Vấn đề 8: Nội dung Cương lĩnh dân tộc của Lênin và đường lối, chính sách dân tộc của Đảng, Nhà nước ta ngày nay. pptx

Ở Châu Âu, dân tộc ra đời gắn liền với sự ra đời và phát triển của CNTB; còn ở châu Á, trước khi CNTB thâm nhập, do trong quá trình đấu tranh chống giặc ngoại xâm và thiên nhiên để sinh

Vấn đề 8: Nội dung Cương lĩnh dân tộc của Lênin và

đường lối, chính sách dân tộc của Đảng, Nhà nước ta ngày

nay

BÀI LÀM

Vấn đề dân tộc là một vấn đề có ý nghĩa chiến lược của

cách mạng XHCN và hiện nay cũng đang là một vấn đề thực

tiễn nóng bỏng Hàng ngày, hàng giờ qua các phương tiện

thông tin đại chúng, chúng ta luôn được nghe, được thấy các

cuộc chiến tranh đã, đang và nhiều nơi trên thế giới có nguy

cơ xảy ra chiến tranh giữa các dân tộc, sắc tộc Những vấn

đề về chiến tranh dân tộc đang đặt ra trên thế giới đòi hỏi phải

được giải quyết một cách đúng đắn và thận trọng Thế giới đã

có những giải pháp khác nhau từ đàm phán chính trị đến

quân sự… nhưng nó chỉ có thể tạm lắng xuống vào từng thời

điểm và luôn có nguy cơ bùng nổ trở lại Sở dĩ như vậy là vì

các giải pháp đưa ra không hoàn chỉnh, triệt để, thậm chí chỉ

là những mưu lược để “nén” vấn đề dân tộc lại Để giải quyết

tốt vấn đề dân tộc, cần hiểu rõ vấn đề dân tộc và mối quan hệ

giữa các dân tộc cần giải quyết ra sao, qua đó xác định được

tầm quan trọng của việc giải quyết vấn đề dân tộc, xác định

xu hướng khách quan của sự phát triển dân tộc và từ đó đề

ra phương hướng giải quyết tốt nhất, triệt để nhất Điều đó chỉ

có thể thực hiện được trên cơ sở nghiên cứu và vận dụng các

quan điểm khoa học và cách mạng của chủ nghĩa Mác-Lênin

về vấn đề dân tộc

1 Nội dung Cương lĩnh dân tộc của Lênin

Trước tiên, dân tộc là một cộng đồng người ổn định, được

hình thành và phát triển trong lịch sử, sống trên cùng một lãnh

thổ nhất định, có chung một mối quan hệ về kinh tế, ngôn

ngữ, văn hóa, tâm lý Đặc trưng chung cơ bản và quan trọng

nhất của một dân tộc là có chung một phương thức sinh hoạt

kinh tế - đây là cơ sở nền tảng cho sự vững chắc của cộng

đồng dân tộc

Trên thế giới, sự hình thành của các cộng đồng dân tộc diễn ra không đồng đều Ở Châu Âu, dân tộc ra đời gắn liền với sự ra đời và phát triển của CNTB; còn ở châu Á, trước khi CNTB thâm nhập, do trong quá trình đấu tranh chống giặc ngoại xâm và thiên nhiên để sinh tồn, các cộng đồng người kết hợp lại với nhau hình thành một quốc gia độc lập, vì thế dân tộc được ra đời sớm hơn khi CNTB hình thành

Từ khi dân tộc ra đời, vấn đề dân tộc luôn luôn được đặt

ra và thu hút sự chú ý của mọi giai cấp và tầng lớp xã hội quan tâm Nội dung của vấn đề dân tộc, trước tiên là quan hệ giữa các tộc người trong một xã hội nằm trong khuôn khổ một quốc gia dân tộc về các lĩnh vực: kinh tế, xã hội, văn hóa, ngôn ngữ… và những vấn đề này thường kết hợp với những lợi ích giai cấp, nên các phong trào dân tộc đều mang tính giai cấp sâu sắc Ngày nay, tình hình dân tộc trên thế giới diễn biến rất phức tạp, đa dạng và gay gắt, giảii quyết vấn đề này ở từng lúc, từng nơi có khi phải bằng vũ trang quân sự Giải quyết vấn đề dân tộc là một trong những vấn đề quyết định đến sự ổn định, phát triển hay khủng hoảng, tan rã của một quốc gia dân tộc, như ở Tiệp Khắc cũ, Liên Xô cũ, Nam

Tư cũ, Inđônêsia hay vấn đề ở Đông Timor Vấn đề dân tộc còn đề cập đến quan hệ giữa các quốc gia dân tộc và sự phát triển của thế giới nói chung với tư cách là công đồng quốc tế của các dân tộc

Vấn đề dân tộc luôn gắn với tính giai cấp và mỗi giai cấp đều xuất phát từ lợi ích của giai cấp mình trong quan niệm và tham gia phong trào dân tộc Đối với các nước XHCN thì bao giờ quan hệ dân tộc và quan hệ giai cấp cũng gắn bó với nhau, giải quyết vấn đề dân tộc chính là giải quyết vấn đề giai cấp và ngược lại Còn đối với các nước TBCN thì giai cấp thống trị luôn lợi dụng vấn đề dân tộc để phục vụ cho lợi ích của giai cấp thống trị, vì thế quan hệ dân tộc và quan hệ giai cấp tách rời nhau, lợi ích dân tộc và lợi ích giai cấp tách rời nhau

Khi nghiên cứu vấn đề dân tộc và quan hệ dân tộc trong

điều kiện của CNTB, Lênin đã phát hiện ra hai xu hướng

khách quan trong phong trào dân tộc Một là xu hướng phân

lập, do sự thức tỉnh, trưởng thành của ý thức dân tộc mà các

cộng đồng dân cư muốn tách ra thành lập quốc gia dân tộc

độc lập Hai là xu hứơng liên hiệp giữa các dân tộc lại với

nhau, do sự phát triển của LLSX, của khoa học và công nghệ

Ngày nay, các dân tộc có xu hướng liên kết, hợp tác với nhau

trong quan hệ thị trường mở rộng dựa trên nguyên tắc tự

nguyện, bình đẳng và cùng có lợi (Ví dụ như thị trường chung

châu Âu, châu Á (ASEAN)…) Tuy nhiên, hai xu thế này là

một thể thống nhất, mỗi nước đều có chủ quyền độc lập,

quyền tự chủ, tự quyết nhằm xây dựng quốc gia dân tộc mình

phồn vinh, công bằng, văn minh bên cạnh sự hòa nhập cộng

đồng quốc tế Hiện nay, vấn đề dân tộc, giai cấp đã trở thành

một vấn đề vừa có tính quốc gia, vừa có tính quốc tế, vừa có

tính thời sự vừa có tính lâu dài

Dựa trên sự phân tích hai xu hướng khách quan của

phong trào dân tộc và dựa trên sự tổng kết kinh nghiệm

phong trào cách mạng thế giới trong việc gỉai quyết vấn đề

dân tộc, Lênin đã đưa ra Cương lĩnh Dân tộc với 3 vấn đề

chính bao gồm :

- Một là các dân tộc hoàn toàn bình đẳng: Quyền bình

đẳng của các dân tộc là quyền thiêng liêng, không phân biệt

dân tộc đông người hay ít người, lớn hay nhỏ, trình độ phát

triển cao hay thấp, không phân biệt chủng tộc, màu da…

Nghĩa là tất cả đều có nghĩa vụ và quyền lợi ngang nhau

Thực chất của bình đẳng dân tộc là xóa bỏ sự nô dịch của

dân tộc này đối với dân tộc khác Từng bước xóa bỏ sự

chênh lệch về trình độ phát triển giữa các dân tộc Bình đẳng

phải được thực hiện trên tất cả các mặt: kinh tế, chính trị, văn

hóa, xã hội… Trong một quốc gia có nhiều dân tộc, quyền

bình đẳng giữa các dân tộc phải được pháp luật bảo vệ và

phải được thể hiện trong mọi lĩnh vực của đời sống xã hội

Trên phạm vi giữa các quốc gia, đấu tranh cho quyền bình đẳng dân tộc trong giai đoạn hiện nay phải gắn với cuộc đấu tranh chống phân biệt chủng tộc, chống chủ nghĩa sôvanh (nước lớn bắt nạt nước bé), chống sự áp bức, bóc lột của các nước tư bản phát triển đối với các nước chậm phát triển về kinh tế

- Hai là các dân tộc được quyền tự quyết: là quyền làm

chủ của mỗi dân tộc đối với vận mệnh của dân tộc mình, quyền tự quyết định chế độ chính trị xã hội và con đường phát triển riêng không bị lệ thuộc vào bên ngoài Đây cũng là quyền thiêng liêng cơ bản của mỗi dân tộc Bao gồm: Quyền

tự do độc lập về chính trị, quyền thành lập một quốc gia dân tộc độc lập vì lợi ích của các dân tộc chứ không phải xuất phát từ mưu đồ lợi ích của một nhóm người nào đó Và quyền

tự nguyện liên hiệp với các dân tộc khác trên cơ sở bình đẳng cùng có lợi để có đủ sức mạnh chống nguy cơ xâm lược từ bên ngoài, giữ vững độc lập chủ quyền quốc gia dân tộc Khi xem xét quyền tự quyết của dân tộc cần phải đứng trên lập trường giai cấp công nhân, kiên quyết đấu tranh chống âm mưu thủ đoạn, lợi dụng chiêu bài dân tộc tự quyết để can thiệp vũ trang và áp bức các dân tộc khác

- Ba là liên hiệp công nhân giữa các dân tộc: đó là sự

đoàn kết của giai cấp công nhân các dân tộc trên toàn thế giới để đấu tranh chống lại chủ nghĩa đế quốc và các thế lực thù địch, nhằm hoàn thành sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân Đó là tư tưởng cơ bản trong Cương lĩnh, nó phản ánh bản chất quốc tế của phong trào công nhân Điều đó xuất phát từ bản chất quốc tế, tinh thần quốc tế vô sản của giai cấp công nhân giải phóng dân tộc mình và giải phóng các dân tộc khác cùng cảnh ngộ; do chủ nghĩa đế quốc, giai cấp tư sản trong các nước tư bản cấu kết nhau, bắt tay nhau chống lại phong trào công nhân, phong trào cách mạng Vì vậy, giai cấp công nhân phải đoàn kết liên hiệp lại với nhau để đấu tranh chống lại chúng Vì vậy đoàn kết giai cấp công nhân

giữa các quốc gia dân tộc là nhân tố quan trọng để giải quyết

các vấn đề dân tộc

Cả ba nội dung trên đều quan trọng, khi vận dụng cần

sáng tạo không được xem nhẹ vấn đề nào Thực tiễn cách

mạng trên thế giới trong thời gian qua đã chứng minh được

tính đúng đắn, khoa học, cách mạng của Cương lĩnh Những

nơi nào, thời điểm nào quốc gia nào vận dụng đúng đem lại

thành quả hết sức to lớn, ngược lại khi vận dụng sai hoặc bóp

méo lý luận dẫn đến thất bại, trì trệ thậm chí bị tan rã, sụp đổ

…

Nhìn chung, Cương lĩnh dân tộc của Lênin đã có những

tác dụng tích cực cho các nước trong tiến trình cách mạng

XHCN Đó là cơ sở cho đoàn kết công nhân quốc tế và phong

trào giải phóng dân tộc; đoàn kết giai cấp công nhân gắn với

phong trào giải phóng dân tộc giúp cho các nước bị thực dân,

đế quốc xâm lược có lối thoát trên cơ sở đó tạo điều kiện cho

cách mạng vô sản ở các nước sớm nổ ra Đồng thời, cương

lĩnh còn giúp cho các nước khi giai cấp công nhân và nhân

dân lao động giành được chính quyền, cải tạo xã hội cũ, xây

dựng xã hội mới thực hiện chính sách dân tộc phù hợp với

cương lĩnh mà Lênin đã nêu ra

Sự vận dụng cương lĩnh Lênin ở các nước XHCN trước

đây đã tạo nên nhiều thành tựu trong việc giải quyết vấn đề

dân tộc Tình trạng người bóc lột người bị thủ tiêu, tình trạnh

dân tộc này áp bức dân tộc khác dần bị xóa bỏ, nhiều dân tộc

bỏ qua trình độ lạc hậu tiến lên CNXH Tuy nhiên, cùng với

những thành tựu lại phạm phải những sai lầm thiếu sót trầm

trọng gây hậu quả tiêu cực nghiêm trọng buộâc một số nước

phải trả giá đắt Song hiện nay ở một số nước XHCN, các

quan điểm của Lênin về vấn đề dân tộc đã và đang phục hồi

phát triển

2 Vấn đề dân tộc trong thời kỳ quá độ lên CNXH ở nước ta hiện nay.

Trên quan điểm của chủ nghĩa Mác-Lênin, đặc biệt là vận dụng Cương lĩnh dân tộc của Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh

về cách mạng giải phóng dân tộc, xuất phát từ thực tiễn lịch

sử đấu tranh xây dựng và bảo vệ Tổ quốc của dân tộc Việt Nam, Đảng và Nhà nước ta ngay từ khi thành lập đã xem vấn

đề dân tộc và xây dựng khối đại đoàn kết dân tộc có tầm quan trọng hàng đầu

Việt Nam là một quốc gia độc lập, một quốc gia đa sắc tộc, với 54 dân tộc anh em cùng sống trên lãnh thổ Việt Nam Trong đó dân tộc Kinh chiếm khoảng 87% trong tổng số dân

cả nước Trình độ phát triển về văn hóa xã hội giữa các dân tộc có sự chênh lệch nhau Đời sống kinh tế từng vùng khác nhau rất xa, từ đó dẫn đến đời sống văn hóa, xã hội, chính trị

… có sự cách biệt Tuy nhiên do đặc thù về địa lý, nên các tộc người Việt Nam đã sớm đoàn kết lại, hợp thành sức mạnh để chống đỡ, khắc phục thiên nhiên và chống ngoại xâm Từ đó đồng bào các dân tộc Việt Nam luôn có truyền thống cách mạng, lòng tự hào dân tộc, yêu nước, yêu CNXH, có ý chí khắc phục khó khăn, tự vươn lên để khẳng định mình Đây là đặc điểm bao trùm, nổi bật của dân tộc Việt Nam

Tính xen kẻ đan xen giữa các tộc người khác nhau đã tạo nên nét văn hóa đa dạng, phong phú trong lối sống, phong tục tập quán Mỗi dân tộc có một ngôn ngữ riêng, một số dân tộc thiểu số có cả chữ viết riêng, nhưng đều lấy tiếng Việt làm phương tiện ngôn ngữ giao tiếp thống nhất chung

Do những đặc điểm trên, nên các dân tộc Việt Nam có sự hợp tác, gắn bó nhau trong một cộng đồng dân tộc, trong một

Tổ quốc Việt Nam thống nhất Song từ xưa đến nay, vấn đề dân tộc luôn là vấn đề rộng lớn, phức tạp và lâu dài, cần phải xem xét nó như là vấn đề chính trị, xã hội rộng lớn, toàn diện gắn liền với mục tiêu xây dựng và bảo vệ tổ quốc Việt Nam

Xuất phát từ nhiệm vụ đổi mới hiện nay, Đảng và Nhà

nước ta đã chủ trương tạo ra một quan hệ mới giữa các dân

tộc trong điều kiện phát triển kinh tế hàng hóa song song với

việc phát huy tiềm lực kinh tế ở các vùng đồng bào dân tộc ít

người và bảo tồn vốn văn hóa quý báu, đặc thù của các dân

tộc và phát huy truyền thống đoàn kết giữa các dân tộc Việt

Nam Đảng và Nhà nước ta luôn xem vấn đề dân tộc là vấn

đề quan trọng có tính chiến lược, là yếu tố phát huy sức

mạnh tổng hợp, khai thác mọi tiềm năng của các thành phần

dân tộc trong sự nghiệp cách mạng XHCN, nhất là trong thời

kỳ đổi mới hiện nay trên tinh thần “đại đoàn kết dân tộc”

Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên

CNXH của Đảng ta xác định: Thực hiện chính sách bình

đẳng, đoàn kết, tương trợ giữa các dân tộc, tạo mọi điều kiện

để các dân tộc phát triển đi lên con đường văn minh, tiến bộ,

gắn bó mật thiết với sự phát triển chung của các cộng đồng

dân tộc Việt Nam

Từ quan điểm trên, chính sách dân tộc của Đảng và Nhà

nước ta hiện nay là phát triển mọi mặt về kinh tế, xã hội, văn

hóa, tư tưởng, từng bước khắc phục dần sự chênh lệch giữa

các vùng đồng bằng, trung du, miền núi, để xây dựng và củng

cố mối quan hệ đoàn kết, bình đẳng, giúp đỡ lẫn nhau trên cơ

sở tôn trọng lợi ích, truyền thống lịch sử , văn hóa, ngôn ngữ,

phong tục tập quán của các dân tộc

Chính sách dân tộc của Đảng và Nhà nước ta thể hiện

tập trung một số nội dung, nhiệm vụ chủ yếu như: Có chính

sách phát triển kinh tế hàng hóa nhằm khắc phục tình trạng

kinh tế tự cung tự cấp, mở rộng giao lưu hàng hoá, ổn định và

từng bước cải thiện đời sống đồng bào các dân tộc ít người

Cụ thể là các chương trình 135, chương trình Xóa đói giảm

nghèo; các chương trình điện, đường, trường, trạm để phát

triển giao thông giữa các vùng nông thôn, vùng sâu, vùng xa

thuận lợi hơn, đưa điện lưới quốc gia về tận các vùng đặc

biệt khó khăn, tạo điều kiện thuận lợi cho con em và đồng bào

dân tộc được khám chữa bệnh và đến trường… Chính phủ đặt sự phát triển kinh tế vùng dân tộc thiểu số trong quan hệ hữu cơ với các vùng trong cả nước và trong quan hệ phân công lao động quốc tế là nhu cầu đòi hỏi khách quan Phát triển kinh tế hàng hoá nhiều thành phần định hướng XHCN phù hợp với điều kiện, trình độ sản xuất nhằm khai thác tiểm năng thế mạnh của từng vùng dân tộc, đặc biệt các vùng dân tộc ít người Đổi mới chính sách đầu tư phát triển kết cấu hạ tầng cơ sở, phát triển và xây dựng nông thôn mới; thực hiện vững chắc công tác định canh, định cư đối với đồng bào dân tộc miền núi; sắp xếp bố trí lao động dân cư trên quy mô cả nước

Chú trọng nâng cao trình độ dân trí, phát triển văn hóa, tư tưởng và đào tạo, bồi dưỡng cán bộ người dân tộc Tôn trọng phong tục, tập quán, tín ngưỡng, truyền thống và bản sắc văn hóa các dân tộc

Thực hiện chính sách đại đòan kết dân tộc, xây dựng cơ cấu xã hội giai cấp mới, cùng với quá trình phát triển KT-XH miền núi, làm tăng thên chất lượng mới trong quan hệ giữa các dân tộc Thực hiện dân chủ hoá xã hội giữa các vùng dân tộc Tránh mọi biểu hiện chủ quan duy ý chí, áp đặt một cách quan liêu mệnh lệnh làm mất khả năng sáng tạo của quần chúng các dân tộc

Bên cạnh, Đảng và Nhà nước còn có chính sách đối ngoại về vấn đề dân tộc Với nội dung tư tưởng là: Việt Nam sẵn sàng làm bạn với tất cả các nước trên thế giới, mở rộng quan hệ hợp tác quốc tế trên nhiều mặt, nhiều lĩnh vực, cả song phương, đa phương, trên nguyên tắc tự nguyện, bình đẳng, tôn trọng độc lập chủ quyền và cùng có lợi Đặc biệt, Việt Nam tăng cường mở rộng quan hệ hợp tác với các nước trong khu vực trên tinh thần láng giềng thân thiện, cởi mở Tham gia tích cực vào tổ chức ASEAN, tôn trọng chủ quyền, không can thiệp vào nội bộï của nhau trên cơ sở bình đẳng cùng có lợi Đối với các quốc gia có những tộc người có

quan hệ với các tộc người ở Việt Nam thì thái độ của Việt Nam đúng mực, tôn trọng phong tục, tập quán, thói quen, tín ngưỡng của các tộc người đó, nhưng phải tuân thủ theo quy định của Pháp luật VN (như đồng bào Khmer ở Nam Bộ, đồng bào Chăm, HMông ở Tây Nguyên…)

Trong Văn kiện Đại hội IV của Đảng có nêu: “Vấn đề dân tộc và đoàn kết dân tộc luôn có vị trí chiến lược trong sự nghiệp cách mạng Thực hiện tốt chính sách các dân tộc bình đẳng, đoàn kết, tương trợ, giúp nhau cùng phát triển, xây dựng kết cấu hạ tầng KT-XH, phát triển SX hàng hóa Chăm

lo đời sống vật chất và tinh thần, xóa đói giảm nghèo, mở mang dân trí, giữ gìn làm giàu và phát huy bản sắc văn hóavà thống nhất tốt đẹp của các dân tộc, thực hiện công bằng xã hội giữa các dân tộc, giữa miền núi và miền xuôi, đặc biệt quan tâm đến vùng gặp nhiều khó khăn, vùng căn cứ cách mạng và kháng chiến Tích cực thực hiện chính sách ưu tiên trong việc đào tạo, bồi dưỡng cán bộ dân tộc thiểu số Động viên phát huy vai trò của người tiêu biểu, có uy tín trong dân tộc và ở địa phương Chống kỳ thị chia rẽ dân tộc, chống tư tưởng dân tộc lớn, dân tộc hẹp hòi, dân tộc cực đoan, khắc phục tư tưởng tự ti, mặc cảm dân tộc”

Kế thừa và tiếp thu tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh

về vấn đề dân tộc và đại đoàn kết dân tộc trên nền tảng chủ nghĩa Mác-Lênin, Đảng và Nhà nước ta đã đề ra Chiến lược lâu dài về vấn đề dân tộc Và như ta thấy, dưới sự lãnh đạo sáng suốt của Đảng mà 54 dân tộc anh em trong cộng đồng Việt Nam luôn kề vai, sát cánh, đoàn kết, yêu thương chống giặc ngoại xâm và đang cùng nhau ra sức xây dựng thành công CNXH ở Việt Nam , bất chấp âm mưu “diễn biến hòa bình”, chia rẽ dân tộc của chủ nghĩa đế quốc và các thế lực thù địch Từ đó càng khẳng định cho chân lý sáng ngời của

Chủ tịch Hồ Chí Minh: “Nước Việt Nam là một, dân tộc Việt Nam là một Sông có thể cạn, núi có thể mòn, song chân lý

ấy không bao giờ thay đổi”