Thực trạng và giải pháp góp phần nâng cao hoạt động của tổ chức, bộ máy phòng, chống HIVAIDS Việt Nam

Thực trạng và giải pháp góp phần nâng cao hoạt động của tổ chức, bộ máy phòng, chống HIVAIDS Việt Nam, tài liệu tham khảo về vấn đề phòng chống HIV AIDS, dành cho các bạn nghiên cứu, làm tiểu luận, và báo cáo của mình

I Đặt vấn đề

Đã hơn hai thập kỷ trôi qua, kể từ khi trờng hợp nhiễm HIV đầu tiên

đ-ợc phát hiện vào năm 1981 đến nay, các quốc gia trên thế giới, đặc biệt là cácnớc đang phát triển đã phải đơng đầu với một đại dịch hết sức nguy hiểm -

đại dịch HIV/AIDS Tuy đã có những thành công nhất định trong công cuộcphòng chống HIV/AIDS nhng nhìn chung trên cấp độ toàn cầu, loài ngời vẫncha có khả năng ngăn chặn đợc tốc độ lây nhiễm HIV/AIDS Đại dịch HIV/AIDS vẫn tiếp tục gia tăng và tàn phá nặng nề các khu vực châu Phi và tiếptheo là châu á

Tại Việt Nam, kể từ khi trờng hợp nhiễm HIV đầu tiên đợc phát hiệntại thành phố Hồ Chí Minh vào năm 1990, đại dịch HIV/AIDS đã lây lannhanh chóng, cho đến nay 100% tỉnh, thành phố, 93% số huyện và hơn 50%

số xã trong toàn quốc đã báo cáo các trờng hợp nhiễm HIV/AIDS Đại dịchHIV/AIDS đã và đang trở thành một đại dịch nguy hiểm, ảnh hởng trực tiếp

đến sức khoẻ con ngời, tơng lai nòi giống dân tộc và ảnh hởng nghiêm trọng

đến sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nớc ta Công tác phòng, chống HIV/AIDS đã trở thành một nhiệm vụ trọng tâm, cấp bách và lâu dài của toàn xãhội

Trớc sự gia tăng của đại dịch HIV/AIDS, ngày 17 tháng 03 năm 2004,Thủ tớng Chính phủ đã ra quyết định số 36/2004/QĐ-TTg phê duyệt Chiến l-

ợc quốc gia phòng, chống HIV/AIDS ở Việt Nam đến năm 2010 và tầm nhìn

2020 với mục tiêu: "Khống chế tỷ lệ nhiễm HIV/AIDS trong cộng đồng dân

c dới 0,3% vào năm 2010 và không tăng sau năm 2010; giảm tác hại củaHIV/AIDS đối với sự phát triển kinh tế - xã hội" Bộ Y tế đợc Thủ tớngChính phủ giao trách nhiệm phối hợp với các Bộ, ngành và các cơ quanTrung ơng có liên quan tổ chức chỉ đạo, triển khai các nội dung của Chiến l-

ợc trong phạm vi nhiệm vụ, quyền hạn đợc giao và chỉ đạo theo ngành dọccác cơ quan phòng, chống HIV/AIDS các cấp Để thực hiện thành côngChiến lợc quốc gia phòng, chống HIV/AIDS ở Việt Nam, một yêu cầu hết sứccần thiết và cấp bách cần phải có một tổ chức bộ máy đủ mạnh, chuyên trách

để giúp Bộ trởng Bộ Y tế quản lý Nhà nớc về công tác phòng, chốngHIV/AIDS, đồng thời tổ chức chỉ đạo điều hành thống nhất các hoạt độngphòng, chống HIV/AIDS trên phạm vi cả nớc Ngày 20/5/2005 Thủ tớngChính phủ đã ban hành Quyết định số 432/QĐ-TTg về việc thành lập CụcPhòng, chống HIV/AIDS Việt Nam thuộc Bộ Y tế và đổi tên Cục Y tế dựphòng và Phòng, chống HIV/AIDS thành Cục Y tế dự phòng Việt Nam CụcPhòng, chống HIV/AIDS Việt Nam ra đời đã giúp Bộ trởng Bộ Y tế quản lý

hành thống nhất các hoạt động phòng chống HIV/AIDS, nhằm huy động đợcmọi nguồn lực trong nớc và quốc tế, động viên sự tham gia tích cực, chủ độngcủa các cấp, các ngành, nâng cao hiệu quả của công tác phòng chốngHIV/AIDS, khống chế sự gia tăng của đại dịch HIV/AIDS và giảm tác hại củaHIV/AIDS đối với sự phát triển kinh tế - xã hội.

Các địa phơng sau khi có Quyết định số 25/2005/QĐ-BYT ngày05/9/2005 của Bộ trởng Bộ Y tế về chức năng nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu

tổ chức của Trung tâm phòng chống HIV/AIDS tuyến tỉnh, nhiều địa phơng

đã thành lập Trung tâm phòng chống HIV/AIDS Hiện nay đã có 30 tỉnhthành lập Trung tâm phòng chống HIV/AIDS tuyến tỉnh Đã gần 1 năm trôiqua kể từ khi Cục phòng chống HIV/AIDS chính thức đi và hoạt động, cáchoạt động phòng chống HIV/AIDS đã dần dần đi vào nề nếp, từ 3 trung tâmnay đã có 30 trung tâm phòng chống HIV/AIDS trên 30 tỉnh thành trong cả n-

ớc Nh vậy việc xây dựng, củng cố và phát triển hệ thống phòng chống HIV/AIDS để phù hợp với nhu cầu hiện nay là một yêu cầu hết sức cấp thiết Giảipháp nào hữu hiệu nhất để giải quyết nhu cầu phòng chống HIV/AIDS hiệnnay? Xuất pháp từ nhu cầu trên, chúng tôi chọn đề tài:

Thực trạng và giải pháp góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động của tổ

m

chức, bộ máy phòng, chống HIV/AIDS Việt Nam ” làm tiểu luận tốt nghiệp

II Mục tiêu

2.1 Đánh giá thực trạng về hoạt động và tổ chức bộ máy phòng, chống HIV/AIDS Việt Nam

2.2 Đề xuất một số giải pháp góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động của tổchức bộ máy phòng, chống HIV/AIDS Việt Nam

III Công tác tổ chức, bộ máy phòng, chống HIV/AIDS Việt nam

3.1 Thực trạng tổ chức, bộ máy phòng, chống HIV/AIDS Việt Nam:

Năm 1987, trớc tình hình đại dịch HIV/AIDS trên thế giới, Bộ Y tế đãthành lập Uỷ ban phòng, chống các bệnh truyền nhiễm do Viện Vệ sinh dịch

tễ Trung ơng trực tiếp thực hiện trong đó có tiểu ban phòng chống SIDA

Năm 1990, Khi trờng hợp nhiễm HIV đầu tiên đợc phát hiện tại ViệtNam, Chủ tịch Hội đồng Bộ trởng đã ra quyết định số 358- CT thành lập Uỷ

ban Quốc gia phòng, chống SIDA (viết tắt từ tiếng Pháp) Việt Nam trực thuộc

Bộ Y tế do Bộ trởng Bộ Y tế làm Chủ tịch Uỷ ban, cơ quan thờng trực là Vụ

Vệ sinh phòng dịch- Bộ Y tế Uỷ ban Quốc gia phòng, chống SIDA là một tổchức có tầm cỡ quốc gia và đã có sự phối hợp liên ngành với sự tham gia của

16 bộ, ngành thành viên nhng chức năng quản lý, điều phối hoạt động của

ch-ơng trình vẫn chủ yếu thuộc Bộ Y tế

Năm 1994, Uỷ ban quốc gia phòng, chống SIDA đợc tách ra khỏi Bộ Y

tế và chuyển thành Uỷ ban Quốc gia phòng, chống AIDS do Phó Thủ tớngChính phủ làm Chủ tịch, Văn phòng Uỷ ban Quốc gia phòng, chống AIDS đợcthành lập và là cơ quan thờng trực, giúp Uỷ ban Quốc gia phòng, chống HIV/AIDS triển khai điều phối các hoạt động phòng, chống HIV/AIDS giữa cácban ngành và các tỉnh, thành phố trong cả nớc Tại Bộ Y tế, Ban phòng,chống AIDS đợc thành lập để giúp Bộ trởng Bộ Y tế quản lý, chỉ đạo thựchiện toàn diện nhiệm vụ phòng, chống AIDS thuộc phạm vi chức năng,nhiệm vụ của ngành Y tế đợc Nhà nớc quy định

Năm 2000, Thủ tớng Chính phủ ra Quyết định số 61/2000/QĐ-TTg ngày

05 tháng 6 năm 2000 thành lập Uỷ ban Quốc gia phòng, chống AIDS và phòng,chống tệ nạn ma tuý, mại dâm do Phó Thủ tớng Chính phủ làm Chủ tịch Bộ tr-ởng Bộ Y tế, Bộ trởng Bộ Công an, Bộ trởng Bộ Lao động – Thơng binh và Xãhội là 3 Phó Chủ tịch Uỷ ban Quốc gia phòng, chống AIDS và phòng, chống tệnạn ma tuý, mại dâm gồm 18 thành viên của Chính phủ và một số ban, ngành,

đoàn thể chính trị- xã hội và cơ quan Trung ơng Văn phòng thờng trực phòng,chống AIDS đặt tại Bộ Y tế, trên cơ sở Văn phòng Uỷ ban Quốc gia phòng,chống AIDS trớc đây Nh vậy trong thời gian này, tại Bộ Y tế có hai đơn vị cùngchỉ đạo công tác phòng, chống HIV/AIDS là Văn phòng thờng trực phòng, chốngHIV/AIDS và Ban phòng, chống AIDS Bộ Y tế

Năm 2003, thực hiện Nghị định số 49/2003/NĐ-CP của Chính phủ ngày

15 tháng 5 năm 2003, quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổchức của Bộ Y tế, Văn phòng thờng trực phòng, chống AIDS sát nhập với Vụ

Y tế Dự phòng thành Cục Y tế Dự phòng và Phòng, chống HIV/AIDS, thuộc

Bộ Y tế

Ngày 20/5/2005 Thủ tớng Chính phủ đã ra quyết định số 432/QĐ-TTg vềviệc thành lập Cục Phòng, chống HIV/AIDS Việt Nam thuộc Bộ Y tế

Ngày 26/7/2005 Bộ trởng Bộ Y tế đã ra Quyết định số 21/2005/QĐ-BYT

về việc quy định chức năng nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của CụcPhòng, chống HIV/AIDS Việt Nam là Cục quản lý chuyên nghành, thuộc Bộ

Y tế, giúp Bộ trởng Bộ Y tế thực hiện chức năng quản lý nhà nớc và thực thipháp luật, chỉ đạo, điều hành các hoạt động chuyên môn về lĩnh vực phòng,chống HIV/AIDS trong phạm vi cả nớc

Mô hình tổ chức Phòng, chống HIVAIDS tại các tỉnh, thành phố cũng

đang từng bớc củng cố: Thực hiện quyết định số 61/2000/QĐ-TTg ngày 05

tháng 6 năm 2000 của Thủ tớng Chính phủ, hầu hết các tỉnh/ thành phố đềuthành lập Uỷ ban phòng, chống AIDS, ma tuý, mại dâm của tỉnh Tuy vậy, một

số tỉnh/ thành phố khác vẫn duy trì Uỷ ban phòng, chống HIV/AIDS Trong

đó, 41 tỉnh/thành phố đã thành lập Văn phòng thờng trực phòng, chốngHIV/AIDS, 4 Văn phòng có địa điểm hoạt động riêng, 27 Văn phòng đặt tại

Sở Y tế, 10 văn phòng đặt tại Trung tâm Y tế dự phòng tỉnh Tại một số tỉnh/thành phố lại thành lập Ban phòng, chống AIDS thuộc Sở Y tế với chức năngtham mu cho giám đốc sở Y tế và phối hợp với các ban, ngành của Uỷ banphòng, chống AIDS tỉnh tổ chức thực hiện công tác phòng, chống HIV/AIDStrên địa bàn tỉnh/ thành phố Tại các Trung tâm Y tế Dự phòng tỉnh thành lậpkhoa Phòng, chống HIV/AIDS

Ngày 12/4/2005 Bộ Y tế và Bộ Nội vụ đã có Thông t Liên tịch số11/2005/TTLT-BYT-BNV hớng dẫn chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơcấu tổ chức của cơ quan chuyên môn giúp Uỷ ban nhân dân quản lý nhà n ớc

về y tế ở địa phơng Trong đó quy định tuyến tỉnh có Trung tâm phòng,chống HIV/AIDS Ngày 5/9/2005 Bộ trởng Bộ Y tế đã ký quyết định số25/2005/QĐ-BYT về việc Quy định chức năng, nhiệm vụ và cơ cấu tổ chứccủa Trung tâm phòng, chống HIV/AIDS tỉnh, thành phố trực thuộc trung ơng

Nh vậy tại Trung ơng hệ thống tổ chức phòng, chống HIV/AIDS đã tậptrung về đầu mối Cục Phòng, chống HIV/AIDS Việt Nam Các chơng trình,

dự án phòng, chống HIV/AIDS đang đợc tập trung một đầu mối điều phối

Đến nay, đã có 30 tỉnh đã thành lập Trung tâm phòng, chống HIV/AIDS là

đơn vị trực thuộc Sở Y tế, có tài khoản, con dấu riêng, để thực hiện các chứcnăng nhiệm vụ phòng, chống HIV/AIDS của tỉnh, thực tế hoạt động đã chothấy mô hình tổ chức này đang phát huy hiệu quả và cần đợc tổng kết rút kinhnghiệm để nhân rộng ra nhiều tỉnh, thành phố trên phạm vi cả nớc.Tại địa ph-

ơng, hiện nay trên một tỉnh có thể tồn tại 01 đến 03 tổ chức theo mô hìnhtrên Điều này dẫn đến hậu quả là hệ thống phòng, chống HIV/AIDS tỉnh cònphân tán qua nhiều đầu mối, gây trùng lặp và hiệu quả cha cao Các dự án

đầu t cha có một đầu mối thống nhất để điều phối

Sơ đồ tổ chức bộ máy phòng, chống HIV/AIDS Việt Nam

trách)

Ban AIDS các ngành

Ban phòng chống AIDS quận/huyện

Ban AIDS các Bộ, ngành

08 tiểu ban chuyên

môn

Ban AIDS các ngành

3.2 Những vấn đề còn tồn tại trong công tác tổ chức, bộ máy phòng, chống HIV/ AIDS

Phân tích thực trạng hệ thống tổ chức phòng chống HIV/AIDS ở ViệtNam chúng tôi nhận thấy

3.2.1 Tình hình hệ thống tổ chức

Kết quả đánh giá tại các cơ quan trung ơng và tại các tỉnh, thành phốcũng nh việc rà soát lại khoảng gần 80 các văn bản qui định về tổ chức doChính phủ và các cơ quan ngang Bộ ban hành trong vòng 15 năm qua đã chothấy một số những vấn đề bất cập chính của hệ thống tổ chức phòng chốngAIDS tại Việt Nam Những bất cập này là những yếu tố quan trọng ảnh hởngtrực tiếp đến toàn bộ cục diện của chơng trình, nhất là tính hiệu quả của cáchoạt động và đặc biệt là phơng hớng phát triển của chơng trình trong thờigian tới Những vấn đề chính đợc tổng kết qua đánh giá này có thể tóm lợc

nh sau:

a Tính ổn định về tổ chức

Xét trên một phơng diện nào đó thì sự thay đổi thờng là những yếu tốtích cực, tạo nên những tiến triển tích cực về cục diện của một vấn đề Tuynhiên, đối với một hệ thống tổ chức mang tính quốc gia thì sự ổn định tơng

đối trong một khoảng thời gian cần thiết là một điều kiện mang tính tiênquyết cho những yếu tố tác nghiệp khác của toàn bộ hệ thống đó Về mặt lịch

sử, cũng đã có khá nhiều các Chơng trình quốc gia về phát triển xã hội nóichung và về y tế nói riêng đã đợc hình thành, tồn tại và phát triển khôngngừng So với các chơng trình kể trên, chơng trình phòng chống AIDS cónhiều biến động hơn về tổ chức trong cùng khoảng thời gian, và có lẽ cũng làchơng trình duy nhất quay trở lại Bộ Y tế Hệ thống tổ chức của chơng trình

đã trải qua 4 giai đoạn thay đổi chính, có nghĩa là trung bình cứ 3-4 năm lại

có một sự thay đổi tổ chức Với một tần suất thay đổi nh vậy, khó có một hệthống tổ chức nào có đủ điều kiện và thời gian cần thiết để hoàn thiện và pháttriển Nhng riêng trong 5 năm vừa qua (2000-2005) đã có ba lần thay đổi tổchức

b Tính hoàn thiện và tính thống nhất

Theo quyết định QĐ 61/2000/QĐ-TTg ngày 05/06/2002 của Thủ tớngChính phủ về việc thành lập Uỷ Ban Quốc gia Phòng chống AIDS, Phòngchống tệ nạn Ma tuý, Mại dâm có quy định: Thành lập Văn phòng thờng trựctại ba Bộ, thành viên chính là Bộ Y tế, Bộ Công an và Bộ LĐ-TB-XH để giúpviệc cho các Bộ trởng trong công tác kế hoạch và làm tham mu cho các Bộ và

Uỷ ban quốc gia Các Văn phòng thờng trực là cơ quan trực thuộc của các Bộ

này Ngoài ba bộ thành viên chính còn có 16 bộ/ngành khác cùng tham gia.Thành lập hệ thống của Ban chỉ đạo phòng chống AIDS và phòng chống tệnạn Ma tuý, Mại dâm tại 61 tỉnh/thành theo mô hình tổ chức và chức năngnhiệm vụ của Uỷ ban quốc gia tại trung ơng.

Thực tế hiện nay cho thấy việc thực hiện quyết định này cũng cònthiếu tính thống nhất, dẫn đến tình trạng đa dạng và thiếu hoàn chỉnh trong

hệ thống tổ chức mà chủ yếu là tại tuyến địa phơng:

Tại tuyến tỉnh tuy mô hình về UBPC AIDS, phòng chống tệ nạn Ma tuý,Mại dâm nh Trung ơng quy định vẫn là phổ biến nhất (khoảng 89%) vẫn cókhoảng 11% địa phơng có mô hình khác, chủ yếu là các tỉnh này vẫn giữnguyên mô hình tổ chức của Uỷ ban quốc gia phòng chống AIDS theo quyết

định năm 1997 của Chính phủ Về hình thức đã có sự thống nhất tơng đối vềmặt mô hình tổ chức, nhng cơ cấu thực tế của các địa phơng vẫn còn nhiềukhác biệt, và chỉ có 5% số tỉnh là có cơ cấu thành viên đúng theo quy địnhcủa trung ơng Số liệu thống kê cụ thể cho thấy có tới 18 loại hình thành viênkhác nhau ở các Ban chỉ đạo các tỉnh Có thể thấy là số tỉnh có hệ thống tổchức phòng chống AIDS thực hiện theo đúng mô hình của Trung ơng, tứcgồm có đủ: Ban Chỉ đạo PC AIDS, MT, MD, Ban AIDS Sở Y tế, VPTTPCAIDS tỉnh, Ban AIDS các ban ngành của tỉnh, chiếm một tỷ lệ cha cao:34,8% (16/46 tỉnh) Số còn lại 65,2% các tỉnh là không theo mô hình quy

Trong bối cảnh Nhà nớc ta đang có những nỗ lực lớn lao để tiến hànhcác cải cách hành chính của hệ thống hành chính công thì những phát hiệncủa đánh giá này hy vọng cũng sẽ là những đóng góp nhỏ vào cuộc cải cáchquan trọng này

Con số thống kê các văn bản cho thấy trong 15 năm qua đã có 11 vănbản quyết định thay đổi tổ chức đợc ban hành, trong đó có 6 văn bản cấp Nhànớc và 5 văn bản của Bộ Y tế ( không kể những văn bản do các Bộ ngànhkhác ban hành) Trong số 11 văn bản này chỉ có 4 văn bản có kèm theo cácquy định về chức năng nhiệm vụ và qui định về hệ thống tố chức Tuy nhiên,các văn bản quy định chức năng nhiệm vụ đi kèm các quyết định này cũng

không thật sự đầy đủ cả về chức năng nhiệm vụ và cơ cấu tổ chức, bộ máy vànhân sự (chỉ có 2 quyết định có đầy đủ là QĐ 61/2000/QĐ-TTg và QĐ13/2002/QĐ-BYT) Ngoài ra, các văn bản quy định chức năng nhiệm vụ th-ờng đợc ban hành sau, có trờng hợp mất đến 3 năm, nh trờng hợp UBQGPCAIDS có quyết định thành lập năm 1994 nhng mãi đến 1997 mới có văn bảnquy định hớng dẫn về tổ chức và chức năng nhiệm vụ, và chỉ cha đầy hai nămsau thì lại có quyết định thay đổi tổ chức của Uỷ ban này.

Sự thay đổi thờng xuyên về tổ chức, cộng với việc chậm trễ và thiếucác quy định cụ thể cho bộ máy tổ chức và tính chuẩn xác của các văn bảnban hành của Trung ơng làm cho các cơ quan từ Trung ơng và nhất là địa ph-

ơng không mxoay sở” kịp Việc quyết định thay đổi mô hình tổ chức của các

địa phơng không thuần tuý đơn giản là của ngành y tế mà nó phải thông quaBan Tổ chức chính quyền tỉnh Vì thế có một số địa phơng đã không muốnthay đổi hoặc không kịp thay đổi tổ chức theo Trung ơng

Mặc dù hệ thống tổ chức phòng chống AIDS đã là một cơ quan độc lậpcấp quốc gia và có chức năng phối hợp và điều phối đa ngành, nhất là từ năm

2000 khi UBQGPCAIDS, MT, MD đợc thành lập với mục đích nâng cao sựphối hợp đa ngành, về cơ bản ngành y tế vẫn đóng vai trò chủ chốt trong hệthống này Việc xây dựng một đội ngũ cán bộ tham mu đủ về số lợng, cónăng lực chuyên môn và quản lý cao bị hạn chế rất nhiều do bị khống chế vềbiên chế, nhân sự Tóm lại, với vị trí Uỷ ban quốc gia mặc dù vị thế của côngtác phòng chống HIV/AIDS đã đợc đặt lên một tầm cao nhất, nhng chứcnăng, vai trò, nhiệm vụ và cơ cấu tổ chức của Uỷ ban đã không tơng đồng vớinhau, Uỷ ban đã thiêú một đờng hớng phát triển cụ thể, chắc chắn cho mục

đích dài hạn hơn Và cũng có một thực tế nữa là từ mô hình tổ chức đến quan

điểm tiếp cận cũng nh phân bổ tài chính của chơng trình đều thể hiện sự quáchú trọng đến mảng hoạt động y tế Tuy nhiên, các biện pháp phòng bệnh y

tế trong lĩnh vực này cũng chỉ chiếm vai trò thứ yếu và mang tính bị độngnhiều hơn so với các biện pháp phòng ngừa mang tính xã hội do các biệnpháp điều trị y tế và vắc-xin phòng ngừa cho căn bệnh này tại thời điểm hiệntại hầu nh không có hy vọng gì nhiều mà sự thành công của chơng trìnhphòng chống HIV/AIDS là phụ thuộc vào công tác phòng bệnh

3.2.2 Tình hình nhân lực

a Tuyến trung ơng

Tuy đa số cán bộ của Văn phòng có trình độ đại học trở lên nhng tỷ lệ70% này cũng cha thật là khả quan đối với một cơ quan trung ơng Ngoài racòn một số hạn chế khác nữa là: các cán bộ có trình độ cao và giàu kinh

nghiệm thờng là cán bộ kiêm chức; cơ cấu cán bộ còn nghiêng về chuyênmôn y tế mà thiếu cán bộ có trình độ cao về quản lý, về khoa học xã hội,truyền thông giáo dục và y tế cộng đồng, là những chuyên ngành rất thiết yếucho công tác phòng chống HIV/AIDS

Bên cạnh đó tuyến trung ơng còn có một số cán bộ chuyên trách làmcông tác phòng chống HIV/AIDS của các bộ ngành, đoàn thể Đây là đội ngũcán bộ khá năng động, nhiệt tình và có nhiều kinh nghiệm về lập kế hoạch vàchỉ đạo điều hành hoạt động phòng chống HIV/AIDS trong ngành Thờngcán bộ chuyên trách ở các bộ ngành thành viên là những ngời có trình độchuyên môn y tế (bác sỹ) và ở nhiều nơi là các cán bộ quản lý một bộ phậncủa đơn vị nên họ có khả năng độc lập trong hoạt động

b Tại địa phơng

Trớc hết là tình hình nhân lực của 30 tỉnh/thành phố đã có thành lậpTrung tâm phòng chống HIV/AIDS ( TTPC HIV/AIDSS): Số Trung tâm có từ3-6 cán bộ chiếm đa số trong các tỉnh – 69,4%, sau đó là số trung tâm có từ7-10 ngời (16,7%) Số Trung tâm chỉ có 2-4 ngời chiếm tỷ lệ thấp nhất là14%, nhng cũng vẫn là vấn đề đáng quan tâm vì trong tình hình hiện nay khidịch đã lan đến tất cả các tỉnh thành phố và công tác phòng chống HIV/AIDS

đã trở thành một trong những mục tiêu phát triển chiến lợc quốc gia thìnhững tỉnh/thành phố chỉ có vài cán bộ phụ trách công tác này là cha thực sựphù hợp

Theo ý kiến của các địa phơng thì có tới 83,3% cơ sở cho là thiếu nhânlực Và một điều rất rõ rệt là đa số các Văn phòng (70%) thờng cho là cần cóthêm bác sĩ trong khi chức năng nhiệm vụ chính của cơ quan lại là công tác

điều phối, lập kế hoạch, tổng hợp báo cáo tình hình và huy động cộng đồng

là chính Có lẽ đây là một trong những lý do tạo nên những hạn chế về mặtnăng lực của Uỷ ban sẽ đợc phân tích ở phần sau

Chỉ có 9/30 tỉnh/thành phố (25%) có 100% cán bộ chuyên trách Đây làkhó khăn lớn nhất về tình hình nhân lực hiện nay của các TTPC AIDS tuyếntỉnh Và khó khăn này thậm chí có thể sẽ trở thành bất lợi cho một tổ chứctrong trờng hợp ngời lãnh đạo chính của Văn phòng lại là kiêm nhiệm củamột ngành khác đã có tổ chức và quy mô ổn định và lớn hơn nhiều so với hệthống của chơng trình phòng chống AIDS

Tình trạng lãnh đạo kiêm nhiệm cũng lại là một vấn đề khá phổ biếnnữa của nhiều chơng trình, dự án hiện nay ở nớc ta Việc một lãnh đạo kiêm16-17 chức nh địa phơng phản ánh là một bất hợp lý quá lớn và chứng tỏ tínhhình thức nặng nề của các chơng trình Nguyên nhân của vấn đề kiêm nhiệm

này là do tỉnh không có biên chế (63,6%) hoặc là không tuyển dụng đợc(9,1%) (Thành phố Hồ Chí Minh không có cán bộ muốn làm ở đây vì thunhập thấp và không hứa hẹn nhiều triển vọng phát triển) Một nguyên nhânnữa là các địa phơng thiếu sự hớng dẫn chỉ đạo cụ thể của Trung ơng về tìnhhình nhân lực cho địa phơng Về trình độ và công tác đào tạo cán bộ: Mộtphần năm số TTPC AIDS chỉ có dới 50% nhân viên có trình độ đại học vàkhoảng một nửa số VPTTPC AIDS có trên 75% cán bộ có trình độ đại họctrở lên Nh vậy xét một cách tổng quan thì vẫn có đến 20% số TTPC AIDStuyến tỉnh cha đảm bảo về mặt chất lợng cán bộ

Với chất lợng và phơng thức đào tạo nh vậy một mặt gây lãng phí, mấtthời gian làm việc trong khi đang thiếu cán bộ, mặt khác sẽ khó có thể cảithiện đợc cơ bản trình độ cán bộ, và cũng luôn tạo ra tình trạng là các cơ sởluôn cảm thấy có nhu cầu cần đợc đào tạo hơn nữa

Đánh giá về năng lực cán bộ phòng chống AIDS tại các địa phơng,nhiều ý kiến của VPTT tại Hà Nội cho rằng tơng đối đạt yêu cầu Nhất là tạicác tỉnh trọng điểm và tỉnh dự án Bên cạnh đó một số địa phơng do trình độcơ bản của anh em cán bộ là trung cấp nên hạn chế nhiều đến năng lựcchuyên môn Thậm chí nhóm đánh giá còn gặp những cán bộ lãnh đạo ngành

y tế địa phơng hiểu một cách quá mơ hồ về HIV/AIDS

IV Một số giải pháp góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động của tổchức, bộ máy phòng, chống HIV/AIDS ở Việt Nam

4.1 Một số quan điểm về tăng cờng công tác phòng, chống HIV/AIDS tại Việt Nam trong thời gian tới

- HIV/AIDS là đại dịch nguy hiểm, là mối hiểm hoạ đối với sức khoẻ,tính mạng của con ngời và tơng lai nòi giống của dân tộc HIV/AIDS tác

động trực tiếp đến sự phát triển kinh tế, văn hoá, trật tự và an toàn xã hội củaquốc gia Do đó, phòng, chống HIV/AIDS phải đợc coi là một nhiệm vụtrọng tâm, cấp bách và lâu dài của các cấp uỷ Đảng, chính quyền và của mọingời dân và cần phải tăng cờng sự phối kết hợp liên ngành và đẩy mạnh việchuy động toàn xã hội cùng tham gia;

- Đầu t cho công tác phòng, chống HIV/AIDS là đầu t góp phần tạo ra

sự phát triển bền vững của đất nớc mang lại hiệu quả kinh tế, xã hội trực tiếp

và gián tiếp Nhà nớc đảm bảo việc huy động các nguồn lực đầu t cho phòng,chống HIV/AIDS từ nay đến năm 2010 và sau 2010 phù hợp với khả năng và

điều kiện phát triển kinh tế – xã hội của đất nớc trong từng giai đoạn;