TỈ LỆ TRẺ 8-11 TUỔI BỊ BẠO HÀNH TẠI GIA ĐÌNH potx

Mục tiêu nghiên cứu: Xác định tỉ lệ trẻ 8-11 tuổi bị bạo hành tại gia đình tại một phường ở thành phố Biên Hòa năm 2008, và các yếu tố liên quan đến tỉ lệ bạo hành trẻ em tại gia đình..

TỈ LỆ TRẺ 8-11 TUỔI BỊ BẠO HÀNH TẠI GIA ĐÌNH

TÓM TẮT

Đặt vấn đề: Bạo hành trẻ em đang là vấn đề xã hội được quan tâm, đặc biệt là

bạo hành trẻ em tại gia đình Đây là một trong những hình thức ít nhận thấy nhất, nhưng khá phổ biến trong xã hội, hậu quả của nó không chỉ trên thể xác mà còn có tác động lâu dài lên nhận thức và sự phát triển sau này của trẻ

Mục tiêu nghiên cứu: Xác định tỉ lệ trẻ 8-11 tuổi bị bạo hành tại gia đình tại

một phường ở thành phố Biên Hòa năm 2008, và các yếu tố liên quan đến tỉ lệ bạo hành trẻ em tại gia đình

Phương pháp nghiên cứu: cắt ngang mô tả Thu thập số liệu bằng bộ câu hỏi

soạn sẵn tại một phường thành phố Biên Hòa, Đồng Nai

Kết quả nghiên cứu: Tỷ lệ trẻ bị cha mẹ hoặc người thân trong gia đình la

mắng bằng các từ ngữ nặng nề trước mặt nhiều người là 35,94%, bị hù dọa đánh, hoặc ném đồ vật vào người là 20,31% Tỉ lệ trẻ chứng kiến cha mẹ đánh/cãi nhau là 34,11%, trong đó tỉ lệ trẻ chứng kiến cảnh cha mẹ đánh/cãi nhau trong tháng vừa qua khá cao khoảng 38,17% Đáng lưu ý là gần nửa số trẻ được hỏi (48,44%) trả lời từng

bị cha mẹ/người thân trong gia đình đánh, trong đó tỉ lệ trẻ cảm thấy bị đánh đau nhiều đến đau rất nhiều là 38,05%, gần bằng với số trẻ bị cha mẹ đánh đến bầm tím/trầy xước 41,94% Công cụ cha mẹ và người thân dùng đánh trẻ chủ yếu là dùng roi 78,49%, đánh trực tiếp bằng tay/chân 50% Đối tượng đánh trẻ là mẹ chiếm tỉ lệ cao nhất 74,73%, cha 44,09% Có sự khác biệt có ý nghĩa thống kê (p<0,05) về tỉ lệ trẻ bị la mắng, đánh đập ở các nhóm tuổi, giới, học lực khác nhau Nghiên cứu cũng cho thấy có mối liên quan giữa tỉ lệ trẻ bị cha mẹ la mắng, đánh đập với nghề nghiệp của mẹ, gia đình có người uống rượu bia, việc trẻ chứng kiến cảnh bạo lực giữa cha

mẹ

Kết luận: Kết quả nghiên cứu là cơ sở giúp trường tiểu học, cũng như các cấp

chính quyền tại Biên Hòa có những giải pháp thích hợp cho hoạt động phòng chống bạo hành trẻ em

ABSTRACT

Background: Violence against children, especially, by child’s family

members is a social problem which is paid more attention in now a day Violence by parents and other family member is one of the least visible forms, but it is widely prevalent in all societies In addition, the long-term impact of violence is not only on child’s physical development but also on emotional development of the child

Objectives: To investigate the proportion of violence against children from 8

to 11 years old in a ward of Bien Hoa City, and the relationship between the proportion of violence against children with some related factors

Method: cross-sectional study Collecting data by using structured

questionnaire to interview 384 pupils at one primary school in Bien Hoa City

Results: the proportion of children has been sworn or insult by parents or

other adults in family is 35.94%, threatening to hit or throw something is 20.31% The percentage of children witnessing violence between their parents is 34.11%, in last month this is 38.17% It is very interested in half of children is beated by their family members, more than 38% of children said that they are beated hard or very hard This

is also approximate the number of child has marks or injured in body (41.94%) The majority of parents hit child by rod is 78.49%, by hand to slap or by foot to kick is 50% Mother is a person who usually has a violence act to the child with 74.73% and father is 44.09% There are statistically significant difference in the proportion of children having swear or threaten between age groups, learning capacity, and child’s mother’ job Witnessing family violence and drinking alcohol of family adults are associated with violence against children

Conclusion: The results will help either the board of managers of the primary

school in Bien Hoa City or the local officials in Bien Hoa city to give appropriate solutions in order to prevent violence against children

ĐẶT VẤN ĐỀ

Gia đình là một tổ ấm để bảo vệ và nuôi dưỡng trẻ phát triển hoàn thiện về thể chất cũng như tinh thần Nhưng trong những năm gần đây, nhiều trường hợp bạo lực đối với trẻ em gây ra bởi cha mẹ và các thành viên khác trong gia đình đã được ghi nhận Hậu quả của các hành vi bạo hành trẻ em có thể làm ảnh hưởng đến sức khỏe cũng như sự phát triển tinh thần của trẻ

Những nơi trẻ được nuôi dưỡng, chăm sóc, và học tập như gia đình, trường học, trại trẻ mồ côi, cũng là nơi mà trẻ có nguy cơ bị bạo hành Bạo hành trẻ em tại gia đình là hình thức khá phổ biến trong mọi xã hội nhưng lại ít nhận thấy nhất khiến cho các nhà quản lý cho rằng bạo hành trẻ em không phải là vấn đề nghiêm trọng trong xã hội của họ

Trên thế giới đã có nhiều con số ghi nhận về bạo hành trẻ em, theo số liệu của

Tổ Chức Y tế Thế Giới, năm 2002 có khoảng 875.000 trẻ em và thanh thiếu niên dứới

18 tuổi bị tử vong do thương tích và bạo hành Cứ một đứa trẻ bị tử vong thì sẽ có hàng ngàn trẻ khác là nạn nhân của thương tích và bạo hành với các tổn thương về thể xác và tinh thần Điều tra tiến hành vào năm 2001 của UNICEF về trẻ em khu vực Đông Nam Á và Thái Bình Dương, có khoảng ¼ thanh thiếu niên được hỏi nói rằng các em bị cha mẹ đánh mỗi khi mắc lỗi Tại Mỹ, năm 2003 có khoảng 906.000 trẻ em

là nạn nhân của bạo hành Một nghiên cứu thực hiện trên nhiều quốc gia cho thấy có 80-98% trẻ em phải chịu các hình phạt thể xác tại nhà, trong đó 1/3 hình phạt thể xác

là nghiêm trọng Các yếu tố như rượu bia, bạo hành gia đình có sự liên quan mạnh mẽ bạo hành trẻ em Ở Mỹ 35% trường hợp cha mẹ có hành vi bạo hành trẻ có sử dụng rượu/bia, ở Đức tỉ lệ này là 32% Bên cạnh đó, nghiên cứu của Liên hợp quốc năm

2005 cho thấy đa số các trường hợp bạo hành trẻ em thường được giấu kín bởi nhiều

lý do như trẻ sợ hãi không dám nói ra vì sợ bị trừng phạt, một điểm quan trọng đó là

cả trẻ em và người bạo hành trẻ đều cho rằng bạo hành trẻ là điều bình thường không thể tránh khỏi trong cuộc sống hằng ngày Ngoài ra, số liệu trẻ bị bạo hành được ghi nhận thường thấp hơn thực tế là do vẫn chưa có một cơ quan đáng tin cậy để trẻ có thể báo cáo vụ việc(Error! Reference source not found.,2,3,4)

Tại Việt Nam, quan niệm “thương cho roi cho vọt” còn có giá trị ở nhiều bậc cha mẹ, và đây được coi là biện pháp hữu hiệu để giáo dục con khi còn nhỏ Tại Biên Hòa trong thời gian qua đã có nhiều vụ bạo hảnh trẻ em được các phương tiện truyền thông ghi nhận, phản ánh Song chúng ta vẫn chưa có một số liệu nghiên cứu chính thức nào về bạo hành trẻ 8-11 tuổi tại đây Vậy tỉ lệ bạo hành ở trẻ em tại gia đình ở thành phố Biên Hòa, tỉnh Đồng Nai là bao nhiêu? Và yếu tố nguy cơ nào dẫn đến bạo hành trẻ em tại gia đình? Đó là câu hỏi được đặt ra cho nghiên cứu này

Mục tiêu nghiên cứu

Mục tiêu tổng quát

Xác định tỉ lệ trẻ 8-11 tuổi bị bạo hành tại gia đình và các yếu tố liên quan đến bạo hành trẻ em tại gia đình tại một phường thuộc thành phố Biên Hòa, Đồng Nai

Mục tiêu cụ thể

1 Xác định tỉ lệ trẻ bị bạo hành về tinh thần (như: la mắng nặng đối với trẻ, đe dọa, chứng kiến cảnh bạo lực giữa cha mẹ)

2 Xác định tỉ lệ trẻ em bị bạo hành thể xác (đánh đập) bởi cha mẹ và các thành viên trong gia đình (mức độ, dụng cụ, đối tượng, lý do)

3 Xác định một số yếu tố ảnh hưởng đến bạo hành trẻ em: sử dụng rượu bia, bạo hành gia đình, gia đình đông người, đông con, nghề nghiệp cha mẹ

PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

Địa điểm nghiên cứu

Thành phố Biên Hòa, Đồng Nai

Thời điểm nghiên cứu

Từ tháng 4-11 năm 2008

Thiết kế nghiên cứu

Cắt ngang mô tả

Cỡ mẫu

Áp dụng công thức ước lượng cỡ mẫu theo tỷ lệ:

z = 1,96 khi chọn = 0,05; p=0,5; độ chính xác mong muốn d = 5%

Vậy n = 384

Phương pháp chọn mẫu

Phỏng vấn trực tiếp trẻ từ 8-11 tuổi tại trường tiểu học của phường Chọn 4 khối lớp từ lớp 2- lớp 5, mỗi khối lớp có 4 lớp, riêng khối lớp 3 có 5 lớp, trung bình một lớp có khoảng 40 học sinh Mỗi khối bốc thăm 3 lớp, mỗi lớp chọn 32 học sinh bất kì nằm trong nhóm tuổi nghiên cứu và đồng ý trả lời phỏng vấn

KẾT QUẢ VÀ BÀN LUẬN

Đặc điểm mẫu nghiên cứu

Nhìn chung, mẫu nghiên cứu phân bố đồng đều ở các nhóm tuổi, giới Hầu hết trẻ trong mẫu nghiên cứu là dân tộc kinh (97,14%), và có học lực xếp loại giỏi (44,53%), khá (42,71%), còn lại là học sinh trung bình (9,9%) và xuất sắc (2,86%)

Trong nhóm nghiên cứu, đa số trẻ sống chung với cha và mẹ (92%), khoảng 8% số trẻ sống trong gia đình thiếu cha hoặc mẹ hoặc cả cha và mẹ, không có trẻ nào sống với cha/mẹ kế do đó nghiên cứu này không khảo sát vấn đề bạo hành trẻ do những đối tượng cha/mẹ kế Tỉ lệ gia đình có đông người (> 4 người) khá cao gần

36%, và gia đình đông con (> 2 con) là 17,45%, môi trường sống đông người, nhiều

va chạm cũng như áp lực về kinh tế có thể là yếu tố làm tăng nguy cơ làm trẻ bị đánh đập, la mắng Song kết quả nghiên cứu lại cho thấy tỉ lệ trẻ bị la mắng ở những gia đình này là 40,6% thấp hơn nhóm trẻ có gia đình ít người là 47,6%, tuy nhiên sự khác biệt giữa các tỉ lệ này không có ý nghĩa thống kê (p>0,05)

Nghề nghiệp của cha mẹ chủ yếu là làm công nhân (cha 45,83%, mẹ 54,95%), còn lại là làm tài xế, buôn bán, làm thuê.Trong nghiên cứu này chúng tôi không tìm thấy mối liên quan giữa nghề nghiệp của cha với tỉ lệ trẻ bị la mắng đánh đập, song nghề nghiệp của mẹ lại có mối liên quan với tỉ lệ này (p<0,05) Như vậy, ta có thể nhận thấy người mẹ có vai trò chăm sóc và tiếp xúc với trẻ nhiều hơn nên các đặc điểm của người mẹ thường có liên quan nhiều đến trẻ hơn là người cha Nhóm bà mẹ

có nghề nghiệp ổn định như công nhân/công chức có tỉ lệ la mắng trẻ 43,6% thấp hơn các nhóm còn lại làm nghề buôn bán/làm thuê 50,9%

Tỉ lệ gia đình có người uống rượu bia khá cao (55,43%), đối tượng chính uống rượu bia trong gia đình là người cha (93,78%), mẹ và các người thân khác chiếm tỉ lệ không đáng kể Một điều quan trọng là, gia đình có người uống rượu/bia cũng có mối liên quan mạnh mẽ đến tỉ lệ trẻ bị la mắng và đánh đập (p=0,0001), trẻ trong gia đình

có người uống rượu bia có tỉ lệ la mắng, đánh đập lần lượt là 55,98% và 61,24% cao gần gấp 2 lần nhóm không có người nhà uống rươu/bia là 32,0% và 33,14% Người uống rượu bia thường thiếu khả năng kiếm soát bản thân nên đây là một yếu tố dẫn

đến làm tăng nguy cơ của trẻ bị bạo hành, đồng thời cũng là yếu tố dẫn đến các bất hòa trong gia đình

Tỉ lệ trẻ bị bạo hành về tinh thần bởi cha mẹ và các thành viên trong gia đình

Tỉ lệ trẻ chứng kiến cảnh cha mẹ đánh/cãi nhau khá cao 34,11%, trong số những trẻ từng chứng kiến cảnh bạo lực này của cha mẹ thì có 32,06% trẻ không nhớ thời điểm xảy ra cha mẹ đánh/cãi nhau, như vậy đây là điều để lại cho trẻ ấn tượng rất lớn Và số trẻ nhớ mình chứng kiến cảnh cha mẹ đánh cãi nhau trong tháng qua cũng không nhỏ khoảng 38,17%, con số này cho thấy mức độ thường xuyên của bạo lực giữa cha mẹ Nghiên cứu năm 2002 của Canada về thái độ của cộng đồng đối với bạo lực gia đình có tới 54% số người tin rằng chứng kiến cảnh này sẽ có tác động tiêu cực

về mặt tâm lý(3) Mặc dù chứng kiến những cảnh này có thể không gây ra tác động nhiều lên thể xác song lại tác động xấu đến tinh thần, sự phát triển nhân cách và các ứng xử trong xã hội, bởi trẻ có thể học nhiều hành vi bạo lực từ cha mẹ trong suốt thời gian từ trẻ thơ đến trưởng thành Kết quả nghiên cứu cũng cho thấy có mối liên quan giữa việc chứng kiến cảnh bạo lực giữa cha mẹ với tỉ lệ la mắng/đánh đập trẻ (p=0,0001)

Bảng 1: Mối liên quan giữa sự bất hòa của cha mẹ với tỉ lệ la mắng hù dọa trẻ

Cha

trẻ

mẹ đánh/cãi

n(%)

Không n(%)

Có

95 (72,52)

36 (27,48)

Không

78 (30,83)

175 (69,17)

60,59 0,0001

Tổng

173 (45,05)

211 (54,95)

Tỉ lệ trẻ bị cha mẹ hoặc các thành viên trong gia đình la mắng nặng nề trước mặt nhiều người khoảng 35,94%, hù dọa đánh đập khoảng 20,3 % Tuy bị cha mẹ/người thân trong gia đình la mắng song hầu hết trẻ (99,2%) vẫn cảm nhận cha mẹ

và mọi người trong nhà rất yêu thương mình Có thể trẻ độ tuổi này cho rằng câu từ không làm đau hay tổn thương đến cơ thể của trẻ, song cha mẹ la mắng nặng nề trẻ trước mặt nhiều người có thể làm một số trẻ cảm thấy bị hắt hủi hoặc tổn thương lòng

tự trọng

Tỉ lệ trẻ bị bạo hành về thể xác bởi cha mẹ và các thành viên trong gia đình

Kết quả phỏng vấn 384 trẻ tuổi từ 8-11 tuổi cho thấy có 48,44% trẻ trả lời từng

bị cha mẹ hoặc các thành viên khác trong gia đình đánh đập cao hơn kết quả điều tra gia đình Việt Nam, tỉ lệ cha mẹ trả lời đánh trẻ vị thành niên là 11,2% Sự khác biệt

về tỉ lệ này có thể do nhóm trẻ 8-11 tuổi thì thời gian trẻ ở gia đình và chịu sự kiểm soát của gia đình nhiều hơn, đồng thời nghiên cứu này khảo sát trực tiếp trẻ không phải từ phía cha mẹ Cảm giác của trẻ thấy bị đánh ở mức độ đau nhiều đến đau rất nhiều gần 38%, khá tương đồng với số trẻ bị đánh bị bầm tím/trầy xước 41,94% Điều đáng lo ngại là trong số trẻ bị đánh bầm tím/trầy xước thì số bị đánh trong vòng tháng qua lên đến 55,13% Đây là số trẻ bị bạo hành thường xuyên về thể xác, với những trận đòn roi thường xuyên như vậy sẽ gây ra các tác động tới không chỉ thể xác mà còn cả tinh thần của trẻ, trẻ có thể trở nên ngang bướng hơn Nhiều nghiên cứu cho thấy rằng trẻ lớn lên trong môi trường bị bạo hành làm tăng nguy cơ trẻ trở thành nạn nhân hoặc kẻ bạo hành người khác khi trưởng thành(6)

Bảng 2: Tỉ lệ trẻ bị cha mẹ/thành viên khác trong gia đình đánh đập theo tuổi,

giới, học lực của trẻ

Có n(%)

Không n(%)

Nam

102 (52,85)

91 (47,15)

3,02 0,082

Giới

Nữ

84 (43,98)

107 (56,02)

8 tuổi

30 (25,42)

88 (74,58)

9 tuổi

44 (44,44)

55 (55,56)

51,58 0,0001

10

tuổi

51 (60,71)

33 (29,39)

Tuổi

11

tuổi

61 (73,49)

22 (26,51)

Xuất sắc

2(18,18)

9 (81,82)

9,88 0,02

Giỏi

73 (42,69)

98 (57,31)

Khá

89 (54,27)

75 (45,73)

Xếp

loại học lực

Trung bình

22 (57,89)

16 (42,11)

Nghiên cứu nhiều quốc gia cho thấy trẻ nữ có nguy cơ bị bạo hành tình dục và thất học cao hơn so với nam, nhưng trẻ nam thường bị các hình phạt thể xác mạnh nhiều hơn nữ(3) Nghiên cứu này cũng cho kết quả tương tự: trẻ nam có tỉ lệ bị đánh là 52,85% cao hơn trẻ nữ 43,98%, tuy nhiên khác biệt về tỉ lệ này không có ý nghĩa thống kê (p>0,05)

Về tỉ lệ trẻ bị cha mẹ/các thành viên trong gia đình đánh đập có sự khác biệt có

ý nghĩa thống kê theo từng tuổi và xếp loại học lực (p<0,05) Trẻ càng lớn thì tỉ lệ trẻ

bị cha mẹ đánh càng cao Tỉ lệ trẻ 11 tuổi bị đánh (73,49%) nhiều gần gấp 3 lần tỉ lệ trẻ 8 tuổi (25,42%) Điều này có thể do cha mẹ thấy trẻ đủ lớn để đánh đòn hoặc trẻ

lớn hơn thì bắt đầu có nhiều hoạt động không theo ý muốn của cha mẹ Hơn nữa những trẻ học kém hơn có tỉ lệ bị cha mẹ đánh nhiều hơn, cha mẹ nghĩ rằng con học kém là do lười học nên cần phải đánh để trẻ siêng học hơn Tuy nhiên, tài liệu nghiên cứu của WHO cho thấy không có sự thay đổi hành vi như mong muốn bằng cách sử dụng các biện pháp trừng phạt về thể xác(6)

Tỉ lệ trẻ bị đánh bằng roi/que chiếm tỉ lệ cao nhất 78,49%, đánh/đá trực tiếp lên người trẻ là 50%, chúng ta có thể nhận thấy rằng trẻ nhớ rất lâu đối với những trận đòn bằng roi/que/chổi lông gà của cha mẹ/người thân trong gia đình

Bảng 3: Mối liên quan giữa tỉ lệ trẻ bị đánh với các yếu tố gia đình trẻ

Đánh trẻ Cha

mẹ đánh/cãi

nhau

Có n(%)

Không n(%)

2

p

Có

93 (70,99)

38 (29,01)

Không

93 (36,76)

160 (63,24)

40,49 0,0001