NỒNG ĐỘ C-REACTIVE PROTEIN MÁU Ở BỆNH NHÂN HỘI CHỨNG MẠCH VÀNH CẤP pdf

NỒNG ĐỘ C-REACTIVE PROTEIN MÁU Phương pháp nghiên cứu: cắt ngang, mô tả và phân tích Kết quả: Qua khảo sát nồng độ hs-CRP máu ở 102 bệnh nhân HCMVC và 102 người khoẻ mạnh không mắc bện

NỒNG ĐỘ C-REACTIVE PROTEIN MÁU

Phương pháp nghiên cứu: cắt ngang, mô tả và phân tích

Kết quả: Qua khảo sát nồng độ hs-CRP máu ở 102 bệnh nhân

HCMVC và 102 người khoẻ mạnh không mắc bệnh mạch vành tại bệnh viện Chợ Rẫy chúng tôi có được kết quả sau: (1) Nồng độ hs-CRP máu ở nhóm HCMVC: 10 ± 8.08 (mg/l) có phân phối tần suất lệch phải (2) Nồng độ hs-CRP máu ở nhóm chứng: 1.87 ± 1.18 (mg/l) có phân phối tần suất lệch phải (3) Các phân nhóm NMCT cấp có nồng độ hs-CRP máu cao hơn phân nhóm ĐTN không ổn định

Kết luận: hs-CRP máu tăng cao ở các phân nhóm của HCMVC

(NMCTC có ST chênh lên, NMCTC không ST chênh lên, ĐTN không ổn định), nhất là ở phân nhóm bệnh nhân có troponin ≥ 1 ng/ml và có tương

quan thuận chặt chẽ với fibrinogen máu Nồng độ hs-CRP máu ở nhóm HCMVC không có mối tương quan với các yếu tố: tuổi, LDL-C, triglyecerid, đường huyết, tốc độ máu lắng, phân suất tống máu, giới, tình trạng tăng huyết áp, hút thuốc lá, tăng LDL-C, tăng triglyecerid, đái tháo đường

ABSTRACT

Objectives: study the relationship between hs-CRP levels and acute

coronary syndromes

Methods: cross-sectional, descriptive and analyzing study

Results: We studied on 102 patients with ACS and 102 healthy

people in Cho Ray hospital (1) Levels of serum hs-CRP in ACS group were 10±8.08(mg/L), the distributions of hs-CRP were highlyskewed to the right (2) Levels of serum hs-CRP in healthy people group were 1.87 ±1.18 (mg/L), the distributions of hs-CRP were highly skewed to the right (3) Levels of serum hs-CRP in acute myocardial infarction were significantly higher than patients with unstable angina.(p<0.001)

Conclusion: Levels of serum hs-CRP were significantly higher in

patients with ACS than in healthy subjects (p<0,0001), the highest elevated

in the patients with troponin I ≥1mg/l and closely relationship with serum fibrinogen Levels of serum hs-CRP in ACS group were no relationship with: age, LDL-C, triglyceride, glucose, Erythrocyte sedimentation rate, ejection fraction (EF) Gender, hypertention, diabetes, elevated LDL-C, elevated triglyceride, smoking were not influence level of serum hs-CRP

ĐẶT VẤN ĐỀ

Bệnh mạch vành là nguyên nhân hàng đầu gây bệnh tật và tử vong ở các nước phát triển Ngoài những yếu tố nguy cơ bệnh mạch vành đã biết từ lâu như đái tháo đường, tăng huyết áp, rối loạn chuyển hoá lipid, hút thuốc

lá Gần đây một số yếu tố nguy cơ mới của bệnh mạch vành đã được phát hiện, ví dụ như CRP, homocysteine, lipoprotein (a) Hiện tượng viêm giữ vai trò chính yếu trong việc hình thành và tiến triển của mảng xơ vữa động mạch, từ mảng xơ vữa ổn định đến mảng xơ vữa không ổn định và sau cùng

là vỡ mảng xơ vữa tạo nên huyết khối trong lòng mạch vành gây nên hội chứng mạch vành cấp(6,7,9) Trên thế giới có nhiều công trình nghiên cứu lớn cho thấy hs-CRP giúp ích cho việc phân tầng nguy cơ và có giá trị tiên đoán tiên lượng ngắn hạn cũng như dài hạn trong hội chứng mạch vành cấp (HCMVC) Ở Việt Nam chưa có nhiều công trình nghiên cứu sâu về vấn đề

này, nhằm bước đầu tìm hiểu mối liên quan giữa hs-CRP trong máu và hội chứng mạch vành cấp chúng tôi tiến hành nghiên cứu này

ĐỐI TƯỢNG - PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

Thiết kế nghiên cứu

Nghiên cứu cắt ngang, mô tả và phân tích

Đối tượng nghiên cứu

Không có: cơn đau thắt ngực kiểu thiếu máu cục bộ cơ tim, tiền căn nhồi

máu cơ tim, bệnh mạch máu não, bệnh động mạch cảnh, bệnh mạch máu ngoại

vi

Không co: dấu hiệu thiếu máu cơ tim, nhồi máu cơ tim trên điện tâm

đồ lúc nghỉ, rối loạn vận động vùng trên siêu âm tim lúc nghỉ

Tiêu chuẩn loại trừ cả hai nhóm

Tất cả nhiễm trùng cấp và mạn tính phát hiện trên lâm sàng và cận lâm sàng, sốt do bất kể các nguyên nhân, các bệnh như viêm khớp, viêm đa khớp, bệnh van tim hậu thấp, xơ cứng bì, viêm nút quanh động mạch, bệnh Lupus đỏ hệ thống, viêm khớp do vẩy nến, bệnh Crohn, viêm mạch máu toàn thân Chấn thương: phẫu thuật, phỏng, gẫy xương Ung thư: ung thư hạch, carcinoma

Các đối tượng hội đủ tiêu chuẩn chọn lựa và không có tiêu chuẩn loại trừ được chọn vào nghiên cứu Thực hiện các xét nghiệm: công thức

máu, ion đồ, BUN, creatinin, đường huyết đói, bilan mỡ, fibrinogen máu, CRP, ECG, VS, men tim, siêu âm tim, chỉ số khối cơ thể(BMI), XQ ngực, ghi nhận kết quả chụp mạch vành nếu bệnh nhân có chụp mạch vành

hs-Định lượng nồng độ hs-CRP máu bằng phương pháp đo miễn dịch độ đục trên máy HITACHI 717 –bộ kít hãng Randox của Anh

Phương pháp xử lý và phân tích số liệu

BMI trung bình: 23.3 ± 2.7(kg/m2) BMI nhỏ nhất 17.6(kg/m2), BMI

Rối loạn lipid máu

Bảng 5: Tỉ lệ rối loạn lipid máu ở bệnh nhân HCMVC

Tỉ

lệ %

Nồng độ trung bình của fibrinogen máu ở nhóm HCMVC: 3.74±1.42g/l.Giá trị nhỏ nhất: 1.3 g/l.Giá trị lớn nhất: 7.9 g/

Nồng độ hs-CRP máu ở nhóm hội chứng mạch vành cấp

Biểu đồ phân phối tần suất

Nồng độ hs-CRP trong máu (mg/l)

Biểu đồ 1: Phân phối tần suất của nồng độ hs -CRP máu ở nhóm

HCMVC

Nồng độ hs-CRP máu của nhóm HCMVC

Bảng 6: Nồng độ hs-CRP máu của nhóm HCMVC

hs-CRP Ln(hs-CRP)

Trung

bình cộng

Độ lệch chuẩn (mg/l)

Trung

vị

(mg/l)

Trung bình cộng

Độ lệch chuẩn

10

(mg/l)

8.08 (mg/l)

8.5(mg/l) 1.99 0.86

Nồng độ Hs-CRP: giá trị lớn nhất: 58.5 mg/l, giá trị nhỏ nhất: 0.7 mg/l

Bảng 7: So sánh nồng độ hs-CRP máu giữa các phân nhóm HCMVC

ST

ĐTN không ổn định

NMCTC không ST

hs-CRP

10.08 ± 7.84 mg/l

7.18

± 8.55 mg/l

10.86 ± 8.20 mg/l

p=0.000

p=0.000

Nhận xét: Nồng độ hs-CRP máu ở phân nhóm ĐTN không ổn định nhỏ hơn ở phân nhóm NMCTC ST chênh lên và phân nhóm NMCTC không

ST chênh lên một cách có ý nghĩa thống kê Không có sự khác biệt về nồng

độ hs-CRP máu giữa hai phân nhóm NMCTC ST chênh lên và nhóm NMCTC không ST chênh lên

Bảng 8: Tương quan giữa nồng độ hs-CRP máu với một số yếu tố ở

-0,67

Nhận xét: Nồng độ hs-CRP trong máu chỉ tương quan với nồng độ fibrinogen ở nhóm HCMVC với (r=0.203, p=0.04) Nồng độ hs-CRP trong máu không tương quan với các yếu tố: tuổi, BMI, LDL-C, triglycerid, đường huyết,VS, phân suất tống máu

Bảng 9: So sánh nồng độ hs-CRP máu giữa các phân nhóm

Phân

nhóm

hs-CRP (C±SD mg/l )

p

³ 60

10,07 ±

7,16 Tuổi

< 60 9,84 ± 9,43

0,07

Nữ 10,6 ± 5,88Giới

Nam 9,67 ± 9,00

0,58

< 23 11,53±10 BMI

0,08

Không 9,93 ± 7,05

Có

10,79 ± 5,86

LDL-C

Không

9,96±6,8 mg/l

0,93

Có

9,41±6,97

mg/l Tăng

triglycerid

Không

10,5±9,16 mg/l

0,546

Có

9,23±4,41

mg/l Đái tháo

đường

Không

10,34±9,35 mg/l

0,521

< 1 ng/ml

7,45± 8,13 Troponin

I

≥1 ng/ml

Có sự khác biệt một cách có ý nghĩa thống kê về nồng độ hs-CRP trong máu giữa hai phân nhóm bệnh nhân có troponin I ³ 1 ng/ml và troponin

I < 1 ng/ml

So sánh nồng độ hs-CRP giữa nhóm hội chứng mạch vành cấp và nhóm chứng

1,87 ± 1,18 mg/l

p = 0,000

Nhận xét: Khi so sánh nồng độ hs-CRP trong máu giữa hai nhóm bệnh nhân HCMVC và bệnh nhân nhóm chứng chúng tôi nhận thấy: nhóm bệnh nhân HCMVC có nồng độ hs-CRP trong máu cao hơn nhóm chứng một cách rất có ý nghĩa thống kê (với p = 0.000)

BÀN LUẬN

Đặc điểm của nhóm hội chứng mạch vành cấp

Qua quá trình khảo sát chúng tôi ghi nhận các bệnh nhân HCMVC trong nghiên cứu này có nhiều đặc điểm phù hợp với các nghiên cứu trước đây ở Việt Nam, các đặc điểm bao gồm: Nam giới mắc bệnh động mạch vành nhiều hơn

nữ giới.Tuổi trung bình:63±12 tuổi, đa số từ 60 tuổi trở lên Các yếu tố nguy cơ

như: hút thuốc lá, tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn lipid máu rất thường gặp

Bàn luận về nồng độ hs-crp máu ở nhóm HCMVC

Phân phối tần suất của nồng độ hs-CRP máu ở nhóm hội chứng mạch vành cấp

Ở nhóm HCMVC, biểu đồ phân phối tần suất (biểu đồ 1) cho thấy nồng

độ hs-CRP máu có phân phối tần suất lệch phải Đặc điểm lệch phải của phân

phối tần suất của hs-CRP máu ở nhóm HCMVC trong nghiên cứu của chúng tôi tương đồng với các công trình ở nước ngoài Công trình của Toss và cộng

sự cũng nhận thấy phân phối tần suất của nồng độ hs-CRP máu ở các bệnh nhân HCMVC có phân phối tần suất lệch phải và được chuyển sang dạng logarithm để tính toán thống kê(9) Trong một nghiên cứu của Liuzzo và cộng

sự trên các bệnh nhân đau thắt ngực không ổn định, nồng độ hs-CRP máu không có phân phối tần suất bình thường(7)

Giá trị trung bình của nồng độ hs-CRP máu ở nhóm HCMVC

Ở nghiên cứu chúng tôi, nồng độ hs-CRP máu của nhóm HCMVC có giá trị trung bình cộng là 10 mg/l, trung vị 8.5 mg/l và độ lệch chuẩn 8.08 mg/l Theo công trình của Kinlay và cộng sự, nồng độ hs-CRP ở các bệnh nhân HCMVC có giá trị trung bình cộng là 11 mg/l(3) Yip và cộng sự ghi nhận nồng

độ hs-CRP máu ở bệnh nhân NMCT cấp nhập viện sau 6 giờ là 14.1±16.5 mg/l(10) Theo Azai và cộng sự, nồng độ trung bình của hs-CRP ở các bệnh

nhân lần đầu bị NMCTC có Q là 14.1±11.3mg/l(1) Như vậy, nồng độ hs-CRP máu ở nhóm HCMVC trong nghiên cứu chúng tôi tương tự với các nghiên cứu nước ngoài Khi so sánh nồng độ hs-CRP máu giữa các phân nhóm của

HCMVC chúng tôi nhận thấy: nồng độ hs-CRP máu ở phân nhóm ĐTN không

ổn định (7.18 ± 8.55 mg/l) nhỏ hơn ở phân nhóm NMCTC ST chênh lên (10.08

± 7.84 mg/l) và phân nhóm NMCTC không ST chênh lên (10.86 ± 8.20 mg/l)

một cách có ý nghĩa thống kê với các giá trị p lần lượt là 0.000 và 0.038 Trong

khi đó nồng độ hs-CRP giữa hai phân nhóm NMCTC ST chênh lên và NMCTC không ST chênh lên không có sự khác biệt (p=0.092) Trước đó, tác giả Lê Thị

Bích Thuận(4) cũng đã ghi nhận: nồng độ hs-CRP máu ở nhóm ĐTN không ổn định (9.99± 5.21 mg/l) nhỏ hơn nhóm NMCT (18.53±14.78 mg/l) một cách có

ý nghĩa thống kê (p<0.001) Theo Kinlay và cộng sự, nhóm NMCTC không ST chênh lên có nồng độ hs-CRP cao hơn hẳn nhóm các bệnh nhân ĐTN không ổn định: 16.6 (15 – 18.4 mg/l) so với 6.6 (5.9 – 7.3 mg/l)(3)

So sánh nồng độ hs-crp máu của nhóm hội chứng mạch vành cấp

và nhóm chứng

Trong nghiên cứu của chúng tôi ghi nhận nồng độ hs-CRP trong máu

ở các phân nhóm NMCT cấp ST chênh lên (10,08±7,84 mg/l), NMCT cấp không ST chênh lên (10,86±8,20mg/l), ĐTN không ổn định(7,18 ±8,55mg/l) đều cao hơn hẳn so với nồng độ hs-CRP trong máu của nhóm chứng (1,87±1,18mg/l) một cách rất có ý nghĩa thống kê (p<0,0001) Trước đó, Lê Thi Bích Thuận cũng đã ghi nhận nồng độ hs-CRP ở các phân nhóm NMCT cấp (18,53 ± 14,78 mg/l) và ĐTN không ổn định (9,99± 5,21 mg/l) cao hơn hẳn so với nhóm chứng (4,51 ± 2,35 mg/l) một cách rất có ý nghĩa thống kê

Kết quả này phù hợp với nghiên cứu của chúng tôi Tác giả Dương Nguyễn Hồng Trang(1) cũng đã ghi nhận nồng độ CRP trong máu ở nhóm bệnh động mạch vành cao hơn nhóm không bệnh mạch vành một cách có ý nghĩa thống

kê, với P=0.005 Điều này cũng phù hợp với ghi nhận của chúng tôi.Nghiên cứu của tác giả Hon-Kan Yip và cộng sự(10) ghi nhận nồng độ hs-CRP máu ở bệnh nhân NMCT cấp là 14.1±16.5 mg/l, cao hơn nhóm chứng (1.0±0.6mg/l) một cách rất có ý nghĩa thống kê (P< 0.0001)

Như vậy, kết quả nghiên cứu của chúng tôi phù hợp với y văn trong

và ngoài nước

KẾT LUẬN

Qua nghiên cứu nồng độ hs-CRP trong máu ở 102 bệnh nhân hội chứng mạch vành cấp và 102 người khoẻ mạnh (nhóm chứng) được thực hiện tại khoa Nội Tim Mạch và Phòng Khám Xuất Cảnh của Bệnh Viện Chợ Rẫy, chúng tôi rút ra những kết luận sau:

- Nồng độ hs-CRP máu ở nhóm HCMVC có phân phối tần suất lệch phải, với trung bình cộng: 10 mg/l, trung vị: 8.5 mg/l và độ lệch chuẩn: 8.08 mg/l

- Các phân nhóm NMCT cấp có nồng độ hs-CRP máu cao hơn phân nhóm ĐTN không ổn định

- Nồng độ hs-CRP trong máu ở các phân nhóm của HCMVC (NMCTC

có ST chênh lên, NMCTC không ST chênh lên, ĐTN không ổn định) đều cao hơn nhóm chứng một cách rất có ý nghĩa thống kê

- Nồng độ hs-CRP máu ở nhóm HCMVC không có mối tương quan với các yếu tố: tuổi, LDL-C, triglyecerid, đường huyết, tốc độ máu lắng,phân suất tống máu Các yếu tố như giới, tình trạng tăng huyết áp, hút thuốc lá, tăng LDL-C, tăng triglyecerid, đái tháo đường không làm thay đổi một cách đáng kể nồng độ hs-CRP

- Nồng độ hs-CRP trong máu ở nhóm bệnh nhân HCMVC có mối tương quan thuận chặt chẽ với fibrinogen máu

- Nồng độ hs-CRP trong máu cao hơn ở phân nhóm bệnh nhân có troponin ≥ 1 ng/ml