nghiên cứu soạn thảo tài liệu hướng dẫn thực hành, giáo án điện tử và xây dựng mô hình đào tạo công nhân tại chỗ đáp ứng nhu cầu của doanh nghiệp sản xuất giầy trong nước

Việc đề xuất ứng dụng công nghệ thông tin vào quá trình giảng dạy lý thuyết và hướng dẫn thực hành cho công nhân sản xuất giầy tại doanh nghiệp là một hướng đi tích cực phù hợp với xu h

Mã số đề tài: 04.10/RDBS/HĐ-KHCN Viện nghiên cứu Da – Giầy

Tên đề tài: “Nghiên cứu soạn thảo tài liệu hướng dẫn thực

hành, giáo án điện tử và xây dựng mô hình đào tạo

công nhân tại chỗ đáp ứng nhu cầu của doanh nghiệp sản xuất giầy trong nước”

Mã số: 04.10/RDBS/HĐ-KHCN

Cơ quan chủ quản: Bộ Công Thương

Cơ quan chủ trì: Viện Nghiên cứu Da - Giầy Chủ nhiệm đề tài: KS Trần Thị Tuyết Mai

Mã số đề tài: 04.10/RDBS/HĐ-KHCN Viện nghiên cứu Da – Giầy

2

DANH SÁCH NHÓM THỰC HIỆN ĐỀ TÀI

Tên đề tài: Nghiên cứu soạn thảo tài liệu hướng dẫn thực hành, giáo án điện

tử và xây dựng mô hình đào tạo công nhân tại chỗ đáp ứng nhu cầu của doanh nghiệp sản xuất giầy trong nước Mã số: 04.10/RDBS/HĐ-KHCN

TT Họ tên Học vị Nhiệm vụ

2 Nguyễn Thị Phương Hoa Cử nhân Sư phạm Thư ký đề tài

6 Nguyễn Thị Hồng Liên Cử nhân Ngoại ngữ Cộng tác viên

Và các đồng nghiệp tại một số doanh nghiệp sản xuất giầy trong nước

Mã số đề tài: 04.10/RDBS/HĐ-KHCN Viện nghiên cứu Da – Giầy

3

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 Đỗ Thị Hồi, Giáo trình thiết kế giầy, 1997

2 Trần Thị Tuyết Mai, Giáo trình Thiết kế giầy, 2002, Viện Nghiên cứu Da

– Giầy

3 Đỗ Thị Hồi, Bùi Văn Huấn, Trần Thị Tuyết Mai, Công nghệ sản xuất giầy,

2002, Viện Nghiên cứu Da – Giầy

4 Swayam Siddha, The art of hand turn over binding for footwear and

leather products, 1994, FDDI

5 Swayam Siddha, The art of hand folding for footwear and leather products,

1994, FDDI

6 Swayam Siddha, The skill of sole, 1994, FDDI

7 Swayam Siddha, The skill of seem reducing, 1994, FDDI

8 Swayam Siddha, The skill of corder flat bed sewing machine, 1994, FDDI

9 Jarmila Zobacova and Dipl Ing Stanislav Velikovsky, Designing and

styling of shoes, 1995, ISMS

10 Ing Anna Mandakova, Technology of clicking department, 1995, ISMS

11 Alan Hart, Understanding footwear

12 Jan Pivecka and Siegfried Laure, The shoe last

13 Michael H.Sharp, The pattern cutters handbook

14 S Mohan Kumar and Md.Sai, Manual of shoe designing, 1999, CLRI

15 Bruno Dannenmann và Nicola Giulianelli, Các bài giảng về thiết kế giầy,

2000

16 Laszlo Vass & Magda molnar, Handmade Shoes for men, Konemann

17 Viet Nam Leather and Footwear Industry Directory 2011 - Viet Nam

Leather and Fơơtwear Industry Association

18 Một số tài liệu tham khảo khác (catalog, tạp chí…)

Mã số đề tài: 04.10/RDBS/HĐ-KHCN Viện nghiên cứu Da – Giầy

4

PHẦN 1 TỔNG QUAN 1.1 Cơ sở pháp lý, xuất xứ và sự cần thiết của đề tài

1.1.1 Cơ sở pháp lý

Đề tài: “Nghiên cứu soạn thảo tài liệu hướng dẫn thực hành, giáo án điện

tử và xây dựng mô hình đào tạo công nhân tại chỗ đáp ứng nhu cầu của doanh nghiệp sản xuất giầy trong nước” Mã số: 04.10/RDBS/HĐ-KHCN được thực hiện theo hợp đồng đặt hàng sản xuất và cung cấp dịch vụ sự nghiệp công nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ số 04.10/RDBS/HĐ-KHCN ngày 18/05/2010 giữa Bộ Công Thương và Viện nghiên cứu Da Giầy

1.1.2 Sự cần thiết của đề tài

Ngành sản xuất giầy trong nước là một ngành công nghiệp thu hút nhiều lao động Theo báo cáo của Hiệp hội Da Giầy Việt Nam số lao động tham gia trong các doanh nghiệp sản xuất giầy trong cả nước hiện nay lên đến hơn 670.000 lao động và còn hơn 500.000 lao động tham gia sản xuất trong các ngành công nghiệp hỗ trợ [17] Với lực lượng lao động đông đảo như vậy công tác đào tạo công nhân của ngành sản xuất giầy là một hoạt động diễn ra thường xuyên liên tục và ngày càng trở nên cấp thiết trong các doanh nghiệp Để cải thiện điều kiện học tập và nâng cao chất lượng đào tạo công nhân tại các doanh nghiệp cần thiết phải có sự đổi mới về phương pháp dạy và học theo hướng áp dụng công nghệ thông tin trong công tác đào tạo Cùng với sự đổi mới đó cần thiết phải xây dựng bộ bài giảng điện tử để có thể trình diễn, truyền đạt kiến thức, thông tin đến học viên một cách thuận tiện, nhanh chóng và hiệu quả Nội dung bài giảng điện tử phải được đơn giản hoá, cụ thể hoá và minh hoạ bằng hình ảnh sinh động (tĩnh, động)… nhằm truyền đạt trung thực mục đích, yêu cầu

và trình tự thực hiện các bước công việc cơ bản trong quá trình sản xuất đến đối tượng công nhân chủ yếu là những người lao động chân tay có trình độ học vấn

Mã số đề tài: 04.10/RDBS/HĐ-KHCN Viện nghiên cứu Da – Giầy

5

hạn chế Bài giảng điện tử phải phát huy những ưu thế của công nghệ thông tin trong quá trình giảng dạy công nghệ sản xuất giầy cho công nhân nhằm cải thiện

chất lượng đào tạo Việc đề xuất ứng dụng công nghệ thông tin vào quá trình

giảng dạy lý thuyết và hướng dẫn thực hành cho công nhân sản xuất giầy tại doanh nghiệp là một hướng đi tích cực phù hợp với xu hướng chung trong công tác dạy và đào tạo nghề nhằm nâng cao hiệu quả của quá trình đào tạo nhất là đào tạo tại chỗ trong điều kiện ngành Da Giầy không có các cơ sở đào tạo chuyên ngành dành cho công nhân

1.2 Mục tiêu nghiên cứu của đề tài

Mục tiêu của đề tài là xây dựng mô hình đào tạo công nhân sản xuất giầy đáp ứng nhu cầu tuyển dụng và sử dụng công nhân của các doanh nghiệp sản xuất giầy trong nước Việc đề xuất mô hình đào tạo sẽ theo xu hướng đào tạo tại chỗ; linh hoạt về không gian, thời gian và áp dụng công nghệ thông tin trong quá trình giảng dạy

Trong mô hình đào tạo công nhân tại chỗ ở các doanh nghiệp, nhóm nghiên cứu đề xuất soạn thảo bộ bài giảng điện tử và tài liệu hướng dẫn dạy nghề sản xuất giầy phục vụ công tác đào tạo công nhân mới Nội dung bài giảng điện

tử và tài liệu hướng dẫn được biên soạn dựa trên cơ sở tài liệu, giáo trình (dạng sách) dạy nghề cho công nhân và cập nhật những tư liệu thực tiễn ở doanh nghiệp và được đổi mới về hình thức thể hiện Đây là một công việc mới mẻ đòi hỏi sự chuẩn bị rất tỷ mỷ, công phu cần được thử nghiệm và hoàn thiện dần trong thực tế giảng dạy ở các doanh nghiệp Do đó, nhóm nghiên cứu đề tài có nhiệm vụ trọng tâm là biên soạn bộ bài giảng điện tử về công nghệ sản xuất giầy phục vụ công tác đào tạo công nhân tại chỗ của doanh nghiệp Trên cơ sở bài giảng điện tử, nhóm nghiên cứu sẽ biên tập tài liệu hướng dẫn công nhân công

Mã số đề tài: 04.10/RDBS/HĐ-KHCN Viện nghiên cứu Da – Giầy

6

nghệ để cán bộ trẻ và công nhân ở các doanh nghiệp có thể tự đọc tham khảo khi không có điều kiện dự học theo lớp

1.3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu:

ƒ Thực trạng công tác đào tạo công nhân sản xuất giầy tại các doanh nghiệp sản xuất giầy trong nước

ƒ Những vấn đề tổng quan về sản phẩm và nguyên liệu sản xuất giầy [1, 2, 10]

ƒ Công nghệ sản xuất giầy tổng quát [3]

ƒ Công nghệ sản xuất giầy thể thao [13, 15]

ƒ Phương pháp ứng dụng công nghệ thông tin (MS Powerpoint) trong giảng dạy [18]

Phạm vi nghiên cứu:

ƒ Khảo sát, đánh giá ưu nhược điểm của công tác đào tạo công nhân của 1

số doanh nghiệp sản xuất giầy trong nước

ƒ Nghiên cứu công nghệ sản xuất giầy tại các dây chuyền sản xuất theo phương pháp sản xuất công nghiệp ở một số doanh nghiệp sản xuất giầy trong nước để cập nhật tư liệu minh hoạ cho nội dung bài giảng phù hợp với đối tượng công nhân mới

ƒ Sử dụng MS Powerpoint để trình bày, soạn thảo bài giảng điện tử về công nghệ sản xuất giầy phục vụ công tác đào tạo công nhân mới tại doanh nghiệp sản xuất giầy [18]

1.4 Nội dung và phương pháp nghiên cứu

1.4.1 Nội dung nghiên cứu

ƒ Nghiên cứu đề xuất mô hình đào tạo công nhân tại chỗ phù hợp với điều kiện hiện nay ở các doanh nghiệp sản xuất giầy trong nước

ƒ Lựa chọn công nghệ phù hợp để hướng dẫn công nhân mới và cập nhất tư liệu thích hợp phục vụ soạn thảo bài giảng điện tử và tài liệu hướng dẫn công nhân công nghệ ngành sản xuất giầy Cụ thể là:

Mã số đề tài: 04.10/RDBS/HĐ-KHCN Viện nghiên cứu Da – Giầy

7

o Khảo sát tại chỗ một số dây chuyền sản xuất giầy trong nước

o Lựa chọn công nghệ sản xuất hoàn chỉnh có tính phổ biến

o Lựa chọn các thao tác cơ bản trong các công đoạn chính của công nghệ sản xuất

o Chọn mẫu sản xuất, công đoạn thao tác và người thao tác mẫu

o Chụp ảnh và ghi hình tại doanh nghiệp để lấy tư liệu phục vụ soạn thảo bài giảng

ƒ Nghiên cứu ứng dụng công nghệ thông tin để biên soạn bài giảng điện tử

và tài liệu hướng dẫn công nhân công nghệ ngành sản xuất giầy trên cơ sở

tư liệu thực tế

1.4.2 Phương pháp nghiên cứu

ƒ Nghiên cứu lý thuyết (công nghệ sản xuất giầy, giải pháp ứng dụng công nghệ thông tin trong giảng dạy…)

ƒ Khảo sát thực tế (đánh giá, phân tích và lựa chọn mẫu phù hợp)

ƒ Xây dựng mô hình và dự thảo bài giảng, tài liệu Lấy ý kiến chuyên gia và hoàn thiện

1.5 Tổng quan tình hình nghiên cứu trong và ngoài nước

1.5.1 Tình hình nghiên cứu trong nước

Hiện nay, công tác đào tạo công nhân của ngành Da Giầy còn nhiều bất cập do không có trường lớp chuyên đào tạo công nhân sản xuất giầy Việc dạy nghề cho công nhân sản xuất giầy vẫn theo lối truyền thống và ngày càng đơn giản hoá đến mức gần như bỏ qua việc học lý thuyết và các mục đích, yêu cầu cơ bản của quá trình sản xuất Công nhân không được trang bị kiến thức cơ bản khi tham gia vào quá trình sản xuất mà chỉ được hướng dẫn và huấn luyện thực hiện một vài thao tác Các doanh nghiệp không có điều kiện tổ chức giảng dạy cho công nhân như các đơn vị dạy nghề chuyên nghiệp nên rất cần có sự hỗ trợ mọi mặt để nâng cao chất lượng đào tạo công nhân trước mắt là tài liệu phục vụ công tác giảng dạy (bài giảng, tài liệu hướng dẫn công nhân công nghệ…)

Mã số đề tài: 04.10/RDBS/HĐ-KHCN Viện nghiên cứu Da – Giầy

8

Trong những năm gần đây, công nghệ thông tin được coi là một trong những ngành khoa học công nghệ phát triển với tốc độ nhanh nhất Đây là một ngành khoa học đang phục vụ đắc lực và mang lại hiệu quả rõ rệt cho hầu hết các ngành nghề khác nhau trong xã hội Một trong các ứng dụng quan trọng có tính phổ biến và ngày càng trở nên thông dụng của công nghệ thông tin đó là khả năng ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học

Hiện nay, tại Việt Nam, tiềm năng to lớn mà công nghệ thông tin có thể mang lại cho công tác giáo dục, đào tạo chưa được khai thác thoả đáng song không thể phủ nhận tính tích cực và hiệu quả của công nghệ thông tin trong quá trình dạy và học của một số ngành

Với mong muốn áp dụng hàng loạt ưu thế của công nghệ thông tin vào lĩnh vực đào tạo công nhân nhằm giảm bớt khó khăn và nâng cao chất lượng đào tạo công nhân công nghệ của doanh nghiệp sản xuất giầy nhóm nghiên cứu đề tài

đề xuất đề tài: “Nghiên cứu soạn thảo tài liệu hướng dẫn thực hành, giáo án

điện tử và xây dựng mô hình đào tạo công nhân tại chỗ đáp ứng nhu cầu của doanh nghiệp sản xuất giầy trong nước” Đây là một công việc mới mẻ, rất tỷ

mỷ, công phu và cần được nghiên cứu kỹ lưỡng trong môi trường thực tế

1.5.2 Tình hình nghiên cứu ngoài nước

Ở các nước phát triển có hệ thống trường dạy nghề cung cấp công nhân cho doanh nghiệp phục vụ sản xuất theo đúng với ngành nghề đào tạo Bên cạnh đó, trường nghề và doanh nghiệp còn phối hợp đào tạo để có được công nhân lành nghề với chi phí đào tạo hợp lý và thời gian học nghề không quá dài Trong quá trình đào tạo nhiều phương pháp, hình thức truyền đạt được áp dụng để phổ biến đến công nhân nhanh chóng, hiệu quả những kiến thức, kỹ năng thực hành cần thiết khi tham gia sản xuất Ngày nay, việc ứng dụng công nghệ thông tin trong lĩnh vực dạy và học đã trở nên phổ biến với chi phí không quá lớn và cho hiệu quả cao

Mã số đề tài: 04.10/RDBS/HĐ-KHCN Viện nghiên cứu Da – Giầy

9

Như vậy việc đề xuất nghiên cứu đề tài: “Nghiên cứu soạn thảo tài liệu

hướng dẫn thực hành, giáo án điện tử và xây dựng mô hình đào tạo công nhân tại chỗ đáp ứng nhu cầu của doanh nghiệp sản xuất giầy trong nước”

của nhóm nghiên cứu là phù hợp với xu thế và sẽ góp phần cải thiện điều kiện giảng dạy công nhân tại các doanh nghiệp sản xuất giầy từ đó nâng cao chất lượng đào tạo công nhân tại của các doanh nghiệp Dưới đây là kết quả nghiên cứu của đề tài

Mã số đề tài: 04.10/RDBS/HĐ-KHCN Viện nghiên cứu Da – Giầy

10

PHẦN 2 MÔ HÌNH ĐÀO TẠO 2.1 Tình hình đào tạo công nhân ở các doanh nghiệp sản xuất giày trong nước

2.1.1 Về công tác đào tạo công nhân tại các doanh nghiệp Da Giầy:

Với lực lượng lao động trong ngành Da Giầy lên tới hơn nửa triệu người thì số lượng công nhân được đào tạo tại các trường và các cơ sở đào tạo chuyên nghiệp hiện nay là không đáng kể Nhất là khi ngành Da – Giầy không có trường lớp đào tạo công nhân chuyên ngành Kết quả khảo sát 10 doanh nghiệp sản xuất giầy cho thấy 100% công nhân làm việc tại đây là do doanh nghiệp tự đào tạo tại chỗ Lực lượng lao động trực tiếp khi tuyển dụng vào các doanh nghiệp ngành

Da Giầy được đào tạo theo hình thức kèm cặp tại chỗ là chính Người hướng dẫn ban đầu thường là các chuyên gia của đối tác nước ngoài Họ hướng dẫn cho cán

bộ kỹ thuật hay tổ trưởng, chuyền trưởng của doanh nghiệp sau đó những người này sẽ hướng dẫn lại cho công nhân Quá trình hướng dẫn của chuyên gia đôi khi

bị hạn chế do ngôn ngữ bất đồng Người phiên dịch đôi khi không am hiểu về nghề nên khả năng truyền đạt chính xác nội dung hướng dẫn bị hạn chế Trong thực tế công nhân cũ sẽ là người trực tiếp và thường xuyên hướng dẫn lại cho công nhân mới Đôi khi công nhân cũng được chuyên gia trực tiếp hướng dẫn song chỉ khi sử dụng các thiết bị mới hay thiết bị chuyên dụng với những tính năng đặc biệt hoặc những công nghệ khó

Phương pháp hướng dẫn chủ yếu là làm mẫu để công nhân xem cách vận hành thiết bị hoặc sử dụng công, dụng cụ và cách thực hiện thao tác công việc một vài lần Ít khi công nhân được hướng dẫn về lý thuyết của công việc được giao Sau đó, công nhân thực hiện công việc theo cách bắt chước và cố gắng đạt được kết quả cuối cùng của công việc Do chỉ quan tâm đến kết quả công việc nên họ ít chú ý đến trình tự, tư thế thao tác chuẩn mực trong việc vận chuyển,

Mã số đề tài: 04.10/RDBS/HĐ-KHCN Viện nghiên cứu Da – Giầy

11

sắp đặt bán thành phẩm và tư thế làm việc Đây là một trong những nguyên nhân chính làm giảm năng suất lao động và gây ra những ảnh hưởng bất lợi đến sức khỏe của công nhân Công nhân hầu như không được học tập bài bản về tư thế, tác phong khi tham qia vào dây chuyền sản xuất công nghiệp

Việc đào tạo công nhân tại chỗ của ngành Da Giầy hiện nay còn hạn chế ở một số điểm sau:

ƒ Công tác đào tạo công nhân tại chỗ hiện nay chỉ đủ năng lực đào tạo lao động phổ thông và công nhân mới

ƒ Đào tạo công nhân thao tác công đoạn là chính mà không hình thành công nhân có tay nghề vì vậy khó có khả năng điều hành, thay thế vị trí làm việc của công nhân trong dây chuyền khi cần Nếu thay đổi lại mất thời gian, công sức hướng dẫn, học việc…

ƒ Chất lượng đào tạo không đồng đều giữa các doanh nghiệp và còn phụ

thuộc rất nhiều vào hoạt động đào tạo của từng doanh nghiệp (nhận thức, khả năng đầu tư và sự quan tâm của chủ doanh nghiệp…) cũng như khả năng tiếp thu của người lao động (vì phần lớn công nhân của ngành có trình độ học vấn thấp)

ƒ Chưa đào tạo được một số loại hình công nhân và công nhân bậc cao phục

vụ cho hoạt động sản xuất của các doanh nghiệp

Mặc dầu vậy, hiện nay việc đào tạo công nhân tại chỗ được hầu hết các doanh nghiệp đánh gía là cách làm hiệu quả nhất Đặc biệt là ở những nơi chủ doanh nghiệp có nhận thức đúng đắn, quan tâm thích đáng và có năng lực đầu tư cho công tác đào tạo Do công tác đào tạo tại chỗ có những mặt tích cực sau:

ƒ Nhanh chóng đáp ứng ngay nhu cầu của doanh nghiệp

Mã số đề tài: 04.10/RDBS/HĐ-KHCN Viện nghiên cứu Da – Giầy

Điều này hoàn toàn có cơ sở thực tiễn do năng lực đào tạo của hệ thống các trường đào tạo và trường nghề không theo kịp với nhu cầu của sự phát triển sản xuất Hơn nữa điều kiện sinh hoạt của học viên, công nhân tại các trường cũng chưa được đáp ứng Chi phí cho học tập, sinh hoạt và đào tạo nghề vượt qua khả năng của người học Do đó việc đào tạo tại chỗ đội ngũ công nhân sẽ còn là hướng đào tạo lâu dài

Việc đào tạo tại chỗ gần nửa triệu lao động dẫn đến doanh nghiệp nào cũng có bộ phận đào tạo Và như vậy toàn ngành hình thành một đội ngũ giáo viên không chuyên song lại thường xuyên tham gia đào tạo trong khi chính họ lại chưa được qua đào tạo bài bản ở bất cứ trường lớp chuyên ngành nào Nếu tính trung bình mỗi doanh nghiệp có 1- 2 người tham gia công tác đào tạo tại chỗ thì toàn ngành có đến hàng ngàn người Vấn đề đặt ra là làm sao có được những giáo viên không chuyên song lại có khả năng đào tạo được đội ngũ công nhân có chất lượng tốt đáp ứng được nhu cầu sản xuất kinh doanh cho các doanh nghiệp theo cách hiệu quả nhất

Danh sách các đơn vị khảo sát (phụ lục 1)

2.1.2 Đánh giá thực trạng công tác đào tạo công nhân tại chỗ của các doanh nghiệp:

2.1.2.1 Ưu nhược điểm của các mô hình đào tạo đã áp dụng:

a) Hình thức đào tạo tập trung

Mã số đề tài: 04.10/RDBS/HĐ-KHCN Viện nghiên cứu Da – Giầy

13

Ưu điểm:

ƒ Công nhân được đào tạo bài bản về lý thuyết và thực hành Công nhân hiểu biết và làm được các phần việc theo yêu cầu của cấp bậc thợ được đào tạo

Nhược điểm:

ƒ Chi phí cao (học phí, thời gian, ăn ở…)

ƒ Không khả thi đối với người lao động thu nhập thấp

ƒ Hiện nay gần như không còn trường lớp đào tạo tập trung công nhân sản xuất giầy

ƒ Không đủ nguồn công nhân cung cấp cho các doanh nghiệp

ƒ Hiện nay gần như không còn cơ sở nào tồn tại

b) Hình thức đào tạo tại chỗ: hiện đang là hình thức đào tạo có tính phổ biến nhất trong các doanh nghiệp sản xuất giầy trong nước

ƒ Thời gian đào tạo: không cố định

ƒ Giáo viên:

¾ Giáo viên thực hành chủ yếu là công nhân cũ Tay nghề và khả năng truyền đạt hạn chế do bản thân họ không được đào tạo bài bản và khả năng truyền đạt cũng hạn chế

¾ Giáo viên lý thuyết thiếu

¾ Chuyên gia: hướng dẫn không thường xuyên và bị hạn chế do bất đồng về ngôn ngữ

Mã số đề tài: 04.10/RDBS/HĐ-KHCN Viện nghiên cứu Da – Giầy

¾ Số lượng: không ổn định, tùy thuộc vào đơn hàng và nhu cầu

sử dụng lao động của doanh nghiệp

¾ Tư thế lao động, tư thế thao tác thiếu chuẩn mực Đây là một trong những nguyên nhân dẫn đến năng xuất lao động thấp do mất thời gian vào những thao tác thừa và bán thành phẩm đi lòng vòng

¾ Công nhân dễ dàng bỏ việc vì thực chất là chưa có nghề hoàn chỉnh (lao động phổ thông tay nghề thấp)

¾ Thiếu ý thức phối kết hợp giữa các công đoạn trong quá trình sản xuất

¾ Công tác tuyển dụng lao động, công nhân mới diễn ra thường xuyên, liên tục với số lượng lớn nên việc đào tạo càng trở nên khó khăn nếu tổ chức lớp học như truyền thống (Hiện nay,

sự biến động nhân công trong doanh nghiệp trung bình khoảng 10 - 15% tổng số lao động/năm Lúc cao điểm có thể tới 30%.)

2.1.2.2 Sự cần thiết xây dựng, áp dụng mô hình đào tạo mới

Mã số đề tài: 04.10/RDBS/HĐ-KHCN Viện nghiên cứu Da – Giầy

15

Để cải thiện chất lượng đào tạo công nhân trên cơ sở phát huy ưu thế và khắc phục nhược điểm của mô hình đào tạo tại chỗ hiện nay cần thiết phải xây dựng mô hình đào tạo mới nhằm vào các mục tiêu dưới đây:

ƒ Hỗ trợ các doanh nghiệp cải thiện chất lượng đào tạo tại chỗ Đây

là việc làm cấp bách để đưa ngành Da – Giầy phát triển theo hướng bền vững

ƒ Thống nhất nội dung, kiến thức cơ bản, trình tự thao tác hợp lý và đúng kỹ thuật để nâng cao năng suất và chất lượng lao động

ƒ Đào tạo rút gọn song phải đảm bảo cung cấp những kiến thức tối thiểu cho công nhân để họ không chỉ là những người máy trong dây chuyền nhất là trong dây chuyền sản xuất giầy là nơi có quá nhiều công đoạn nhỏ lẻ đòi hỏi tính hợp tác cao mới đảm bảo quá trình lắp ráp đồng bộ được thực hiện hoàn hảo và nhanh chóng

ƒ Không thể bỏ qua việc trang bị những kiến thức cơ bản về sản phẩm, về quy trình công nghệ cho dù người công nhân làm bất cứ công việc gì trong dây chuyền sản xuất

ƒ Đào tạo lao động theo hướng bài bản sẽ là yếu tố góp phần ổn định nguồn lao động tham gia sản xuất

ƒ Cần có giải pháp đào tạo dạy nghề mới trong đó thời gian đào tạo ngắn song vẫn đảm bảo cung cấp kịp thời công nhân có chất lượng cho các dây chuyền sản xuất trong doanh nghiệp

ƒ Hình thức đào tạo phải phù hợp với thực tế; kết hợp hài hoà nhu cầu

sử dụng lao động của doanh nghiệp và cơ hội học nghề để làm việc lâu dài của người lao động

2.2 Mô hình đào tạo tại chỗ công nhân sản xuất giày

2.2.1 Căn cứ xây dựng mô hình đào tạo:

- Căn cứ nhu cầu đào tạo công nhân phục vụ sản xuất giầy của các doanh nghiệp ngành da giầy và nhu cầu học việc của người lao động

- Căn cứ vào đặc điểm công nghệ của quá trình sản xuất giầy là có nhiều công đoạn trong đó còn nhiều công việc phụ phải thao tác thủ công sử dụng

Mã số đề tài: 04.10/RDBS/HĐ-KHCN Viện nghiên cứu Da – Giầy

16

nhiều lao động Hình thức tổ chức sản xuất hiện nay trong các doanh nghiệp chủ yếu áp dụng hình thức sản xuất theo dây chuyền nước chảy từ công đoạn đầu đến công đoạn cuối Theo đó công nhân tham gia sản xuất thực hiện công việc được chuyên môn hóa đến từng công đoạn nhỏ của quá trình sản xuất Do vậy tính chất công việc trong từng công đoạn không quá phức tạp Vì vậy có thể áp dụng hình thức học tập tại chỗ đối với số đông người lao động nhất là lao động mới và lao động phổ thông

- Căn cứ vào tiêu chuẩn cấp bậc công nhân ngành sản xuất giầy TCN –

2004 do Bộ Công nghiệp nay là Bộ Công Thương ban hành và khuyến khích các doanh nghiệp thực hiện

- Căn cứ vào điều kiện, hoàn cảnh thực tế của các doanh nghiệp sản xuất giầy trong nước

2.2.2 Tiêu chí của mô hình đào tạo mới:

Thực trạng đào tạo công nhân tại các doanh nghiệp cho thấy mô hình đào

tạo mới cần đạt được các tiêu chí sau:

• Khắc phục những tồn tại hiện có Mở ra một hình thức đào tạo mới đáp ứng được nhu cầu đào tạo lao động của doanh nghiệp

• Thực hiện đào tạo tại chỗ trên cơ sở nguồn lực của doanh nghiệp

• Hình thức linh hoạt phù hợp với số lượng công nhân cần đào tạo

• Nội dung giảng dạy ngắn gọn dễ hiểu, dễ vận dụng

• Thời gian đào tạo nhanh, chi phí thấp song chất lượng đào tạo tốt đảm bảo công nhân nắm bắt công việc nhanh chóng, thao tác thành thạo công việc được giao và tham gia hiệu quả vào dây chuyền sản xuất

• Hiệu quả - Được các doanh nghiệp hưởng ứng và áp dụng

Với tiêu chí cơ bản của mô hình đào tạo tại chỗ nêu trên dể đạt được kết quả tôt trong công tác đào tạo tại chỗ cần thiết phải cải tiến hình thức truyền đạt của giáo viên đến học viên trong quá trình giảng dạy Một trong những hướng đi đó

là ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học Dưới đây là sự cần thiết phải

Mã số đề tài: 04.10/RDBS/HĐ-KHCN Viện nghiên cứu Da – Giầy

2.2.3.1 Ưu thế khi ứng dụng công nghệ thông tin trong đào tạo:

Khái niệm về công nghệ thông tin (CNTT) có thể được định nghĩa theo nhiều cách song định nghĩa mang tính phổ biến như sau: công nghệ thông tin là một công nghệ dùng để xử lí thông tin; cụ thể là sử dụng máy tính điện tử và phần mềm máy tính để chuyển đổi, lưu trữ, bảo vệ, xử lí, truyền và nhận thông tin từ bất cứ nơi đâu và bất cứ lúc nào Công nghệ này cho phép xử lí thông tin bởi máy tính; có khả năng phát triển, cài đặt và thực thi một hệ thống máy tính

và ứng dụng Dưới đây là những ưu thế của CNTT trong đào tạo

Thứ nhất, việc ứng dụng CNTT trong đào tạo sẽ khiến máy tính trở thành

một công cụ hỗ trợ đắc lực cho quá trình dạy học, cụ thể là:

- Khả năng biểu diễn thông tin: Máy tính có thể cung cấp thông tin dưới

dạng văn bản, đồ thị, hình ảnh, âm thanh,…sự tích hợp này của máy tính cho phép mở rộng khả năng biểu diễn thông tin, nâng cao việc trực quan hoá tài liệu dạy học

- Khả năng giải quyết trong một khối thống nhất các quá trình thông tin, giao lưu và điều khiển trong dạy học: dưới góc độ điều khiển học thì quá trình

dạy học là một quá trình điều khiển hoạt động nhận thức của học sinh Với một chương trình phù hợp, máy tính có thể điêù khiển được hoạt động nhận thức của học sinh trong việc cung cấp thông tin, thu nhận thông tin ngược, xử lí thông tin

và đưa ra các giải pháp cần thiết giúp hoạt động nhận thức của học sinh đạt kết quả cao

- Tính lặp lại trong dạy học: khác với giáo viên, máy tính có thể lưu trữ

một thông tin nào đó, cung cấp và lặp lại thong tin đó cho học sinh đến mức đạt

Mã số đề tài: 04.10/RDBS/HĐ-KHCN Viện nghiên cứu Da – Giầy

18

được mục đích sư phạm cần thiết Trên cơ sở này, sự tiếp thu kiến thức của từng học sinh trong quá trình dạy học trở thành hiện thực

- Khả năng mô hình hoá các đối tượng: đây chính là khả năng lớn nhất

của máy tính Nó có thể mô hình hoá cá đối tượng, xây dựng các phương án khác nhau, so sánh chúng và tạo ra phương án tối ưu Có nhiều vấn đề, hiện tượng không thể truyền tải được bởi các mô hình thông thường song máy tính hoàn toàn có thể mô phỏng chúng

- Khả năng lưu trữ và khai thác thông tin: Với bộ nhớ ngoài có dung

lượng như hiện nay, máy tính có thể lưu trữ một lượng lớn dữ liệu Điều này cho phép thành lập các ngân hàng dữ liệu Các máy tính còn có thể kết nối với nhau tạo thành các mạng cục bộ hay kết nối với mạng thông tin toàn cầu Internet Đó chính là những tiền đề giúp giáo viên và học sinh dễ dàng chia sẻ và khai thác thông tin cũng như xử lí chúng một cách có hiệu quả

Thứ hai, ứng dụng CNTT trong dạy học có thể hỗ trợ cho nhiều hình thức

dạy học khác nhau như:

• Dạy học giáp mặt;

• Dạy học từ xa;

• Đào tạo trực tuyến;

• Học dựa trên công nghệ web;

• Học điện tử…

Các hình thức này đáp ứng được nhu cầu học tập ngày càng cao của các thành phần khác nhau trong xã hội

Thứ ba, ứng dụng CNTT trong dạy học dẫn đến việc công cụ máy tính sẽ

thực hiện một số chức năng của giáo viên ở những khâu khác nhau của một quá trình dạy học Nhờ đó có thể xây dựng chương trình dạy học mà ở đó máy đã thay thế một số công việc của người giáo viên…Cách dạy này thể hiện nhiều ưu

Mã số đề tài: 04.10/RDBS/HĐ-KHCN Viện nghiên cứu Da – Giầy

Trong khuôn khổ của đề tài nhóm nghiên cứu tiến hành xây dựng bộ bài giảng điện tử công nghệ sản xuất giầy với mong muốn:

• Xây dựng chương trình dạy học trong đó máy tính đã thay thế một số công việc của người giáo viên…

• Thể hiện nhiều ưu điểm về mặt sư phạm

• Tập trung giới thiệu những khái niệm và thao tác cơ bản của quá trình sản xuất giầy làm cơ sở hướng dẫn ban đầu cho công nhân Đây là công việc đóng vai trò rất quan trọng và sẽ quyết định đến sự tiến bộ về tay nghề, thái độ hợp tác trong lao động sản xuất, năng suất lao động của mỗi cá nhân và nâng cao hiệu quả lao động của cả dây chuyền sản xuất

2.2.3.2 Sự cần thiết ứng dụng công nghệ thông tin trong mô hình đào tạo nghề sản xuất giầy tại doanh nghiệp:

Việc ứng dụng công nghệ thông tin trong công tác đào tạo công nhân tại doanh nghiệp sẽ đạt được một loạt yếu tố tích cực sau:

• Thể hiện tính mới, phù hợp với xu thế phát triển của thời đại

• Tiết kiệm thời gian, không gian dành cho công tác đào tạo

Mã số đề tài: 04.10/RDBS/HĐ-KHCN Viện nghiên cứu Da – Giầy

• Tạo cơ hội để công nhân có điều kiện tiếp cận và nhận thức tổng thể về quá trình sản xuất hoàn chỉnh sản phẩm giầy dép trong thời gian ngắn

• Công nhân dễ dàng tiếp cận và học hỏi lượng kiến thức, thông tin mở

do bài giảng có tính mở

• Bộ bài giảng điện tử còn có thể được kết cấu lại một cách nhanh chóng

để tạo ra bài giảng điện tử mới phù hợp với trình độ đối tượng học giúp cho người học hào hứng và dễ tiếp thu

• Ngày nay, với quy mô sản xuất lớn và tiến độ giao hàng nghiêm ngặt việc đưa học sinh tiếp cận trực tiếp vào các dây chuyền sản xuất… ít có khả năng thực hiện nhất là khi lực lượng lao động học việc trở nên quá đông Việc ứng dụng công nghệ thông tin sẽ giúp người học được tiếp cận qua hình ảnh sinh động sẽ cải thiện được vấn đề này một cách hiệu quả

• Việc sẵn sàng bộ bài giảng điện tử sẽ là yếu tố then chốt để giáo viên

có thể lên lớp mọi lúc, mọi nơi giúp đơn giản hóa các điều kiện tổ chức lớp học (như số lượng học viên mỗi lớp, phòng học, thời gian ấn định…)

Như vậy, khi ứng dụng công nghệ thông tin trong công tác đào tạo công nhân ngành sản xuất giầy sẽ phát huy được hàng loạt các yếu tố tích cực nêu trên

và do đó mô hình đào tạo công nhân tại chỗ cũng sẽ được đơn giản hóa Việc tổ chức học tập cho công nhân nhờ đó sẽ có tính khả thi cao, có khả năng hiện thực hoá ở diện rộng các doanh nghiệp Công tác đào tạo phát triển sẽ đem lại lợi ích cho cả người lao động và người sử dụng lao động trong hoạt động sản xuất kinh doanh

2.4 Mô hình đào tạo công nhân mới phục vụ sản xuất giầy tại doanh nghiệp

Mã số đề tài: 04.10/RDBS/HĐ-KHCN Viện nghiên cứu Da – Giầy

• Địa điểm:

- Phòng học 15m2 trở lên

- Hội trường

- Diện tích trống trong xưởng sản xuất v.v…

• Thiết bị giảng dạy:

- 01 máy tính

- 01 máy chiếu

- 01 màn chiếu nếu có (hoặc chiếu trực tiếp lên tường)

• Tài liệu giảng dạy: bộ bài giảng điện tử về công nghệ sản xuất giầy và tài liệu hướng dẫn công nhân công nghệ ngành sản xuất giầy

2.5 Tính khả thi của mô hình đào tạo:

Mô hình đào tạo nêu trên có tính khả thi cao là do:

Mã số đề tài: 04.10/RDBS/HĐ-KHCN Viện nghiên cứu Da – Giầy

• Thời gian ngắn, địa điểm đào tạo linh hoạt

• Giáo viên là cán bộ kĩ thuật của chính doanh nghiệp nên rất thuận lợi khi tiếp nhận chuyển giao bộ bài giảng điện tử và có khả năng soạn thảo bổ sung nội dung mới vào bài giảng điện tử khi cần thiết

• Có điều kiện cập nhật thường xuyên thực tế sản xuất của doanh nghiệp vào bài giảng điện tử để kịp thời truyền đạt cho công nhân tạo nên sự hứng thú trong học tập và kích thích sự tìm hiểu, so sánh của học viên giữa việc học lý thuyết với thực tế sinh động diễn ra trong quá trình sản

xuất của doanh nghiệp

• Nội dung bài giảng ngắn gọn, thiết thực, dễ hiểu và phù hợp với đối

tượng công nhân

Mặc dù có tính khả thi cao và là mô hình thích hợp với nhiều doanh nghiệp song mô hình đào tạo tại chỗ chỉ là giải pháp phù hợp trong giai đoạn hiện nay và không thay thế được hoàn toàn công tác đào tạo của các cơ sở đào

tạo chuyên nghiệp

Mã số đề tài: 04.10/RDBS/HĐ-KHCN Viện nghiên cứu Da – Giầy

23

PHẦN 3 BÀI GIẢNG ĐIỆN TỬ VÀ TÀI LIỆU HƯỚNG DẪN

CÔNG NHÂN CÔNG NGHỆ 3.1 Sự cần thiết:

• Thay thế những bài giảng và tài liệu hướng dẫn đã lạc hậu về nội dung

3.2 Nội dung và hình thức bài giảng điện tử:

Bài giảng điện tử là một hình thức tổ chức bài giảng để lên lớp mà ở đó

toàn bộ kế hoạch hoạt động dạy học đều được chương trình hoá do giáo viên điều khiển thông qua môi trường multimedia do máy vi tính tạo ra [18]

Giáo án điện tử là bản thiết kế cụ thể toàn bộ kế hoạch hoạt động dạy học

của giáo viên trên giờ lên lớp, toàn bộ hoạt động dạy học đó đã được multimedia hoá một cách chi tiết, có cấu trúc chặt chẻ và logic được quy định bởi cấu trúc của bài học Giáo án điện tử là một sản phẩm của hoạt động thiết kế bài dạy được thể hiện bằng vật chất trước khi bài dạy học được tiến hành Giáo án điện

tử chính là bản thiết kế của bài giảng điện tử, chính vì vậy xây dựng giáo án điện

tử hay thiết kế bài giảng điện tử là hai cách gọi khác nhau cho một hoạt động cụ thể để có được bài giảng điện tử.[18]

Do vậy nhiệm vụ đầu tiên của nhóm nghiên cứu là xác định nội dung cơ bản sẽ truyền đạt đến công nhân để đạt được mục tiêu đào tạo Dưới đây là những cơ sở để nhóm nghiên cứu đưa ra nội dung cơ bản trong quá trình đào tạo công nhân công nghệ ngành sản xuất giầy

Mã số đề tài: 04.10/RDBS/HĐ-KHCN Viện nghiên cứu Da – Giầy

24

Sau khi khảo sát tại một số doanh nghiệp sản xuất giầy trong nước kết quả

cho thấy công nghệ sản xuất giầy có tính phổ biến hiện nay là công nghệ sản

xuất giầy theo phương pháp dán và loại giầy sản xuất chủ yếu là giầy thể thao

Theo thống kê của Hiệp hội Da giầy Việt Nam, số lượng và chủng loại giầy được

các doanh nghiệp trong nước sản xuất giai đoạn 2007 đến 2010 được nêu trong

bảng dưới đây:

XUẤT KHẨU GIẦY DÉP TỪ NĂM 2007 – 2010

Đơn vị tính: triệu đôla Mỹ; triệu đôi

2007 2008 2009 2010 Mục

Số

lượng Giá trị

Số lượng Giá trị

Số lượng Giá trị

Số lượng Giá trị

Giầy

thể

thao 392 2.701,9 377 3.282,7 450 2.440,1 480 3.235 Giầy

vải 38.3 205.2 49.7 308.1 100 542.23 100 673.95 Giầy

nam 110.5 802.57 121.58 857.27 120 650.68 105 707.64 Sandan

và dép 74.2 284.56 72.17 319.14 80 433.79 75 505.46

Tổng

cộng 614.7 3.994,24 620.73 4.767,2 750 4.066,76 760 5.122,3

Nguồn Hiệp hội Da Giầy Việt Nam [17]

Mặt khác do việc tổ chức sản xuất tại các doanh nghiệp sản xuất giầy được

tổ chức theo hình thức sản xuất công nghiệp nên công việc của công nhân được

chuyên môn hóa đến từng thao tác nhỏ của quá trình sản xuất Vì vậy, công nhân

sản xuất giầy theo hình thức sản xuất công nghiệp - nhất là công nhân mới - chỉ

còn làm những thao tác đơn giản Điều này đã được quy định tương đối rõ trong

Mã số đề tài: 04.10/RDBS/HĐ-KHCN Viện nghiên cứu Da – Giầy

• Công nghệ sản xuất giầy thể thao (gò dưới, ráp đế bằng phương pháp

ép dán) là công nghệ có tính phổ biến tại các doanh nghiệp sản xuất giầy trong nước

• Hình thức tổ chức sản xuất chuyên môn hoá trong các dây chuyền sản xuất của các doanh nghiệp sản xuất giầy trong nước

• Tiêu chuẩn cấp bậc kỹ thuật công nhân ngành Giầy: 24 TCN 04: 2004 Tiêu chuẩn này có hiệu lực hướng dẫn và khuyến khích áp dụng đối với các cơ sở nghiên cứu, đào tạo và các doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh Da – Giầy trong phạm vi cả nước (Quyết định số 33/2004/QĐ-BCN ngày 05/05/2004 của Bộ trưởng Bộ Công Nghiệp về việc ban hành tiêu chuẩn ngành Da – Giầy)

• Ứng dụng công nghệ thông tin trong việc soạn thảo bài giảng điện tử

về công nghệ sản xuất giầy để phát huy những ưu thế của CNTT trong lĩnh vực giảng dạy

• Giáo trình “Công nghệ sản xuất giầy” - Viện nghiên cứu Da Giầy –

2002 [3]

3.2.1 Nội dung bài giảng điện tử:

Nhóm nghiên cứu đã soạn thảo bộ bài giảng điện tử có nội dung liên quan đến 03 công đoạn chính của quá trình sản xuất giầy Đó là công nghệ pha cắt nguyên liệu phục vụ sản xuất giầy, công nghệ lắp ráp mũ giầy và công nghệ gò, ráp đế và hoàn thiện giầy Công đoạn tiền chế đế giầy không đề cập chi tiết vì trong thực tế việc tiền chế đế giầy thường được sản xuất ở khu vực độc lập nằm ngoài dây chuyền sản xuất giầy

Dàn bài của bộ bài giảng điện tử được biên soạn gồm 03 phần chính với các nội dung chi tiết sau:

Phần I Giới thiệu khái quát sản phẩm giầy

Mã số đề tài: 04.10/RDBS/HĐ-KHCN Viện nghiên cứu Da – Giầy

26

I Chức năng – Đặc điểm

II Kết cấu

III Phân loại

IV Phom giầy

V Nguyên liệu sản xuất giầy

Phần II Tổng quan về công nghệ sản xuất giầy

A – Pha cắt

1 Khái niệm pha cắt

2 Quy trình pha cắt tổng quát

3 Yêu cầu khi pha cắt

4 Thiết bị pha cắt

5 Quy tắc vận hành an toàn

6 Pha cắt da thuộc

7 Pha cắt vải, giả da và vật liệu nhân tạo dạng cuộn, tấm

8 Gia công BTP pha cắt (trước khi chuyển công đoạn tiếp theo)

B – Lắp ráp mũ giầy

1 Khái niệm lắp ráp mũ giầy (may mũ)

2 Một số khái niệm liên quan đến đường may

3 Các công việc phụ trợ

4 Trang thiết bị lắp ráp mũ giầy

5 Trình tự cơ bản khi lắp ráp mũ giầy

6 Yêu cầu khi lắp ráp mũ giầy

C – Gò, ráp đế và hoàn thiện giầy

Mã số đề tài: 04.10/RDBS/HĐ-KHCN Viện nghiên cứu Da – Giầy

II Thao tác may

C – Gò, ráp đế và hoàn thiện giầy

I Thao tác gò

II Thao tác ráp đế III Hoàn thiện giầy Với dàn bài trên nhóm nghiên cứu đã đi một số doanh nghiệp để lựa chọn

và thu thập các tư liệu minh họa phục vụ cho các nội dung đã dự kiến

Trong quá trình làm việc tại doanh nghiệp nhóm nghiên cứu đã cố gắng lựa chọn hình ảnh minh họa phù hợp với từng nội dung Các hình ảnh tĩnh và

video minh hoạ chi tiết và minh họa tổng thể sẽ góp phần tăng tính sinh động của

bài giảng, tăng hiệu quả truyền đạt (thông qua nghe - nhìn) trong quá trình giảng dạy Nhóm nghiên cứu đã tập trung lựa chọn những hình ảnh minh họa rõ ràng,

cụ thể, đơn giản và dễ hiểu nhằm nâng cao chất lượng của bài giảng điện tử với mong muốn bài giảng điện tử sẽ hỗ trợ tốt nhất cho công tác đào tạo tại chỗ công nhân công nghệ ngành sản xuất giầy

3.2.2 Hình thức bài giảng điện tử:

Bài giảng điện tử được soạn thảo và trình bày trên phần mềm Microsoft PowerPoint

Trong đó Microsoft PowerPoint là chương trình ứng dụng trong bộ phần

mềm MS Office của hãng Microsoft Dùng để thiết kế và trình chiếu thông tin Đây là một phần mềm phổ biến được phát triển cho hệ điều hành Microsoft Windows và Mac Được sử dụng rộng rãi trong giới doanh nhân, các nhà giáo dục đào tạo… và được coi là một dạng phổ biến nhất của công nghệ trình diễn Theo nhà sản xuất, có khoảng 30 triệu trình diễn được tạo ra mỗi ngày

Mã số đề tài: 04.10/RDBS/HĐ-KHCN Viện nghiên cứu Da – Giầy

28

Presentation (trình diễn): là sản phẩm được tạo ra từ Microsoft PowerPoint Trong mỗi bản trình diễn bao gồm các slide và máy chiếu slide,

chúng được sắp xếp theo một trình tự nhất định và được chiếu lên màn ảnh rộng

để có thể xem trong một không gian rộng lớn

Slide chứa đựng các thông tin trình diễn Bản thân trong mỗi slide có thể

chứa nhiều thông tin khác nhau như chữ (text), hình ảnh (image), tranh vẽ (picture), âm thanh (sound), hoạt hình (animation), phim (movie),…

Trong quá trình trình diễn các thông tin (mà ở đây là nội dung bài giảng), các slide có thể được xuất hiện một cách tự động hay tuân theo sự điều khiển của người dùng

Với khả năng chứa đựng nhiều dạng thông tin trong một slide, với các hiệu ứng khi trình chiếu kết hợp với sự sinh động khi chuyển đổi giữa các slide (slide transition), phần mềm này thực sự rất hữu ích trong việc thay đổi phong cách giảng dạy của giáo viên nhằm nâng cao chất lượng dạy và học Có thể nói,

đối với quá trình dạy học, về mặt khả năng trình diễn thông tin, Microsoft PowerPoint là tất cả những gì quá trình dạy và học cần Đây là một sự thay thế

tốt và lý tưởng cho phương pháp giảng dạy truyền thống đã có trước đây

Tuy nhiên không phải có MS PowerPoint là có tất cả Như mọi phương

tiện khác Microsoft PowerPoint cũng chỉ là công cụ Mọi nguồn thông tin, tư

liệu (hình ảnh, âm thanh, chữ viết ) lấy ở đâu, như thế nào? Cách sắp xếp chúng theo trình tự thế nào? Kịch bản ra sao? Lời thuyết minh cho thông tin đã có như thế nào thì hoàn toàn phụ thuộc vào con người Vì vậy việc nghiên cứu soạn thảo trước bộ bài giảng điện tử có tính khái quát chung làm chuẩn là điều rất cần thiết Nhiệm vụ của nhóm nghiên cứu là phải soạn thảo được bài giảng điện tử có chất lượng cao đáp ứng tốt công tác đào tạo công nhân công nghệ ngành sản xuất

giầy

Mã số đề tài: 04.10/RDBS/HĐ-KHCN Viện nghiên cứu Da – Giầy

29

Trong quá trình soạn thảo bài giảng điện tử trên Microsoft PowerPoint để

có được một bài giảng tốt, việc thiết kế và xây dựng trình diễn phải được lập kế hoạch cụ thể và thực hiện theo từng bước nhất định Nhóm nghiên cứu đã áp

dụng thực hiện soạn thảo bài giảng điện tử trên Microsoft PowerPoint theo các

bước cơ bản dưới đây:

Bài giảng điện tử và giáo án điện tử:

Qui trình thiết kế bài giảng trên Microsoft PowerPoint [18]

Bước 1: Lựa chọn nội dung thông tin cần thiết thể hiện trong bài dạy

Bước 2: Chia nhỏ nội dung thông tin thành các modul Mỗi modul thông

tin được hiển thị trong một slide

Bước 3: Lựa chọn tối đa các đối tượng có thể có dùng để minh hoạ cho nội

dung học tập

Bước 4: Chuẩn bị tài nguyên – tư liệu (văn bản, hình ảnh tĩnh, động; hình

ảnh mô phỏng ) bằng các công cụ phần mềm khác nhau

Bước 5: Sử dụng Microsoft PowerPoint để tích hợp nội dung trên vào các

slide

Bước 6: Qui định cách thức hiển thị thông tin trong mỗi slide

Bước 7: Qui định hình thức chuyển đổi giữa các slide

Bước 8: Viết các thông tin giải thích cho mỗi slide

Bước 9: In các nội dung liên quan tới bài giảng

Bước 10: Trình diễn thử và sửa đổi

Mặt khác bài giảng điện tử còn phải thỏa mãn các yêu cầu dưới đây:

• Cấu trúc bài dạy phải chặt chẽ, lôgic

• Thông tin ngắn gọn, cô đọng, được bố trí trình bày một cách khoa học phù hợp với tiến trình lên lớp;

Mã số đề tài: 04.10/RDBS/HĐ-KHCN Viện nghiên cứu Da – Giầy

• Nội dung bài giảng cuốn hút, đảm bảo học sinh tập trung vào nội dung, lôgic của kiến thức;

3.3 Nội dung và hình thức tài liệu hướng dẫn công nhân công nghệ ngành sản xuất giầy

Trên cơ sở bài giảng điện tử nhóm nghiên cứu đã biên soạn tài liệu hướng dẫn công nhân công nghệ ngành sản xuất giầy gồm 100 trang (xem cuốn tài liệu gửi kèm theo báo cáo)

Nội dung chính của tài liệu hướng dẫn công nhân công nghệ tập trung ở phần III của cuốn tài liệu với nội dung hướng dẫn thực hiện một số thao tác cơ bản trong quá trình sản xuất giầy Tuy nhiên để tạo điều kiện cho các cán bộ và công nhân tại doanh nghiệp có tài liệu tham khảo một cách tổng thể nhóm nghiên cứu đã bổ sung thêm phần I Giới thiệu khái quát về sản phẩm giầy và phần II Tổng quan về công nghệ sản xuất giầy Cuốn tài liệu tập hợp gần 300 hình ảnh minh họa cho các nội dung liên quan và hướng dẫn thực hiện hơn 20 thao tác trong trong quá trình sản xuất Cuốn tài liệu cũng cung cấp các khái niệm khái quát về sản phẩm giầy và kiến thức tổng quan về công nghệ cho người đọc và tham khảo trong quá trình giảng dạy và học tập

Về hình thức: cuốn tài liệu được in màu trên khổ A4 với 2 slide trong 1 trang Hình ảnh minh họa rõ ràng Phần lời hướng dẫn ngắn gọn (tập trung vào các bước công việc: chuẩn bị, tư thế thao tác, trình tự thực hiện, lưu ý và kết quả đạt được) được gắn liền với từng ảnh minh họa giúp người đọc dễ hình dung và

Mã số đề tài: 04.10/RDBS/HĐ-KHCN Viện nghiên cứu Da – Giầy

ý kiến để hoàn thiện cuốn tài liệu

3.4 Giới thiệu bài giảng điện tử: (xem trình chiếu trên màn hình)

Mã số đề tài: 04.10/RDBS/HĐ-KHCN Viện nghiên cứu Da – Giầy

32

Phần 4 Kết luận - Kiến nghị

I Kết luận:

Nhóm nghiên cứu đã hoàn thành nhiệm vụ của đề tài

Bài giảng điện tử được áp dụng thử trong chương trình đào tạo khuyến công nghề sản xuất giầy ở 1 số doanh nghiệp đã đạt được kết quả tốt

Tài liệu hướng dẫn công nhân công nghệ được đánh giá phù hợp với mục đích đào tạo

Mô hình đào tạo đề xuất có tính khả thi và có khả năng áp dụng ở diện rộng các doanh nghiệp sản xuất giầy nhỏ và vừa

II Kiến nghị:

Nhóm nghiên cứu đề tài đề xuất ý kiến sau:

- Các chuyên gia trong ngành xem xét lựa chọn bài giảng điện tử và tài liệu hướng dẫn làm tài liệu chuẩn phục vụ công tác đào tạo công nhân tại chỗ trong các doanh nghiệp sản xuất giầy trong nước

- Khuyến khích áp dụng trong lĩnh vực đào tạo liên quan đến ngành sản xuất giầy

- Đề nghị Bộ Công Thương xem xét tạo điều kiện để Viện nghiên cứu Da Giầy tiếp tục soạn thảo các tài liệu chuyên môn khác liên quan đến công tác đào tạo chuyên ngành Da Giầy phục vụ cho sự phát triển ngành trong những năm tiếp theo./

Mã số đề tài: 04.10/RDBS/HĐ-KHCN Viện nghiên cứu Da – Giầy

33

Phụ lục

DANH SÁCH DOANH NGHIỆP KHẢO SÁT

TT Doanh nghiệp Địa chỉ (tại thời điểm khảo sát)Số công nhân

1 Hội Da Giầy Phú Yên Huyện Phú Xuyên

Tỉnh Hà Tây cũ 500

2 XN Da Giầy và may mặc

xuất khẩu-Tổng cty Bia

rượu và Nước giải khát

Hùng Vương

Xã Thụy Vân - TP Việt Trì –

Phú Thọ 400

3 Công ty TNHH Huy Phong Xã Bình Xuyên – Bình

Giang – Hải Dương 700

4 Hộ KD Phạm Văn Hùng Xã Kim Đính – Kim Thành –

Đông TT Lai Cách – huyện Cẩm Giàng – Hải Dương 400

8 Công ty TNHH Long Sơn Xã Kim Xuyên – huyện Kim

Thành - Hải Dương 600

9 Công ty TNHH Du lịch

-Thương mại Tân An Xã Đồng Gia - Kim Thành - Hải Dương 500

10 Công ty CP Long Sơn Xã An Hồng – huyện An

Dương – TP Hải Phòng

500

Mã số đề tài: 04.10/RDBS/HĐ-KHCN Viện nghiên cứu Da – Giầy

34

Phụ lục 1 NỘI DUNG, TIẾN ĐỘ VÀ KẾT QUẢ THỰC HIỆN ĐỀ TÀI

(Kèm theo Hợp đồng số ………/HĐ-KHCN, ký ngày…… tháng …năm 2010)

đánh giá công tác đào tạo tại

chỗ của một số doanh nghiệp

sản xuất giầy trong nước

Báo cáo phân tích, đánh giá

ưu nhược điểm của công tác đào tạo công nhân tại chỗ trong các doanh nghiệp sản xuất giầy

04 - 08/2010 CNĐT

và CTV

3

Nghiên cứu lựa chọn giải

pháp, đề xuất mô hình đào tạo

lý thuyết, thực hành…

Dự kiến mô hình đào tạo (quy mô, hình thức, trang thiết bị tối thiểu, bài giảng – giáo án điện tử, tài liệu hướng dẫn…)

09/2010

nt

4

Xây dựng bài giảng - giáo án

điện tử, tài liệu hướng dẫn thực

hành mẫu cho 1 số công đoạn

cơ bản trong quá trình sản xuất

giầy (pha cắt – may, tiền chế

đế, gò, ráp đế, hoàn thiện

giầy)

Bài giảng - giáo án điên tử, tài liệu hướng dẫn phục vụ bài giảng lý thuyết và thực hành một số đoạn cơ bản trong sản xuất giầy

10 - 11/2010 nt

5 Hội thảo lần 1 - Lấy ý kiến chuyên gia Tiếp thu các ý kiến đóng góp 11/2010 nt

6

Báo cáo kết quả nghiên cứu

giai đoạn 1 năm 2010 - Dự thảo mô hình đào tạo - Bài giảng mẫu, tài liệu

hướng dẫn thực hành (giai đoạn 1)

12/2010

Năm 2011

1

Tiếp tục cập nhật tư liệu để

soạn thảo hoàn thiện bài giảng

điện tử và tài liệu hướng dẫn

công nghệ sản xuất giầy

Các tư liệu minh hoạ phục

vụ bài giảng và tài liệu hướng dẫn thực hành

01 - 06/2011 CNĐT

Mã số đề tài: 04.10/RDBS/HĐ-KHCN Viện nghiên cứu Da – Giầy

35

2

Tiếp thu ý kiến đóng góp giai

đoạn 1 - Hoàn thiện soạn thảo

bài giảng - giáo án điện tử, tài

liệu hướng dẫn thực hành công

nghệ sản xuất giầy (pha cắt –

may - gò, ráp đế, hoàn thiện

giầy…)

Bài giảng – giáo án điện tử, tài liệu hướng dẫn thực hành 04 - 08/2011 và CTV CNĐT

3 Tổ chức hội thảo lần 2 Các ý kiến đóng góp của chuyên gia, doanh nghiệp 09/2011 nt

4 Hiệu đính - Chỉnh sửa – Hoàn thiện lần cuối Hoàn thiện mô hình đào tạo, bài giảng - giáo án điện tử

và tài liệu hướng dẫn

09 - 11/2011 nt

5 Hoàn thiện báo cáo tổng kết và

báo cáo cấp Bộ Báo cáo tổng kết 12/2011 nt

Mã số đề tài: 04.10/RDBS/HĐ-KHCN Viện nghiên cứu Da – Giầy

1 Chi công lao động 114

1.1 Chi công lao động của cán bộ,

nhân viên trực hiện đề tài/nhiệm

vụ

- Lao động tham gia nghiên cứu

đề tài (3người x 8tháng =

24tháng) 24 2.5 60

Chi công lao động khác phục vụ

triển khai đề tài/nhiệm vụ 54

- Viết đề cương chi tiết 01 2 2

- Viết báo cáo, BC tóm tắt 01 12 121.2

- Thuê chuyên gia thực hiện đề

2 Chi mua vật tư, nguyên, nhiên,

vật liệu, tài liệu, dụng cụ phục

vụ nghiên cứu

3 Chi sửa chữa, mua sắm tài sản cố

định

4 Các khoản chi khác bao gồm: 86

Công tác phí (máy bay, tàu,

- Phụ cấp chủ nhiệm đề tài (

12 tháng) 12 1 12

- Chi quản lý đề tài 1 10 10

- Dịch vụ công cộng 2

Mã số đề tài: 04.10/RDBS/HĐ-KHCN Viện nghiên cứu Da – Giầy

37

- Thông tin liên lạc 2

Tổng cộng 200 Năm 2011

1 Chi công lao động 82

1.1 Chi công lao động của cán bộ,

nhân viên trực hiện đề tài/nhiệm

vụ

- Lao động tham gia nghiên cứu

đề tài (2 người x 8 tháng = 16

Chi công lao động khác phục vụ

triển khai đề tài/nhiệm vụ 42

- Thuê chuyên gia thực hiện đề

tài

03 10 301.2

- Viết báo cáo tổng kết 01 12 12

2 Chi mua vật tư, nguyên, nhiên,

vật liệu, tài liệu, dụng cụ phục

vụ nghiên cứu

3 Chi sửa chữa, mua sắm tài sản cố

định

4 Các khoản chi khác bao gồm: 68

4.1 Công tác phí (máy bay, tàu,

Mã số đề tài: 04.10/RDBS/HĐ-KHCN Viện nghiên cứu Da – Giầy

38

Thuyết minh đề tài nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ cấp Bộ

1 Tên đề tài:

“Nghiên cứu soạn thảo tài liệu hướng dẫn thực hành,

giáo án điện tử và xây dựng mô hình đào tạo công nhân

tại chỗ đáp ứng nhu cầu của doanh nghiệp sản xuất giầy

trong nước”

2 Mã số:

3 Thuộc Chương trình trọng điểm cấp Bộ/Chuyên mục (nếu có):

4 Thời gian thực hiện: 02 năm

6 Họ tên chủ nhiệm đề tài: Trần Thị Tuyết Mai

Học hàm, học vị, chuyên môn: Kỹ sư

Chức vụ: Giám đốc TT Đào tạo - Viện NCDG

Địa chỉ: 160 Hoàng Hoa Thám - Tây Hồ - Hà Nội

Điện thoại: CQ: 04.37282512 - Di động: 0912573404

Email: shoesleather@fpt.vn

7 Cơ quan chủ trì: Viện Nghiên cứu Da Giầy

Địa chỉ: 160 - Hoàng Hoa Thám - Tây Hồ - Hà Nội

Điện thoại: 0437282512 - Fax: 0438454214 - Email: shoesleather@fpt.vn

8 Cơ quan phối hợp chính:

- Hiệp hội Da - Giầy Việt Nam và một số doanh nghiệp sản xuất giầy trong nước

- Trung tâm Đào tạo và Trung tâm Thiết kế và PTSP - Viện Nghiên cứu Da Giầy

9 Danh sách những người thực hiện chính:

Mã số đề tài: 04.10/RDBS/HĐ-KHCN Viện nghiên cứu Da – Giầy

39

TT Họ và tên Học hàm, học vị Cơ quan công tác

Trung tâm Đào tạo Viện nghiên cứu Da

Giầy

10 Mục tiêu của đề tài:

- Khảo sát thực trạng, phân tích đánh giá công tác đào tạo công nhân tại một số doanh

nghiệp sản xuất giầy trong nước

- Nghiên cúu xây dựng mô hình đào tạo công nhân công nghệ tại chỗ theo hướng sử dựng

bài giảng – giáo án điện tử và các phương tiện dạy học tiên tiến

11 Tình hình nghiên cứu ở nước ngoài:

- Ở các nước phát triển có hệ thống trường dạy nghề cung cấp công nhân cho doanh

nghiệp phục vụ sản xuất theo đúng với ngành nghề đào tạo Bên cạnh đó, trường nghề và

doanh nghiệp còn phối hợp đào tạo để có được công nhân lành nghề với chi phí đào tạo

hợp lý và thời gian học nghề không quá dài Trong quá trình đào tạo nhiều phương pháp,

hình thức truyền đạt được áp dụng để phổ biến đến công nhân nhanh chóng, hiệu quả

những kiến thức, kỹ năng thực hành cần thiết khi tham gia sản xuất Ngày nay, việc ứng

dụng công nghệ thông tin trong lĩnh vực dạy và học đã trở nên phổ biến với chi phí

không quá lớn và cho hiệu quả cao

Mã số đề tài: 04.10/RDBS/HĐ-KHCN Viện nghiên cứu Da – Giầy

40

12 Tình hình nghiên cứu ở trong nước:

- Cho đến nay, công nhân sản xuất giầy chủ yếu được đào tạo tại chỗ ngay tại các doanh nghiệp Hình thức, nội dung đào tạo phụ thuộc vào sự quan tâm và mức độ đầu tư của doanh nghiệp Do vậy, chất lượng đào tạo mỗi nơi một khác Hiện nay, lao động trong ngành sản xuất giầy luôn biến động nên nhu cầu tuyển dụng và đào tạo công nhân tại chỗ trở nên thường xuyên và liên tục trong năm Công tác đào tạo tại chỗ trở thành một nhiệm vụ song hành với hoạt động sản xuất Trước thực tế đó, các doanh nghiệp đều mong muốn tổ chức đào tạo tại chỗ theo hướng tiết kiệm chi phí và thời gian song vẫn đảm bảo chất luợng đào tạo Đây là điều không dễ thực hiện nhất là với doanh nghiệp nhỏ và vừa

- Với mong muốn cải tiện hình thức, nội dung đào tạo công nhân tại chỗ của các doanh nghiệp theo hướng thuận tiện, hiệu quả và tiết kiệm chi phí; Trung tâm Đào tạo - Viện Nghiên cứu Da Giầy đề xuất nghiên cứu xây dựng mô hình đào tạo công nhân tại chỗ sử dụng tài liệu hướng dẫn thực hành minh họa bằng hình ảnh, bài giảng điện tử và các phương tiện dạy học hiện đại vào công tác đào tạo công nhân của doanh nghiệp sản xuất giầy

13 Phương pháp nghiên cứu

- Khảo sát thực tế

- Phân tích, đánh giá

- Nghiên cứu, tổng hợp; lựa chọn giải pháp, mô hình tối ưu

- Lấy ý kiến chuyên gia

14 Nội dung nghiên cứu:

- Khảo sát thực trạng, phân tích đánh giá công tác đào tạo công nhân tại một số doanh nghiệp sản xuất giầy trong nước

- Nghiên cúu xây dựng mô hình đào tạo công nhân công nghệ tại chỗ theo hướng sử dụng tài liệu hướng dẫn thực hành minh hoạ bằng hình ảnh, bài giảng điện tử và các phương

tiện dạy học tiên tiến

- Soạn thảo tài liệu hướng dẫn thực hành minh hoạ bằng hình ảnh, bài giảng – giáo án

điện tử phục vụ mô hình đào tạo công nhân sản xuất giầy (công nhân công nghệ)

15 Dạng sản phẩm, kết quả tạo ra

- Mô hình đào tạo công nhân tại chỗ (quy mô, hình thức, trang thiết bị tối thiểu, bài giảng

điện tử chuyên ngành ) đáp ứng nhu cầu của doanh nghiệp sản xuất giầy trong nước

- Giới thiệu đến các doanh nghiệp thông qua hội thảo với mục đích khuyến khích áp dụng nhằm chuẩn hoá công tác đào tạo tại chỗ trong các doanh nghiệp sản xuất giầy

- Địa chỉ áp dụng: các doanh nghiệp sản xuất giầy trong nước