ĐẶC ĐIỂM KHÍ MÁU TRONG CÁC BỆNH NHÂN BỊ CHẤN THƯƠNG ĐẦU pdf

ĐẶC ĐIỂM KHÍ MÁU TRONG CÁC BỆNH NHÂN BỊ CHẤN THƯƠNG ĐẦU TÓM TẮT Các bệnh nhi bị chấn thương đầu, ngoài các rối loạn hô hấp còn có thể đi kèm các rối loạn thăng bằng kiềm toan.. Mục tiê

ĐẶC ĐIỂM KHÍ MÁU TRONG CÁC BỆNH NHÂN BỊ CHẤN

THƯƠNG ĐẦU

TÓM TẮT

Các bệnh nhi bị chấn thương đầu, ngoài các rối loạn hô hấp còn có thể

đi kèm các rối loạn thăng bằng kiềm toan

Mục tiêu: Xác định đặc điểm rối loạn khí máu trên các bệnh nhi bị

chấn thương đầu nhập khoa cấp cứu BV Nhi Đồng 2

Phương pháp: hồi cứu mô tả

Kết quả: 32 ca chấn thương đầu có làm khí máu khi nhập khoa cấp

cứu Tỷ lệ nam/nữ = 0.88/1 Trẻ > 2 tuổi bị chấn thương đầu là 18 ca (56.2%) Đa số các trường hợp chấn thương ở tuyến tỉnh chuyển lên chiếm

tỷ lệ 68.8% Các nguyên nhân gây chấn thương đầu phần lớn là do té ngã trong sinh họat 16 ca (50.0%) và tai nạn giao thông 12 ca (37.5%) Số bệnh nhi nhập viện trong tình trạng hôn mê là 19 ca (59.37%), 6 ca khi nhập viện phải đặt nội khí quản và thở máy Rối loạn khí máu thường gặp là toan chuyển hóa (25%) và dạng hỗn hợp (34.4%)

Kết luận: Xét nghiệm khí máu rất cần thiết trong việc điều chỉnh

thông khí cho bệnh nhi bị phù não do chấn thương và giúp phát hiện các rối lọan toan kiềm đi kèm

ABSTRACT

CHARACTERISTICS OF BLOOD GAS FIGURES IN CHILDREN WITH HEAD INJURIES

AT ADMISSION IN EMERGENCY DEPARMENT OF CHILDREN HOSPITAL N02

Nguyen Huy Luan * Y Hoc TP Ho Chi Minh * Vol 11 – Supplement of

No 4 - 2007: 79 – 82

In children’s head injury, beside the respiratory disorder there are other metabolic disorders on arterial blood gas test

Objectives: Describe the characteristics of blood gas figures in

children with head injury at the admission in the ED of Children Hospital

N02

Methods: A retrospective study was conducted in the ED of Children

Hospital N02 from 4/2004 to 10/2006

Results: 32 cases with head injury were involved to our study

Male/female ratio was 0.88/1 Children above two years old were 18 cases

(56.2%) Most of them came from the provincial area (68.8%) The head

injury was caused by daily accidents in 16 cases (50.0%) and traffic

accidents in 12 cases (37.5%) At admission patients had coma in 19 cases

(59.37%), 6 cases received ventilation mechanism Mixed blood gas disorder

often found in our study which takes of about 34.4% (34 cases), and

metabolic acidosis was also prominent with 14 cases of about 25%

Conclusion: Arterial blood gas test is required in patient with head

injury for detecting other associated metabolic disorder

ĐẶT VẤN ĐỀ:

* Bộ Môn Nhi ĐHYD TP.HCM

Số lượng bệnh nhi bị chấn thương đầu nhập khoa cấp cứu BV Nhi

Đồng 2 ngày càng tăng Một số bệnh nhi bị chấn thương đầu nặng, hôn mê

phải hổ trợ hô hấp và được xét nghiệm khí máu để đánh giá tình trạng hô

hấp giúp cho việc điều trị được hiệu quả hơn Trên các bệnh nhi bị chấn

thương đầu ngoài các rối lọan về hô hấp còn có các rối loạn về kiềm toan

Chúng tôi thực hiện nghiên cứu này nhằm khảo sát đặc điểm các giá trị khí

máu trên các bệnh nhi bị chấn thương đầu

Mục tiêu nghiên cứu

Đặc điểm khí máu trong các bệnh nhân bị chấn thương đầu nhập khoa cấp cứu BV Nhi Đồng 2 từ tháng 4/2004 đến tháng 10/2006

PHƯƠNG PHÁP VÀ ĐỐI TƯỢNG

Thiết kế nghiên cứu

Hồi cứu mô tả

Đối tượng nghiên cứu

Tất cả bệnh nhân bị chấn thương đầu nhập khoa cấp cứu BV Nhi Đồng 2 và có làm khí máu từ tháng 4/2004 đến tháng 10/2006

Các bước tiến hành

Thu thập dữ liệu: Bệnh án mẫu (bệnh nhân bị chấn thương đầu nhập khoa cấp cứu BV Nhi Đồng 2 và có làm khí máu từ tháng 4/2004 đến tháng 10/2006 Số liệu được nhập bằng phần mềm EPI-INFO 6.04B

Phân tích số liệu bằng phần mềm SPSS 11.05

Kỹ thuật: khí máu được thử bằng máy

Các giá trị Px, P50 được tính bằng phần mềm OSA (Oxygen Status Algorithm V2.0) của tác giả Mads và Ole Siggaard-Andersen

KẾT QUẢ

Địa chỉ

Bảng 1: Địa điểm phân bố

Địa

chỉ

Số

Nội

thành

Ngoại

thành

Tổng

cộng

Đa số bệnh nhi ở các tỉnh chuyển đến chiếm tỷ lệ 68,8%

Tuổi

Nhỏ nhất 2 tháng, lớn nhất 14 tuổi Trẻ < 2 tuổi: 14 ca (43,8%) Trẻ > 2 tuổi: 18 ca (56,2%)

Giới tính

Nam 15 ca (46,9), nữ 17 ca (53,1) Tỷ lệ nam/nữ = 0,88/1

Nguyên nhân chấn thương sọ não

Bảng 2: Nguyên nhân chấn thương

Nguyên

nhân

Số

ca

Tỷ lệ

%

Đa chấn thương

Tai nạn

giao thông

Tai nạn

trong sinh

họat

Ngã

xuống suối

Rớt cột

bê tông

Đa số các nguyên nhân gây chấn thương đầu là do tai nạn té ngã trong sinh họat và tai nạn giao thông Các trường hợp đa chấn thương phần lớn là do tai nạn giao thông gây nên

Tình trạng lúc nhập viện

Bảng 3: Tình trạng nhập viện

Tình

trạng lúc nhập

viện

Số

ca

Tỷ lệ

%

Ngưng

thở + NKQ

Truyền

máu

Xuất

huyết da niêm

Thiểu

niêu

Rối lọan 7 21,87%

khác

Đa số bệnh nhi nhập viện trong tình trạng hôn mê 19 ca (59,37%)

Trị số trung bình các giá trị khí máu trong chấn thương

trị nhỏ nhất

Giá trị lớn nhất

Trung bình ± SD

0,12

± 108,3

PaO2/FiO2 25,3 997,0 517,4

± 264,0

34,3

15,4

Giá

trị nhỏ

nhất

Giá trị lớn nhất

Trung bình ± SD

0,9

4,7

AaDO2

156,1

HCO3

5,7 27,6 18,4 ±

5,6

Shunt

8,9

P50

6,8 44,6 25,5 ±

8,3

Giá

trị nhỏ nhất

Giá trị lớn nhất

Trung bình ± SD

15,2

Các kiểu rối loạn trong xét nghiệm khí máu Bảng 5: Các kiểu rối lọan cân bằng acid base

Số

ca

Tỷ lệ

%

Không

có rối loạn

Toan hô

hấp

Toan

chuyển hóa

Kiềm

hô hấp

Rối

loạn hỗn hợp

Tổng

cộng

Rối lọan toan kiềm chiếm tỷ lệ 25/32 (78.1%) Trong đó rối loạn thường gặp là toan chuyển hóa (25%) và dạng hỗn hợp (34.4%)

BÀN LUẬN

Đặc điểm dịch tễ học

Nơi cư ngụ

Đa số các trường hợp chấn thương ở tuyến tỉnh chuyển lên chiếm tỷ lệ 68,8% Điều này phù hợp thực tế vì BV Nhi Đồng 2 là nơi tiếp nhận các trường hợp chấn thương đầu ở trẻ em và có khả năng phẫu thuật sọ não Vùng ngoại thành có tỷ lệ chấn thương nhiều hơn vùng nội thành điều này cũng phù hợp với nghiên cứu của BS Võ Văn Nho, BS Trương Văn Việt(7,8)

Tuổi

Trẻ bị chấn thương có thể gặp ở mọi lứa tuổi nhỏ nhất 2 tháng, lớn nhất

14 tuổi Tỷ lệ trẻ > 2 tuổi bị chấn thương đầu nhiều hơn (56,2%) vì trẻ từ 2-6 tuổi hay chạy nhảy chơi đùa nên dễ bị chấn thương, còn trẻ trên 6 tuổi dễ bị tai

nạn giao thông khi di chuyển trên đường điều này cũng phù hợp với nghiên cứu của BS Trương Văn Việt tại BV Chợ Rẫy và tại BV Nhi Trung Ương tỷ lệ trẻ

từ 5-9 tuổi là 42,7%(1,8) Theo tác giả Lê Vũ Anh nhóm tuổi thường gặp nhất trong chấn thương là 1 - 4 tuổi(2)

Giới tính

Tỷ lệ nam/nữ = 0.88, theo nghiên cứu tại BV Nhi Trung Ương trong chấn thương đầu do tai nạn giao thông tỷ lệ nam/nữ =1,2/1(2)

Nguyên nhân chấn thương sọ não

Đa số các nguyên nhân gây chấn thương đầu là do tai nạn trong sinh họat (40,63%) và tai nạn giao thông (37,5%) Đối với trẻ nhỏ tỷ lệ đầu/toàn

bộ cơ thể lớn hơn trẻ lớn và thiếu niên nên khi bị té ngã trong sinh họat hàng ngày thường sẽ bị chấn thương vùng đầu, đối với trẻ lớn lại thường bị chấn thương đầu do tai nạn giao thông khi di chuyển trên đường cùng với bố mẹ hay khi đi một mình Các trường hợp đa chấn thương phần lớn là do tai nạn giao thông gây nên

Tình trạng lúc nhập viện

Đa số bệnh nhi nhập viện trong tình trạng hôn mê 19 ca (59,37%), 6

ca (18,75%) khi nhập viện phải đặt nội khí quản và thở máy điều này nói lên mức độ nặng của chấn thương đầu cần được thông khí tốt để giảm áp lực nội

sọ và cần được xét nghiệm khí máu để điều chỉnh hô hấp cho bệnh nhân, 4ca (12,5%) thiếu máu nặng cần phải truyền máu

Rối loạn toan kiềm trong chấn thương

Rối loạn khí máu chiếm tỷ lệ 25/32 (78,12%) Bệnh nhi hôn mê thường

có toan hô hấp, khi được giúp thở để tăng thông khí giảm phù não thì rối loạn thường gặp là kiềm hô hấp(3,5,8) Tuy nhiên trong nghiên cứu này rối loạn toan kiềm thường gặp là toan chuyển hóa (25%) và dạng hỗn hợp (34,4%) Điều này cho thấy xét nghiệm khí máu là cần thiết cho các bệnh nhi bị chấn thương đầu nặng để phát hiện các rối loạn toan kiềm đi kèm

KẾT LUẬN

Đa số các nguyên nhân gây chấn thương đầu là do tai nạn trong sinh họat (50,0%) và tai nạn giao thông (37,5%) Các trường hợp đa chấn thương phần lớn là do tai nạn giao thông gây nên Phần lớn bệnh nhi nhập viện trong tình trạng hôn mê 19 ca (59,37%), 15,63% được đặt NKQ để giúp thở, 12,5% cần được truyền máu

Rối loạn khí máu chiếm tỷ lệ (78,12%) trong các trường hợp chấn thương đầu nặng Rối loạn toan kiềm thường gặp là toan chuyển hóa (25%)

và dạng hỗn hợp (34,4%)

Trong các trường hợp phù não do chấn thương cần làm xét nghiệm khí máu để giúp điều chỉnh thông khí và phát hiện các rối loạn toan kiềm đi kèm