CHƯƠNG VII VAI TRÒ CỦA CHÍNH PHỦ TRONG NỀN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG pps

Ngoại ứng ảnh hưởng hướng ra ngoài * Ngoại ứng tích cực Một hành động, một việc làm mang lại lợi ích cho người khác không thông qua thị trường.. hoạt động gây ô nhiễm môi trường thuốc l

CHƯƠNG VII

VAI TRÒ CỦA CHÍNH

PHỦ TRONG NỀN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG

Q

D = MU

S = MC

Q *

E

A

P *

B

I Những thất bại của thị trường

1 Cân bằng hiệu quả (hiệu quả Pareto)

P* = MC: DN có P* = MU: Người tiêu dùng

có thặng dư lớn nhất tại E: P* = MC = MU NSB đạt max = SABE

Điểm E được gọi là điểm hiệu quả Pareto

max



P M

A C

Q M Q C

P

Q

MC

D MR

2 Những thất bại của thị trường

a Do có sức mạnh của độc quyền

TTCTHH DN sản xuất tại điểm

P = MC = MU

TT cạnh tranh không hoàn hảo

DN sản xuất tại sản lượng có

MR = MC

Mà cạnh tranh không hoàn hảo đặt giá dựa vào đường cầu

P > MR nên P >MC, P > MU

Như vậy, người tiêu dùng không đạt được TU max

b Ngoại ứng

(ảnh hưởng hướng ra ngoài)

* Ngoại ứng tích cực

Một hành động, một việc làm mang lại lợi ích cho người khác không thông qua thị trường.

- Đứng trên phương diện sản xuất :

một người nuôi ong và một trồng cây ăn quả, trồng hoa trước nhà…

- Đứng trên phương diện tiêu dùng:

tiêm phòng dịch bệnh, học đại học…

Q

D

MSB

Q CN

E

E ’

F

P

MPC, MSC

* Ngoại ứng tích cực

MPC: CP cá nhân cận biên MSC: CP xã hội cận biên MSB: lợi ích xã hội cận biên

Q XH

một hành động, một việc làm gây ra chi phí, thiệt hại cho người khác.

hoạt động gây ô nhiễm môi trường

thuốc lá, sử dụng ma tuý……

* Ngoại ứng tiêu cực

Q CN

D

MSC

Q

MPC MEC

E ’

F

E

P

P

MEC: Chi phí ngoại ứng cận biên MSC = MPC + MEC

Q XH

c Hàng hoá công cộng

 Hàng hoá công cộng: là loại hàng hoá một người đã sử dụng thì người khác vẫn có

thể sử dụng được

 Sản phẩm công cộng mọi người đều tự do hưởng thụ các lợi ích do các sản phẩm đó đem lại và sự hưởng thụ của người này

không làm giảm thiểu khả năng hưởng thụ của người khác.

Đặc điểm của hàng hoá công cộng

sử dụng không làm ảnh hưởng đến

người khác

hoá công cộng thì không có lực lượng nào có thể ngăn cản được các cá nhân tham gia tiêu dùng hàng hoá này

VD; Sóng radio, sóng truyền hình…

Hàng hoá công cộng chia 2 loại

 Hàng hoá công cộng thuần tuý : nó có cả

2 tính chất trên

VD: an ninh, quốc phòng,…

 Hàng hoá công cộng không thuần tuý :

loại hàng hoá này ai cũng được sử dụng nhưng người này sử dụng loại trừ người khác sử dụng.

VD: Dịch vụ xe buýt, hệ thống giao thông: khi đã có người sử dụng thì loại trừ

những người sử dụng sau.

S

Q 2 Q 1

P 1

P 2

E ’

E ’’

D 1

D 2

Kẻ ăn không

Q P

II Vai trò của chính phủ trong

nền kinh tế thị trường

1 Đối với các ngoại ứng

a Ngoại ứng tích cực

Chính phủ có thể tài trợ hoàn toàn (chương

trình tiêm chủng quốc gia mở rộng) hoặc trợ cấp cho những người các cá nhân thực hiện các hoạt động đó

VD: Học đại học là hoạt động gây ra ngoại ứng tích cực thì chính cần kích cung như: trang bị cơ

sở vật chất cho công tác dạy học, tăng lương cho giáo viên, cung thêm tài liệu, giáo trình…

* Ngoại ứng tiêu cực

- Trường hợp ô nhiễm, chính phủ có thể

đặt ra mức chuẩn ô nhiễm

- Chính phủ có thể thu phí ô nhiễm, với

mỗi đơn vị chất thải hãng phải trả 1 khoản chi phí nhất định = MEC

- Cấp giấy phép xả thải và có thể chuyển nhượng

nên tư nhân không cung cấp hàng

hoá này, mà chính phủ phải cung cấp

này bằng hình thức nhà nước và nhân cùng làm

2 Đối với hàng hoá công cộng

3 Đối với sức mạnh thị trường

quyền

tự nhiên - độc quyền đạt được do tính kinh tế của quy mô, thì chính phủ có thể dùng biện pháp điều tiết

P A

P D

P B

P C

D

Q A Q D Q B Q C

MR

P

Q

MC ATC C