Thay đổi ở bà Bầu qua gây mê hồi sức pptx

Thay đổi ở bà Bầu qua gây mê hồi sức Trong mổ lấy thai, gây mê hồi sức GMHS đóng vai trò rất quan trọng cho thành công của phẫu thuật.. Để đạt được những yêu cầu đó, bác sĩ GMHS phải nắm

Thay đổi ở bà Bầu qua gây mê hồi sức

Trong mổ lấy thai, gây mê hồi sức (GMHS) đóng vai trò rất quan trọng cho thành công của phẫu thuật Những năm

trước, khi ngành GMHS chưa phát triển, mổ lấy thai là lỗi

“kinh hoàng” cho chị em

Trong mổ lấy thai, gây mê hồi sức (GMHS) đóng vai trò rất quan trọng (google image)

Để an toàn cho con, người ta gây tê từng lớp, mổ như “mổ sống” Sau khi lấy thai ra, mới gây mê cho mẹ để bóc rau, đóng tử cung và bụng Vì thế, tai biến cho sản phụ rất nhiều Ngày nay, sự tiến bộ vượt bậc của chuyên nghành GMHS đã giúp thai phụ vượt qua những phút giây nguy

hiểm để có được hạnh phúc vô bờ, đón bé yêu của mình chào đời một cách thoải mái và an toàn nhất

Yêu cầu đặt ra của GMHS là đảm bảo sức khỏe, sự an toàn cho người mẹ và tính mạng cũng như sự phát triển lâu dài cho con; đồng thời, đảm bảo thuận lợi tối đa cho phẫu thuật viên Để đạt được những yêu cầu đó, bác sĩ GMHS phải nắm vững và hiểu biết về những thay đổi sinh lý của sản phụ có thể xảy ra, nhằm kết hợp với thầy thuốc tốt nhất trong việc theo dõi và chăm sóc sức khỏe cho bà mẹ và em

bé

* Hệ tim mạch: Hệ thống tim mạch chịu sự thay đổi rất lớn

nhằm đáp ứng những đòi hỏi tăng lên ở người mẹ và thai nhi Khối lượng máu tăng dần trong quá trình mang thai, tăng nhanh tối đa trong 3 tháng giữa, gây quá tải tuần hoàn cho chị em bị mắc bệnh lý tim mạch Vì thế, những sản phụ mắc bệnh này, sau mỗi lần mang thai, bệnh tim sẽ diễn biến nặng hơn Cung lượng tim tăng từ 30 – 40% trong 3 tháng đầu, 3 tháng tiếp theo tăng ít hơn Trong thời gian chuyển

dạ, cung lượng tim tăng do tăng nhịp tim và tăng thể tích co

bóp Cung lượng tim tăng cao nhất ngay sau khi sổ thai và

có thể vượt trên 80% trước chuyển dạ Do vậy, tai biến tim mạch thường xảy ra trong giai đoạn này Từ tuần thứ 28, cung lượng tim phụ thuộc cả vào tư thế sản phụ Nếu sản phụ nằm ngửa, tử cung chèn ép vào tĩnh mạch chủ dưới, cản trở máu về tim gây tụt huyết áp từ đó, làm giảm tưới máu rau thai, có thể gây suy thai Nếu bị hạ huyết áp nhiều

có thể choáng, tụt huyết áp, tái nhợt, vã mồ hôi, nôn… Howard gọi là “hội chứng hạ huyết áp nằm ngửa”, có thể

đề phòng hội chứng này bằng cách đẩy tử cung sang trái, nằm nghiêng trái hoặc kê gối dưới hông phải (cao 15 – 20o) Phụ nữ có thai to hoặc đa thai ở những tháng cuối thai

* Về hô hấp: Thể tích hô hấp thay đổi không đáng kể, chủ

yếu thay đổi dung lượng dự trữ chức năng Do bụng to, cơ hoành bị đẩy lên cao nên khi thở, ngực tăng Trong thời gian có thai, các mao mạch ở khí phế quản bị phù nề xung huyết, tăng tiết dịch, rất dễ bị viêm nhiễm, chảy máu

* Hệ tiêu hóa: Gastrin rau thai làm dạ dày tăng tiết axít

Bên cạnh đó, do môn vị bị chèn ép, áp lực trong dạ dày tăng, trương lực cơ vòng thực quản giảm do rau tiết progesteron, dạ dày lại nằm ngang nên bị ứ đọng nhiều hơn

và dễ nôn, trào ngược trong khi gây mê Vì vậy, các sản phụ khi có chỉ định mổ thường được dặn dò không được ăn uống gì, đề phòng trường hợp khó gây tê, phải gây mê để

* Đông cầm máu: Xu hướng tăng đông do tăng các yếu tố

đông máu (fibrinogen, yếu tố VII, VIII, X…) và giảm các yếu tố ức chế đông máu (antithrombin III, protein S, yếu tố hoạt hóa plasminogen…) Do đó, thai phụ dễ bị tắc mạch, đặc biệt là chị em béo phì Vì thế, sau mổ sản phụ nên vận động sớm để không những phòng tránh bế sản dịch mà còn

* Thay đổi ở gan: Các loại men gan như SGOT, SGPT,

LDH… tăng nhẹ trong thời gian có thai Albumin giảm mặc dù nồng độ protein toàn phần tăng Do đó, nếu phải dùng thuốc thì nồng độ thuốc tự do trong huyết tương cao,

dễ gây quá liều Cholinesterase huyết tương giảm nhưng

không làm kéo dài thời gian tác dụng của thuốc giãn cơ

* Thay đổi ở thận: Progesteron gây giãn bể thận và niệu quản Aldosteron tăng gây tăng khối lượng dịch ở nội mạch

và cung lượng tim dẫn đến tăng lọc ở cầu thận Nội tiết tố lactogen rau (human placental lactogen) và cortisol tăng gây tăng đường huyết dẫn đến mức lọc qua cầu thận tăng

Vì thế, thai phụ dễ bị tăng đường niệu

* Hệ thần kinh: Nguyên nhân thay đổi là do hoạt động của

progesteron và endorphin Ngưỡng chịu đau tăng do tăng hoạt động của endorphin Do vậy, nếu phải gây mê thì liều lượng thuốc mê cũng cần hạn chế, giảm xuống mức tối thiểu Bởi áp lực trong ổ bụng tăng làm căng các tĩnh mạch khoang ngoài màng cứng gây giảm dung tích khoang và dịch não tủy Vì thế, nếu phải gây tê để mổ liều lượng thuốc tê cũng giảm Ngoài ra còn một số thay đổi ở các cơ quan bộ phận khác nhưng ít liên quan tới GMHS

Nhờ những hiểu biết ngày càng đầy đủ về những thay đổi

sinh lý ở bà Bầu mà những can thiệp về GMHS nói riêng

và y học nói chung đối với thai phụ ngày càng an toàn và hiệu quả

Ở nước ta cũng như trên thế giới, tỷ lệ mổ lấy

thai ngày càng tăng Ở Mỹ, trước năm 1984

chiếm 3 – 8%, ngày nay chiếm khoảng 9 –

30% tùy theo địa phương và đặc tính của cư

dân từng vùng Tại BV Phụ sản Trung ương,

tỷ lệ mổ cũng chiếm khoảng 30%

Th.S Đỗ Văn Lợi

BV Phụ Sản Trung ương