Tính khả thi về kinh tế và kỹ thuật của việc quản lý áp dụng thực hành tốt trong NTTS hộ nông dân pot

Ministry of Agriculture & Rural Development CARD Project Progress Report 002/05/VIE Tính khҧ thi vӅ kinh tӃ và kӻ thuұt cӫa viӋc áp dөng Quҧn Lý Thӵc Hành Tӕt trong nuôi trӗng thuӹ sҧn

Ministry of Agriculture & Rural Development

CARD Project Progress Report

002/05/VIE Tính khҧ thi vӅ kinh tӃ và kӻ thuұt cӫa viӋc áp dөng Quҧn Lý Thӵc Hành Tӕt trong nuôi trӗng

thuӹ sҧn quy mô nông hӝ ӣ ViӋt Nam

MS 3: Ĉánh giá kinh tӃ và kӻ thuұt vӅ thӵc hành quҧn lý trong nuôi tôm

ӣ Bҳc Trung Bӝ ViӋt Nam

Ĉinh Văn Thành1, NguyӉn Xuân Sӭc1, Elizabeth Petersen2§, Abbie McCartney3 and Steve Schilizzi3

Tóm tҳt

Mөc tiêu cӫa nghiên cӭu này phân tích giá hiӋn trҥng thӵc hành nuôi tôm trong các nông hӝ ӣ Bҳc Trung Bӝ ViӋt Nam, ÿánh giá hiӋn trҥng sҧn xuҩt cNJng nhѭ ÿiӅu kiӋn kinh tӃ xã hӝi và môi trѭӡng ÿӗng thӡi tiӅm hiӇu nhӳng hҥn chӃ trong viӋc áp dөng Thӵc Hành Quҧn Lý Tӕt (BMP) Báo cáo này thӇ hiӋn các kӃt quҧ ÿiӅu tra 90 nông hӝ nuôi tôm tҥi 3 tӍnh Bҳc Trung

Bӝ (gӗm NghӋ An, Hà Tƭnh và Thӯa Thiên-HuӃ)

Chi phí thӭc ăn chiӃm ѭu thӃ trong sҧn xuҩt nuôi tôm (trung bình là 65% tәng chi phí sҧn xuҩt) vӟi sӵ ÿa dҥng vӅ chӫng loҥi thӭc ăn giӳa các tӍnh Chi phí con giӕng chiӃm vӏ trí tiӃp theo (trung bình chiӃm 13% tәng chi phí) Ĉánh giá cӫa các nông hӝ vӅ chҩt lѭӧng tôm giӕng

ӣ các mӭc ÿӝ là tѭѫng ÿѭѫng nhau (chia làm 4 mӭc rҩt tӕt, tӕt, trung bình và xҩu), vӟi ÿiӇm trung bình mӛi mӭc ÿӝ là 2,7 Các chi phí khác bao gӗm tu sӱa ao (thuê công lao ÿӝng vӟi giá trung binh 45 ngàn ÿӗng/công tѭѫng ÿѭѫng 2,8 ÿô-la/công tӹ giá quy ÿәi tháng 4 năm 2007), chi phía năng lѭӧng, hoá chҩt, chӃ phҭm sinh hӑc (Diatomite, Zeolite và các loҥi khác), chi phí vôi và phân bón (ÿҥm, lân và NPK)

Có 75% sӕ hӝ thӵc hiӋn viӋc kiӇm tra môi trѭӡng (chӫ yӃu là chҩt lѭӧng nѭӟc) và bӋnh tôm BӋnh tôm ÿѭӧc phát hiӋn ӣ 75% sӕ hӝ có kiӇm tra bӋnh tôm, mһc dù tӹ lӋ này cao hѫn ӣ nhӳng tӍnh có sӕ hӝ kiӇm ra bӋnh tôm it phә biӃm hѫn ThiӋt hҥi trung bình tӯ bӋnh tôm, chӫ yӃu là sӵ giҧm năng suҩt, ѭӟc tính là 7 triӋu ÿӗng mӛi hӝ (chiӃm khoҧng 2 phҫn 3 lӧi nhuұn)

Vì vұy, giҧm thiӇu bӋnh dӏch và nâng cao nҵn suҩt thông qua tăng khҧ năng thӵc hành quҧn lý

là cҫn thiӃt

DiӋn tích ao nuôi trung bình là 7000 m2, cӥ tôm thu hoҥch trung bình 18 gram/com, giá bán trung bình 63 ngàn ÿӗng/kg và sҧn lѭӧng bình quân là 760 kg/ha tѭѫng ÿѭѫng vӟi 100 gram/m2 Lӧi nhuұn bình quân ÿҥt xҩp xӍ 11 triӋu/hӝ tѭѫng ÿѭѫng 1600 ÿӗng/m2 (0,1 ÿô-la/m2), vӟi sӵ khác nhau có ý nghƭa giӳa các tӍnh (dao ÿӝng tӯ 0,3 ÿӃn 16 triӋu/hӝ tѭѫng ÿѭѫng 100 ÿӃn 2700 ÿӗng/m2

) Nhӳng nông hӝ ít bӏ tác ÿӝng cӫa bӋnh tôm thѭӡng mang lҥi lӧi nhuұn cao hѫn Tӹ lӋ giӳa lӧi nhuұn và chi phí bình quân là 1,29 cho thҩy nuôi tôm mang lҥi lӧi nhuұn khá cao, vӟi sӵ ÿҫu tѭ 1 ÿӗng mang lҥi thu nhұp 1,29 ÿӗng Tӹ lӋ này cNJng dao ÿӝng ÿáng kӇ giӳa các tӍnh tӯ 1,02 ÿӃn 1,44 KӃt quҧ này ÿѭӧc tính tӯ sӕ liӋu thu thұp trong 1 năm cӫa hӋ thӕng nuôi tôm và không bao gӗm chi phí cѫ hӝi và lao ÿӝng gia ÿình

Thӵc hành nuôi tôm bình quân vùng nghiên cӭu là 5 năm vӟi gҫn 1 nӱa sӕ lao ÿӝng tham gia vào hoҥt ÿӝng nuôi Thu nhұp tӯ các hoҥt ÿӝng ngoài nuôi tôm gӗm nông nghiӋp, chăn nuôi, khai thác thuӹ sҧn chӃ biӃn và làm thuê Thu nhұp tӯ các hoҥt ÿӝng kӇ trên trung bình ÿҥt 12 triӋu ÿӗng/hӝ Vì vұy, hoҥt ÿӝng nuôi tôm chiӃm xҩp xӍ 47% tәng thu nhұp cӫa gia ÿình (dao ÿӝng tӯ 3 ÿӃn 59%)

Các nông hӝ cho biӃt thiӃu vӕn là hҥn chӃ cѫ bҧn nhҩt trong sӵ phát triӇn nuôi tôm Các khó khăn khác gӗm thiӃu con giӕng có chҩt lѭӧng tӕt, kӻ thuұt nuôi thҩp, thiӃu kӻ năng quҧn lý, thiӃu thông tin vӅ thӏ trѭӡng, giá các nguyên liӋu ÿҫu vào cao và giá bán còn thҩp Các hoҥt

ÿӝng nuôi tôm có ҧnh hѭӣng tích cӵc vӅ mһt cӝng ÿӗng nhѭ tҥo thêm viӋc làm và phát triӇn

cѫ sӣ hҥ tҫng Tuy nhiên, cNJng nhұn thҩy các ҧnh hѭӣng tiêu cӵc ÿӃn cӝng ÿӗng nhѭ mҩt các nghӅ truyӅn thӕng, giҧm nguӗn lӧi thuӹ sҧn khai thác tӵ nhiên, tăng ô nhiӉm nguӗn nѭӟc và tăng các tranh chҩp xã hӝi và sӱ dөng ÿҩt ÿai

Hҫu hӃt các nông hӝ nuôi tôm thӵc hành các kӻ thuұt tӯ các lӟp tұp huҩn vӅ kӻ thuұt nuôi (96% sӕ hӝ) vӟi 2 phҫn 3 sӕ hӝ ӣ mӛi tӍnh áp dөng các kӻ thuұt ÿѭӧc tұp huҩn Chѭa có hӝ nào trong sӕ hӝ ÿiӅu tra tham gia tұp huҩn vӅ BMP trong nuôi tôm, mһc dù có 20% sӕ hӝ nhұn ÿѭӧc tài liӋu khuyӃn ngѭ vӅ BMP

So sánh giӳa thӵc hành nuôi tôm hiӋn tҥi và BMP cho thҩy các nông hӝ ÿã thӵc hành các khâu vӅ quy cӥ ao nuôi, thӡi gian làm khô ao và bón vôi Tuy nhiên, so sánh vӟi hѭӟng dүn, các hӝ còn chѭa thѭa thӵc hiӋn ÿúng các khâu nhѭ tӹ lӋ phân bón cao (có thӇ ҧnh hѭӣng không lӟn ÿӃn thu nhұp nhѭng ҧnh hѭӣng ÿӃn môi trѭӡng) và mұt ÿӝ thҧ thҩp (có thӇ do sӵ hҥn chӃ vӅ vӕn hoһc tính sҹn có cӫa con giӕng) dүn ÿӃn năng suҩt không nhѭ mong muӕn (trong ÿó it nhҩt mӝt phҫn lý do là mұt ÿӝ thҧ thҩp và cӥ tôm thu hoҥch nhӓ)

KӃt quҧ nghiên cӭu cho thҩy các hӝ nuôi tôm sҹn sàng hӑc hӓi và nâng cao khҧ năng vӅ quҧn

lý thӵc hành ThiӃu kiӃn thӭc vӅ BMP và thiӃu tuân thӫ mӝt phҫn các khuyӃn nghӏ cho thҩy

sӵ cҫn thiӃt phҧi phân tích thêm các hҥn chӃ vӅ kinh tӃ và kӻ thuұt cӫa viӋc chҩp nhұn BMP mӝt cách toàn diӋn và tăng cѭӡng khuyӃn khích BMP cNJng nhѭ tăng cѭӡng năng lӵc hoҥt ÿӝng

Ĉánh giá kinh tӃ và kӻ thuұt vӅ thӵc hành quҧn lý trong nuôi tôm ӣ Bҳc Trung Bӝ ViӋt Nam

Nӝi dung

Tóm tɬt 1

1 Gi͛i thiʄu 4

2 Phɉɇng pháp 5

3 Phân tích s͑ liʄu 6

3.2 Thông tin chung vӅ kӻ thuұt nuôi tôm 8

3.3 Nguӗn và chҩt lѭӧng tôm giӕng 9

3.4 Chuҭn bӏ ao 10

3.6 Sӱ dөng thӭc ăn và các ÿҫu vào khác 11

3.7 KiӇm tra ÿiӅu kiӋn môi trѭӡng và dӏch bӋnh 12

3.8 Thu nhұp tӯ nuôi tôm và các nguӗn thu khác 13

3.9 Tham gia các lӟp tұp huҩn và thӵc hành BMP 15

3.10 Các yӃu tӕ ҧnh hѭӣng ÿӃn hoһc bӏ ҧnh hѭӣng bӣi nuôi tôm 16

4 Thɠo luɪn và kɼt luɪn 19

Bibliography 21

Phͥ Lͥc 1: Hɉ͛ng dɨn Thͱc Hành Quɠn Lý T͑t (BMP) 22 Phͥ lͥc 2: B͘ CÂU H͎I ĈIɽU TRA Error! Bookmark not defined.

1 Giӟi thiӋu

Sҧn xuҩt tôm quy mô nông hӝ là loҥi hình sҧn xuҩt chiӃm ѭu thӃ trong nuôi trӗng thuӹ sҧn (NTTS) ven biӇn ViӋt Nam Năm 2003, sҧn lѭӧng tôm xҩp xӍ 341.000 tҩn chiӃm khoҧng 12% tәng sҧn lѭӧng thuӹ sҧn ViӋt Nam nhѭng chiӃm ÿӃn 50% giá trӏ sҧn phҭm (giá trӏ khoҧng 1,4

tӍ USD năm 2003) (http://www.fistenet.gov.vn) Sҧn lѭӧng tôm nuôi chiӃm khoҧng 70% tәng sҧn lѭӧng tôm và khoҧng 24% tәng sҧn lѭӧng NTTS nhѭng chiӃm tӟi 71% giá trӏ Sҧn lѭӧng tôm gia tăng 13% và 21% trong năm 2002 và 2003 Hѫn nӳa, tӕc ÿӝ phát triӇn tă2ng trѭӣng còn cao hѫn vӟi 20% và 28% trong 2 năm 2002 và 2003 Do giá cҧ ÿѭӧc duy trì әn ÿӏnh nên

sӵ gia tăng vӅ giá trӏ cӫa sҧn phҭm cNJng tѭѫng ÿӗng vӟi sӵ gia tăng vӅ khӕi lѭӧng (http://www.fistenet.gov.vn )

Nhӳng năm gҫn ÿây, các chҩt kháng sinh và chҩt ÿӝc ÿã ÿѭӧc tìm thҩy trong tôm xuҩt khҭu làm ҧnh hѭӣng ÿӃn kӃt quҧ sҧn xuҩt và giá thành sҧn phҭm Năm 2003, năm chuyӃn hàng tӯ Thӯa Thiên-HuӃ xuҩt ÿi Châu Âu ÿã bӏ tiêu huӹ hoһc trҧ lҥi do xuҩt hiӋn cӫa chҩt kháng sinh

và có khҧ năng mӝt sӕ lѭӧng lӟn hѫn tӯ các tӍnh Bҳc MiӅn Trung cNJng rѫi vài tình trҥng tѭѫng tӵ trong năm 2004 Hҥn chӃ vӅ kiӃn thӭc, giӟi hҥn vӅ vӕn cӫa các trҥng trҥi và ít cѫ hӝi ÿѭӧc hӑc hӓi nâng cao năng lӵc cӫa các hӝ sҧn xuҩt ÿã gây nên nhӳng hұu quҧ trên, nó cNJng gây ra nhӳng suy thoái vӅ môi trѭӡng, giҧm chҩt lѭӧng nѭӟc, mҩt các ngӗn lӧi và làm cho dӏch bӋnh phát triӇn Tӯ ÿó hӋ quҧ gây ra là sinh kӃ cӫa nhiӅu ngѭӡi dân bӏ ҧnh hѭӣng nghiêm trӑng

Sӵ suy giҧm sҧn lѭӧng, nhӳng tác ÿӝng tiêu cӵc ÿӃn môi trѭӡng và kinh tӃ xã hӝi cNJng nhѭ nhӳng quan tâm ÿӕi vӟi an toàn vӋ sinh thӵc phҭm ÿã ÿһt ra vҩn ÿӅ phҧi mӣ rӝng thӵc hành sҧn xuҩt tӕt (BMP) ÿӕi vӟi các hӝ nuôi tôm BMP ÿã ÿѭӧc áp dөng ӣ nhiӅu nѭӟc trong thӵc hành sҧn xuҩt và là ÿiӅu kiӋn không thӇ thiӃu ÿӕi vӟi sҧn xuҩt tôm (FAO 1995) Nó cNJng ÿѭӧc xem nhѭ tiêu chuҭn cѫ sӣ nhҵm tăng cѭӡng hiӋu quҧ sҧn xuҩt, làm giҧm nhҽ các tác ÿӝng xҩu ÿӃn môi trѭӡng, kinh tӃ xã hӝi và ÿáp ӭng ÿѭӧc yêu cҫu và an toàn thӵc phҭm BMP hiӋn nay ÿѭӧc sӱ dөng rӝng rãi và trӣ thành yӃu cҫu quan trӑng trong viӋc nâng cao tính thѭѫng mҥi cӫa sҧn phҭm thuӹ sҧn

Mӝ sӕ dӵ án ÿã tұp trung vào viӋc ÿҭy mҥnh tiêu chuҩn thӵc hành BMP ÿӕi vӟi các trҥi nuôi tôm ӣ ViӋt Nam (các dӵ án cӫa DANIDA nhѭ SUMA/NACA và dӵ án thí ÿiӇm cӫa NAFIQUAVED (National Fisheries Quality Assurance and Veterinary Directorate)( xem phӫ lөc 1, danh mөc các tiêu chuҭn BMP) Nhӳng dӵ án này ÿã ÿѭa ra nhӳng mөc tiêu BMP cө thӇ và áp dөng trên quy mô nhӓ KӃt qӫa cӫa các dӵ án chѭa ÿѭӧc áp dөng trên quy mô lӟn nhҵm phә biӃn rӝng rãi ÿӕi vӟi các nhà sҧn xuҩt và khҧ năng thi hành còn hҥn chӃ ĈiӅu này xuҩt phát tӯ mӝt sӕ các nguyên nhân vӅ tài chính, kinh tӃ xã hӝi và kӻ thuұt Các trang trҥi nuôi tôm quy mô nhӓ thѭӡng không thӕng nhҩt và năng lӵc cӫa các hӝ dân ÿӇ phù hӧp vӟi BMP gһp phҧi rào cҧn do thiӃu kiӃn thӭc, hҥn chӃ vӅ vӕn và khҧ năng lƭnh hӝi HiӋu quҧ cӫa viӋc áp dөng BMP ÿӕi vӟi các hӝ dân cҫn thiӃt ÿѭӧc nghiên cӭu tӹ mӍ Tuy nhiên, kinh nghiӋm tӯ Thái Lan, Ҩn Ĉӝ và Băng La Ĉét cho thҩy rҵng nhӳng ngѭӡi nông dân áp dөng BMP làm gia tăng hiӋu quҧ, sҧn lѭӧng và chҩt lѭӧng (SUMA, 2004)

Báo cáo này là mӝt trong nhӳng kӃt quҧ cӫa dӵ án ÿѭӧc hӛ trӧ bӣi cѫ quan phát triӇn Quӕc tӃ Australia và Bӝ Nông nghiӋp Phát triӇn Nông thôn ViӋt Nam thông qua sӵ cӝng tác cӫa chѭѫng trình phát triӇn Nông nghiӋp Nông thôn (CARD) Báo cáo thӇ hiӋn kӃt quҧ nghiên

Ĉánh giá kinh tӃ và kӻ thuұt vӅ thӵc hành quҧn lý trong nuôi tôm ӣ Bҳc Trung Bӝ ViӋt Nam

cӭu ÿӕi vӟi 90 hӝ nuôi tôm tҥi ViӋt Nam, ÿánh giá hiӋn trҥng năng xuҩt, kinh tӃ xã hӝi và ÿiӅu kiӋn môi trѭӡng và ÿӏnh ra nhӳng vҩn ÿӅ khó khăn khi áp dөng BMP KӇ quҧ này ÿѭӧc

sӱ dөng ÿӇ thông tin nhӳng phân tích vӅ tác ÿӝng vӅ mһt kinh, tӃ kӻ thuұt ÿӕi vӟi viӋc thӵc thi BMP, hӛ trӧ viӋc lӵa chӑn nhӳng mô hình trang trҥi và sӱ dөng nhѭ mӝt căn cӭ so sánh ÿӕi vӟi các mô hình và trang trҥi ÿӕi chӭng trong và sau quá trình thӵc thi dӵ án

Báo cáo ÿѭӧc trình bày vӟi các phҫn: phѭѫng pháp (phҫn 2), phân tích dӳ liӋu (phҫn 3) và kӃt quҧ thҧo luұn (phҫn 4)

2 Phѭѫng pháp

TiӃn hành ÿiӅu tra và phân tích theo các bѭӟc sau ÿây:

Bѭӟc 1: xây dӵng bӝ câu hӓi ÿiӅu tra

Bӝ câu hӓi ÿiӅu tra ÿѭӧc khӣi thҧo tҥi ViӋn nghiên cӭu NTTS 1 (RIA1) Sau ÿó tiӃp tөc lҩy ý kiӃn cӫa Trѭӡng Ĉҥi hӑc Tây Úc (UWA) và tәng hӧp lҥi (xem phөc lөc 2)

Bѭӟc 2: Thu thұp sӕ liӋu

Bӝ câu hӓi do các cán bӝ ViӋn NC NTTS 1 thӵc hiӋn phӓng vҩn Tәng sӕ 90 nông hӝ tham gia phӓng vҩn trong quá trình ÿiӅu tra tҥi 3 tӍnh NghӋ An, Hà Tƭnh và Thӯa Thiên-HuӃ mӛi tӍnh 30 hӝ (xem Hình 1) Nhӳng tӍnh này ÿѭӧc lӵa chӑn dӵa trên cѫ sӣ nhӳng các tӍnh nҵm phía bҳc trung bӝ (khu vӵc tұp trung cӫa dӵ án) và có tiӅm năng ÿӕi vӟi NTTS so vӟi các tӍnh khác do có diӋn tích lӟn hѫn và cѫ sӣ hҥ tâng phù hӧp hѫn Bӝ câu hӓi ÿѭӧc phӓng vҩn thí ÿiӇm và sau ÿӕ ÿѭӧc phân cho 3 nhóm chuyên gia phӓng vҩn trӵc tiӃp ÿӕi vӟi ngѭӡi dân nuôi tôm

Bѭӟc 3: Phân tích sӕ liӋu và viӃt báo cáo

Các chuyên gia cӫa Úc (UWA) và ViӋt Nam (RIA1) cùng thӵc hiӋn phân tích sӕ liӋu và viӃt báo cáo Quá trình phân tích ban ÿҫu ÿѭӧc thӵc hiӋn thông qua liên lҥc bҵng email Buәi hӑp cӫa dӵ án ÿѭӧc tә chӭc tҥi Perth năm 2007 sӁ ÿi sâu vào thҧo luұn và kiӇm tra lҥi dӳ liӋu ÿã ÿiӅu tra Phҫn 2 cӫa báo cáo sӁ ÿѭӧc hoàn tҩt sau phiên hӑp dӵ án tҥi Perth

Bѭӟc 4: Phҧn hӗi tӯ các cán bӝ thӵc hiӋn và hoàn thiӋn báo cáo

Các kӃt quҧ chính ÿѭӧc phát hiӋn sӁ ÿѭӧc tәng hӧp và phân phát ÿӃn các nhóm cán bӝ chӫ chӕt nhҵm thu nhұn các góp ý Sau ÿó mӝt báo cáo các kӃt quҧ thҧo luұn sӁ ÿѭӧc ÿӅ xuҩt bao gӗm cҧ các góp ý ӣ trên

Nhóm dӵ án

Phía Vi͏t Nam:

¾ Thҥc sӻ Ĉinh Văn Thành, Trung tâm chuyӇn giao công nghӋ - ViӋn NC NTTS 1

¾ Thҥc sӻ NguyӉn Xuân Sӭc, Trung tâm chuyӇn giao công nghӋ - ViӋn NC NTTS 1

Phía Australia :

¾ TiӃn sӻ Elizabeth Petersen, Kinh tӃ ӭng dөng - Ĉҥi hӑc Ĉҥi hӑc Tây Úc

¾ Thҥc sӻ Abbie McCartney, Kinh tӃ vӅ nguӗn lӧi tӵ nhiên, Ĉҥi hӑc Tây Úc

¾ Phó giáo sѭ-tiӃn sӻ Steven Schilizzi, Ĉҥi hӑc Tây Úc

Ha Tinh

Thua Thien-Hue Nghe An

- Thông tin chung vӅ chӫ hӝ (mөc 3.1),

- Thông tin chung vӅ kӻ thuұt nuôi tôm (mөc 3.2),

- Nguӗn và chҩt lѭӧng tôm giӕng (mөc 3.3),

- Chuҭn bӏ ao nuôi (mөc 3.4),

- Sӱ dөng hóa chҩt và chӃ phân sinh hӑc (mөc 3.5),

- Thӭc ăn và nhӳng ÿҫu tѭ khác (mөc 3.6),

Ĉánh giá kinh tӃ và kӻ thuұt vӅ thӵc hành quҧn lý trong nuôi tôm ӣ Bҳc Trung Bӝ ViӋt Nam

- KiӇm tra bӋnh và môi trѭӡng (mөc 3.7),

- Thu nhұp tӯ nuôi tôm và các nguӗn khác (mөc 3.8),

- Tham gia các lӟp tұp huҩn và áp dөng BMP (mөc 3.9), và

- Các yӃu tӕ gây ҧnh hѭӣng tӟi hoҥt ÿӝng nuôi tôm và ngѭӧc lҥi (mөc 3.10)

3.1 Thông tin chung vӅ chӫ hӝ

Các thӕng kê liên quan ÿӃn chӫ hӝ nói chung ÿѭӧc trình bày ӣ phҫn này Bình quân mӛi hӝ có

5 khҭu, sӵ khác nhau giӳa các tӍnh là không lӟn (Bҧng 1) Tuәi trung bình cӫa chӫ hӝ là 47, dao ÿӝng tӯ 41 tuәi thuӝc Hà Tƭnh ÿӃn 50 tuәi thuӝc Thӯa Thiên- HuӃ, trong ÿó 86% là nam giӟi Kinh nghiӋm nuôi tôm trung bình xҩp xӍ 5,4 năm, vӟi sӵ khác biӋt ÿáng kӇ giӳa các tӍnh (dao ÿӝng tӯ 3,1 năm ӣ NghӋ An ÿӃn 8,5 năm ӣ Thӯa Thiên- HuӃ)

Bҧng 1: Thông tin chung vӅ nông hӝ theo tӯng tӍnh

Xҩp xӍ 52% sӕ thành viên trong gia ÿình là nam giӟi (Hình 2) Trung bình có 55% sӕ thành viên gia ÿình tham gia lao ÿӝng trӵc tiӃp, trong ÿó gҫn 1 nӱa tham gia vào hoҥt ÿӝng NTTS Con sӕ này có sӵ thay ÿәi không nhiӅu giӳa các tӍnh

Tӹ lӋ % sӕ ngѭӡi là lao ÿӝng chính

Tӹ lӋ % lao ÿӝng tham gia NTTS

Hình 2: Thông tin liên quan ÿӃn chӫ hӝ theo tӍnh

Hҫu hӃt chӫ nông hӝ ÿã hoàn thành chѭѫng trình ÿào tҥo ÿӃn cҩp 2 và 3 (Bҧng 2) Trong ÿó

sӕ chӫ hӝ có trình ÿӝ cҩp 3 ӣ ӣ NghӋ An (67%)chiӃm khá cao (63%) và Hà Tƭnh Riêng ӣ

Thӯa Thiên-HuӃ, sӕ ngѭӡi hoàn thành cҩp 1, 2, và 3 là gҫn ngang nhau Không có chӫ hӝ nào

hoàn thành trình ÿӝ trung cҩp, ngoҥi trӯ ӣ NghӋ An có 7 ngѭӡi

Mӝt ÿên hai năm ÿào tҥo lƭnh vӵc cө thӇ, thѭӡng kӃ tiӃp bұc hӑc cҩp 3

Hoҥt ÿӝng nuôi tôm và nông nghiӋp là hai trong sӕ nhӳng nghӅ chính, bao gӗm cҧ nghӅ chính

và phө (Bҧng 3) Ĉáng chú ý là, nuôi tôm là nghӅ chính cӫa nông hӝ tҥi Thӯa Thiên- HuӃ

(67% sӕ hӝ), trong khi nông nghiӋp lҥi là nghӅ chính ӣ NghӋ An và Hà Tƭnh Các nghӅ khác

ÿóng vai trò ít quan trӑng hѫn, bao gӗm thӫ công, buôn bán, xây dӵng và nhiӅu nghӅ khác

Bҧng 3: Phân bӕ nghӅ nghiӋp cӫa ngѭӡi tham gia phӓng vҩn, gӗm nghӅ chính và hai

nghӅ phө (S1) và (S2)

tôm

Nông nghiӋp

Thӫ công

Buôn bán

Xây dӵng

Ghi chú: Các tiêu chí ÿánh giá ngh͉ nghi͏p g͛m 5 ngh͉ chính và ngh͉ phͭ, bao g͛m các

ngh͉ phͭ nh˱ công nhân, lao ÿ͡ng thuê, d͓ch vͭ sͱc kh͗e, phi nông nghi͏p, buôn bán thͱc ăn

tôm, chăn nuôi, cán b͡ nhà n˱ͣc, và khai thác ÿánh b̷t

3.2 Thông tin chung v͉ kͿ thu̵t nuôi tôm

Ngѭӡi tham gia trҧ lӡi phӓng vҩn ÿѭӧc yêu cҫu cung cҩp thông tin chung liên quan ÿӃn hoҥt

ÿӝng nuôi tôm, thông tin ÿѭa ra dӵa trên 2 ao nuôi chӫ yӃu Tuy nhiên, kӃt quҧ ÿiӅu tra cho

thҩy ao thu hai nhìn chung không ÿѭӧc ÿҫu tѭ nhiӅu và cho năng suҩt kém ao thӭ nhҩt, tӭc là

sӵ ÿҫu tѭ vào các ao nuôi cӫa cùng mӝt gia ÿình ӣ các ao là rҩt khác nhau Nhѭ vұy, sӕ liӋu

chӍ sӱ dөng tӯ ao nuôi có ÿҫu tѭ cao hѫn và cho hiӋu quҧ cao hѫn

Có sӵ sai khác ÿáng kӇ vӅ diӋn tích ao nuôi, mұt ÿӝ thҧ, cӥ giӕng, giá con giӕng, và sҧn lѭӧng

giӳa các tӍnh nghiên cӭu (Bҧng 4) KӃt ÿѭӧc tәng hӧp sau ÿây:

Ĉánh giá kinh tӃ và kӻ thuұt vӅ thӵc hành quҧn lý trong nuôi tôm ӣ Bҳc Trung Bӝ ViӋt Nam

x Cӥ thu hoҥch ÿҥt 18,2 g/con và giá bán trung bình là 63 ngàn ÿӗng/kg Cӥ thu hӑach

ӣ Hà tƭnh (20,5 g/con) cao hѫn các tӍnh khác (NghӋ An 17,3 g/con và Thӯa Thiên- HuӃ 17,2 g/con) Giá bán không chênh lӋch nhau nhiӅu giӳa các tӍnh

x Sҧn lѭӧng trung bình xҩp xӍ ÿҥt 762 kg, tѭѫng ÿѭѫng 108 g/m2

Sҧn lѭӧng thay ÿәi ÿáng kӇ giӳa các tӍnh, cao nhҩt ӣ Thӯa Thiên- HuӃ (1,151kg) ÿӃn các tӍnh khác (842

kg ӣ NghӋ An và 48kg ӣ Hà Tƭnh), mһc dù năng suҩt ӣ NghӋ An ÿҥt cao nhҩt (147 g/m2 so vӟi 128 g/m2 ӣ Thӯa Thiên- HuӃ và 48 g/m2 ӣ Hà Tƭnh)

Bҧng 4: Các thông sӕ vӅ hoҥt ÿӝng nuôi tôm cӫa các nông hӝ ӣ các tӍnh ÿiӅu tra

là 4 tháng, tӯ tháng 2 ÿӃn tháng 6 Nhìn chung, các nông hӝ ÿѭӧc hӓi chӍ nuôi thuҫn con tôm

3.3 Ngu͛n và ch̭t l˱ͫng tôm gi͙ng

Giӕng tôm ÿѭӧc mua tӯ nhiӅu nguӗn khác nhau (Bҧng 5,6 và 7) Phҫn lӟn giӕng sӱ dөng cho nuôi ӣ Hà Tƭnh có nguӗn gӕc tӯ KǤ Anh, trong khi ÿó DiӉn Châu là nѫi cung cҩp giӕng tôm chính cho NghӋ An Thӯa Thiên- HuӃ sӱ dөng con giӕng mua tӯ ngoҥi tӍnh

Bҧng 5: Nguӗn tôm giӕng cung cҩp cho Hà tӍnh

Cӱa Lò DiӉn Châu và

Cӱa Lò

Ĉà Nҹng

Bҧng 7: Nguӗn tôm giӕng cung cҩp cho Thӯa Thiên- HuӃ TӍnh

Ngѭӡi tham gia trҧ lӡi phӓng vҩn ÿѭӧc yêu cҫu ÿánh giá xӃp hҥng chҩt lѭӧng tôm giӕng theo thang ÿiӇm Likert, trong ÿó mӭc ÿӝ ÿҧm bҧo chҩt lѭӧng tôm giҧm dҫn theo thang ÿiӇm tӯ 1 ÿӃn 4, thông tin vӅ thang ÿiӇm tham khҧo Alreck và Settle (1995) (Bҧng 8) ĈiӇm trung bình

theo ÿánh giá là 2,7, vӟi gҫn 1 nӱa cho rҵng giӕng tôm có chҩt lѭӧng tӕt (theo thang ÿiӇm là 2), phҫn còn lҥi cho rҵng giӕng tôm có chҩt lѭӧng kém Chҩt lѭӧng con giӕng ӣ Hà Tƭnh (ÿiӇm trung bình là 3,1) thҩp nhҩt, so vӟi các tӍnh khác (NghӋ An là 2,8 và Thӯa Thiên- HuӃ

2 (khá)

3 (trung bình)

4 (kém )

5 (không biӃt)

374 ÿӗng/m2 Các công viӋc liên quan ÿӃn cҧi tҥo ao khác do các thành viên cӫa chính gia ÿình ÿҧm nhiӋm, song không ÿѭӧc ÿӅ cұp trong Bҧng 9 Ao ÿѭӧc phѫi khô trong khoҧng 9 ngày/vө Vôi ÿѭӧc bón vӟi tҫn suҩt 1 lҫn/vө, vӟi liӅu lѭӧng trung bình 1,2 tҩn tѭѫng ÿѭѫng

762 ngàn ÿӗng hay 114 ÿӗng/m2 Giӳa các tӍnh không có sӵ khác nhau nhiӅu vӅ bón vôi

Bҧng 9: Tҫn suҩt trung bình, lѭӧng và chi phí chuҭn bi ao

hӳu cѫ

Phân lân

(1) Ghi chú: Ĉ˯n v͓ ÿ˱ͫc tính nh˱ sau: Chu̱n b͓ ao = ngày công; ph˯i ao = ngày; bón vôi,

phân hͷu c˯, phân lân, phân ÿ̩m và NPK = kg “-“ không có s͙ li͏u

Ĉánh giá kinh tӃ và kӻ thuұt vӅ thӵc hành quҧn lý trong nuôi tôm ӣ Bҳc Trung Bӝ ViӋt Nam

Phân ÿҥm và hӛn hӧp Ĉҥm/Lân/Kali (NPK) ÿѭӧc bón mӝt lҫn trong cҧ vө nuôi, lѭӧng bón tѭѫng ӭng 8 kg và 25 kg Chi phí cho viӋc sӱ dөng hai loҥi phân này xҩp xӍ 36 ngàn ÿӗng (tѭѫng ÿѭѫng 5 ÿӗng/m2) và 82 ngàn ÿӗng (tѭѫng dѭѫng 12 ÿӗng/m2) Giӳa các tӍnh không

có sӵ khác nhau nhiӅu, ngoҥi trӯ ӣ Thӯa Thiên- HuӃ sӱ dөng nhiӅu phân Lân hѫn và nhѭ vұy chi phí sӁ cao hѫn (xҩp xӍ 77 kg tѭѫng ÿѭѫng 9 ÿӗng/m2) so vӟi các tӍnh khác (xҩp xӍ 2 kg tѭѫng ÿѭѫng 1 ÿӗng/m2) Phân hӳu cѫ và phân Lân (tӵ có) hiӃm khi ÿѭӧc sӱ dөng

3.5 Sӱ dөng hoá chҩt và chӃ phҭm sinh hӑc

Hai loҥi hoá chҩt và chӃ phҭm sinh hӑc chính ÿѭӧc sӱ dөng trong nuôi tôm là Diatomite và Zeolite (Bҧng 10) Diatomite ÿѭӧc sӱ dөng ÿӇ làm sҥch nѭӟc vӟi tҫn xuҩt sӱ dөng trung bình

là 3 lҫn mӛi vө nuôi, trong khi Zeolite ÿѭӧc sӱ dөng ÿӇ di chuyӇn nhӳng hӧp chҩt chӭa Nitѫ

tӯ nѭӟc và thӭc ăn bә sung hàng ngày vào ao nuôi vӟi tҫn xuҩt bình quân là hai lҫn mӛi vө nuôi Chi phí trung bình cӫa nhӳng loҥi này xҩp xӍ là 957.000 ÿӗng/hӝ (tѭѫng ÿѭѫng 138 ÿӗng/m2

) ÿӕi vӟi Diatomite và 872.000 ÿӗng/hӝ (tѭѫng ÿѭѫng 124 ÿӗng/m2) ÿӕi vӟi Zeolite Các nông hӝ ӣ NghӋ An sӱ dөng nhiӅu loҥi chӃ phҭm sinh hӑc và hoá chҩt khác nhau Chi phí chӃ phҭm sinh hӑc và hoá chҩt ӣ Thӯa Thiên-HuӃ là cao nhҩt và thҩp nhҩt ӣ Hà Tƭnh, mһc dù chi phí này tính trên ÿѫn vӏ diӋn tích ӣ các tӍnh là rҩt khác nhau

Bҧng 10: Tҫn xuҩt, sӕ lѭӧng và tәng chi phí hoá chҩt và chӃ phҭm sinh hӑc sӱ dөng

Loҥi sҧn

phҭm

Tҫn xuҩt (lҫn/vө)

Sӕ lѭӧng trung bình (lҫn/kg)

Chi phí trung bình (ngàn ÿӗng/hӝ)

Chi phí trung bình/m 2 (ÿӗng/m 2 )

“-“ sӕ liӋu không thu ÿѭӧc

3.6 S͵ dͭng thͱc ăn và các ÿ̯u vào khác

NhiӅu loҥi thӭc ăn ÿѭӧc sӱ dөng ӣ mӛi tӍnh (Bҧng 11 và 12) Ngѭӡi nuôi tôm ӣ NghӋ An chӫ yӃu sӱ dөng thӭc ăn UP và Robet, trong khi nông dân ӣ Hà Tƭnh tín nhiӋm chӫ yӃu là thӭc ăn Wind Nông dân Thӯa Thiên-HuӃ sӱ dөng phҫn lӟn thӭc ăn tӵ chӃ và mӝt phҫn thӭc ăn KP90 và các loҥi thӭc ăn công nghiӋp khác Giá các loҥi thӭc ăn này ӣ các tӍnh là khác nhau Tәng chi phí thӭc ăn ӣ Hà Tƭnh là 8,6 triӋu ÿӗng/hӝ (tѭѫng ÿѭѫng 1.414 ÿӗng/m2 Chi phí thӭc ăn ӣ NghӋ An là 25,5 triӋu ÿӗng/hӝ (tѭѫng ÿѭѫng 4.450 ÿӗng/m2) Chi phí thӭc ăn ӣ Thӯa Thiên-HuӃ là 38 triӋu ÿӗng/hӝ (tѭѫng ÿѭѫng 4.244 ÿӗng/m2 )

Bҧng 11: Sӕ lѭӧng và giá trung bình cӫa các loҥi thӭc ăn ӣ NghӋ An và Hà Tƭnh

) và Hà Tƭnh (1,7 triӋu ÿӗng/hӝ tѭѫng ÿѭѫng 282 ÿӗng/m2) (Chi tiӃt xem bҧng 13)

Bҧng 13: Chi phí năng lѭӧng và chi phí khác tính trung bình ӣ các tӍnh

3.7 Ki͋m tra ÿi͉u ki͏n môi tr˱ͥng và d͓ch b͏nh

Gҫn ba phҫn tѭ các nông hӝ có kiӇm tra môi trѭӡng và bӋnh tôm (Bҧng 14) Tuy nhiên, có sӵ khác nhau ÿáng kӇ giӳa các tӍnh Tҩt cҧ các hӝ nuôi tôm ӣ Hà Tƭnh có kiӇm các yӃu tӕ môi trѭӡng và bӋnh tôm Toàn bӝ các hӝ ӣ Thӯa Thiên-HuӃ có kiӇm tra môi trѭӡng và 87% sӕ hӝ

có kiӇm tra bӋnh tôm ChӍ có sӕ ít các hӝ ӣ NghӋ An kiӇm tra môi trѭӡng (23%) hoһc kiӇm tra bӋnh tôm (43%) Có tӟi 72% sӕ hӝ phát hiӋn bӋnh ӣ nhӳng hӝ có kiӇm tra và mӭc thiӋt hҥi trung bình là 7 triӋu ÿӗng/hӝ do giҧm năng suҩt nuôi ThiӋt hҥi kinh tӃ do bӋnh tôm gây ra ӣ

Hà Tƭnh cao nhҩt (12 triӋu ÿӗng/hӝ) so vӟi các tӍnh khác (xҩp xӍ 4 triӋu ÿӗng/hӝ)

Bҧng 14: KiӇm tra môi trѭӡg, bӋnh tôm, phát hiӋn bӋnh và thiӋt hҥi do bӋnh tôm

KiӇm tra môi

trѭӡng (hӝ)

KiӇm tra bӋnh (hӝ)

BӋnh xuҩt hiӋn (hӝ)

Tәn thҩt do bӋnh (triӋu ÿӗng)