29 bệnh nhân có chỉ định phẫu thuật cắt amiđan ở bệnh viện ĐHYD được chích methylene blue vào trụ trước và sau của amiđan một bên ngay sau khi phẫu thuật cắt amiđan và so sánh mức độ đau
Trang 1ĐÁNH GIÁ HIỆU QUẢ GIẢM ĐAU CỦA METHYLENE BLUE
SAU PHẪU THUẬT CẮT AMIĐAN
TÓM TẮT
Mục tiêu: đánh giá hiệu quả giảm đau của methylene blue sau phẫu thuật
cắt amiđan
Đối tượng và phương pháp nghiên cứu : nghiên cứu can thiệp lâm sàng
có đối chứng 29 bệnh nhân có chỉ định phẫu thuật cắt amiđan ở bệnh viện ĐHYD được chích methylene blue vào trụ trước và sau của amiđan một bên ngay sau khi phẫu thuật cắt amiđan và so sánh mức độ đau của chích methylenen blue và không chích
Kết quả: qua 29 bệnh nhân có 12 nam và 17 nữ 16 bệnh nhân được chẩn
đoán viêm amiđan tái phát, 9 bệnh nhân viêm amiđan mạn tính, 4 bệnh nhân viêm amiđan quá phát có tắc nghẽn Theo dõi đau sau phẫu thuật 24 giờ, 48 giờ, 1 tuần,
2 tuần, 3 tuần nhận thấy: hiệu quả giảm đau rõ rệt sau khi chích methylene blue 48 giờ và kéo dài đến sau 2 tuần chưa ghi nhận trường hợp nào mất cảm giác không hồi phục sau chích methylene blue cũng như ảnh hưởng đến lành thương
Kết luận : bước đầu nghiên cứu hiệu quả giảm đau của methylene blue sau
cắt amiđan nhận thấy: Methylene blue có tác dụng giảm đau sau phẫu thuật cắt amiđan Chưa ghi nhận tác dụng phụ gì qua 29 bệnh nhân trong nhóm nghiên cứu
Trang 2SUMMARY
Objectives: evaluate the effect of relieving pain of methylene blue after
tonsillectomy
Methods: clinical trials 29 patients who were indicated tonsillectomy in
DHYD hospital were injected methylene blue into anterior and posterior pillars of unilateral tonsil just after tonsillectomy and compared levels of pain of injecting methylene blue to without injecting methylnen blue locations
Results: there were 29 patients in the study group with 12 males and 17
females Of the 29 patients, 16 patients were diagnosed reccurent tonsillitis, 9 patients of chronic tonsillitis and 4 patients of hypertrophic tonsillitis with obstruction Follow up postop at 24h, 48h, 1 wk, 2 wk and 3wk we discovered that the effect of relieving pain was clearly after injecting methylene blue 48h and lasting about 2 wks There was not any patient who had irreversible no sensation
as well as bad healing wound
Conclusion : at the first step of study: “evaluate the effect of relieving pain
of methylene blue after tonsillectomy”, we discovered as following: local injection
of methylene blue relieves the pain after tonsillectomy There have been not any side effects yet through 29 patients who were indicated tonsillectomy
ĐẶT VẤN ĐỀ
Trang 3Cắt amiđan là phẫu thuật phổ biến, thường được thực hiện ở các cơ sở y tế
có chuyên khoa TMH Cắt amiđan không những mang lại kết quả tốt trong điều trị bệnh lý viêm amiđan mạn tính hay quá phát, mà còn giảm được số lượng kháng sinh sử dụng trong điều trị bệnh lý này cũng như làm tăng chất lượng cuộc sống Bên cạnh mặt lợi ích của phẫu thuật còn tồn tại những vấn đề mà luôn được các
phẫu thuật viên quan tâm là “chảy máu” trong phẫu thuật, sau phẫu thuật và “cảm giác đau” sau phẫu thuật cắt amiđan Nhờ sự tiến bộ kỹ thuật, phương tiện giúp
ích trong phẫu thuật cắt amiđan như monoblair, bipolar, coblator, harmonic scalpel, laser đã cải thiện chảy máu trong và sau phẫu thuật đáng kể Nhưng đối với “cảm giác đau” sau phẫu thuật cắt amiđan vẫn còn là nỗi ám ảnh của bệnh nhân Blue methylene được xem như thuốc điều trị chính thống đối với tình trạng Methemoglobin(1) và được dùng trong phát đồ điều trị sốt rét người(3), dùng ngoài
da diệt các virút ngoài da(1) Ngoài ra methyene blue còn có tác dụng ức chế dẫn truyền thần kinh khi sử dụng tiêm tại chỗ(2,4), được sử dụng trên lâm sàng trong trường hợp giảm đau sau phẫu thuật vùng hậu môn trực tràng(5) Vì lý do trên chúng tôi thực hiện nghiên cứu tác dụng giảm đau của blue methylene sau phẫu thuật cắt amiđan
Mục tiêu tổng quát
- Đánh giá hiệu quả giảm đau của methylene blue sau cắt phẫu thuật amiđan
Mục tiêu chuyên biệt
Trang 4- Đánh giá cảm giảm đau theo thang điểm (0-10)
- So sánh cảm giác đau với nhóm không sử dụng methylene blue
ĐỐI TƯỢNG & PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
Đối tượng nghiên cứu
Bệnh nhân đến khám và điều trị tại BV ĐHYD cơ sở IB từ 3/2006
Tiêu chuẩn chọn bệnh
- Viêm amiđan mạn tính
- Viêm amiđan ái phát
- Quá phát amiđan gây tắc nghẽn
Tiêu chuẩn loại trừ
- Bệnh nội khoa nặng
- Bệnh lý đông máu
- Chống chỉ định methylen blue
Phương pháp chọn mẫu
Chọn mẫu lần lượt, có chọn lọc
Cở mẫu: dự kiến > 30
Phương pháp nghiên cứu
Can thiệp lâm sàng, có nhóm đối chứng
Trang 5Phương tiện nghiên cứu
- Blue methylen 0.5ml, nước cất 2.5ml
- Ống tiêm 5cc, kim tiêm No.26
- Bộ cắt amiđan bằng đốt điện lưỡng cực
- Bảng hỏi – đáp đánh giá đau (theo thang điểm 10)
Các bước tiến hành
Chọn mẫu theo tiêu chuẩn chọn mẫu, ghi nhận địa chỉ, số điện thoại, giải thích đưa vào nhóm nghiên cứu
Tiến hành phẫu thuật cắt và cầm máu amiđan bằng đông điện lưỡng cực Sau cắt tiến hành tiêm methylene blue (3ml) vào vùng trụ trước và sau amiđan (P)
Thuốc sau mổ : KS KV, Giảm đau
Xuất viện sau mổ 24 giờ, hẹn tái khám sau mổ, 1 tuần, 2 tuần, 3 tuần
Đánh giá lúc tái khám qua phiếu hỏi-đáp và khám: cảm giác đau, dị cảm vùng họng miệng, nuốt vướng, lành thương hố, chảy máu
Thu thập – xử lý số liệu
KẾT QUẢ
Số trường hợp
Trang 6Bệnh nhân thỏa các tiêu chuẩn chọn mẫu được đưa vào nhóm nghiên cứu từ tháng 3/2006 đến ngày 12/06 là 29
Phân bố theo giới
Số bệnh nhân
12(41,3%) 17(58,7%)
Phân bố tuổi
Số
bệnh nhân
7(24,1%) 11(37,9%) 7(24,1%) 4(13,6%)
Tuổi trung bình : 27
Chẩn đoán trước mổ
Chẩn
đoán
Tái phát
Mạn tính
Quá phát
Số
bệnh nhân
Đánh giá đau sau mổ
Trang 7Chúng tôi đánh giá đau sau mổ qua bảng đánh giá VAS (tính thang điểm 0-10) vào các thời điểm 24 giờ, 48 giờ, 1 tuần, 2 tuần và 3 tuần sau phẫu thuật được kết quả như biểu đồ dưới đây
Qua biểu đồ trên cho thấy trong 24 giờ đầu sau phẫu thuật cảm giác đau ở hai nhóm không khác biệt Trong khi sau mổ 24 giờ đến sau mổ 2 tuần có sự khác biệt cảm giác đau rõ rệt ở hai nhóm, qua tính toán thống kê cho thấy sự khác biệt này có ý nghĩa thống kê (p < 0.05, phép kiểm chi binh phương) Sau thời điểm 3 tuần sau phẫu thuật cảm giác đau ở hai nhóm như nhau, và trong thời điểm này trở
đi cảm nhận đau gần như không, nghĩa là bệnh nhân đã trở lại cảm giác bình thường
Tác dụng phụ của thuốc
Không ghi nhận trường hợp nào rối loạn cảm giác vùng họng miệng, hay dấu hiệu viêm loét vùng tiêm chích
Trang 8Không ghi nhận dấu hiệu chậm lành thương nào so với bên không chích methylene blue
Không ghi nhận trường hợp nào mẫn cả với thuốc
Không ghi nhận phàn nàn gì sau khi sử dụng xanh methylene
BÀN LUẬN
Tính an toàn của methylene blue
Methylnen blue thuốc kinh điển trong điều trị methemoglobin (1-2mg/kg/lần), được dùng điều trị sốt rét hiệu quả vào cuối thế kỷ 19 đầu thế kỷ 20, nhưng vai trò mờ nhạt sau khi xuất hiện thuốc mới như chloroquin và bản thân methylene blue gây ra tác dụng phụ “tán huyết” ở những bệnh nhân thiếu G6PD Gần đây thuốc này được nghiên cứu lại hiệu quả và an toàn ngay cả người lớn và trẻ em có thiếu G6PD với liều điều trị sốt rét (4mg/kg/ngày, uống) Trong nghiên cứu của chúng tôi methylenen blue được tiêm dưới niêm mạc vùng trụ trước và sau của amiđan với số lượng 5mg/3ml là hàm lượng an toàn và không ảnh hưởng toàn thân, qua 29 trường hợp sử dụng không có trường hợp nào ghi nhận ảnh hưởng toàn thân cũng như tại chỗ, cũng như không ghi nhận ảnh hưởng đến quá trình lành thương sau tiêm methylene blue
Hiệu quả giảm đau của methylene blue
Hiệu quả giảm đau
Trang 9Theo nghiên cứu của Wang Y(4) sử dụng methylene blue tiêm dưới da, dưới niêm mạc vùng hậu môn trực tràng 102 hiệu quả giảm đau có ý nghĩa so với nhóm chứng, cũng trong nghiên cứu này không ghi nhận tác dụng phụ gì đáng kể dùng liều 1/3 hoặc 1/4 Trong nhóm nghiên cứu chúng tôi ghi nhận hiệu quả giảm đau của methylene blue rõ rệt so với nhóm chứng
Thời gian giảm đau
Chúng tôi chưa ghi nhận nghiên cứu cơ bản nào về thời gian khởi đầu tác dụng, thời gian Bán hủy, kéo dài tác dụng của methylene blue khi tiêm dưới da Nhưng qua quan sát trên lâm sàng đánh giá qua tác dụng giảm đau nhận thấy trong 24 giờ đầu sau phẫu thuật không gi nhận sự khác biệt cảm giác đau giữa hai nhóm, nhưng sau 48 giờ cho đến 2 tuần sau phẫu thuật thì sự khác biệt cảm giác đau của 2 nhóm là rỏ rệt, có ý nghĩa thống kê (p<0,05) Thời gian 3 tuần sau phẫu thuật ở hai nhóm như nhau, điều này có thể giải thích thời điểm này là thời gian thông thường hết đau sau phẫu thuật cắt amiđan Qua kết quả trên nhận thấy
về mặt tác dụng lâm sàng hiệu quả giảm đau của methylene blue 48 giờ sau tiêm
và kéo dài > 2 tuần Bời gì không ghi nhận dị cảm, hay mất cảm giác vùng họng miệng thời gian từ tuần thứ 2 sau tiêm methylene blue nên có thể nói với liều 1/3 methylene blue có ức chế cảm giác đau có hồi phục
KẾT LUẬN
Bước đầu nghiên cứu hiệu quả giảm đau của methylene blue sau phẫu thuật cắt amiđan chúng tôi có một số nhận xét:
Trang 10- Methylene blue có tác dụng giảm đau sau phẫu thuật cắt amiđan
- Thời gian tác dụng nhận thấy trên lâm sàng sau tiêm 48 giờ và kéo dài > 2 tuần
- Chưa ghi nhận tác dụng phụ gì qua 29 trường hợp nghiên cứu