TỶ LỆ VÀ HÀM LƯỢNG NHIỄM MELAMINE TRONG SỮA VÀ SẢN PHẨM SỮA docx

TỶ LỆ VÀ HÀM LƯỢNG NHIỄM MELAMINE TRONG SỮA VÀ SẢN PHẨM SỮA TÓM TẮT Đặt vấn đề: Gần đây việc tìm thấy Melamine, chất có hại cho sức khoẻ, có trong sữa và các sản phẩm sữa như bánh, kẹo…

TỶ LỆ VÀ HÀM LƯỢNG NHIỄM MELAMINE TRONG SỮA

VÀ SẢN PHẨM SỮA

TÓM TẮT

Đặt vấn đề: Gần đây việc tìm thấy Melamine, chất có hại cho sức khoẻ, có trong sữa và các sản phẩm sữa như bánh, kẹo…đã gây nhiều lo lắng cho người dân

và cả các nhà quản lý về an toàn vệ sinh thực phẩm, vì đây là loại thực phẩm rất phổ biến được nhiều người sử dụng, nhất là trẻ em Kiểm soát hàm lượng melamine trong sữa và các sản phẩm sữa hiện nay là việc cần thiết để bảo vệ sức khoẻ người dân

Mục tiêu nghiên cứu: Xác định tỷ lệ và hàm lượng melamine trong sữa và các sản phẩm sữa tại TP Hồ chí Minh

Phương pháp nghiên cứu: Nghiên cứu hồi cứu Thu thập dữ liệu về kết quả hàm lượng melamine trong các đối tượng mẫu khác nhau được phân tích tại Trung Tâm Kiểm Nghiệm Chất Lượng Vệ Sinh An Toàn Thực Phẩm (TTKNCLVSATTP) thuộc Viện Vệ Sinh Y Tế Công Cộng TP HCM từ tháng 9/2008 đến tháng 11/2008

Kết quả nghiên cứu: - Trong 1175 mẫu sữa và sản phẩm sữa, có 24 mẫu nhiễm melamine, tỷ lệ là 2,04%, gồm các loại sữa bột, sữa dạng lỏng, sữa nguyên liệu, bánh kẹo - Hàm lượng melamine trong các mẫu rất khác nhau tùy theo loại thực phẩm và nằm trong khoảng từ 0,056 mg/kg đến 3340,33 mg/kg - Cho đến nay chưa phát hiện thấy melamine trong các mẫu phô mai, bơ, kem ăn, cà phê

Kết luận: Kết quả khảo sát giúp cho các cơ quan chức năng biết được tình trạng nhiễm melamine trong sữa và các sản phẩm sữa tiêu thụ tại TP Hồ Chí Minh hiện nay, làm cơ sở dữ liệu để tiếp tục theo dõi, giám sát trong thời gian tới nhằm đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm cho người dân

ABSTRACT

THE PROPORTION OF MILK AND MILK PRODUCTS CONTAMINATED

WITH MELAMINE IN HO CHI MINH CITY

Le Thi Ngoc Ha, Phan Bich Ha, Bui Đang Thien Huong, Nguyen Đuc Thinh,

Tran Ngoc Minh Tuan, et al * Y Hoc TP Ho Chi Minh * Vol 12 - Supplement of No 4 - 2008: 312 - 315

Background: Recently the detection of melamine, a harmful substance, in milk and milk products cause trouble for not only consumers but also governmental officials on food safety, because they are popular kinds of food consumed by everyone, especially children Indeed, to detect melamine in milk and milk products are necessary in order to discard the contaminated products to protect the health of consumers

Objectives: The proportion of milk and milk products contaminated with melamine and its melamine concentration in Hochiminh city

Method: Retrospective method is used Data of melamine concentrations of different kinds of food such as milk, raw material milk, confectionary, cheese and other milk products, tested at Center of Testing Qualily and Safety of Food- HCMC Institute of Hygiene and Public Health from September to November

2008, were collected and analysed

Results: - 24 out of 1,175 samples of milk and milk products are contaminated with melamine (2.04%): milk powder, liquid milk, raw material milk, confectionery - The concentrations of melamine in these samples are diversified The lowest concentration of melamine is 0.056 mg/kg and the highest concentration is 3340.33mg/kg - Up to now, there is no sample of cheese, butter, cream contaminated with melamine

Conclusion: The results of survey provide govermental officials with information of melamine contamination in milk and milk products in Hochiminh city at present, and can be used as database for continuous monitoring and controling activities in the future to ensure hygiene and safety in milk and milk products for human consumption

ĐẶT VẤN ĐỀ

Melamine là hợp chất hữu cơ, có công thức hóa học là C3H6N6, trọng lượng phân tử là 126,13, dạng bột màu trắng, tan nhẹ trong nước Melamine là chất có nitrogen chiếm 66% theo khối lượng, chính là cơ sở cho việc thêm melamine vào sữa để tăng hàm lượng nitrogen nhằm thổi phồng là sữa giàu protein(2)

Năm 2007, melamine được tìm thấy trong sản phẩm thực phẩm dùng cho thú nuôi sản xuất từ Trung Quốc xuất khẩu sang Mỹ và gây chết một số lớn chó mèo do gây suy thận Hiện chưa có nghiên cứu trực tiếp nào về tác động của melamine trên cơ thể người, nhưng những nghiên cứu trên động vật cho thấy khi kết hợp với các chất khác như acid cyanuric, melamine có thể tạo các tinh thể gây nên sạn thận làm nghẽn đường các ống sinh niệu, làm giảm sản sinh nước tiểu, gây suy thận và có thể gây chết Melamine cũng cho thấy khả năng gây ung thư nơi súc vật(6) Cơ quan quản lý thuốc và thực phẩm Mỹ (US FDA) cũng đã tiến hành đánh giá nguy cơ trên melamine và các chất có cấu trúc tương tự (3) và thiết lập

liều ăn vào chấp nhận (TDI) đối với melamine là 0,63 mg/kg thể trọng/ngày, ở Châu Âu là 0,50 mg/kg thể trọng/ngày và Canada là 0,35 mg/kg thể trọng/ngày(0)

Việc thêm Melamin vào sữa tại Trung Quốc trong thời gian gần đây với mục đích tăng “đạm” giả đã gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe trẻ em Theo thông tấn xã Pháp (AFP) tại Beijing, cho đến nay gần 13.000 trẻ em đã nhập viện tại Trung Quốc sau khi uống sữa có chứa melamine, trong đó 104 trẻ bệnh rất nặng và có ít nhất 4 trẻ bị tử vong Melamine đã được phát hiện trong sữa hộp trẻ

em, sau đó phát hiện trong cả sữa lỏng đóng hộp, yoghurt, và kem tại Trung Quốc Hàm lượng nhiễm melamine trong khoảng từ 0,09 mg/kg đến 2.560 mg/kg(6)

Gần đây, việc nhập khẩu một lượng sữa và nguyên liệu sữa từ Trung Quốc

và các nước khác vào tiêu thụ tại thị trường Việt Nam gây nhiều bất an cho người dân và cả cho các cơ quan chức năng về an toàn vệ sinh thực phẩm Melamine có tìm thấy trong các loại sữa và sản phẩm sữa đang tiêu thụ tại nước ta nói chung và

TP Hồ Chí Minh nói riêng không? Đây là vấn đề thật sự cần được quan tâm Vì thế việc kiểm tra, giám sát melamine nhiễm trong sữa và sản phẩm sữa là điều cần thiết phải thực hiện nhằm bảo vệ sức khỏe người dân

Mục tiêu nghiên cứu

Xác định hàm lượng melamine trong sữa và các sản phẩm sữa tại TP Hồ Chí Minh và tỷ lệ mẫu sữa và sản phẩm sữa bị nhiễm

ĐỐI TƯỢNG - PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

Đối tượng nghiên cứu

Khảo sát trên các đối tượng: sữa bột, sữa dạng lỏng, nguyên liệu sữa, bánh kẹo, phô mai, bơ và các sản phẩm khác

Phương pháp nghiên cứu

Phương pháp hồi cứu

Số mẫu: 1.175 mẫu nhận được tại Trung Tâm Kiểm Nghiệm Chất Lượng

Vệ Sinh An Toàn Thực Phẩm -Viện Vệ sinh Y tế Công cộng TP HCM

Thời gian: tháng 9 đến tháng 11 năm 2008

Tiến hành nghiên cứu

Phương pháp phân tích

- Quyết định số 4143/QĐ-BYT(1)

- Tham khảo US FDA- GC-MS Screen for the Presence of Melamine, Ammeline, Ammelide, and Cyanuric Acid số 24, tháng 10-2008(5)

Nguyên tắc

Melamine trong mẫu được chiết bằng dung dịch nước cất- Acetonitril, làm sạch bằng cột chiết pha rắn SPE amino, sau đó tạo dẫn xuất bằng N,O-bis(trimethylsilyl) trifluoroacetamide (BSTFA) với 1% trimethylchlorosilane (TMCS) Dẫn xuất của melamine được đo trên máy sắc ký khí ghép khối phổ

Mẫu chỉ được xem là dương tính với melamine khi

- Trong phổ phải có sự hiện diện của cả 4 ion 171, 197, 327, 342

- Thời gian lưu của chất phân tích phải trùng với thời gian lưu của chuẩn dẫn xuất melamine

- Tỷ lệ giữa các ion: 171/327; 197/327; 342/327 của mẫu phân tích phải tương ứng với chuẩn của dẫn xuất melamine

Thiết bị phân tích

Máy sắc ký khí ghép khối phổ (GC-MS)- Thermo Finigan Trace GC MS-

Có chế độ tiêm mẫu chia/không chia dòng (Split/Splitless Injector), có chương trình nhiệt độ- Cột sắc ký phân tích DB-5 MS (bề dày lớp phim 0,25mm, đường kính trong 0,25 mm, chiều dài 30m)

Giới hạn phát hiện của phương pháp: 50 ppb

KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU

Phân loại các mẫu thực phẩm

Bảng 1: Phân loại mẫu thực phẩm đã kiểm tra (n=1.175)

STT

Loại thực phẩm

Số mẫu

1

Sữa bột

516

2

Sữa dạng lỏng

165

3

Sữa nguyên liệu

175

4

Bánh kẹo

158

5

Phô mai,bơ

85

6

Kem ăn

52

7

Các loại khác

24

Tổng cộng

1.175

Các mẫu thực phẩm nhiễm Melamine

Bảng 2: Tỷ lệ các loại thực phẩm nhiễm Melamine

STT

Loại thực phẩm

Số mẫu kiểm tra

Số mẫu nhiễm

Tỷ lệ mẫu nhiễm (%)

1

Sữa bột

516

6

1,16

2

Sữa dạng lỏng

165

5

3,03

3

Sữa nguyên liệu

175

2

1,14

4

Bánh kẹo

158

11

6,96

5

Phô mai,bơ

85

0

0

6

Kem ăn

52

0

0

7

Các loại khác (cà phê, nước tăng lực, nước chấm )

24

0

0

Tổng cộng

1.175

24

2,04

Nhận xét:

- Tổng số 1.175 mẫu kiểm tra, có 24 mẫu nhiễm melamine, tỷ lệ 2,04%

- Trong 516 mẫu sữa bột, có 6 mẫu nhiễm melamine, tỷ lệ 1,16%

- Trong 165 mẫu sữa dạng lỏng, có 5 mẫu nhiễm melamine, tỷ lệ 3,03%

- Trong 175 mẫu sữa nguyên liệu, có 2 mẫu nhiễm melamine, tỷ lệ 1,14%

- Trong 158 mẫu bánh kẹo, có 11 mẫu nhiễm melamine, tỷ lệ 6,96%

- Các loại khác như phô mai, bơ, kem ăn không phát hiện thấy melamine

Hàm lượng Melamine trong các loại thực phẩm

Bảng 3: Hàm lượng Melamine trong thực phẩm

STT

Loại thực phẩm

Hàm lượng Melamine (mg/kg)

1

Sữa bột

207,76 đến 3340,33

2

Sữa dạng lỏng

0,177 đến 2,970

3

Sữa nguyên liệu

0,334 đến 3,510

4

Bánh kẹo

0,056 đến 1,824

Nhận xét:

- Hàm lượng melamine có trong các mẫu sữa dạng bột (207,76mg/kg - 3340,33 mg/kg) cao hơn rất nhiều so với các mẫu sữa dạng lỏng (0,177mg/kg - 2,970mg/kg)

- Tỷ lệ nhiễm melamine của bánh kẹo (6,96%) cao hơn các loại thực phẩm khác, nhưng hàm lượng melamine nhiễm trong loại này không cao (0,056mg/kg -1,824mg/kg)

BÀN LUẬN

- Tổng số mẫu kiểm tra là 1.175 mẫu, trong đó có 24 mẫu nhiễm melamine,

tỷ lệ 2,04% (sữa bột, sữa dạng lỏng, sữa nguyên liệu, bánh kẹo)

- Hàm lượng melamine trong các mẫu rất khác nhau tùy theo loại thực phẩm Mẫu có hàm lượng thấp nhất là 0,056 mg/kg và mẫu có hàm lượng cao nhất

là 3.340,33 mg/kg

- Cho đến nay chưa phát hiện thấy melamine trong mẫu phô mai, bơ, kem

ăn, cà phê

KẾT LUẬN

Trong xu hướng phát triển kinh tế ngày càng cao trong xã hội, nhu cầu sử dụng sữa và các sản phẩm sữa sẽ còn gia tăng rất nhiều về cả về số lượng lẫn chất lượng Hơn bao giờ hết việc kiểm soát melamine trong loại thực phẩm này phải

được quan tâm đúng mức Kết quả trên cho thấy tình trạng nhiễm melamine trong sữa và các sản phẩm sữa tiêu thụ tại TP.Hồ Chí Minh hiện nay, là cơ sở dữ liệu giúp cơ quan chức năng tiếp tục theo dõi, giám sát trong thời gian tới nhằm đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm cho người dân