Bài giảng: Những nguyện lý cơ bản của chủ nghĩa Mac - Lênin (II) ppsx

• Phân công lao động phát triển đến một trình độ nhất định • Sự tách biệt tương đối về kinh tế giữa những người sản xuất • C.Mácviết: “ Chỉ có sản phẩm của những lao động tư nhân độc lậ

BÀI GIẢNG MÔN

NHỮNG NGUYÊN LÝ CƠ BẢN CỦA CHỦ NGHĨA MAC–LÊNIN

(II)

Giảng viên: Nguyễn Quang Hạnh

Điện thoại/E-mail: 0946782860/ hanhnq@ptit.edu.vn

Bộ môn: Mac-Lênin, Khoa Cơ bản 1

Học kỳ/Năm biên soạn: II/2009 - 2010

Chương 4

HỌC THUYẾT GIÁ TRỊ

NHỮNG NGUYÊN LÝ CƠ BẢN CỦA CHỦ NGHĨA MÁC - LÊNIN

Các nội dung chính

• 1 Sản xuất hàng hoá : khái niệm và điều

kiện ra đời phát triển.

• Phân biệt: sản xuất hàng hóa, kinh tế hàng

hóa, kinh tế thị trường, kinh tế tự nhiên tự cung

tự cấp

• Phân công lao động phát triển đến một trình

độ nhất định

• Sự tách biệt tương đối về kinh tế giữa những người sản xuất

• C.Mácviết: “ Chỉ có sản phẩm của những lao động tư nhân độc lập và không phụ thuộc nhau mới đối diện nhau như là

những hàng hóa”

hóa

2.1 Hàng hoá và hai thuộc tính của nó

Khái niệm hàng hóa

Khái niệm :hàng hóa là SP của lao động,thỏa mãn 1 nhu cầu nào đó của con người ,thông qua trao đổi bằng mua và bán

• Dấu hiệu quan trọng nhất của hàng

hóa:trước khi đi vào tiêu dùng phải qua mua bán

• Hai thuộc tính của hàng hóa :

• Giá trị sử dụng

một nhu cầu nào đó của con người

• Giá trị của hàng hoá

• Thực chất của trao đổi sản phẩm là trao đổi

lao động

• Giá trị của hàng hóa là lao động của người SX

kết tinh trong hàng hóa (chất,thực thể của giá trị)

trị)

2.1 Hàng hoá và hai thuộc tính của nó

2.Hàng hóa

Tiêu dùng cá nhân Tiêu dùng cho sản xuất

Giá trị sử dụng của hàng hóa

2.1 Hàng hoá và hai thuộc tính của nó

Giá trị trao đổi

1 m vải = 10 kg thóc

Giá trị trao đổi là hình thức biểu hiện của giá trị,giá trị là nội dung,là cơ sở của giá trị trao

đổi

2.1 Hàng hoá và hai thuộc tính của nó

• Đã là hàng hóa phải có 2 thuộc tính

• Trước khi thực hiện giá trị sử dụng

phải trả giá trị của nó

• Nếu không thực hiện được giá trị sẽ

không thực hiện được giá trị sử dụng

2.2 Tính chất hai mặt của lao động sản

xuất hàng hoá

• Lao động cụ thể: là lao động có ích dưới

một hình thức cụ thể của một nghề nghiệp chuyên môn nhất định

• Lao động trừu tượng: là lao động của

người sản xuất hàng hóa đã gạt bỏ hình thức biểu hiện cụ thể của nó để quy về cái chung đồng nhất, đó là sự tiêu phí sức lao động,

tiêu hao sức cơ bắp, thần kinh của con người

2.2 Tính chất hai mặt của lao động sản

2.2 Tính chất hai mặt của lao động sản

xuất hàng hoá Lao động trừu tượng

Lao động trừu tượng tạo ra giá trị

“Nếu như không kể đến tính chất cụ thể nhất định của hoạt động sản xuất, và

do đó tính có ích của lao động, thì trong lao động ấy chỉ còn lại có một cái là sự tiêu phí sức lao động của con người”

C.Mác

xuất hàng hoá

• Chú ý

• Không phải là hai loại lao động mà là

hai mặt của một quá trình lao động

• Chỉ có lao động sản xuất hàng hóa

mới có tính hai mặt

Hàng hoá Giá trị

Sản xuất hàng

hoá

Sự tách biệt về kinh tế giữa các chủ thể sản xuất

Phân công lao

động xã hội

2.3.Lượng giá trị của hàng hoá

do lượng lao động hao phí để sản xuất ra hàng hoá

đó quyết định

Lượng lao động được xác định bằng

thời gian lao động

xã hội cần thiết

TGLĐXHCT là thời gian cần để sản xuất ra một

đơn vị sản phẩm trong điều kiện sản xuất bình

thường với trình độ LĐ trung bình và cường

độ LĐ trung bình của xã hội

2.3.Lượng giá trị của hàng hoá

Cơ cấu lượng giá trị

W = C + V + m

Giá trị hàng hoá( w )

Giá trị cũ

( C )

Giá trị mới ( V+m )

Giá trị TLLĐ ( C1) Giá trị ĐTLĐ ( C2)

2.3.Lượng giá trị của hàng hoá

Các nhân tố ảnh hưởng đến lượng giá trị hàng

hoá

• Năng suất lao động

NSLĐ tăng lên, giá trị một đơn vị sản phẩm giảm

• Cường độ lao động

Cường độ lao động tăng giá trị một đơn vị sản

phẩm không đổi

• Lao động giản đơn và lao động phức tạp

Trong cùng một thời gian, lao động phức tạp tạo

ra nhiều giá trị hơn lao động giản đơn

Lao động phức tạp

Lao động giản đơn

biệt 1

Vật ngang giá

mở rộng Giá trị t ơng đối

Hình thái giá trị toàn bộ

3.1 Sự ra đời tiền tệ

H×nh th¸i gi¸ trÞ chung

10 kg thãc

2 con gµ 0,1 chØ vµng

…

= 1m v¶i

VËt ngang gi¸ chung ch a æn

Hình thái giá trị giản đơn

Hình thái giá trị toàn bộ

hay mở rộng

Hình thái giá trị toàn bộ

hay mở rộng Hình thái giá trị chung

Tiền tệ ra đời

của nú dần gắn liền với hỡnh thỏi ngang giỏ trong

xó hội, sẽ trở thành hàng húa - tiền, hay làm chức năng là tiền, chức năng xó hội riờng biệt của nú và do

đú, độc quyền xó hội của

nú là đúng vai trũ vật ngang giỏ phổ biến trong giới hàng húa”

C Mỏc (Tư bản, quyển I, tập 1, tr 135 - 136)

Kết luận

• Nguồn gốc của tiền: Tiền ra đời trong

quỏ trỡnh phỏt triển lõu dài của sản xuất

và trao đổi hàng húa

• Bản chất của tiền: là một hàng húa đặc

biệt, đúng vai trũ vật ngang giỏ chung, là

sự thể hiện chung của giỏ trị và thể hiện mối quan hệ giữa những người sản xuất hàng húa.

3 Lịch sử ra đời và bản chất của tiền tệ

Thø nhÊt: th íc ®o gi¸ trÞ

Thø hai

Ph ¬ng tiÖn l u th«ng

Thø ba ph ¬ng tiÖn cÊt tr÷

Thø t

ph ¬ng tiÖn thanh to¸n

Khái quát chung

• Các quy luật: Quy luật giá trị, cạnh tranh, cung

cầu, lưu thông tiền tệ, Hoạt động tác động qua lại tạo nên những nguyên tắc hoạt động của thị trường hay còn gọi là cơ chế thị trường tự phát điều tiết

nền kinh tế.

• Quy luật giá trị là quy luật kinh tế căn bản

• Giá cả là sự biểu hiện bằng tiền của giá trị hàng hoá trên thị trường chịu tác động của các yếu tố: Giá trị, cung - cầu, cạnh tranh và sức mua của đồng tiền.

4 Các quy luật kinh tế của sản xuất hàng hóa

Quy luật giá trị

Sản xuất và trao đổi hàng hoá phải dựa trên cơ sở giá trị, tức trên cơ sở hao phí lao động xã hội cần thiết

Quy luật giá trị

Phải thực hiện theo nguyên tắc ngang giá: Giá cả vận

động lên xuống xoay quanh giá trị

động lên xuống xoay quanh giá trị nhưng trong một

thời gian nhất định ,xét trên góc độ cả toàn bộ nền

kinh tế thì:

Tổng của giá cả = tổng của giá trị.

4 Các quy luật kinh tế của sản xuất hàng hóa

Tác động của quy luật giá trị

• Điều tiết sản xuất và lưu thông hàng hoá

• Kích thích cải tiến kỹ thuật, hợp lý hoá sản xuất, tăng năng suất lao động, hạ giá

thành sản phẩm, thúc đẩy LLSX của XH

phát triển

• Phân hoá những người sản xuất hàng hoá thành người giàu, người nghèo

Quy luật giá trị điều tiết một cách tự phát thông

qua sự lên xuống của giá cả.

KẾT LUẬN

• Học thuyết giá trị của Mác là sự kế thừa và tiếp tục

tư tưởng Giá trị-Lao động của các nhà kinh tế tư sản

cổ điển

• Với việc phát hiện ra tính hai mặt của lao động sản xuất hàng hóa, Mác đã làm rõ lao động tạo ra giá trị như thế nào , phân tích đầy đủ hơn mặt chất và

lượng của giá trị

• Nghiên cứu đầy đủ hơn về bản chất và chức năng của tiền tệ

• Là cơ sở để xây dựng học thuyết giá trị thặng dư, hòn đá tảng trong học thuyết kinh tế Mác

Vai trò của học thuyết giá trị

• Cơ sở để xây dựng học thuyết kinh tế

chính trị Mác-Lênin, đặc biệt là học thuyết

giá trị thặng dư (để nghiên cứu bản chất

và quy luật của chủ nghĩa tư bản)

• Cơ sở để nghiên cứu các vấn đề kinh tế

của kinh tế hàng hóa, kinh tế thị trường

(để xây dựng và phát triển sản xuất hàng hóa, kinh tế thị trường ở Việt Nam)

Sản xuất hàng hóa, kinh tế thị trường không đồng nhất với kinh tế tư bản chủ nghĩa Phát triển sản xuất hàng hóa là quy luật phổ biến

để chuyển sản xuất nhỏ lên sản xuất lớn

5 Sự nhận thức và vận dụng ở Việt Nam

Trong thực tiễn của Việt Nam

Thời kỳ trước đổi mới: (thời bao cấp)

• Nhận thức về sản xuất hàng hóa còn chưa

đúng (tính tất yếu khách quan và sự cần thiết

phát triển sản xuất hàng hóa)

• Nhận thức và vận dụng quy luật: không đầy

đủ, giản đơn, giáo điều và duy ý chí nên vi phạm nghiêm trọng các quy luât của sản xuất hàng

hóa, đặc biệt quy luật giá trị nên đã triệt tiêu các động lực phát triển kinh tế

Thời kỳ trước đổi mới

Ví dụ về sự vi phạm quy luật giá trị

• Sản xuất theo kế hoạch, mục đích là hoàn

thành kế hoạch

• Trong lưu thông: giá cả được định ra một

cách chủ quan, hiện tượng “mua như cướp, bán như cho”

• Không được tự do mua bán trao đổi sản phẩm

• Quan hệ hàng hóa tiền tệ chỉ mang tính hình thức

5 Sự nhận thức và vận dụng ở Việt Nam

Trước năm 1986

Thực hiện chế độ tem

phiếu trong thời gian dài

Tem phiếu thời

bao cấp

5 Sự nhận thức và vận dụng ở Việt Nam

Phiếu thực phẩm

Tem phiếu thời bao câp

Mua b¸n ë cña hµng mËu dÞch

Hàng hoá ít, chất lượng thấp

Trước năm 1986

Thời kỳ đổi mới

• Nhận thức về sản xuất hàng hóa: phát

triển sản xuất hàng hóa là tất yếu và cần thiết

• Nhận thức và vận dụng quy luật: tôn

trọng quy luật kinh tế khách quan, đặc

biệt quy luật giá trị

5 Sự nhận thức và vận dụng ở Việt Nam

Thời kỳ đổi mới

Đại hội Đảng VI đã thừa nhận: “chúng ta đã

có những thành kiến không đúng, trên

thực tế chưa thật sự thừa nhận những quy luật của sản xuất hàng hóa đang tồn tại khách quan, do đó không chú ý vận dụng chúng vào việc chế định các chủ trương

chính sách kinh tế”

5 Sự nhận thức và vận dụng ở Việt Nam

Thời kỳ đổi mới

Sau dại hội đại biểu toàn

quốc lần thứ VI của Đảng

Hàng hóa phong phú

đa dạng

TÀI LIỆU HỌC TẬP VÀ THAM KHẢO

• Giáo trình Kinh tế chính trị Mác Lê-nin

của NXB Chính trị quốc gia

• Sách hướng dẫn học tập kinh tế chính

trị Mác-Lênin của Học viện CNBCVT

• Bộ “Tư bản” của C.Mac

• Các nghị quyết Đại hội Đảng CSVN từ khoá

VI, VII, VII, IX,X

• Giáo trình Lịch sử đảng CSVN của NXB

Chính trị quốc gia