Chứng biếng ăn ở trẻ: Bố mẹ cần cho con ăn đúng cách Biếng ăn ở trẻ không chỉ gây thiếu hụt dinh dưỡng ngắn hạn mà còn dẫn đến các biến chứng lâu dài về sau, đặc biệt trong giai đoạn 1-
Trang 1Chứng biếng ăn ở trẻ: Bố mẹ cần cho con
ăn đúng cách
Biếng ăn ở trẻ không chỉ gây thiếu hụt dinh dưỡng ngắn hạn mà còn dẫn đến các biến chứng lâu dài về sau, đặc biệt trong giai đoạn 1-5 tuổi Tại VN, một nghiên cứu gần đây cho thấy 20-45% trẻ em 1-5 tuổi mắc phải tình trạng này
Nhân dịp sang VN, bác sĩ Benny Kerzner, chủ tịch khoa tiêu hóa và dinh dưỡng Trung tâm Y tế quốc gia về trẻ em Hoa Kỳ, giáo sư nhi khoa - khoa y Trường đại học Tổng hợp George Washington và tiến sĩ Thomas Linscheid, phó giáo sư lâm sàng nhi khoa tại Bệnh viện Đại học bang Ohio ở Columbus (Mỹ) đã trao đổi với Tuổi Trẻ Online thêm về vấn đề này Tiến sĩ Linscheid cho biết:
Tiến sĩ Thomas Linscheid
Trang 2Biếng ăn có thể hiểu nôm na là ngần ngại không muốn ăn hoặc né tránh những thức ăn mới Việc “kén cá chọn canh” này sẽ dẫn đến trẻ không ăn đa dạng loại thức ăn và không đủ năng lượng cần thiết cho các hoạt động Có nhiều nguyên nhân dẫn đến chứng biếng ăn ở trẻ, chúng ta cần tìm hiểu, chẩn đoán chính xác, từ
đó đề ra hướng điều trị phù hợp cũng như đề phòng bệnh quay trở lại
Biếng ăn có thể vì bệnh lý, y khoa thì cần sự can thiệp của bác sĩ nhi khoa Ví dụ trong bản thân đứa trẻ mắc phải một căn bệnh gì đó như bệnh trào ngược dạ dày, teo thực quản, ăn hay bị sặc… hoặc trẻ bị dị tật bẩm sinh vòng họng như nhai nuốt khó cũng làm trẻ biếng ăn Các yếu tố sinh lý như sự ngon miệng, khẩu vị, các vấn
đề về di truyền và ảnh hưởng từ các giai đoạn tăng trưởng cũng là nguyên nhân góp phần
Trường hợp trẻ có vấn đề về tâm sinh lý như trẻ luôn có xu hướng đấu tranh đòi tự chủ, thay đổi cảm xúc và tâm trạng, các mức độ tình cảm hoặc tương tác giữa mẹ
và trẻ thì cần tham khảo ý kiến các bác sĩ tâm lý, chuyên gia về tâm thần học Khi đánh giá tình trạng biếng ăn phải chú ý liệu trẻ đó có thiếu hụt dinh dưỡng hay chưa Điều trị bệnh biếng ăn cần phối hợp nhiều phương pháp hay còn gọi là đa trị liệu
Trang 3Làm thế nào đánh giá một trẻ biếng ăn đang có
nguy cơ thiếu hụt dinh dưỡng?
Giáo sư Benny Kerzner: Hiện nay chưa có định
nghĩa chuẩn cho chứng biếng ăn và việc đánh giá
tình trạng biếng ăn cũng khác nhau rất lớn trong
giới y khoa, giữa các bậc phụ huynh và các nền văn
hóa khác nhau Chán ăn + năng động sẽ dẫn đến trẻ
bị thiếu hụt dinh dưỡng
Theo tôi, các bậc phụ huynh thường kết luận con
mình biếng ăn khi thấy trẻ lắc đầu với món ăn nào
đấy Muốn biết trẻ có bị thiếu hụt dinh dưỡng
không, phụ huynh cần có biểu đồ theo dõi phát triển
cân nặng và chiều cao của trẻ Phụ huynh nên có
cuốn nhật ký ghi lại các chế độ dinh dưỡng hằng ngày, hằng tuần Dựa vào đó, bác
sĩ mới tổng hợp hàm lượng calo rồi mới kết luận liệu trẻ có thiếu hụt dinh dưỡng hay không Nếu trẻ ăn không hết khẩu phần nhưng vẫn phát triển bình thường thì trẻ đó hoàn toàn khỏe mạnh
Vậy bố mẹ đóng vai trò như thế nào khi trẻ biếng ăn?
TS Thomas Linscheid: Cha mẹ chính là nguồn thông tin duy nhất về tình trạng của trẻ cho các bác sĩ vì trẻ ở tuổi này chưa thể bày tỏ suy nghĩ của mình Thứ hai, trong quá trình điều trị, quan trọng là điều chỉnh hành vi của đứa bé Bác sĩ chỉ có thể đưa ra lời khuyên, còn cha mẹ mới là người tác động trực tiếp đến trẻ thông qua những hướng dẫn ấy Trong mọi hoàn cảnh, cha mẹ chính là người phải thay đổi thói quen trước mới điều chỉnh đứa trẻ Họ cần kích thích sự thèm ăn của trẻ, bữa ăn cũng không nên kéo dài quá lâu
Các nguyên tắc nuôi ăn:
- Tránh sự xao nhãng/mất tập trung trong khi ăn
- Giữ thái độ trung lập
- Cho ăn để khuyến khích sự thèm ăn
- Hạn chế thời lượng bữa ăn
- Thức ăn phù hợp tuổi
- Giới thiệu thức ăn mới lạ một cách hệ thống
- Khuyến khích tự ăn
GS Benny Kerzner
Trang 4Trẻ em VN ngày càng được chăm sóc tốt hơn cùng sự phát triển kinh tế của dất nước, điều đó có đồng nghĩa nguy cơ trẻ biếng ăn tăng lên?
GS Benny Kerzner
GS Benny Kerzner: Trẻ em VN đang được chăm sóc tốt hơn là điều rất tốt Như
tôi nói nguyên nhân ở trên, chứng biếng ăn phần lớn tùy thuộc vào hành vi của gia đình Trong 20-40% trẻ bị mắc chứng biếng ăn thì chỉ một nửa là mắc bệnh thật
sự Điều quan trọng là cách cho ăn, ngoài ba bữa ăn chính, bữa ăn vặt của trẻ được
áp dụng lúc 7-8 tháng, xác lập lúc 9-10 tháng
Ngạn ngữ có câu “cái đói là gia vị tốt nhất cho bữa ăn”, tôi cũng khuyên bố mẹ nên thế Không nên cho trẻ ăn đồ ngọt, uống sữa hay nước trái cây gần trước bữa
ăn, điều đó sẽ làm trẻ không có sự thèm muốn với các món ăn, dẫn đến chóng chán Tôi lưu ý là ngay với sữa chỉ là nguồn dinh dưỡng có chức năng bổ sung chứ không thể thay thế, thực phẩm tự nhiên bao giờ cũng tốt hơn
Trang 5Bố mẹ cũng cần quyết liệt khi trẻ đòi ăn thứ này mà không phải thứ khác, tôi thấy chỉ cần thấy bé khóc ré khi thấy thức ăn thì bố mẹ sẵn sàng đổi sang món khác Làm như vậy trẻ sẽ có tư tưởng chỉ cần phản ứng sẽ được điều mong muốn và sẽ lặp lại những lần sau Các bậc cha mẹ có thể không biết hành vi, thái độ của chính
họ - ví dụ như dỗ dành, dụ ngọt hay việc đe dọa, ép trẻ ăn - có thể vô tình làm trầm trọng thêm vấn đề