Kỹ thuật sản xuất hạt lai F1 hệ 3 dòng docx

Chọn ruộng sản xuất Ruộng sản xuất hạt lai F1 phải đảm bảo những yêu cầu sau:  Được cách ly không gian với các ruộng lúa khác trong phạm vi tối thiểu 100 m, nếu không phải bố trí để c

Kỹ thuật sản xuất hạt lai F1 hệ

3 dòng

Hệ thống lúa lai 3 dòng được đặc trưng bởi việc sử dụng các dòng bất dục đực tế bào chất (dòng A), dòng duy trì bất dục đực (dòng B) và dòng phục hồi phấn (dòng R)

HYT 100 là giống lúa lai 3 dòng với dòng mẹ (A) là IR 58025A và dòng bố (R) là R100 , do Trung tâm NC & PT lúa lai chọn tạo HYT 100 có năng suất cao, chất lượng tốt, thời gian sinh trưởng ngắn, thích hợp cho vụ Xuân muộn, Mùa sớm ở

vùng ĐBSH, Hè Thu ở các tỉnh Bắc Trung Bộ Hạt lai F1 có thể được sản xuất trong vụ Xuân và vụ Mùa

1 Chọn ruộng sản xuất

Ruộng sản xuất hạt lai F1 phải đảm bảo những yêu cầu sau:

 Được cách ly không gian với các ruộng lúa khác trong phạm vi tối thiểu

100 m, nếu không phải bố trí để các ruộng xung quanh trỗ lệch 20 ngày so với ruộng sản xuất F1 hoặc phải quây bạt cách ly cao trên 3 m Có thể dùng dòng bố với độ thuần cao cấy trong phạm vi cách ly

 Ruộng phẳng, có độ phì cao, chủ động tưới tiêu

 Không nằm trong vùng thường xuyên có dịch sâu bệnh hại

2 Làm mạ

Xác định thời vụ gieo

Cần bố trí để lúa trỗ bông, phơi màu vào thời kỳ an toàn nhất: nhiệt độ trung bình ngày 26-28oc, không bị mưa 3 ngày liên tục trở lên, tránh gió Tây khô nóng

(>350c) hoặc gió Bắc lạnh ẩm (<200c) trong vụ Xuân và tránh mưa bão trong vụ Mùa Nói chung, trong vụ Xuân thời kỳ trỗ bông an toàn ở vùng ĐBSH là từ ngày 25/4 - 10/5, ở vùng Bắc Trung Bộ từ 15 - 30/4 Trong vụ Mùa, thời kỳ trỗ bông an

toàn ở vùng ĐBSH từ 25/8 - 10/9, riêng khu vực ven biển từ 20 - 30/9, Bắc trung

bộ từ 10 - 25/8

Để lúa trỗ vào thời gian trên, thời vụ gieo dòng mẹ và các đợt dòng bố có thể bố trí như sau:

Vụ Xuân

Ngày gieo Số lá A khi

gieo R

Ngày trỗ 10% ( Dự

kiến) Dòng

ĐBSH Bắc

T.Bộ

Lượng

A

R1

Vụ mùa

(*) kg hạt giống /ha sản xuất hạt lai F1

Kỹ thuật làm mạ

Ngâm ủ hạt giống: Dùng nước sạch rửa kỹ hạt giống trước khi ngâm Với dòng mẹ, cần phân loại hạt chắc và hạt lửng ngâm, ủ riêng Dòng bố ngâm khoảng 42 - 48 giờ trong vụ Xuân và 36 - 42 giờ trong vụ Mùa, 8 - 10 giờ thay nước 1 lần Dòng

mẹ ngâm khoảng 6 - 8 giờ (giống cũ), 10 - 12 giờ (giống mới), 4 - 5 giờ thay nước

1 lần Trong quá trình ngâm không để nước bị chua Không ngâm ủ giống trong túi ni-lon hoặc bao dứa Sau khi ngâm đãi sạch, để ráo nước trước khi ủ Trong quá trình ủ nếu khô phải đảo và tưới nước 2 lần/ ngày để mầm và rễ cân đối

Chuẩn bị đất mạ và kỹ thuật gieo mạ: Ruộng gieo mạ phải bằng phẳng, chủ động tưới tiêu, đất phải nhuyễn bùn, sạch cỏ

Làm luống mạ rộng 1,2-1,4m, mặt luống phẳng, róc nước, xung quanh có rãnh rộng 0,2m để tưới và tiêu nước

Gieo 1 kg hạt giống/ 40-45m2 dược mạ, gieo thật đều

Phân bón cho mạ

Chủng loại Tính cho 1 ha

(kg)

Tính cho 1 sào BB 360m2 (kg)

Phân chuồng

Phân lân 400-420 14-15

Cách bón

 Bón lót toàn bộ phân chuồng và phân lân

 Bón rải mặt luống trước khi chang phẳng và gieo: 40% urê + 50% kali

 Bón thúc lần 1 khi mạ 2,5 lá: 40% urê + 50% kali

 Bón thúc lần 2 khi mạ 4,0- 4,5 lá: 20% urê

Tuỳ tình hình sinh trưởng của mạ có thể bón 15 kg urê/ha trước khi cấy 5 ngày

Chăm sóc ruộng mạ

 Sau khi gieo giữ ẩm, tránh vũng nước trên mặt luống, cần giữ nước thường xuyên ở rãnh

 Lúc mạ 1,2-1,5 lá, tháo cạn nước và phun dung dịch MET để kích thích mạ

đẻ nhánh Mỗi ha mạ phun 500-550 g MET (loại 15% nguyên chất) pha với

550 lít nước, hoà tan thật kỹ, phun thật đều Sau phun giữ ruộng cạn trong 15-18 giờ, sau đó tưới một lớp nước mỏng Thời gian tiếp theo tưới tiêu xen

kẽ Trước khi cấy 5 ngày cho nước vào ruộng để đất mềm, dễ nhổ mạ

 Cần kiểm tra thường xuyên, phát hiện và phòng trừ kịp thời các loại sâu bệnh chim, chuột

 Vụ Xuân cần che phủ ni-lon chống rét cho mạ

 Khi cấy mạ phải to, khoẻ, tỉ lệ mạ đẻ nhánh cao (trên 75%), rễ dài và trắng,

lá xanh, sạch sâu bệnh, mỗi cây mạ phải có 2-3 dảnh cơ bản

Có thể áp dụng kỹ thuật làm mạ dày xúc cho cả dòng A và dòng R, cấy mạ 2,5-3 lá

Kỹ thuật canh tác ở ruộng cấy HYT 100

1 Xác định phương thức cấy

 Tỷ lệ hàng 2R: 12A hoặc13A (2 hàng bố : 12 hoặc13 hàng mẹ)

 Dòng mẹ cấy hàng cách hàng 15cm, khóm cách khóm trong hàng 17cm, cấy 2 cây mạ/ khóm

 Dòng bố cấy hàng cách hàng 20 cm, khóm cách khóm trong hàng 17 cm, cấy 3-4 cây mạ/ khóm, cấy hai hàng bố so le nhau (kiểu nanh sấu)

 Cấy hàng bố đợt 1 cách hàng mẹ 20 cm, hàng bố đợt 2 cách hàng mẹ 30 cm, làm lối công tác

Bố trí hàng vuông góc với hướng gió chính lúc trỗ

Kỹ thuật cấy

Tuổi mạ lúc cấy: Vụ Mùa 18-20 ngày, vụ Xuân 6,0-6,2 lá Nhổ mạ kèm bùn,

không đập, không giũ mạ Cấy nông tay, nhổ mạ đến đâu cấy đến đó, không để mạ qua đêm

Thứ tự cấy: Dòng mẹ, dòng bố đợt 1, dòng bố đợt 2

Phân bón ruộng cấy

Chủng loại Tính cho 1 ha (kg) Tính cho 1 sào BB (kg)

Cách bón

 Bón lót tất cả PC trước khi phay lần 1 Bón 100% lân trước khi bừa lần cuối

 Bón rải mặt cho cả ruộng 30% urê + 20% kali trước khi cấy dòng A một ngày

 Bón thúc đợt 1 sau khi cấy dòng A 8-10 ngày 40% urê + 40 % kali

 Bón thúc đợt 2 riêng cho R 10% urê+ 5% Kali sau bón thúc đợt 1là 7-8 ngày

 Bón thúc đợt 3 riêng cho R 10% Ure+ 5% Kali sau thúc đợt 2 là 7 ngày

 Bón đón đòng cho cả ruộng( lúc dòng A phân hoá đòng bước 5) 30 % lưọng kali còn lại, Bón cho dòng A 10 % urê khi đòng lúa ở bước 7-8

Cần căn cứ vào mùa vụ, chất đất và tình hình sinh trưởng, phát triển của lúa mà điều chỉnh lượng phân và cách bón cho phù hợp

Có thể thay phân đơn bằng phân NPK tổng hợp cho bón lót và bón thúc đợt I với lượng nguyên chất tương đương

Kết hợp làm cỏ 1-2 lần cho cả dòng bố và dòng mẹ

2 Quản lí nước

Sau khi cấy giữ lớp nước nông (2-3 cm) cho lúa hồi xanh, tiếp theo tưới và tiêu nước xen kẽ Khi lúa đẻ nhánh tối đa rút nước phơi ruộng nẻ chân chim Sau đó cho nước vào và giữ đủ nước trong suốt thời kỳ làm đòng, trỗ bông và vào chắc Trước khi thu hoạch 7 ngày rút nước phơi ruộng

3 Phòng trừ sâu bệnh

Cần theo dõi và phòng trừ kịp thời các loại sâu bệnh chính trong từng giai đoạn như bọ trĩ, ruồi đục nõn, sâu cuốn lá, sâu đục thân, rầy nâu, đạo ôn, khô vằn và bạc

lá, đồng thời tích cực trừ chuột

Chủ động phun các loại thuốc phòng trừ bệnh bạc lá vi khuẩn như Diệp khô linh, Sasa, Batocide, Xanthomix…cho cả dòng bố và dòng mẹ

Phun Tilt super hai lần cho dòng mẹ, lần 1 trước khi lúa trỗ, lần 2 sau lần 1

khoảng10-12 ngày Trước khi lúa trỗ 4-5 ngày, cần phun phòng các loại sâu bệnh hại chính Trong thời gian gạt phấn không nên sử dụng thuốc BVTV

4 Dự đoán và điều chỉnh thời gian trỗ bông

Khoảng 27-30 ngày trước ngày lúa trỗ theo dự kiến, cứ 2-3 ngày bóc đòng 1 lần kiểm tra

Để dòng bố và dòng mẹ trỗ bông trùng khớp, tiến độ phân hoá đòng yêu cầu là: Từ bước 1 đến bước 6, dòng mẹ phải nhanh hơn dòng bố đợt 1 khoảng 4-5 ngày, ở cuối bước 7, dòng mẹ phải nhanh hơn dòng bố đợt 1 khoảng 2 ngày

Khi kiểm tra thấy biểu hiện trỗ bông của dòng bố và dòng mẹ không trùng khớp cần điều chỉnh kịp thời bằng các biện pháp sau:

Xử lý dòng phát triển chậm

 Bón kali clorua lượng 100-120 kg/ha nếu dòng mẹ chậm, 30-40 kg/ha nếu dòng bố chậm

 Phun KH2PO4 lượng 3,5-4,0 kg + 400 lít nước/ha/lần phun nếu dòng mẹ chậm, 0,8-1,0kg + 100 lít nước/ha/lần phun nếu dòng bố chậm Phun 2-3 lần trong 2-3 ngày liền, phhun vào lúc bước 2-3 phân hóa đòng

 Phun 7-8 g GA3 + 1,5 kg KH2PO4 + 400 lít nước/ha nếu dòng mẹ chậm, 2,5 g GA3 + 0,5 kg KH2PO4 + 100 lít nước/ha nếu dòng bố chậm Biện pháp này chỉ tiến hành trước trỗ 4-5 ngày (cuối bước 7)

Xử lý dòng phát triển nhanh

 Bón 100-140 kg urê/ ha cho dòng mẹ nếu dòng mẹ nhanh, 40 kg urê/ ha cho dòng bố nếu dòng bố nhanh Biện pháp này ít được áp dụng

 Phun MET lượng 1,2 kg (loại 15% nguyên chất) + 550 lít nước/ha nếu dòng

mẹ nhanh, 0,3 kg + 150 lít nước/ ha nếu dòng bố nhanh, phun trước bước 4 của quá trình phân hóa đòng

Nếu dòng bố chậm giữ đủ nước trong ruộng, dòng bố nhanh rút nước phơi ruộng

nẻ chân chim

Tuỳ mức độ trỗ chênh lệch mà sử dụng từng biện pháp hay kết hợp các biện pháp trên cho phù hợp

5 Phun GA3, thụ phấn bổ sung

Lượng GA3 300 g/ ha, phun làm 3 lần:

 Lần 1 phun 20 g GA3 + 450 lít nước/ha khi dòng mẹ ở bước 8 (chia vè) đến trỗ báo

 Lần 2 phun 140 g GA3 + 550 lít nước/ha, phun cách lần 1 hai ngày

 Lần 3 phun 140 g GA3 + 550 lít nước/ha, phun ngày tiếp theo

Hoà tan GA3 (chế phẩm 920, dạng bột trắng của Trung Quốc) trong cồn (1g

GA3/10-15 ml cồn) trước khi phun 18-20 giờ Lần 1 phun đều cho cả dòng mẹ và

dòng bố, lần 2 và 3 phun đều cho cả dòng bố và dòng mẹ, sau đó phun thêm cho dòng bố một lượt nhẹ

Phun hỗn hợp Điều hòa hoa nở 2 lần (phun cùng với GA3 lần 2 và 3) để tăng tỷ lệ kết hạt F1

Phun vào buổi sáng, kết thúc trước khi dòng bố tung phấn ít nhất 30 phút Nếu có nước mưa hoặc sương phải gạt nước trước khi phun

Khi dòng bố bắt đầu tung phấn, hàng ngày dùng sào tre, nứa gạt trong khoảng từ 9-12 giờ (tuỳ theo thời tiết), gạt 3-4 lần/ngày, gạt liên tục trong 10-12 ngày cho đến khi dòng bố hết phấn Trong những ngày có gió mạnh, có thể gạt phấn bằng phương pháp kéo dây ngược chiều gió

6 Khử lẫn, thu hoạch

Cần khử lẫn thường xuyên cả dòng bố và dòng mẹ, tập trung vào 4 đợt chính: Giai đoạn lúa đứng cái, trước khi phun GA3, trong thời kỳ gạt phấn và trước khi thu hoạch Nhổ bỏ tất cả những cây khác dạng, những cây có bao phấn vàng lẫn trong quần thể dòng mẹ

Khoảng 20 - 22 ngày kể từ ngày bắt đầu gạt phấn, tiến hành thu hoạch Gặt dòng

bố trước, cắt sát gốc, khử lẫn dòng mẹ lần cuối rồi mới thu hoạch dòng mẹ (hạt lai F1) Chú ý tránh lẫn tạp cơ giới trong quá trình gặt, tuốt, phơi và đóng bao