NGHIÊN CỨU VỊ TRÍ – HÌNH DẠNG VÀ KÍCH THƯỚC RÃNH TRUNG TÂM Ở NÃO ppt

NGHIÊN CỨU VỊ TRÍ – HÌNH DẠNG VÀ KÍCH THƯỚC RÃNH TRUNG TÂM Ở NÃO TÓM TẮT Nghiên cứu rãnh trung tâm của não ở não đã được nghiên cứu nhiều ở trên thế giới, tuy nhiên ở Việt Nam chưa có

NGHIÊN CỨU VỊ TRÍ – HÌNH DẠNG VÀ KÍCH THƯỚC

RÃNH TRUNG TÂM Ở NÃO

TÓM TẮT

Nghiên cứu rãnh trung tâm của não ở não đã được nghiên cứu nhiều ở trên thế giới, tuy nhiên ở Việt Nam chưa có công trình nào nghiên cứu vấn

đề này

Mục tiêu nghiên cứu: Công trình có mục đích xác định các dạng, vị

trí và đo các kích thước của rãnh trung tâm của não ở người Việt Nam

Đối tượng và phương pháp nghiên cứu: Trong nghiên cứu này chúng tôi đã tiến hành đo rãnh trung tâm của 39 mẫu não là người Việt Nam sau khi chết tại Bộ Môn Giải Phẫu Đại học Y Dược Thành phố Hồ Chí Minh, trong đó có 32 nam và 7 nữ

Kết quả: Hình dạng rãnh trung tâm có hai dạng, giống nhau giữa hai

bán cầu đại não trên cùng một người Chiều dài rãnh trung tâm bên phải: 10,64 ±1,24 cm, bên trái: 10,5 ± 0,85 cm Độ sâu nhất của rãnh trung tâm bên phải:16,79 ± 3,50 mm, bên trái: 16,53 ± 3,70 mm Vị trí của rãnh trung

tâm có khởi điểm ở trên cách cực trước bán cầu đại não 103mm và điểm tận cùng ở dưới cách cực trước bán cầu đại não 71mm

Kết luận: Rãnh trung tâm của não có 2 dạng Chiều dài trung bình

của rãnh trung tâm là 10,6cm và có độ sâu trung bình là 16,6mm

ABSTRACT

Background: Position-morphology and measurement of the central

sulcus was investigated in the world, but in Vietnam, this problem hasn’t been investigated

Objective: Determine position-morphology and measurement of the

central sulcus in Vietnamese brains

Materials and methods: In this research, we measured the central

sulcus (fissure of Rolando) of thirty-nine brains of Vietnamese postmortem

at Anatomy department of University of Medicine and Pharmacy Ho Chi Minh, including thirty-two men and seven women

Result: There are two shapes of central sulcus They are simillar on

two hemispheric brain of one person The length of right central sulcus: 10,64 ±1,24 cm, left central sulcus: 10,5 ± 0,85 cm The depth of right

central sulcus:16,79 ± 3,50 mm, left central sulcus: 16,53 ± 3,70 mm The distance between superior extremity of the central sulcus and the anterior extremity of the hemisphere is 103mm, the distance between inferior extremity of the central sulcus and the anterior extremity of the hemisphere

is 71mm

Conclusion: There are two shapes of central sulcus The average

length of central sulcus is 10,6cm and the average depth of central sulcus is 16,6mm

Đ ẶT V ẤN Đ Ề

Nghiên cứu về giảI phẫu học hình thái não bộ không phải là vấn đề mới mẻ Đã từ lâu người ta đã tiến hành nghiên cứu về trọng lượng và kích thước của não bộ5,11 Ngày nay với sự phát triển của ngành chẩn đoán hình ảnh mà các tác giả đã ứng dụng vào các nghiên cứu não bộ trên người sống,

để rút ra mối quan hệ giữa hình thái và chức năng Tuy nhiên việc nghiên cứu mô tả và đo đạc trực tiếp trên não người đã chết cũng còn hữu ích cho chúng ta ghi nhận được sự khác biệt giữa các cá thể và giống người 2

Phần lớn các tác giả trong nước và ngoài nước chỉ nghiên cứu về kích thước và trọng lượng của não bộ3,6 Nghiên cứu về rãnh não chỉ được

thực hiện bởi một số tác giả nước ngoài Ở Việt Nam chưa có tài liệu nào nghiên cứu về các rãnh não, vì vậy chúng tôi đã tiến hành thực hiện đề tài:” Nghiên cứu vị trí, hình dạng và kích thước rãnh trung tâm ở não của người Việt Nam trưởng thành”

Mục tiêu của công trình này nhằm cung cấp số liệu về hình dạng, chiều dài và độ sâu của rãnh trung tâm ở hai bán cầu đại não của người Việt Nam Đây cũng là bước đầu đặt nền tảng cho các công trình nghiên cứu tiếp theo về rãnh não ở người Việt Nam, cũng như kết hợp nghiên cứu giữa y học hình thái và chức năng

ĐỐI TƯỢNG - PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

Đối tượng

Chúng tôi đã tiến hành đo đạc trực tiếp 39 não bộ là ngườI Việt Nam trong đó có 32 nam và 7 nữ tại Bộ Môn Giải Phẫu học Đại học Y Dược TP

Hồ Chí Minh

Phương pháp nghiên cứu

Tiến hành nghiên cứu mô tả cắt ngang Các mẫu não được bóc tách các màng não, loạI bỏ mẫu não dập nát, hoạI tử, u Sau đó khảo sát về hình

dạng, chiều dài, độ sâu của các rãnh não Xử lý số liệu thu thập được trên phần mềm SPSS 7.5

Phương tiện nghiên cứu

Bộ tiểu phẫu, thước, thước kẹp compas, chỉ màu vàng, que tăm đầu tù

Bộ khung tự chế để cố định não, máy chụp hình kỷ thuật số

Cách thức tiến hành

Chụp lại và phân dạng các rãnh não

Đo chiều dài của rãnh não bằng cách phủ chỉ màu lên chiều dài của rãnh sau đó đo chiều dài của chỉ chính là chiều dài của rãnh não

Đo chiều sâu của rãnh não bằng cách dùng que tăm đầu tù thăm dò độ sâu nhất và nông nhất sau đó lấy số liệu trung bình của độ sâu nhất và nông nhất

KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ BÀN LUẬN

Rãnh trung tâm

Hình dạng rãnh trung tâm

Bảng 1 Hình dạng rãnh trung tâm

Bn cầu no

Hình dạng rnh

Bn phải

Bn tri

Bn phải

Bn tri

Bn phải

Dạng 1

28

28

6

6

34

Dạng 2

5

5

5

Qua nghiên cứu chúng tôi ghi nhận được hai dạng rãnh trung tâm

Dạng thứ nhất là rãnh trung tâm chạy từ khe não dọc chạy ngoằn ngoèo đến

rãnh bên (87,1%) Dạng thứ hai là dạng rãnh trung tâm chạy hình uốn khúc

dích dắc và tận cùng cũng gặp rãnh bên (12,8%) Cả hai dạng này ở hai bán

cầu đại não trên cùng một người giống nhau

Theo Broca rãnh trung tâm hình cong 2 chổ lồi ra trước tạo thành 3

gối là gối trên, gối giữa và gối dưới

Chiều dài rãnh trung tâm

Bảng 2 Chiều dài rãnh trung tâm

cầu não

Chiều

dài (cm)

Bên phải

Bên trái

Rãnh

trung tâm

10.72

± 1.26

10.51

± 0.87

10.26

± 1.18

10.48

± 0.83

10.65

± 1.24

10.51

± 0.85

Rãnh trung tâm có độ dài trung bình 10,65cm ở bên phải và 10,51cm

ở bên trái Theo Testut và Latarjet8 thì chiều dài trung bình là 11,8cm ở nam

và 11,3cm ở nữ, còn theo Voneida thì chiều dài rãnh trung tâm là 10,4cm

Như vậy chiều dài của rãnh trung tâm ở người Việt Nam ngắn hơn so với

Testut và Latarject và giống Voneida

Qua bảng 2 chúng tôi nhận thấy rằng ở nam chiều dài của rãnh trung

tâm ở bán cầu bên phải dài hơn bên trái, kết quả này ngược lại ở nữ nhưng

sự khác biệt này không có ý nghĩa thống kê với p>0,05

Độ sâu của rãnh trung tâm

Bảng 3 Độ sâu của rãnh trung tâm:

Bán

cầu

Độ

sâu

Bên phải

Bên trái

Bên phải

Bên trái

Bên phải

Bên trái

Sâu

nhất

16.897

± 3.539

16.586

± 3.689

16.200

± 3.564

22.600

±3.050

16.200

± 4.08

16.79

± 3.50

16.53

± 3.70

Qua bảng 3 chúng tôi nhận thấy rằng độ sâu nhất của rãnh trung

tâm bên phải ở nam sâu hơn bên trái, trong khi đó ở nữ thì độ sâu này

không có sự khác nhau Nếu tính chung cả hai phái thì độ sâu của rãnh

trung tâm bên phảI sâu hơn bên trái nhưng sự khác biệt này không có ý nghĩa thống kê p>0,05

Theo Testut và Latarjet8 độ sâu trung bình của rãnh trung tâm là từ 10-20mm theo Voneida thì độ sâu của rãnh trung tâm thay đổi từ 12-22mm sâu hơn kết quả của chúng tôi trên não người Việt Nam

Vị trí của rãnh trung tâm so với cực trước và sau của bán cầu đại não

Bảng 4: Vị trí của điểm khởi đầu và điểm tận cùng của rãnh

Khoảng cách

(mm)

Tác giả

từ khởi điểm đến cực trước

từ khởi điểm đến cực sau

từ điểm tận cùng đến cực trước

từ điểm tận cùng đến cực sau

Rãnh trung tâm đi từ khởi điểm từ bờ trên bán cầu đại não đi xuống dưới và đi chéo ra trước nên đầu trên (nơi khởi điểm) của rãnh trung tâm có

vị trí gần cực sau của bán cầu hơn cực trước của bán cầu đại não Điểm này cách cực trước bán cầu 103mm và cách cực sau 60mm Điểm tận cùng (đầu

dưới) của rãnh trung tâm tận hết ở ngay trên rãnh bên cách cực trước bán cầu 71mm và cách cực sau bán cầu 92mm

Nếu so với tác giả Giacomini8 thì vị trí khởi điểm và tận cùng của rãnh bên ở người Việt Nam và người phương tây không có khác biệt nhiều

KẾT LUẬN

Rãnh trung tâm có hai dạng đó là dạng chạy ngoằn ngoèo (87,1%), dạng hình dích dắc (12,8%) và giống nhau giữa hai bán cầu đại não trên cùng một người

Chiều dài của rãnh trung tâm bên phải là 10,64 cm và bên trái là 10,5 cm,

độ sâu của rãnh trung tâm ở bên phải là 10,79 mm và bên trái là 16,53 mm