RÒ MANH TRỰC TRÀNG KẾT HỢP VỚI MÔ TỤY NGOẠI TIẾT LẠC CHỖ pps

RÒ MANH TRỰC TRÀNG KẾT HỢP VỚI MÔ TỤY NGOẠI TIẾT LẠC CHỖ TÓM TẮT Mô tụy lạc chỗ hiếm gặp và thường được phát hiện tình cờ trên lâm sàng, triệu chứng thường không quan trọng.. Trong đề

RÒ MANH TRỰC TRÀNG KẾT HỢP VỚI MÔ TỤY NGOẠI TIẾT

LẠC CHỖ

TÓM TẮT

Mô tụy lạc chỗ hiếm gặp và thường được phát hiện tình cờ trên lâm sàng, triệu chứng thường không quan trọng Tuy nhiên khi có biến chứng của mô tụy lạc chỗ xảy

ra, lâm sàng khám có triệu chứng bụng ngoại khoa, điều trị phẫu thuật thường là bắt buộc Trong đề tài này chúng tôi báo cáo một trường hợp hiếm gặp: rò manh-trực tràng kết hợp với mô tụy ngoại tiết lạc chỗ ở một bệnh nhân nữ trẻ tại BV Triều An

TP HCM

SUMMARY

CEACO-RECTAL FISTULA WITH ECTOPIC PANCREATIC TISSUE: CASE REPORT

Nguyen Trung Vinh, Do Quang Huy, Nguyen Ngoc Thach, Ho Van Kien, Ha Quang Minh

* Y Hoc TP Ho Chi Minh * Vol 12 – Supplement of No 3 - 2008: 94 – 99

Ectopic pancreatic tissue is a rare entity and usually an incidental finding in clinical practice Most patients with an ectopic pancreatic tissue are asymptomatic, and if present, symptoms are non-specific according to the site of the lesion and different complications encountered An asymptomatic ectopic pancreatic tissue is usually of no clinical importance, and there is no surgical indication in such a situation However if there are complications caused by an ectopic pancreatic tissue, a variety of surgical treatment becomes necessary In this article, we report a rare case

of ceaco-rectal fistula associated with ectopic exocrine pancreatic tissue in a young female at Trieu An hospital, HCM city

MỞ ĐẦU

Mô tụy lạc chỗ có thể được tìm thấy ở trong ngực, các cơ quan nội tạng nhưng thường gặp nhất ở dạ dày, tá tràng, hỗng tràng Đề tài này trình bày một trường hợp rò hiếm gặp giữa manh - trực tràng xảy ra ở một bệnh nhân nữ trẻ tuổi,

đã được phẫu thuật cắt bỏ đường rò và phần manh tràng viêm dày như môt khối u Kết quả GPB cho thấy sự hiện diện mô tụy ngoại tiết lạc chỗ ở manh tràng Chúng tôi chưa tìm thấy trường hợp nào tương tự được báo cáo trong y văn

Có sự liên quan giữa mô tụy ngoại tiết lạc chỗ và rò manh-trực tràng hay không? Vấn đề này được đưa ra cùng bàn luận

BỆNH ÁN

Bệnh nhân: Trần Hồng Ái Ng., 22 tuổi, Nữ

Địa chỉ: 52/7 Gia Phú, Phường 13, Quận 5 TP.HCM

Số hồ sơ: 200609996

Ngày nhập viện: 03/07/2006 Xuất viện: 14/07/2006

Lý do nhập viện: Hậu môn thường xuyên ướt phân

Bệnh sử

Trước lúc nhập viện 4 tháng bệnh nhân thấy hậu môn thường xuyên ướt phân, ảnh hưởng nhiều đến sinh hoạt hàng ngày Tháng 4/2006 đến khám tại BV Pháp Việt

TP HCM được chẩn đoán là Rò hồi- trực tràng

Tiền sử

9/1998 mổ cắt ruột thừa tại BV Nhi Đồng 1, 6/2000 mổ áp-xe tồn lưu HCP tại BV An Bình, 10/2001 mổ áp-xe tồn lưu vùng hạ vị tại BV Chợ Rẫy

Khám

-Bệnh nhân có thể tạng gầy, tổng trạng trung bình

-Sinh hiệu: Mạch 80 l/ph, HA 120/80 mmHg

-Bụng mềm xẹp, 2 vết sẹo mổ cũ ở đường giữa dưới rốn (18 cm) và HCP (6 cm)

-Thăm trực tràng có dịch nhớt màu trắng sữa dính găng

Cận lâm sàng

-Cơng thức máu: Hồng cầu: 4.070.000 Bạch cầu: 9.100 Đa nhân trung tính: 79%

-Đường huyết lúc đói: 88 mg/dl

-Chức năng gan thận: bình thường

-Tổng phân tích nước tiểu: BC (+++) TBTB (+) HC (có rất ít)

-X quang đường rò có cản quang (BV Pháp Việt TP.HCM) 06/04/2006:

Hình 1: X quang đường rò có cản quang

-Nội soi đại trực tràng (BV Pháp Việt TP HCM) 12/04/2006:

KẾT LUẬN

+ Lỗ rò trực tràng

+ Hình ảnh viêm mạn tính ở hồi tràng và van hồi manh tràng

+ Chờ kết quả sinh thiết để xác nhận chẩn đoán bệnh Crohn

Chẩn đoán trước mổ

Rò hồi - trực tràng

Chẩn đoán sau mổ

Rò manh - trực tràng

Tường trình phẫu thuật: 06/07/2006

1/ Nội soi khung đại tràng, đặt catheter đường rò và X quang trong mổ

Ở thành sau trực tràng cách bờ hậu môn 8cm có 01 nốt nhỏ đường kính # 1cm

rỉ dịch vàng Đưa catheter vào miệng lỗ rò, bơm thuốc cản quang (Hypaque) thấy thuốc đi chếch lên trên hướng hồi manh tràng Lòng đường rò không đều có chỗ 0,5cm đến 1cm ngoằn nghoèo

Đưa ống soi lên manh tràng, bơm xanh methylen qua catheter thấy thuốc thoát

ra 1 lỗ rò tại manh tràng Đánh dấu lỗ rò này bằng mực tàu

2/ Mở bụng trên dưới rốn lấy bỏ vết mổ cũ, vào ổ phúc mạc kiểm tra thấy manh tràng viêm dày tạo thành một khối cứng giống như 1 u manh tràng Tách mặt sau manh tràng, vùng viêm xơ dính hoại tử có mủ, thấy đầu catheter đã đặt lưu qua nội soi Quyết định cắt đại tràng phải lấy bỏ phần manh tràng viêm dày Nối hồi – đại tràng tận tận Dùng đầu ngón tay mở rộng đường rò, nạo sạch Nhét 1 khối mạc nối lớn vào đường rò đến tận đáy ở túi cùng Douglas, khâu cố định Lau sạch bụng, đặt dẫn lưu HCP

Hậu phẫu

Thời gian hậu phẫu không có biến chứng nào xảy ra, bệnh nhân xuất viện sau

8 ngày

Giải phẫu bệnh

-Đại thể: Một đoạn ruột gần 12cm hồi tràng + 13cm đại tràng, vùng góc hồi

manh tràng có nhiều tổ chức viêm màu nâu, sượng Xẻ dọc thấy thành đại tràng tăng sinh dày # 3mm

-Vi thể: Niêm mạc đại tràng viêm loét cấp và bán cấp với lớp niêm mạc dày

tăng sinh đặc nang Lymphô, với vùng hiện diện tuyến tụy ngoại tiết lạc chỗ, tuyến không dị sản

- Định bệnh:-Viêm loét cấp và bán cấp + tăng sinh nang Lymphô niêm mạc

vùng manh tràng + hiện diện cấu trúc tuyến tụy ngoại tiết lạc chỗ vùng manh tràng

Hình ảnh GPB mô tụy ngoại tiết lạc chỗ ở lớp thanh mạc Manh tràng

Tái khám

Sau 1 tháng bệnh nhân không có triệu chứng bất thường nào ở hậu môn

Hình ảnh nội soi trực tràng sau 1 tháng (04/08/2006)

BÀN LUẬN

Mô tụy lạc chỗ tương đối hiếm gặp, được định nghĩa là mô tụy ở vị trí bất thường và không có liên lạc với tụy bình thường, có nguồn cung cấp máu và hệ thống ống tụy riêng biệt(Error! Reference source not found.) Phần lớn bệnh nhân có mô tụy lạc chỗ không biểu hiện triệu chứng, thường được phát hiện tình cờ trong các phẫu thuật bụng

(0,2%)(Error! Reference source not found.) hay mổ tử thi(1-14%)(Error! Reference source not found.) Trường hợp này của chúng tôi được phát hiện qua xét nghiệm Giải phẫu bệnh học

Mô tụy lạc chỗ được tìm thấy ở nhiều vị trí trong lồng ngực và ổ bụng, thường gặp nhất ở dạ dày (25-60%), tá tràng (25-35%), hỗng tràng (15-21,7%)(Error! Reference

source not found.,Error! Reference source not found.,Error! Reference source not found.,Error! Reference source not

found.)

; hồi tràng hiếm gặp hơn(Error! Reference source not found.) Ngoài ra nó còn được tìm thấy ở túi thừa Meckel, túi mật, ống mật chủ, bóng Vater, gan, lách, mạc treo, rốn, phổi, các hạch lymphô, thực quản, bàng quang, vòi trứng, trung thất(Error! Reference source

not found.,Error! Reference source not found.,Error! Reference source not found.,Error! Reference source not found.,Error!

Reference source not found.)

Ở bệnh nhân của chúng tôi, mô tụy lạc chỗ vào manh tràng, trong Y văn chưa tìm thấy trường hợp tương tự nào được báo cáo

Mô tụy lạc chỗ có thể tìm thấy ở dưới niêm mạc, lớp cơ hay dưới thanh mạc(Error! Reference source not found.) và có thể là mô tụy ngoại tiết hay nội tiết(Error! Reference

source not found.)

Có nhiều biến chứng khác nhau của mô tụy lạc chỗ, thường là do sự tắc nghẽn cơ học như: lồng ruột, tắc ruột non, tắc môn vị(Error! Reference source not found.,Error!

Reference source not found.,Error! Reference source not found.)

, vàng da tắc mật(Error! Reference source not

found.)

Các biến chứng khác như loạn sản nang(Error! Reference source not found.), viêm cấp và mạn(Error! Reference source not found.,Error! Reference source not found.), tạo thành áp-xe(Error! Reference

source not found.)

, xuất huyết tiêu hóa(Error! Reference source not found.), insulinoma(Error! Reference

source not found.)

, thoái hóa ác tính(Error! Reference source not found.,Error! Reference source not found.) Trường hợp chúng tôi gặp ở đây là mô tụy ngoại tiết hoạt động mạnh, nằm dưới thanh

mạc của manh tràng Có phải đây là nguồn gốc của sự hình thành một đường rò từ manh tràng (sau cắt ruột thừa) sang trực tràng? Ở bệnh nhân này, cắt ruột thừa khi 14 tuổi (1998), sau đó18 tháng một áp-xe được hình thành ở HCP đã được phẫu thuật dẫn lưu (2000) Tiếp tục hơn 1 năm sau (2001), một áp-xe khác được hình thành ở vùng hạ vị Như vậy sau một thời gian dài gần 4 năm cắt ruột thừa, một đường rò được hình thành giữa manh tràng và thành sau trực tràng BN này đã có một quá trình viêm nhiễm mạn tính vùng manh tràng, dẫn đến áp-xe trong ổ bụng 2 lần và sau cùng

rò qua trực tràng Quá trình này theo chúng tôi nghĩ, nguyên nhân xuất phát từ mô tụy lạc chỗ là rất lớn, có thể dịch ngọai tiết của mô tụy đã tác động lên mỏm cắt ruột thừa tạo nên quá trình viêm nhiễm mạn tính nêu trên Tuy nhiên điều này vẫn là vấn đề còn bàn luận

KẾT LUẬN

Đây là một trường hợp mô tụy ngoại tiết lạc chỗ vào manh tràng hiếm gặp, chưa được tìm thấy trước đây trong Y văn Biến chứng viêm mạn tính sau cắt ruột thừa tạo nên một đường rò từ manh tràng đổ xuống thoát ra ở mặt sau trực tràng cũng

là một trường hợp hiếm gặp