Thoả ước nay cho rằng đó cũng la một nguyên nhân 91 Copyright@Ministry Of Health gây tắc nghẽn đường thở ngoai yếu tố co thắt.. Yếu tố di truyền Nhiều tác giả nghiên cứu thấy bệnh nhân h
Trang 1Vai trò của viêm phế quản đã được nhiều tác giả chứng minh (thỏa ước
quốc tế Mariland 1992) Thoả ước nay cho rằng đó cũng la một nguyên nhân
91
Copyright@Ministry Of Health
gây tắc nghẽn đường thở ngoai yếu tố co thắt Các tế bao viêm gồm mastocyt,
các bạch cầu, các đại thực bao, bạch cầu đơn nhân, các lympho bao, tiểu cầu va
biểu mô… hợp thanh chất dịch nhầy, trạng thái nay được chứng minh qua kỹ
thuật rửa phế quản - phế nang va sinh thiết phế quản Phản ứng viêm có thể
phục hồi nhưng cũng có thể gây tổn thương vĩnh viễn, do đó điều trị viêm la
một hướng quan trọng chữa hen phế quản
2.2.2 Các yếu tố khác ngoai tăng mẫn cảm
Trang 2a Yếu tố di truyền
Nhiều tác giả nghiên cứu thấy bệnh nhân hen thường có người trong gia
đình cùng mắc hen hoặc các biểu hiện dị ứng khác Theo Williams, khoảng 50
% bệnh nhân hen có tiền sử dị ứng gia đình so với 12% người
không hen
b Kinh nguyệt va sinh nở
Theo Rees (1967) có phụ nữ mắc hen ở tuổi dậy thì, sau nay hang tháng
lại thấy cơn hen 7-10 ngay trước khi hanh kinh va khi có mang thì bệnh đỡ
hẳn; tuy nhiên ở bệnh nhân hen không có căn nguyên dị ứng thì không thấy rõ
ảnh hưởng của sinh đẻ
c Cơ chế thần kinh
Cơ chế thần kinh trong hen đã được đề cập qua nhận xét bệnh nhân hen
Trang 3có thể phản ứng không đặc hiệu với nhiều nguyên nhân không phải
la miễn
dịch (ví dụ: nhiễm khuẩn hoặc khi hít phải các chất kích thích) Ngoai ra các
stress tâm lý cũng có thể lam phát sinh cơn hen
d Các yếu tố kích thích gây cơn hen
Với cơ chế nêu trên, có rất nhiều kích thích có thể khiến cơn hen xuất
hiện:
ư Các dị nguyên: có rất nhiều dị chất được nêu la căn nguyên gây hen, phổ
biến nhất la: bụi nha, phấn hoa, bao tử nấm, lông súc vật nuôi trong nha
như (chó, mèo, thỏ, chuột lang, chuột bạch, ) Ngoai ra thức ăn như
trứng, cá, sữa va thuốc nhất la aspirin va các loại kháng viêm non - steroid cũng kích thích gây hen
Trang 4ư Nhiễm khuẩn: nhiễm virus từ nhỏ la yếu tố thuận lợi hình thanh hen va
tính dễ bị kích thích phế quản khi trưởng thanh
2.3 Biểu hiện lâm sang theo y học hiện đại
2.3.1 Triệu chứng cơn hen điển hình ở người lớn
Cơn hen thường xảy ra về đêm, nhiều khi được báo trước bằng những
triệu chứng: ngứa mắt, chảy nước mắt, ngứa mũi, hắt hơi, ho khan hoặc nặng
bụng, tức ngực như có vật gì chẹn vao lam người bệnh phải ngồi dậy va …cơn
khó thở bắt đầu Nhịp thở chậm, khó thở trội ở thì thở ra gây nên những
92
Copyright@Ministry Of Health
tiếng rít, khò khè, cò cưa ma chính người bệnh va những người
đứng gần
cũng nghe thấy
Trang 5Khó thở như vậy lam người bệnh phải há miệng để thở, tỳ tay vao thanh
giường thanh ghế Cảm giác thiếu không khí lam người bệnh đòi
mở cửa để hít
không khí
Trong cơn người bệnh rất mệt nhọc, da xanh nhợt, toát mồ hôi, tiếng nói
ngắt đoạn
2.3.2 Yếu tố lam xuất hiện cơn hen
ư Thay đổi thời tiết nhất la thay đổi nhiệt độ môi trường từ nóng
ấm sang
lạnh
ư Hít phải một dị nguyên, một chất kích thích (khói bụi, hơi hoá chất), một
mùi nặng
2.3.3 Triệu chứng thực thể
ư Khám lâm sang: gõ ngực vẫn trong, rung thanh bình thường, rì rao phế
Trang 6nang giảm Cả 2 phế trường có nhiều ran rít, ran ngáy, nhịp thở
đảo
ngược, thì thở ra nghe thấy dai gấp 2, 3 lần thì hít vao
ư X quang phổi: trong cơn hen lồng ngực căng, phế trường tăng sáng, rốn
phổi đậm (do máu ứ lại ở các động mạch), các xương sườn nằm ngang,
khoang liên sườn giãn rộng, cơ hoanh ít di động
2.3.4 Diễn biến của cơn hen
ư Lâm sang: cơn hen có thể kéo dai từ 5-10 phút, nửa giờ hoặc vai giờ va
kết thúc bằng vai tiếng ho bật ra đờm trắng trong như hạt trai nhầy
dính Người bệnh hết khó thở ngủ lại được, sáng hôm sau thức dậy người
bệnh cảm thấy gần như bình thường
ư Xét nghiệm đờm: trong đờm có nhiều tế bao ái toan, nhiều tinh thể
Chartcot -Leyden, nhiều vòng xoắn Crushmann
Trang 7ư Xét nghiệm máu: có tăng tế bao ái toan (trên 400 tế bao/mm3) dấu hiệu
nay không hằng định va ít có giá trị ở người Việt Nam Các khí ở máu:
trong cơn trung bình có giảm oxy nhẹ, không có tăng thán Nếu cơn hen
kéo dai, thông khí ở phế nang bị rối loạn va tăng thán xuất hiện
ư Đo chức năng hô hấp: FEV1 sau – FEV1 trước 200ml va FEV1 sau – FEV1 trước
FEV1 trước
Qua cơn cấp chức năng hô hấp trở về bình thường
12% (ATS) [ 15% (BTS)]
93
Copyright@Ministry Of Health
2.3.5 Triệu chứng lâm sang ngoai cơn hen
ư Sau cơn trung bình: hô hấp trở lại yên tĩnh vai giờ sau, chỉ còn thấy rải
Trang 8rác vai ran rít ran ngáy khi nghe phổi
ư Sau cơn nặng ran rít còn tồn tại vai ngay sau Nếu cơn hen xuất hiện va
kéo dai về ban đêm thì ban ngay còn mệt, nhất la khi gắng sức
ư Thăm dò chức năng hô hấp, có rối loạn thông khí Một hội chứng tắc
nghẽn thể hiện bằng chứng thở ra tối đa trong một giây giảm va hệ
số
Tiffeneau giảm (nhiều hay ít phụ thuộc chứng hen lâu năm hay mới mắc,
nặng hay nhẹ) Hệ số Tiffeneau ở người bình thường la 85% - 75%, ở
người hen nặng la 60% - 50% hay thấp hơn nữa
Tình trạng mẫn cảm của phế quản đối với acetylcholin: có sự tăng mẫn
cảm phế quản người hen đối với acetylcholin thấp <1000mcg (bình thường =
10000mcg)