Những thất bại nặng nề của các công ty Trung Quốc trong chiến lược mua bán, sát nhập đầu thế kỷ XXI có nhiều nguyên nhân, nhưng chủ yếu là do những nguyên nhân sau.. Sau đó Trung Quốc nh
Trang 1Trung Quốc tái định hướng chiến
lược mua bán & sát nhập
Những thất bại lớn của các công ty
Trung Quốc trong những thương vụ mua bán, sát nhập đầu thế
kỷ XXI trở thành một tiền đề để họ định hướng những chiến lược
hợp lý hơn
Trang 2Những thất bại nặng nề của các công ty Trung Quốc trong chiến
lược mua bán, sát nhập đầu thế kỷ XXI có nhiều nguyên nhân,
nhưng chủ yếu là do những nguyên nhân sau
Sai lầm trong chiến lược M & A của Trung Quốc
1 Mua công ty nước ngoài kinh doanh không sinh lợi với giá
rẻ, đòi hỏi đầu tư lớn về thời gian và tiền bạc để khôi phục
2 Khi đánh giá mục tiêu chỉ tập trung vào các vấn đề tài chính
mà bỏ qua các yếu tố vô hình liên quan đến hệ thống, con
người, và giá trị nhãn hiệu
3 Bỏ qua các bước trọng yếu trong quá trình M&A
Trang 34 Thu nhận các công ty nước ngoài có giá trị chủ yếu về
thương hiệu, hệ thống, con người và văn hóa, những yếu tố
khó để hội nhập
5 Trước đó đã không nghiên cứu cách thức sử dụng trên thị
trường Trung Quốc các sản phẩm và dịch vụ mua từ nước
ngoài
6 Người điều hành không đủ năng lực giải quyết các vấn đề
hội nhập nan giải
Trung Quốc quay đầu vì sợ hãi
Đến năm 2007, chính phủ Trung Quốc thực sự lo lắng đến các
vấn đề mà công ty Trung Quốc ở hoạt động ở nước ngoài đang
Trang 4gặp phải Trường hợp Lenovo gặp khó khăn lớn sau khi mua lại
PC của IBM trong thỏa thuận trị giá 1,75 tỷ USD vào tháng
12/2004 có lẽ là ví dụ điển hình cuối cùng Mặc dù nhờ vụ sát
nhập mà Lenovo của Trung Quốc trở thành nhà sản xuất PC lớn
thứ 3 thế giới, sau HP và Dell, nhưng chỉ sau một năm, công ty
này đã tụt xuống vị trí thứ 4 sau Acer của Đài Loan Khi Lenovo
vẫn đang đấu tranh với các vấn đề hội nhập thì các nhân viên kỹ
thuật lũ lượt rời bỏ công ty, dịch vụ không đạt tiêu chuẩn, thị phần
giảm, và lợi nhuận không ngừng tụt giảm Lợi nhuận thuần của
công ty từ tháng 7 đến tháng 12 năm 2008 đã giảm xuống còn
23,4 triệu USD, giảm 78% so với cùng kỳ năm trước đó
Trang 5Sau đó Trung Quốc nhận định rằng chỉ những doanh nghiệp nhà
nước và công ty tư nhân đủ năng lực quản lý và kĩ năng sát nhập
mới nên tiến hành mua lại các công ty nước ngoài Chính phủ
Trung Quốc cũng báo hiệu rằng nếu có khả năng, các công ty
trong nước nên theo đuổi các mục tiêu lợi nhuận Một ranh giới
được vạch ra và không một doanh nghiệp nào được phép vượt
qua nó Khi công ty máy móc công nghiệp nặng Sichuan
Tengzhong ít tiếng tăm muốn mua lại Hummer của General
Motors vào tháng 6/2009, Ủy Ban Phát Triển và Cải Cách Nhà
Nước Trung Quốc đã không chứng thực cuộc bán đấu giá công
ty mặc dù Bộ Thương Mại Trung Quốc đã thông qua Đây là một
Trang 6trong những thỏa thuận mua bán, sát nhập đầu tiên bị chính phủ
công khai bác bỏ
Tuy nhiên, đến năm 2009, với quỹ dự trữ bình ổn hối đoái của
Trung Quốc vượt mức 2 ngàn tỷ USD, việc đa dạng hóa các tài
sản khác ngoài trái phiếu kho bạc Mỹ thành tài sản vật chất
không còn phải đối mặt với rủi ro mất giá do lạm phát gây ra
Thêm vào đó, sự sụp đổ của thị trường chứng khoán cũng khiến
cho giá trị của các công ty nước ngoài tăng sức hấp dẫn Chính
phủ Trung Quốc cùng với Ủy Ban Quản Lý và Giám Sát Tài Sản
Nhà Nước nhận định rằng các công ty trong nước đã có đủ năng
lực cạnh tranh toàn cầu trước khi đồng nhân dân tệ lên giá, chính
sách M&A bắt đầu được xem xét lại
Trang 7Thay đổi hướng đi
Qua phân tích một số trường hợp M&A mới đây của các công ty
Trung Quốc cho thấy chiến lược '3 hướng đi' mới đang giúp cho
các công ty Trung Quốc tham gia M&A hoạt động hiệu quả hơn:
1 Mua các tài sản vật chất như các mỏ dầu, hay tài nguyên
thiên nhiên thay vì mua tài sản vô hình như nhãn hiệu
2 Tìm kiếm các công ty và tổ chức sở hữu công nghệ và thiết
bị R&D toàn cầu tiên tiến
3 Sử dụng các công ty nước ngoài để củng cố vị thế của các
công ty Trung Quốc trên thị trường trong nước
Chuyển sang tài sản vật chất
Trang 8Thay vì mua thương hiệu và quan hệ phân phối, ngày càng có
nhiều công ty Trung Quốc mua các tài sản hữu hình như các mỏ
khoáng sản, và trữ lượng dầu Việc khảo sát, thẩm định các tài
sản này cũng được thực hiện khá thẳng thắn; tài sản có thể được
các kỹ sư đánh giá khách quan và không yêu cầu đánh giá các
nhân tố khả biến như văn hóa công ty hay tính chất thương hiệu
Hội nhập trở nên đơn giản hơn khi các công ty nắm giữ tài sản
hữu hình có thể chứng minh được chuỗi cung ứng của mình và
công ty mua cũng có thể hoạt động tương đối độc lập Bên cạnh
đó, nhu cầu về sản phẩm do các công ty nước ngoài cung cấp ở
Trung Quốc cũng rất lớn
Trang 9Đến năm 2009, hơn 70% các thỏa thuận kinh doanh của Trung
Quốc liên quan đến năng lượng và tài nguyên thiên nhiên, trong
đó tập đoàn than Yanzhou Coal của Trung Quốc mua Felix
Resources, Úc với giá 2,8 tỷ USD, tập đoàn dầu khí quốc doanh
Sinopec thì mua Addax, Thụy Sĩ với giá 7,2 tỷ USD
Tìm kiếm công nghệ cao
Các công ty Trung Quốc cũng nhắm vào các tổ chức có thể cung
cấp công nghệ mới tiên tiến và những tổ chức nước ngoài sở
hữu các thiết bị R&D Giá trị của các tổ chức này nằm ở quyền
sở hữu trí tuệ, tri thức và phương pháp thiết kế, nghiên cứu Mặc
Trang 10dù rất khó để có được các tài sản trên nhưng chắc chắn sẽ ít
phức tạp và rủi ro hơn so với cố gắng 'đồng hóa' toàn bộ tổ chức
Bằng sáng chế và các bản thiết kế có thể chuyển giao cho các kỹ
sư Trung Quốc, những người có đủ khả năng để hiểu chúng Các
trung tâm R&D cần nhiều động lực thúc đẩy trong khi số lượng
nhân viên lại tương đối ít Nhận thấy các công ty Trung Quốc sẵn
sàng đầu tư vào R&D, cùng với mong muốn có thể ứng dụng và
bán các cải tiến công nghệ của mình cho thị trường Trung Quốc,
các nhà nghiên cứu nước ngoài hầu hết đều hào hứng tham gia
thỏa thuận mua bán với các công ty Trung Quốc Thỏa thuận khá
đơn giản: các kỹ sư nước ngoài tìm ý tưởng cho các sản phẩm
Trang 11và phương pháp mới, các công ty Trung Quốc sẽ sử dụng các ý
tưởng này để đổi mới kinh doanh, giảm chi phí sản xuất
Một trong những công ty lựa chọn con đường này là Tập đoàn
công nghiệp máy bay Tây An (XAC), một chi nhánh của Tập
Đoàn Công Nghiệp Hàng Không Trung Quốc (AVIC) Những nỗ
lực đầu tiên của AVIC khi cố gắng mua các nhà sản xuất máy bay
nước ngoài không mang lại kết quả Thế nhưng vào tháng
10/2009, XAC đã đưa ra thông báo khiến các chuyên gia trong
ngành bất ngờ; XAC tuyên bố đã thỏa thuận mua lại 91,25%
Fischer Advanced Composite Components, Úc ( FACC) FACC là
nhà cung ứng hàng đầu về các thiết bị, phụ tùng dùng cho máy
bay Tuy nhiên, FACC đã sai lầm khi đầu tư quá nhiều cho
Trang 12Boeing Dreamliner và Airbus A350 XWB thế hệ mới, khiến FACC
lỗ nặng, dự trữ tiền mặt cạn kiệt
Với giá mua ước tính gần 135 triệu USD, XAC đồng ý đầu tư 60
triệu USD vào FACC Phương thức quản lý hiệu quả của FACC
đảm bảo tương lai tài chính của công ty, FACC có vốn để mở
rộng sản xuất và có cơ hội tiếp cận một thị trường lớn đang phát
triển nhanh chóng thông qua AVIC Đổi lại, XAC có được công
nghệ vật liệu composite và đội ngũ lớn các kỹ sư mà AVIC có thể
sử dụng trong các chương trình máy bay của Trung Quốc, trong
đó có dự án chế tạo máy may ARJ21 và C919 để cạnh tranh với
các mẫu máy bay thông dụng nhất hiện nay như Airbus A320 và
Boeing 737
Trang 13Phó Chủ Tịch của XAC, Meng Xiangkai không hi vọng sẽ biến
FACC thành một công ty Trung Quốc ở Châu Âu, ông muốn giữ
nguyên văn hóa quản lý chính là cơ sở thành công của FACC's
trong nghiên cứu và phát triển công nghệ cao