất để dự thi giáo viên giỏi cấp trường…

+ Ngoài hoạt động tổ chuyên môn các thành viên trong tổ chuyên môn còn tham gia các công tác khác như: Đảng, công đoàn, đoàn thanh niên, công tác chủ nhiệm, …

Như vậy, hoạt động của tổ chuyên môn trong nhà trường có vai trò quyết định đến sự phát triển của nhà trường nói riêng và sự phát triển giáo dục nói chung Hoạt động của tổ chuyên môn là nhân tố quyết định trực tiếp đến chất lượng dạy học trong các nhà trường hiện nay

1.2.4 Trách nhiệm, quyền hạn của hiệu trưởng, tổ trưởng đối với hoạt động tổ chuyên môn

1.2.4.1 Hiệu trưởng

Theo điều 54 Luật Giáo dục thì:

“1 Hiệu trưởng là người chịu trách nhiệm quản lý các hoạt động của nhà trường, do cơ quan Nhà nước có thẩm quyền bổ nhiệm, công nhận với nhiệm kỳ 5 năm

2 Hiệu trưởng các trường thuộc hệ thống giáo dục quốc dân phải được đào tạo, bồi dưỡng về nghiệp vụ quản lý trường học

3 Tiêu chuẩn, nhiệm vụ và quyền hạn của hiệu trưởng; thủ tục bổ nhiệm công nhận hiệu trưởng trường đại học do Thủ tướng Chính phủ quy định; đối với các trường ở các cấp học khác do Bộ trưởng Giáo dục và Đào tạo quy định…” [43]

Thời gian đảm nhiệm chức vụ hiệu trưởng không quá 2 nhiệm kỳ ở một trường THCS Với yêu cầu hiệu trưởng phải là người giảng dạy ít nhất 5 năm ở bậc THCS hoặc bậc cao hơn, có phẩm chất đạo đức tốt, có trình độ chuyên môn vững vàng, có năng lực quản lý và lãnh đạo, được bồi dưỡng lý luận và nghiệp vụ, có sức khỏe, được tập thể giáo viên, nhân viên tín nhiệm

Trang 35

Như vậy hiệu trưởng trong nhà trường là người đại diện cho việc quản

lý hành chính nhà nước Để làm tốt nhiệm vụ của mình hiệu trưởng phải nắm vững các nguyên tắc quản lý trong hoạt động quản lý

Tại điều 19 Điều lệ THCS, THPT và trường phổ thông có nhiều cấp học quy định hiệu trưởng nhà trường có những nhiệm vụ, quyền hạn sau đây:

+ Tổ chức bộ máy nhà trường

+ Xây dựng kế hoạch và tổ chức thực hiện nhiệm vụ năm học

+ Quản lý giáo viên, nhân viên, học sinh, quản lý chuyên môn, phân công công tác, kiểm tra đánh giá việc thực hiện nhiệm vụ của giáo viên, nhân viên

+ Quản lý và tổ chức giáo dục học sinh

+ Quản lý hành chính, tài chính, tài sản của nhà trường

+ Thực hiện các chế độ chính sách của Nhà nước đối với giáo viên, nhân viên, học sinh, tổ chức thực hiện quy chế dân chủ trong hoạt động của nhà trường

+ Được theo học các lớp chuyên môn, nghiệp vụ và hưởng các chế độ hiện hành

Hiệu trưởng làm việc theo các nguyên tắc sau:

+ Nguyên tắc trách nhiệm pháp lý

+ Nguyên tắc dân chủ

+ Nguyên tắc đổi mới

+ Nguyên tắc tự chủ và tự chịu trách nhiệm

Như vậy, hiệu trưởng là người chịu trách nhiệm quản lý mọi hoạt động của nhà trường trong đó có hoạt động tổ chuyên môn Để làm tốt được điều này, người hiệu trưởng cần phải bao quát được 20 công việc sau đây:

1 Tổ chức quá trình dạy học, giáo dục, đào tạo trong nhà trường đảm bảo sự lãnh đạo của Đảng và yêu cầu quản lý nhà nước về giáo dục đối với nhà trường

Trang 36

2 Đề ra được sứ mệnh, tầm nhìn và thông điệp phát triển nhà trường quán triệt nguyên lý giáo dục và chức năng kinh tế- sư phạm của nhà trường trong đời sống cộng đồng

3 Xây dựng được kế hoạch phát triển chiến lược phát triển nhà trường theo hướng chuẩn hóa, hiện đại hóa nhà trường

4 Xác định kế hoạch năm học có mục tiêu rõ ràng với nhiệm vụ nâng cao chất lượng giáo dục đào tạo

5 Phối hợp tốt với các tổ chức chính trị - xã hội trong và ngoài nhà trường tập trung vào thực hiện sứ mệnh của nhà trường trong đời sống xã hội

6 Cùng các nhà chuyên môn, giáo viên của trường lựa chọn nội dung giảng dạy bám sát vào giáo trình, sách giáo khoa và có sự cập nhật với động thái phát triển kinh tế văn hóa của địa phương

7 Tổ chức cải tiến phương pháp dạy học quán triệt các thành tựu đổi mới về phương pháp dạy học theo quan điểm sư phạm tương tác

8 Tuyển dụng, lựa chọn sử dụng giáo viên, công nhân viên, bố trí công việc chức trách phù hợp với năng lực hoàn cảnh của từng người, thúc đẩy họ lao động sư phạm có hiệu quả

9 Tuyển dụng, lựa chọn sử dụng giáo viên, công nhân viên, bố trí công việc chức trách phù hợp với năng lực hoàn cảnh của từng người, thúc đẩy họ lao động sư phạm có hiệu quả

10 Hỗ trợ khích lệ giáo viên có sáng kiến kinh nghiệm sư phạm, khuyến khích giáo viên tổng kết và làm theo kinh nghiệm giáo dục tiên tiến

11 Đảm bảo thực hiện tốt chỉ tiêu tuyển sinh mà cấp trên giao cho trường

12.Xây dựng tập thể người học có động cơ và ý chí tự học, tự giáo dục Chú ý các hoạt động ngoại khóa, vui chơi, giao lưu của học sinh

13 Giúp đỡ học sinh nghèo vượt khó trong học tập;bồi dưỡng học sinh giỏi, học sinh năng khiếu, làm tốt công tác hướng nghiệp cho học sinh, chú ý

Trang 37

kết hợp giáo dục và lao động sản xuất trong nhà trường theo các điều kiện hiện thực vừa sức với học sinh

Tập dượt cho học sinh yêu thích và thực hiện các nghiên cứu xã hội,tự nhiên ở địa phương phù hợp với nội dung đào tạo và trình độ của học sinh

14 Theo dõi có hệ thống các thế hệ học sinh vào trường, ra trường, tổ chức mối liên hệ giữa nhà trường với học sinh đã ra trường thông qua ban liên lạc cựu học sinh nhà trường

15 Xây dựng mối quan hệ tốt với tổ chức cha mẹ học sinh trong trường phối hợp thực hiện việc giáo dục học sinh và xây dựng phát triển nhà trường

Thực hiện tốt công tác xã hội hóa giáo dục: phát huy ảnh hưởng của nhà trường vào cộng đồng và huy động cộng đồng tích cực tham gia xây dựng nhà trường

16 Quản lý tốt cơ sở vật chất – sư phạm của nhà trường, thực hiện sự đồng bộ về các yêu cầu sư phạm, kinh tế, kỹ thuật đặt ra cho yếu tố thiết bị dạy học

17 Xây dựng môi trường sư phạm của nhà trường (môi trường tự nhiên và môi trường xã hội trong khuôn viên nhà trường và không gian bao quanh trường) đạt tới trạng thái tốt cho yêu cầu thực hiện các mục tiêu giáo dục rèn luyện phát triển nhân cách học sinh

18 Quản lý công tác tài chính trường học theo đúng quy chế đã ban hành và thực sự tạo ra sự thúc đẩy cho mục tiêu phát triển nhà trường ngắn hạn và dài hạn, cải tiến công tác hành chính văn thư của nhà trường đạt tới các sự thuận tiện trong quan hệ nội bộ và quan hệ với bên ngoài

19 Chú ý công tác thi đua, khen thưởng trách phạt nghiêm minh kịp thời trong tạp thể sư phạm và tập thể học sinh.Thực hiện công tác kiểm tra nội bộ trường học thường xuyên

Trang 38

20 Xây dựng nếp văn hóa nhà trường, truyền thống nhà trường (nên có phòng truyền thống phản ánh lịch sử của nhà trường); tổ chức tập thể sư phạm của nhà trường thành tổ chức biết học hỏi, chú ý công tác thông tin quản lý giáo dục EMIS trong nhà trường; không ngừng hoàn thiện cơ chế quản lý nhà trường và quy chế hoạt động nhà trường phù hợp với sự quản lý của ngành và lãnh thổ

Như vậy, hiệu trưởng là thủ trưởng của cơ sở giáo dục, có trách nhiệm

và quyền hạn cao nhất trong lĩnh vực quản lý nhà nước về giáo dục, chịu trách nhiệm về những quyết định của mình trong quá trình lãnh đạo nhà trường thực hiện các nhiệm vụ và có trách nhiệm biến chương trình, kế hoạch của cấp trên thành chương trình, kế hoạch cụ thể của nhà trường Từ đó xác định các biện pháp và những bước đi cụ thể phù hợp với đặc điểm tình hình

và điều kiện của đơn vị Đối với tổ chuyên môn, hiệu trưởng quản lý, chỉ đạo gián tiếp thông qua tổ trưởng và vẫn có quyền quyết định cao nhất trong việc điều chỉnh hoạt động tổ chuyên môn

1.2.4.2 Tổ trưởng chuyên môn

Tổ trưởng chuyên môn do hiệu trưởng chỉ định và giao nhiệm vụ, chịu trách nhiệm quản lí trực tiếp và điều hành mọi hoạt động của tổ

Tổ trưởng chuyên môn là người đứng đầu tổ chuyên môn chịu trách nhiệm quản lí trực tiếp hoạt động của tổ chuyên môn Tổ trưởng chuyên môn phải là người có phẩm chất đạo đức tốt, có năng lực chuyên môn giỏi và có khả năng trong công tác quản lí và điều hành

Tổ trưởng chuyên môn là người chịu trách nhiệm trước hiệu trưởng về chất lượng hoạt động chuyên môn của tổ mình Trong thực tế tổ chuyên môn

là đơn vị cơ sở để tổ chức và triển khai thực hiện các hoạt động chuyên môn của nhà trường một cách cụ thể và hiệu quả nhất Do vậy trong quá trình điều hành và quản lí hoạt động tổ chuyên môn thì tổ trưởng được hiệu trưởng ủy quyền để tổ chức cho tổ chuyên môn thực hiện tốt các nhiệm vụ sau đây:

Trang 39

+ Tổ chức cho giáo viên trong tổ học tập các quy định của ngành, quy chế chuyên môn, mục tiêu chuyên môn

+ Tổ chức bàn bạc, xây dựng kế hoạch thực hiện các mục tiêu chuyên môn mà nhà trường đã giao cho

+Tổ chức thực hiện nhiệm vụ của tổ theo kế hoạch đã xây dựng

+ Chỉ đạo và kiểm tra các khâu soạn giảng, chấm, chữa bài kiểm tra đánh giá học sinh của giáo viên một cách thường xuyên

+ Tổ chức các chuyên đề về đổi mới phương pháp dạy học Chỉ đạo việc sử dụng thiết bị và đồ dùng dạy học

+ Xây dựng tổ nhóm chuyên môn thành tập thể sư phạm đoàn kết nhất trí giúp đỡ nhau về mọi mặt

+ Cùng với BGH nhà trường thanh tra, kiểm tra giáo viên theo kế hoạch năm học

+ Triển khai kế hoạch hoạt động của hiệu trưởng đến các thành viên trong tổ và phản hồi ý kiến của giáo viên đến hiệu trưởng

Việc tổ chức hoạt động cho tổ chuyên môn là một trong những khâu rất quan trọng của quá trình quản lý chuyên môn, trong đó vai trò của tổ trưởng chuyên môn là rất quan trọng Vì vậy hiệu trưởng phải chọn, cử được giáo viên có đủ uy tín và năng lực chuyên môn làm tổ trưởng

1.2.5 Quản lý hoạt động tổ chuyên môn của hiệu trưởng

Quản lý hoạt động tổ chuyên môn của hiệu trưởng là tác động có mục đích của hiệu trưởng để chỉ đạo, điều khiển tổ chuyên môn thực hiện các nhiệm vụ của tổ nhằm đạt được mục tiêu dạy học và giáo dục theo từng năm học

Tại khoản 1 Điều 58 Luật Giáo dục ghi rõ nhà trường có nhiệm vụ:

“Tổ chức giảng dạy học tập và các hoạt động giáo dục khác theo mục tiêu chương trình giáo dục ” [43] Có nghĩa là quản lý trong nhà trường chủ yếu

là quản lý hoạt động dạy học và các hoạt động giáo dục khác Trong phạm vi

Trang 40

đề tài này chúng tôi đề cập đến khía cạnh quản lý hoạt động tổ chuyên môn trong nhà trường Để làm tốt công việc này thì người hiệu trưởng phải thực

sự là chim đầu đàn trong tập thể sư phạm nhà trường

Muốn quản lý tốt được hoạt động của tổ chuyên môn, hiệu trưởng phải

am hiểu tường tận việc giảng dạy, nắm vững nội dung chương trình các môn học, nắm vững đặc trưng phương pháp giảng dạy từng bộ môn Thường xuyên nắm bắt và cập nhật các kiến thức và thành tựu về đổi mới phương pháp dạy học để chỉ đạo tập thể giáo viên nhà trường thực hiện

Bên cạnh đó, người hiệu trưởng phải có năng lực tổ chức và điều hành

để chỉ đạo các tổ trưởng chuyên môn thực hiện tốt nhiệm vụ và quyền hạn của tổ chuyên môn từ đó nâng cao hoạt động tổ chuyên môn thúc đẩy chất lượng dạy học

Hiệu trưởng không trực tiếp quản lý, chỉ đạo hoạt động của tổ chuyên môn mà thông qua tổ trưởng chuyên môn Tất cả các nhiệm vụ chuyên môn của tổ triển khai đến giáo viên đều thông qua tổ trưởng Có thể thấy rõ hơn qua sơ đồ sau:

Sơ đồ 1.2 Quản lý hoạt động tổ chuyên môn trong trường THCS

Tổ chuyên môn Tổ chuyên môn

Giáo viên

Nhiệm vụ chuyên môn Ban giám hiệu Hiệu trưởng

Định dạng
Số trang	136
Dung lượng	1,39 MB