SỰ ĐỔI MÀU CỦA NHỰA ACRYLIC DƯỚI TÁC DỤNG CỦA TRÀ, CÀ PHÊ VÀ LÀM SẠCH VỚI pdf

SỰ ĐỔI MÀU CỦA NHỰA ACRYLIC DƯỚI TÁC DỤNG CỦA TRÀ, CÀ PHÊ VÀ LÀM SẠCH VỚI NHỮNG BIỆN PHÁP KHÁC NHAU TÓM TẮT Mở đầu: Nhựa acrylic là vật liệu thường được sử dụng để chế tạo răng giả

SỰ ĐỔI MÀU CỦA NHỰA ACRYLIC DƯỚI TÁC DỤNG CỦA TRÀ, CÀ PHÊ VÀ LÀM SẠCH VỚI

NHỮNG BIỆN PHÁP KHÁC NHAU

TÓM TẮT

Mở đầu: Nhựa acrylic là vật liệu thường được sử dụng để chế tạo

răng giả và nền hàm, nhưng vật liệu này có xu hướng đổi màu trong quá trình tồn tại trong môi trường miệng

Mục tiêu của nghiên cứu: là so sánh sự đổi màu của nhựa acrylic khi

ngâm trong trà và cà phê, sau khi làm sạch bằng năm phương pháp: (A) Ngâm trong thuốc rửa hàm giả; (B) Rửa bằng xà bông; (C) Rửa bằng bàn chải với nước; (D) Rửa bằng bàn chải với xà bông; (E) Rửa bằng bàn chải với kem đánh răng

Phương pháp: 26 thanh nhựa Acrylic trong suốt kích thước 50x 12x

2 mm, chia thành 5 nhóm: (O) nhóm chuẩn-1 thanh; các nhóm A; B; C; D và

E mỗi nhóm 5 thanh Sau khi ngâm trà và cà phê, các thanh nhựa được làm

sạch theo từng nhóm và đánh giá sự đổi màu sau mỗi chu trình nhuộm bằng máy so màu chùm tia UV đơn (uv/visible single beam spectrophotometer)

Kết quả: cho thấy có sự nhiễm màu của thanh nhựa acrylic khi tiếp

xúc với dung dịch trà và cà phê; Có sự khác biệt có ý nghĩa thống kê (p<0,00) về mức độ nhiễm màu giữa các nhóm chịu tác động làm sạch khác nhau, thứ tự khả năng làm sạch của các nhóm từ tốt nhất đến kém nhất là: Nhóm B (ngâm xà phòng 15 phút); nhóm D (chải bằng bàn chải và xà phòng trong 2 phút); nhóm A (ngâm thuốc Efferdent trong 15 phút); nhóm E (chải bằng bàn chải và kem đánh răng trong 2 phút); cuối cùng là nhóm C (chải bằng bàn chải với nước trong 2 phút)

Kết luận: Làm sạch bằng các chất hóa học cho hiệu quả cao hơn so

với biện pháp cơ học thuần túy (chải bàn chải và nước)

ABSTRACT

Background: Acrylic resin is a material often used to make artificial

teeth and denture base, that tends to discolor in oral cavity

Objectives of this study was to compare the color stability of acrylic

resin immersed in coffee and tea after cleaning by five methods: (A) Immersed in denture base cleanser; (B) Cleaned with soap; (C) Cleaned with

toothbrush and water; (D) Cleaned with toothbrush and soap; (E) Cleaned with toothbrush and toothpaste

Method: Twenty six acrylic specimens (50x12x2 mm) were randomly

assigned to five groups: (O) control group-1 specimen; 5 experimental groups A, B, C, D and E, 5 specimens for each group Following exposure to coffee and tea, a total of 5 bars of acrylic resin of each group was cleaned according to a different method and the color stability evaluated after each dying cycle by uv/visible single beam spectrophotometer

The results showed that there was discoloration of acrylic resins

exposed to coffee and tea solution; The discoloration levels among various groups were significantly different (p<0.00), the cleaning capacity in decreasing order was: B group (immersed in soap for 15 minutes); D group (cleaned with toothbrush and soap for 2 minutes); A group (immersed in Efferdent solution for 15 minutes); E group (cleaned with toothbrush and toothpaste for 2 minutes); and C group (cleaned with toothbrush and water for 2 minutes)

Conclusion: Cleaning with chemical solutions provided higher effect

than with pure mechanical therapy (using toothbrush and water)

ĐẶT VẤN ĐỀ

Nhựa nha khoa là vật liệu thường được sử dụng để chế tạo răng giả và nền hàm, trong đó nhựa acrylic được sử dụng rộng rãi nhất Tuy nhiên, nhiều nghiên cứu lâm sàng đã chứng minh rằng nhựa nha khoa có xu hướng đổi màu trong quá trình tồn tại trong môi trường miệng Sự đổi màu này bao gồm cả yếu tố nội tại và ngoại lai, kết quả của những thay đổi hoá học của vật liệu và sự ngấm của những chất màu có trong thực phẩm… Điều này ảnh hưởng đến vẻ thẩm mỹ của hàm giả và tâm lý của người mang hàm Để kéo dài tuổi thọ của hàm giả, ngoài những qui định chặt chẽ về kỹ thuật thực hiện thì việc vệ sinh hàm giả cũng là một yếu tố cần thiết để tránh tích tụ vết dính trên bề mặt Duy trì thói quen vệ sinh hàm giả tốt không chỉ là vấn đề liên quan đến thẩm mỹ mà còn đóng một vai trò quan trọng trong việc phòng ngừa các bệnh viêm nhiễm trong miệng do hàm giả gây ra Quá trình tích luỹ mảng bám, vết dính, vôi răng trên hàm giả cũng tương tự như ở răng thật

Để tránh sự đổi màu của hàm giả có thể sử dụng nhiều biện pháp cơ học

và hóa học khác nhau Chải răng với kem đánh răng là biện pháp vệ sinh răng miệng phổ biến và được thực hiện để làm sạch mảng bám và vết dính ngoại lai

Kem đánh răng có khả năng trong việc làm sạch theo cơ chế hóa học thông qua

hệ thống mài mòn và chất tẩy rửa (Forward, 1991)

Để đánh giá hiệu quả làm sạch vết dính trên răng giả và nền hàm, chúng tôi thực hiện nghiên cứu này với mục tiêu như sau: So sánh sự đổi màu của nhựa acrylic khi ngâm trong trà và cà phê, sau khi làm sạch bằng năm phương pháp: Ngâm trong thuốc rửa hàm giả; Rửa bằng xà bông; Rửa bằng bàn chải với nước; Rửa bằng bàn chải với xà bông; Rửa bằng bàn chải với kem đánh răng

VẬT LIỆU - PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

Vật liệu nghiên cứu

- Nhựa acrylic:sử dụng nhựa acrylic trong suốt, làm thành thanh hình chữ nhật có kích thước 50x12x2 mm

- Dung dịch màu: trà và cà phê

- Bàn chải: Oral-B Classic TwinPack; Kem đánh răng: P/S bảo vệ 2 lần

- Dung dịch xà bông: Sunlight; Dung dịch tẩy rửa: Efferdent

Mô thức nghiên cứu

Nghiên cứu thực nghiệm trong labo (in vitro) theo phương pháp mù đơn,

so sánh nhóm

Quá trình thực hiện

Chuẩn bị thanh nhựa acrylic

- - Làm mẫu sáp, vô khuôn

- Nhựa acrylic được sử dụng là nhựa nấu dưới dạng bột – lỏng, được trộn theo tỉ lệ thể tích 3 bộ: 1 lỏng, đến giai đoạn sợi dẻo thì ép nhựa vào khuôn

- Nấu nhựa để sôi trong 2 giờ, sau đó để nguội ở nhiệt độ phòng

- Đánh bóng và hoàn tất tạo 26 thanh nhựa có cùng kích thước 50x12x2 mm

Tất cả các thanh nhựa đều trải qua các giai đoạn chế tạo như nhau

Mã hoá thanh nhựa

Trừ một thanh nhựa được ngâm nước cất để làm nhóm chuẩn, 25 thanh nhựa còn lại được chia thành 5 nhóm, mã hóa là A,B,C,D,E, mỗi

nhóm gồm 5 thanh nhựa được đánh số thứ tự từ 1 đến 5 Việc mã hóa do một nghiên cứu viên độc lập thực hiện

- Nhóm 0: nhóm chuẩn, gồm một thanh nhựa

- Nhóm A: ngâm trong dung dịch Efferdent, gồm 5 thanh nhựa

- Nhóm B: rửa bằng dung dịch xà bông và nước, gồm 5 thanh nhựa

- Nhóm C: rửa bằng bàn chải và nước, gồm 5 thanh nhựa

- Nhóm D: rửa bằng bàn chải với xà bông, gồm 5 thanh nhựa

- Nhóm E: rửa bằng bàn chải với kem đánh răng, gồm 5 thanh nhựa

Chuẩn bị dung dịch màu:

- Trà: trà xanh Thái Nguyên 50g ngâm trong 500 ml nước ở nhiệt độ

100oC trong 5 phút, lọc bỏ lá trà, sau đó để nguội đến 50oC

- Cà phê: 50g ngâm trong 500 ml nước ở nhiệt độ 100oC trong 5 phút, lọc lấy nước sau đó để nguội đến 50oC Để đồng nhất yếu tố màu, 25 thanh nhựa acrylic cùng được ngâm trong dung dịch trà và cà phê như nhau trong chu trình nhuộm

Chu trình nhuộm:

Giai đoạn nhuộm:

- 25 thanh nhựa acrylic đã được mã hoá, ngâm trong dung dịch trà trong 2 giờ

- Tiếp tục ngâm trong dung dịch cà phê trong 2 giờ nữa Sau đó chuyển thanh nhựa qua giai đoạn làm sạch

Giai đoạn làm sạch:

Dựa theo I Eystein Ruyter, Rer Nat, Philos

Tất cả 25 thanh nhựa acrylic cùng chịu quá trình nhuộm màu bằng dung dịch trà và cà phê như nhau, chỉ khác nhau về quá trình làm sạch:

- Nhóm A: các thanh nhựa được ngâm trong dung dịch Efferdent trong 15 phút, rồi rửa lại dưới dòng nước chảy nhẹ Sau đó được thấm khô bằng giấy lụa

- Nhóm B: các thanh nhựa được ngâm trong dung dịch xà bông trong vòng 15 phút, sau đó rửa lại dưới dòng nước chảy nhẹ rồi thấm khô bằng giấy lụa

- Nhóm C: hai mặt của thanh nhựa được chải bằng bàn chải trong 2 phút dưới dòng nước chải nhẹ, lông bàn chải tạo một góc 90o so với bề mặt thanh nhựa Sau đó được thấm khô bằng giấy lụa

- Nhóm D: hai mặt của thanh nhựa được chải bằng bàn chải thấm dung dịch xà bông trong 2 phút, lông bàn chải tạo một góc 90o so với bề mặt thanh nhựa và sau đó được rửa lại dưới dòng nước chải nhẹ, thấm khô bằng giấy lụa

- Nhóm E: hai mặt thanh nhựa được chải bằng bàn chải với một đoạn kem đánh răng như nhau trong 2 phút, phương pháp chải tương tự như đối với nhóm 3, sau đó rửa lại vòi nước chảy nhẹ, thấm khô bằng giấy lụa

Đánh giá sự đổi màu của nhựa acrylic

- Đánh giá đổi màu nhựa do một nghiên cứu viên độc lập khác thực hiện

- Việc đánh giá được thực hiện sau mỗi chu trình nhuộm khác nhau, bằng cách sử dụng máy so màu chùm tia UV đơn (uv/visible single beam spectrophotometer) ở bước sóng 295 nm (theo các tác giả Sheen và cộng sự, 2001; D.Dyer, 2000)

- Theo nguyên lý:

Chùm tia tới (Po)

Chùm tia ra (P)

Thanh nhựa acrylic

Độ hấp thu quang học A=log (Io/I) càng cao thì khả năng xuyên thấu của tia càng giảm, độ sậm màu của thanh nhựa càng lớn Trên cơ sở đó ta xác định được mức đổi màu của các thanh nhựa

Xử lý thống kê

Các số liệu đo được sau mỗi chu trình nhuộm được xử lý thống kê: Mann – whitney: so sánh các thanh nhựa trong cùng nhóm, Kruskal Wallis:

so sánh giữa các nhóm

KẾT QUẢ VÀ BÀN LUẬN

Đánh giá khả năng làm sạch chất màu bám dính trên nhựa acrylic dưới những biện pháp chải rửa giống nhau và khác nhau

So sánh khả năng làm sạch chất màu bám dính trên những thanh nhựa acylic trong cùng nhóm có biện pháp chải rửa giống nhau

Sử dụng phép kiểm ANOVA so sánh sự khác biệt về độ hấp thu quang học (ABS), thực chất là đo màu của các thanh nhựa trong cùng nhóm

có biện pháp chải rửa giống nhau (gồm các nhóm: A: ngâm trong dung dịch Efferdent, B: rửa bằng dung dịch xà phòng và nước, C: rửa bằng bàn chải và nước, D: rửa bằng bàn chải với xà phòng, E: rửa bằng bàn chải với kem đánh răng), mỗi nhóm gồm 5 thanh nhựa Kết quả cho thấy sự khác biệt không có ý nghĩa thống kê giữa 5 thanh nhựa trong cùng một nhóm (ở cả 5 nhóm A, B, C, D và E) lúc khởi đầu nghiên cứu cũng như tại bất kỳ thời điểm đo đạc nào trong quá trình nghiên cứu Điều này chứng tỏ khi áp dụng cùng biện pháp chải rửa, khả năng làm sạch chất màu bám trên các thanh nhựa acrylic không khác nhau tại cùng chu trình nhuộm màu và chải rửa (biểu đồ 1)

Mặt khác, áp dụng phép kiểm định phi tham số Kruskal Wallis so sánh

sự khác biệt màu của các thanh nhựa trong cùng nhóm chải rửa tại các chu trình ngâm và chải rửa khác nhau cho thấy có sự khác biệt có ý nghĩa (p < 0,05) Có nghĩa là càng tiếp xúc nhiều với các chất màu, mặc dù đã có áp dụng các biện pháp chải rửa, có thể chỉ thuần túy hóa học như ngâm thuốc rửa hàm Efferdent, rửa với xà phòng; hay thuần túy cơ học (rửa với bàn chải và nước); hoặc kết hợp cả cơ học và hóa học (rửa bằng bàn chải với xà phòng, rửa bằng bàn chải với kem đánh răng) thì nhựa acrylic vẫn sậm màu dần đáng kể dưới sự phát hiện của máy đo Tuy nhiên, sự khác biệt màu này vẫn chưa phát hiện được bằng mắt thường cho đến chu kỳ ngâm cuối cùng (biểu đồ 1 và 2)

Biểu đồ 1: So sánh độ hấp thu quang học giữa các thanh nhựa trong cùng

nhóm tại chu kỳ ngâm thứ nhất

Biểu đồ 2: So sánh độ hấp thu quang học giữa các thanh nhựa trong

cùng nhóm tại chu kỳ ngâm cuối cùng (chu kỳ 8)

Trong khi nghiên cứu của Nguyễn Thị Phương Hà và Ngô Thị Quỳnh Lan (2003) cho thấy các răng giả đổi màu có ý nghĩa thống kê và mắt thường nhận thấy được ngay sau hai ngày ngâm cary và sau đó rửa bằng xà phòng và nước Sự sậm màu này ngày càng tăng theo chu trình ngâm và sau chu trình ngâm thứ 10 thì màu răng có màu vàng sậm hơn hẳn mà ai cũng có thể nhận thấy khi so với màu răng nhóm chuẩn

Điều này có thể giải thích vì nhựa acrylic có khả năng thấm hút một lượng nhỏ nước khi đặt trong một môi trường lỏng Do sự phân cực của các phân tử polymethyl methacrylate nên sự hấp thu nước của nhựa xảy ra dễ dàng qua cơ chế khuyếch tán Nước thẩm thấu qua nhựa và trú ngụ giữa các chuỗi polymer gây ra hai hiệu ứng quan trọng, đầu tiên, gây ra sự nở nhẹ và sau đó các phân tử nước dính và các mắt xích polymer, dẫn theo sự thấm của

chất màu Khả năng ngấm nước của nhựa khoảng 0,69 mg/cm2, nước làm tăng 1% trọng lượng của nhựa và làm nở rộng 0,23% đường viền Hệ số khuyếch tán của nước ở 37oC đối với nhựa nấu là 1,08x10-12 m2/s và của nhựa tự cứng là 2,43x10-12m2/s Do đó sự hấp thu nước là một yếu tố làm tăng khả năng nhiễm màu của nhựa khi trong dung dịch lỏng có các chất sinh màu như trà, cà phê…

So sánh khả năng làm sạch chất màu bám dính trên những thanh nhựa Acylic giữa các nhóm có biện pháp chải rửa khác nhau

Có thể chia 5 biện pháp chải rửa nhựa Acrylic trong nghiên cứu này thành các loại như sau:

- Loại đơn thuần cơ học: nhóm rửa với bàn chải Oral-B Classic Twin Pack và nước

- Loại đơn thuần hóa học: nhóm ngâm thuốc rửa hàm Efferdent, nhóm ngâm trong dung dịch xà phòng Sunlight

- Loại kết hợp cả cơ học và hóa học: nhóm rửa bằng bàn chải với xà phòng Sunlight , nhóm rửa bằng bàn chải với kem đánh răng P/S (bàn chải Oral-B Classic Twin Pack)

Sử dụng phép kiểm định phi tham số Kruskal Wallis để so sánh mức độ nhiễm màu sau khi được làm sạch của các thanh nhựa của 5 nhóm khác nhau sau 8 chu trình màu cho thấy có sự khác biệt có ý nghĩa thống kê (p < 0,00) giữa các nhóm Nhóm B (ngâm xà phòng 15 phút) cho kết quả làm sạch tốt nhất, các nhóm tiếp theo được xếp theo hiệu quả làm sạch giảm dần là: nhóm D (chải bằng bàn chải và xà phòng trong 2 phút); nhóm A (ngâm thuốc Efferdent trong 15 phút); nhóm E (chải bằng bàn chải và kem đánh răng trong 2 phút); cuối cùng là nhóm C (chải bằng bàn chải với nước trong 2 phút) (bảng 1, biểu

đồ 3)

Khi so sánh hiệu quả của các biện pháp hóa học, nghiên cứu này cho kết quả nhóm B với phương pháp ngâm trong dung dịch xà phòng Sunlight

có hiệu quả hơn so với nhóm A ngâm dung dịch Efferdent trong việc làm sạch vết dính trà và cà phê trên thanh nhựa acrylic Với cùng một thời gian ngâm như nhau, xà phòng có thành phần chất tẩy rửa cao chiếm 14% nên hiệu quả tẩy rửa mạnh Efferdent với thành phần chủ yếu là sodium perporate, khi hòa tan trong nước sodium sẽ phân hủy thành dung dịch peroxide kiềm tính, dung dịch này nhanh chóng thải ra oxy, đây là cơ chế loại bỏ các chất màu lắng đọng trên hàm giả Mặc dù khả năng làm sạch vết dính trà và cà phê của Efferdent thấp hơn xà phòng Sunlight nhưng đây là một loại viên thuốc ngâm làm sạch hàm giả rất phổ biến và đã được công