ĐÁNH GIÁ SỰ Ô NHIỄM CÁC HỢP CHẤT CỦA NITƠ TRONG NƯỚC GIẾNG KHOAN docx

Quận Gò vấp là một trong 4 địa bàn khảo sát có chất lượng nước giếng khoan bị ô nhiễm hữu cơ nghiêm trọng.. Nguyên nhân nước giếng khoan trên địa bàn này bị ô nhiễm, tác giả nhận định là

ĐÁNH GIÁ SỰ Ô NHIỄM CÁC HỢP CHẤT CỦA NITƠ

TRONG NƯỚC GIẾNG KHOAN

TÓM TẮT

Đặt vấn đề: Nitơ là nguyên tố dinh dưỡng thiết yếu cho tất cả động thực vật,

tồn tại trong môi trường với nhiều dạng khác nhau và tùy thuộc chu trình biến đổi của

nó Tuy nhiên, khi nồng độ nitrat hay nitrit vượt quá mức trong nước uống có thể gây nguy hại đến sức khỏe, đặc biệt là trẻ em và phụ nữ mang thai (2)

Mục tiêu nghiên cứu: Xác định mức độ ô nhiễm các hợp chất của nitơ trong

nước giếng khoan: NH4

+;

NO3

-; NO2

-; pH và xác định các yếu tố liên quan đến sự ô nhiễm này

Phương pháp nghiên cứu: 214 mẫu với phương pháp điều tra cắt ngang Điều tra thu thập thông tin về các yếu tố gây ô nhiễm

Kết quả nghiên cứu: Tổng số phiếu điều tra là 214 và tổng số mẫu nước khảo

sát là 214: Khu vực bãi rác Gò Cát lấy 50 mẫu, tỷ lệ mẫu đạt tiêu chuẩn 1329 của Bộ

Y tế là 96% Khu vực bãi rác xã Đông Thạnh lấy 60 mẫu, tỷ lệ mẫu đạt tiêu chuẩn

1329 của Bộ Y tế là 63,3% Khu vực nghĩa trang Bình Hưng Hòa lấy 42 mẫu, tỷ lệ mẫu đạt tiêu chuẩn 1329 của Bộ Y tế là 0% (đối với chỉ tiêu pH) Khu vực nghĩa

trang phường 16 Quận Gò vấp lấy 62 mẫu, tỷ lệ mẫu đạt tiêu chuẩn 1329 của Bộ Y tế

là 6,45% Các mẫu không đạt chủ yếu là do NH4+ và pH

Kết luận: Nước giếng khoan thuộc khu vực xung quanh nghĩa trang Bình

Hưng Hòa, bãi rác Đông Thạnh, bãi rác Gò Cát bị nhiễm bẩn hữu cơ khá thấp Tác giả chưa tìm thấy sự tác động của các yếu tố bên ngoài tới chất lượng nước giếng khoan khu vực này Quận Gò vấp là một trong 4 địa bàn khảo sát có chất lượng nước giếng khoan bị ô nhiễm hữu cơ nghiêm trọng Nguyên nhân nước giếng khoan trên địa bàn này bị ô nhiễm, tác giả nhận định là do sự tác động của con người trong việc xây dựng khu dân cư mới

ABSTRACT

RESULTS OF ASSESSING NITROGENOUS COMPOUND POLLUTION

IN DRILLING WELLS AT HIGH DANGEROUS AREAS IN HO CHI MINH CITY

Tran Thi Nga, Nguyen Xuan Thuy, Dang Ngoc Chanh, Tran Bich Ngoc et al

* Y Hoc TP Ho Chi Minh * Vol 12 - Supplement of No 4 - 2008: 205 - 210

Background: Nitrogen is essential for all living things as it is a component of

protein Nitrogen exists in the environment in many different forms depending on its

nitrogenous cycle However, excessive concentrations of nitrate or nitrit in drinking

water can be hazardous to health, especially for infants and pregnant women (2)

Objectives: Determination of pollution level of nitrogenous compound in

drilling wells such as NH4

+;

NO3

-; NO2

-, pH; in addition also determining factors related with the pollution

Method and materials: 214 samples have been taken by a cross-sectional

study and collected data on contaminated factors

* Viện Vệ sinh-Y tế công cộng thành phố Hồ Chí Minh

Results: A total of household questionnaires was 214 and 214 water samples

for test 50 samples in Go Cat dump area were collected, the rate of samples reached

the Standard 1329 of Ministry of Health was 96% 60 samples in Dong Thanh dump,

the rate of samples reached the Standard was 63.33% 42 samples in Binh Hung Hoa

cemetery area, the rate of samples reached the Standard was 0 % (for pH parameter)

62 samples in cemetery area of ward 16, Go Vap district, the rate of samples reached

the Standard was 6.45% The parameters did not reach the Standard 1329 of Ministry

of Health mainly pH and NH4+

Conclusion: The drilling wells water of Go Cat and Dong Thanh dump and

Binh Hung Hoa cemetery had low contamination with nitrogenous compound The author has not seen any affects from outside factors to quality of the drilling wells water In Go Vap district, where the drilling wells water has been seriously contaminated of nitrogenous compound; the reason for the contamination was probably caused by building of new human settlements

ĐẶT VẤN ĐỀ

Nitơ là nguyên tố dinh dưỡng thiết yếu cho tất cả động thực vật, tồn tại trong môi trường với nhiều dạng khác nhau và tùy thuộc chu trình biến đổi của nó Trên thế giới đã có những nghiên cứu về sự ảnh hưởng đến sức khỏe do sự hiện diện của nitrat trong nước khi nitrat chuyển hóa thành nitrit Nitrit có thể ôxy hoá Hemoglobin thành methemoglobin, là loại huyết sắc tố không có khả năng vận chuyển ôxy dẫn đến thiếu ôxy trong máu và có khả năng gây tử vong ở trẻ em(3) Ngoài ra nitrit có thể tác dụng với các acid amin để tạo thành nitrosamin Nitrosamin là chất có khả năng gây độc và ung thư(1)

Hợp chất của nitơ trong nước không thể phát hiện nếu không được kiểm tra, bởi vì nó không màu, không mùi, không vị Các nhà khoa học khuyến cáo mọi người nên mang tất cả những nguồn nước cấp đi kiểm tra ít nhất hai đến ba lần trong năm,

để kiểm tra sự gia tăng của các hợp chất này trong nước Sự gia tăng các hợp chất hữ

cơ phần lớn do hoạt động của con người như: rác thải, nước thải sinh hoạt, nhà vệ

sinh, chăn nuôi… Theo nguồn tin từ các tờ báo: Sài Gòn giải phóng, Báo Người Lao Động, Tuổi Trẻ, Thanh Niên… thì chất lượng nước từ các giếng khoan khu vực nghĩa trang Bình Hưng Hòa và bãi rác Gò cát đã và đang bị nhiễm nitrat, nitrit, amoniac,

…và vi sinh rất trầm trọng Trước tình trạng bức xúc, lo lắng và hoang mang của người dân về chất lượng nguồn nước đang sử dụng Khoa Sức khỏe môi trường – Viện Vệ sinh Y tế công cộng thành phố Hồ Chí Minh tiến hành điều tra khảo sát lấy mẫu phân tích Kết quả nghiên cứu của đề tài sẽ là nguồn cung cấp thông tin đầy đủ, chính xác về thực trạng chất lượng nguồn nước người dân đang sử dụng Ngoài ra kết quả nghiên cứu sẽ góp phần thúc đẩy các cấp thẩm quyền, các ngành chức năng nhanh chóng đưa ra giải pháp cung cấp nước sạch cho người dân

Mục tiêu nghiên cứu

Xác định mức độ ô nhiễm các hợp chất của nitơ trong nước giếng khoan: pH; NH4

+

; NO3

-; NO2

và xác định các yếu tố liên quan đến sự ô nhiễm các hợp chất của nitơ trong nước giếng khoan

PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

Điều tra cắt ngang Lấy mẫu mang tính chất đại diện cho cả khu vực nghiên cứu đảm bảo các tiêu chí sau: Tổng số mẫu của đề tài là 214 mẫu Kỹ thuật sử dụng cho việc lấy mẫu dựa theo tiêu chuẩn TCVN 6000 – 1995 (5) Mẫu được bảo quản theo đúng tiêu chuẩn Việt Nam, tiêu chuẩn TCVN 5993 – 1995 (4) Các chỉ tiêu và phương pháp được phân tích: Chỉ tiêu NH4+ - phương pháp APHA 4500-NH 3D, Chỉ

tiêu NO3- - phương pháp TCVN 4562: 1988, Chỉ tiêu NO2- - phương pháp APHA 4500-NO2B và Chỉ tiêu pH- phương pháp TCVN 6492:1999

Địa bàn nghiên cứu: Bãi rác Gò Cát thuộc phường Bình Hưng Hòa A quận Bình Tân, lấy 50 mẫu ở các tuyến đường số 9, đường số 10, đường số 11 thuộc khu phố 4 và 9 Bãi rác Đông Thạnh thuộc xã Đông Thạnh, huyện Hốc môn, lấy 60 mẫu trên địa bàn thuộc ấp 2, ấp 3, ấp 4 và ấp 7 Khu nghĩa trang Bình Hưng Hòa, phường Bình Hưng Hòa A quận Bình Tân, lấy 42 mẫu ở tuyến đường số 8 thuộc khu phố 7, 8 Khu nghĩa trang phường 16 quận Gò vấp, lấy 62 mẫu trên tuyến đường Lê Đức Thọ

KẾT QUẢ

Bảng 1: Điều tra về tình hình xét nghiệm, xử lí nước và độ sâu của giếng

% hộ gia đình

có xét nghiệm và xử lí

nước

Độ sâu của giếng

Địa

a mang

nước đi xét

nghiệm

Qua lọc

<

30m

30 -45m

65 – 80m

>10 0m

ng Thạnh

93,3 3%

20%

21,6 7%

58,3 3%

Gò

Cát

Ng

hĩa Trang

Bình

Hưng Hòa

100

%

20,9 3%

46,5 1%

27,9 1%

25,5 8%

0%

Gò

Vấp

94%

14,2 8%

31,7 5%

58,7 3%

7,94

%

1,58

%

Kết quả phân tích cho thấy tỷ lệ hộ gia đình mang nước đi kiểm tra chất lượng còn khá thấp, ở xã Đông Thạnh là 6,67%, Gò Vấp 6%, Gò cát 6% và nghĩa trang Bình Hưng Hòa 0% Ngoài ra kết quả điều tra cho thấy, tỷ lệ hộ gia đình khoan giếng

ở độ sâu dưới 45m khá cao, tỷ lệ này ở xã Đông Thạnh là 80%, ở Gò Vấp 90,48%,

Gò cát là 66% và nghĩa trang Bình Hưng Hòa là 74,42% Tầng nước ngầm này dễ bị ảnh hưởng bởi các yếu tố tác động từ bên ngoài

Tình hình sử dụng nước giếng qua lọc ở xã Đông Thạnh là 20%, ở Gò Vấp 14,28%, Gò cát 26% và nghĩa trang Bình Hưng Hòa là 20,93% Tổng số bốn địa bàn khảo sát thì tỉ lệ hộ gia đình có sử dụng cột lọc chiếm khoảng ¼, tuy nhiên số hộ gia đình mang nước đi kiểm định sau khi lọc là 0% Mức độ tin cậy của người dân đối với nước sau khi lọc gần như 100%

Bảng 2: Khảo sát yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng nước giếng khoan ở khu

vực bãi rác Đông Thạnh và Gò Cát

Vị trí giếng so với bãi rác

Vị trí giếng so

với nhà tiêu Địa

điểm

<

100 m

100 -500m

>

700m

<

2m

2 -5m

Đông

Thạnh

Gò

Cát

Bảng 3: Khảo sát yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng nước giếng khoan ở nghĩa

trang Bình Hưng Hòa và Gò vấp

Vị trí giếng so với nghĩa trang

Vị trí giếng so với

nhà tiêu Địa

điểm

< 50 m

50 -100m

>

100m

< 2m 2 -5m

Nghĩ

a trang Bình

Hưng Hòa

13,86

%

20,93

%

27,91

%

0%

39,52

%

Gò

Vấp

6,17% 9,53%

84,13

%

1,59

%

31,74

%

Theo TCXD 261:2001 quy định khoảng cách thích hợp khi thiết kế bãi chôn lấp đối với cụm dân cư (từ 15 hộ trở lên) là 2.000m(7) Tuy nhiên, kết qủa khảo sát cho thấy số hộ gia đình sinh sống cách bãi rác dưới 500m tại bãi rác Đông Thạnh có đến 20,93% (13 hộ) và bãi rác Gò cát là 34% (17 hộ)

Trên thế giới người ta khuyến cáo vị trí giếng, con suối nơi làm nguồn nước cấp cho cộng đồng phải cách xa nghĩa trang tối thiểu 50m(3) Kết quả khảo sát cho thấy khu vực nghĩa trang Bình Hưng Hòa có đến 13,86% số hộ gia đình sống cách nghĩa trang dưới 50m 100% các hộ gia đình thuộc khu dân cư phường 16 Gò Vấp sống ngay trên nền nghĩa trang Đây là địa bàn có tỷ lệ mẫu nước bị ô nhiễm hữu cơ rất cao, nhưng theo kết quả nhận định của hầu hết người dân là chất lượng nước không có vấn đề gì (không có màu và cũng không có mùi hôi)

Theo thông tư 15/2006 của Bộ Y tế, nguồn nước cấp phải cách xa nhà vệ sinh tối thiểu là 10m(6) So với quy định này thì có đến 13,35% các giếng khoan khu bãi rác xã Đông Thạnh, 56% khu bãi rác Gò cát, 39,52% khu nghĩa trang Bình Hưng Hòa

và 31% khu phường 16 Gò vấp trong tổng số hộ được khảo sát có giếng cách nhà tiêu dưới 5m Tuy nhiên tác giả chưa tìm thấy sự nhiễm bẩn hữu cơ trong nước giếng khoan do nguyên nhân này

Kết quả khảo sát chất lượng nước khu vực bãi rác xã Đông Thạnh, huyện Hốc Môn

Kết quả khảo sát cho thấy chất lượng nước ở khu vực ấp 2 không có mẫu bị nhiễm hợp chất hữu cơ, khu vực ấp 3 có 1 mẫu bị nhiễm hữu cơ NH4

+

= 2,82 và ở ấp

7 có 3 mẫu bị nhiễm NH4

+

Trong 3 hộ gia đình có nước giếng bị nhiễm hữu cơ thì cả

ba đều có trẻ em dưới 5 tuổi và thời gian sử dụng giếng từ 5 đến 10 năm chưa hộ gia đình nào mang nước đi kiềm tra và theo nhận định của gia đình thì nước không có

vấn đề gì, vẫn sử dụng tốt Ngoài chỉ tiêu NH4+ thì nước ở khu vực này có đến 36,67

% mẫu không đạt là do pH không đạt

Hình 1: Biểu đồ minh họa các thông số được phân tích đạt so với tiêu chuẩn

1329/2002/BYT/QĐ, mẫu nước khu vực bãi rác Đông Thạnh

Kết quả khảo sát chất lượng nước khu vực bãi rác Gò cát phường Bình Hưng Hòa A quận Bình Tân

Kết quả khảo chất lượng nước giếng khoan cùng tại khu vực bãi rác Gò Cát, tác giả chưa tìm thấy được sự ảnh hưởng của bãi rác đến chất lượng nước giếng khoan trên địa bàn Có 8% tương đương với 4 hộ gia đình được điều tra khảo sát lấy mẫu sống cặp bờ rào bao xung quanh bãi rác nhưng chất lượng nước giếng vẫn không thấy có dấu hiệu của nhiễm hợp chất hữu cơ Với 8% số hộ gia đình có giếng cách nhà tiêu dưới 2m, tuy nhiên chỉ có 4/50 mẫu không đạt là do pH, 100% số mẫu được phân tích không phát hiện nhiễm hữu cơ

Hình 2: Biểu đồ minh họa % các chỉ tiêu được phân tích đạt so với tiêu chuẩn

1329/2002/BYT/QĐ, khu vực Bãi rác Gò cát

Kết quả khảo sát chất lượng nước khu vực dân cư phường 16 quận Gò vấp

Theo báo cáo của Trưởng trạm y tế Phường 16 Quận Gò vấp (Chị Phướng), 100% hộ gia đình được lấy mẫu khảo sát là sống ngay trên nền nghĩa trang đã giải tỏa Kết quả nghiên cứu cho thấy 85,48% số mẫu nước có thông số NH4+và 83,87 % thông số pH vượt tiêu chuẩn vệ sinh nước ăn uống 1329/2002/BYT Tỷ lệ mẫu đạt so với tiêu chuẩn này khá thấp, chiếm tỷ lệ 6,45% Theo kết quả nghiên cứu của cơ quan môi trường Anh quốc, 50% chất ô nhiễm của một thi hài diễn ra trong năm đầu sau khi chôn và sự phóng thích chất ô nhiễm chỉ diễn ra trong khoảng thời gian từ 10 đến

12 năm (2).Do đó khu vực phường 16 quận Gò vấp có nước giếng khoan bị nhiễm bẩn có thể là do sự tác động của con người trong quá trình xây dựng khu dân cư Mặc

dù khu vực này đã được xây dựng quy hoạch làm khu dân cư, với những ngôi nhà kiên cố khang trang nhưng nguồn nước sạch thì chưa được dẫn về Các hộ sinh sống trên địa bàn này đều tự khoan giếng lấy nước sử dụng, nhưng đa phần là khoan giếng

ở tầng nông <30m

Hình 3: Biểu đồ minh họa % các chỉ tiêu được phân tích đạt so với tiêu chuẩn

1329/2002/BYT/QĐ, khu vực dân cư phường 16 quận Gò vấp

Kết quả khảo sát chất lượng nước khu vực nghĩa trang Bình Hưng Hòa

Khu vực nghĩa trang Bình Hưng Hòa có nhiều hộ gia đình sinh sống sát vách

bờ tường bao xung quanh khu vựa nghĩa trang, trên 35% các hộ gia đình sống cách nghĩa trang dưới 100m Số hộ gia đình có các giếng khoan ở tầng nông chiếm tỷ lệ đến hơn 64%.Tuy nhiên kết quả phân tích không tìm thấy sự ô nhiễm của các hợp chất hữu cơ, 100% số mẫu ở khu vực này không đạt là do pH không đạt

Hình 4: Biểu đồ minh họa % các chỉ tiêu được phân tích đạt so với tiêu chuẩn

1329/2002/BYT/QĐ, khu nghĩa trang Bình Hưng Hòa đạt

KẾT LUẬN

Tỷ lệ mẫu nước giếng khoan thuộc khu vực xung quanh nghĩa trang Bình Hưng Hòa, bãi rác Đông Thạnh, bãi rác Gò Cát bị nhiễm bẩn hữu cơ khá thấp Tác giả chưa tìm thấy sự tác động của các yếu tố bên ngoài tới chất lượng nước giếng khoan ở các khu vực này Quận Gò vấp là một trong 4 địa bàn khảo sát có chất lượng nước giếng khoan bị ô nhiễm hữu cơ nghiêm trọng Loại trừ nguyên nhân gây ô nhiễm hữu cơ do gần nhà tiêu, gần bãi rác hay gần nghĩa trang thì nguyên nhân gây ra

sự nhiễm bẩn hữu cơ cho nước giếng khoan trên địa bàn này, tác giả nhận định là do

sự tác động của con người trong việc xây dựng khu dân cư mới

KIẾN NGHỊ

Các cấp chính quyền địa phương, hội phụ nữ, hội chữ thập đỏ cần được tập huấn về vệ sinh nước sạch và nước an toàn, giúp người dân yên tâm với nguồn nước mình đang sử dụng

Sở Y tế thành phố hướng dẫn các Trung tâm Y tế dự phòng ở các quận huyện chưa được cấp nước sạch phải nhanh chóng triên khai thực hiện thông tư 15 về việc kiểm tra nước sinh hoạt hộ gia đình

Qua kết quả khảo sát tác giả kiến nghị các cấp có thẩm quyền nên nhanh chóng triển khai mở rộng hệ thống cung cấp nước sạch trên địa bàn Những khu vực, địa bàn dân cư chưa có điều kiện dẫn nước sạch thì nên khuyến khích địa phương triển đóng góp khoan giếng theo từng cụm dân cư, khuyến cáo và nghiêm cấm người dân khoan giếng riêng lẻ vừa không đảm bảo mức độ an toàn mà còn gây thất thoát

và làm ô nhiễm nguồn nước ngầm

Riêng các cấp có thẩm quyền cần nhanh chóng lắp đặt hệ thống nước máy đến cho các hộ gia đình sống trên khu vực dân cư trên địa bàn phường 16 quận Gò Vấp