Hen phế quản HPQ la bệnh có những cơn khó thở do nhiều nguyên nhân khác nhau, kèm theo dấu hiệu lâm sang tắc nghẽn toan bộ hay một phần phế quản, có thể phục hồi được giữa các cơn.. Định
Trang 1Hen phế quản (HPQ) la bệnh có những cơn khó thở do nhiều nguyên
nhân khác nhau, kèm theo dấu hiệu lâm sang tắc nghẽn toan bộ hay một phần
phế quản, có thể phục hồi được giữa các cơn Tình trạng tắc nghẽn
do tăng đột
ngột những cản trở đường hô hấp có liên quan hoặc không liên quan đến cơ
chế miễn dịch
1.1.2 Định nghĩa của Hội Phổi học Mỹ (1975)
Hen phế quản la bệnh có đặc điểm tăng tính phản ứng đường hô
hấp do nhiều nguyên nhân
1.1.3 Định nghĩa của Charpin (1984)
Hen phế quản la một hội chứng của những cơn khó thở về đêm, hội chứng
thắt nghẽn va tăng tính phản ứng của phế quản do nhiều yếu tố kích thích và
Trang 2đặc biệt do acetylcholin
86 Copyright@Ministry Of Health
1.1.4 Định nghĩa của chương trình Quốc gia giáo dục HPQ Mỹ (1991)
Hen phế quản la một bệnh hô hấp có 3 đặc điểm:
Hội chứng co thắt
Viêm đường hô hấp
Tăng tính phản ứng đường hô hấp
Vậy có thể định nghĩa hen phế quản la:
Một hội chứng biểu hiện bằng những cơn khó thở rít kịch phát, xuất hiện
đột ngột, khó thở thì thở ra, thường về ban đêm, kèm theo tiếng thở rít do phế
quản co thắt, ho va khạc đờm nhầy dính; có thể hoan toan hồi phục sau đó
Về phương diện chức năng có biểu hiện hội chứng tắc nghẽn, một
sự tăng
Trang 3hoạt tính toan bộ các phế quản khi chúng bị các yếu tố kích thích khác nhau
tác động, đặc biệt la các chất trung gian tiết cholin
1.2 Đặc điểm dịch tễ học
1.2.1 Tình hình mắc bệnh
Hen phế quản hay gặp ở nhiều nước, mọi lứa tuổi
Tỷ lệ hen phế quản trung bình chiếm 5 - 6% dân số, trong đó 5% ở người
lớn va 10% trẻ em dưới 15 tuổi
ư ở trẻ em dưới 15 tuổi: tỷ lệ hen ở con trai la 1-2%, ở con gái la 0,5-1%
ư Về tuổi bắt đầu mắc hen: ở nam giới 90% mắc trước 35 tuổi va 80% trước
15 tuổi Trong khi ở nữ 75% la trước 35 tuổi va chỉ có 40% trước
15 tuổi
ư Số nam giới mắc hen sau 35 tuổi chiếm 10% tổng số bệnh nhân
va ở nữ la 25%
Trang 4ư ở Việt Nam tỷ lệ nói chung la 6% cho cả trẻ em va người lớn
Theo Phạm Khuê (1980) thống kê với hơn 14000 người trên 14 tuổi, tỷ lệ
mắc bệnh hen la 1,7 %; ở 10000 người cao tuổi, tỷ lệ la 2,3%
Theo Lê Văn Thi (1986): tỷ lệ hen đã gặp la 5,1% ở thanh phố;
3,3% ở nông thôn đồng bằng va 1,7% ở nông thôn miền núi
Qua nhiều thống kê thấy rằng tình hình mắc hen đang có xu hướng tăng
lên
1.2.2 Lý do xu hướng tăng bệnh hen
ư Vì số bệnh nhân thực tế có tăng lên
ư Vì nhu cầu chăm sóc sức khỏe cao hơn
87 Copyright@Ministry Of Health
ư Do bản thân việc điều trị hen, các thuốc chữa ngay nay tuy có tốt hơn
Trang 5nhưng cũng có nhiều phản ứng phụ hơn
Tại hội nghị quốc tế Boston năm 1990 có nêu khả năng của một số nguyên nhân sau đây:
+ Do ô nhiễm môi trường
+ Do sử dụng bừa bãi thuốc, hóa chất
+ Nhịp sống căng thẳng, stress
+ Khí hậu nóng va ẩm
+ Do yếu tố sai lầm trong chẩn đoán
Theo Woolcock (1989), một chuyên gia hen học người Australia cho rằng
trong các căn nguyên mắc hen thì khí hậu có ảnh hưởng rất rõ rệt
Cũng theo
tác giả để nhận định chính xác hơn về dịch tễ học bệnh hen hiện nay có 3 vấn
đề cần nên tìm hiểu la: số bệnh nhân mới mắc bệnh hang năm, tính chất nguy
kịch của bệnh va các yếu tố nguy cơ
Trang 61.3 Phân loại hen phế quản
ư Dựa vao nguyên nhân gây bệnh:
+ Hen ngoại lai
+ Hen nội tại
ư Dựa vao tính chất của cơn hen:
+ Mức độ hen
+ Bậc hen
1.4 Quan niệm của YHCT về hen phế quản
Dựa trên các biểu hiện về triệu chứng học, cơn khó thở của hen phế quản
cũng được miêu tả trong các chứng hen suyễn, háo suyễn của
YHCT
Sách Y học chính truyền nói: “Suyễn la nói về hơi thở, thở gấp gáp, khi
nặng thì há miệng so vai Hen nói về âm thanh phát ra từ cổ họng,
có tiếng cò cưa phát ra khi thở”
Trang 7Nhưng th«ng thưêng hay gäi chung la chøng hen suyÔn hoÆc chøng h¸o
suyÔn
Trong chøng suyÔn cã suyÔn thùc do cã ta khÝ x©m nhËp va suyÔn
hư do
cã nguyªn khÝ hư suy ma sinh ra bÖnh
Chøng hen: khi hÝt thë khÝ ra vao sinh ra tiÕng khß khÌ, cß cưa hoÆc rÝt
Trong hen cã hen han do cã dư¬ng khÝ hư suy l¹i c¶m ph¶i ngo¹i
ta va hen nhiÖt do cã ®am nhiÖt t¾c trë
Chøng hen khi ph¸t ra thưêng kÌm theo c¶ chøng suyÔn, nhưng chøng
suyÔn khi ph¸t ra cã thÓ kh«ng kÌm theo chøng hen
88 Copyright@Ministry Of Health
2 NGUYªN NH©N Va C¬ CHÕ SINH BÖNH